Brief Summary
This video depicts a dramatised account of events during the Turkish War of Independence. It covers political intrigue, military strategy, and personal sacrifices as the characters navigate the challenges of rebuilding the nation and confronting their adversaries. Key points include:
- The struggle to rebuild infrastructure and maintain military readiness amidst widespread destruction.
- Political tensions and strategic debates within the Turkish leadership.
- Diplomatic efforts to gain international support and recognition.
- The personal sacrifices and emotional toll on individuals involved in the war.
- The planning and execution of a major military offensive.
The video begins with a musical overture, setting a nostalgic and reflective tone.
The scene shows the devastation caused by the enemy, with 25,000 out of 26,000 railway tracks destroyed between Polatlı and Eskişehir. Bridges, stations, and water wells are ruined, and the surrounding land is burned. The enemy is also dismantling railways near Afyon to use the materials for fortifications. Despite this, there's a determination to rebuild and repair everything. The first Turkish-made machine is ready for use.
With many men under arms, finding workers is difficult, but the women of Anatolia are stepping up. The return of colleagues from Malta signals a chance to regroup. Ali İhsan Paşa's acceptance of the First Army command is seen as a positive step, with confidence that he will soon control the army. There's a need to win over Rauf Bey, and an evening gathering is planned at a bağ evi.
Fortifications are being extended, and support is being added to the sides. The front fortifications are ready, and work continues on the flat hilltops and korgans.
There's suspicion that the commander-in-chief is prolonging his position by feigning an offensive. Doubts are raised about the feasibility of an offensive war after 300 years of defensive strategies. A commander expresses willingness to sacrifice his pride for the sake of the nation, questioning İsmet's ability to equip the army. Despite the Sakarya miracle, the commander's opinion remains unchanged.
Ali İhsan Paşa inspects a division and finds them poorly equipped, describing them as a "Fukara crowd" with inadequate supplies. Finding even basic footwear like çariks is a struggle. Fevzi Paşa discusses the possibility of the commander taking on the Second Army command.
Intelligence Director Binbaşı Baki Bey reports that an agent is willing to provide information in Mersin in exchange for payment after the war. While this could shorten the war, there are concerns about the long-term costs and being forced to sell the future due to poverty. The decision is made to reject the offer and avoid being indebted. Despite their own needs, 600 tons of grain were sent to the Soviets to avoid being under their minnet.
Yoldaş Aralıov is being considered as an ambassador to Ankara, where he will be assisted by İbrahim Abilov, the Azerbaijan Ambassador and a friend of Mustafa Kemal Paşa. The focus is on understanding whether Ankara's agreement with France is a move to divide the imperialist front or a sign of abandoning their friendship. There are reports of strong opposition to Mustafa Kemal, including the resignation of Defence Minister Refet Paşa. An opportunity is seen to propose a peace plan to Ankara during this period of weakness.
Karabekir Paşa declines the position of Defence Minister due to concerns about the impact of the French agreement on relations with the Soviets. Kazım and Fahrettin Paşas are suggested as alternatives. A plan from the front is reviewed, deemed risky but necessary. The most suitable area for a raid is identified on a map.
The Sultan has requested that Lord Curzon be presented with a proposal: if an immediate agreement is made, the Sultan is willing to entrust the protection of Istanbul and the Çanakkale straits to England. The necessary land and administration would also be handed over, with England able to use its own soldiers or take command of the Turkish gendarmerie. This proposal is to be kept secret even from the Sultan's own government.
Ali Fuat Paşa reports that the agreement with France has caused concern in Moscow. A copy of the agreement was shared with the previous ambassador, and the Moscow agreement was shown to France. The priority is to lay down arms, focus on work, and live in peace with both the East and West, benefiting from civilisation and prosperity. The ambassador will be shown the army secretly preparing for war, with 200,000 soldiers ready to die for the nation's humane existence. If the great powers insist on understanding only the language of force, the army will be mobilised. Yusuf Kemal Bey will soon travel to London to convey their views, with the hope that the matter can be resolved without arms.
It's clear that there's no other choice but to fight for the final victory. The expectation is that the opposing side will first agree to a mütareke (armistice) and then begin peace talks, which are expected to be lengthy. During this time, it's hoped that Ankara will either succumb to their conditions or collapse.
Yusuf Kemal Bey was only listened to, and it's clear that the other side has prepared their own peace plan, which will be revealed soon. Preparations must be made for everything. The poverty of the nation is shared by the Gazi army. Peace conditions have been communicated, and friends in Ankara have been informed. The army, their only support, has been entrusted to their honour and insight.
The proposed peace terms involve establishing international administrations in İzmir and the straits, and giving Edirne, Kırklareli, and Gelibolu to Greece. The withdrawal of the Greek army from Anatolia is conditional on accepting these terms. This is seen as a cruel joke, either to weaken them with false hope or to portray them as a war-mongering nation. A solution must be found.
The conflict will not end without war. The pain of being completely tied to England is felt. The proposed peace terms are unlikely to satisfy the Greek nation, which has also made sacrifices. England is playing games with both sides. The financial situation is not conducive to continuing the struggle. The government has decided to resign.
Ankara has responded by accepting the mütareke and peace terms but insists that the Greeks evacuate Anatolia before peace talks. This is seen as a clever countermove. If accepted, the Turks will enter peace talks with all their issues resolved, leaving them with no leverage. The only way out is to prolong the stalemate until Ankara collapses and to reject the Turkish counter-proposal.
The response given means that peace has been rejected. Some argue that they are fighting for Mustafa Kemal to be commander-in-chief. Others believe that they cannot resolve the situation through war but only through politics. If they are in the majority, they will not participate in the vote.
The government proposes extending the Başkomutanlık law for another three months. Some argue that the law is ending and there is nothing to discuss. They question whether there is a need for a new commander-in-chief and, if so, whether it should be Mustafa Kemal Paşa or someone else. They insist that these matters should be discussed openly, not in secret sessions.
It's argued that when the enemy reached Sakarya, they appointed their leader with extraordinary powers and sent him to the front, which history has proven to be beneficial. However, others argue that they are in a more dangerous period than before and do not need extraordinary measures, as they have entered a period of peace. They question why the opposing side is not evacuating Anatolia and assert that they will force them to evacuate if they do not.
There's a call for the law to be discussed openly. If Mustafa Kemal Paşa is trying to usurp their rights, he will only diminish himself. If they give him their rights, they will be fools.
It's argued that protecting the law is not their right and that it has not been beneficial militarily. They have not been able to move from their position for nine months and will not be able to.
Some declare they will resign if the law is rejected. One person mentions that when they left Istanbul, their son was still in swaddling clothes, and now he is a big boy. They are excited about returning to Konya soon. It's revealed that the opposition did not participate in the vote, and the Başkomutanlık was not extended due to a lack of majority.
Mustafa Kemal gathered the nation under the flag of independence, mobilising them with their lives and possessions, and defeated an army that was a tool of imperialism. He saved everything they considered sacred. Some argue that these services should be remembered with gratitude forever.
Ankara is divided, and it's believed that the rest will follow. Fethi Bey is asked to wait until tomorrow before resigning, as his resignation would deepen the crisis. It's acknowledged that nothing can be done against the meclis (parliament). However, there's a desire to warn the Meclis one last time before the vote is repeated.
If the Meclis cannot be convinced today, three years of blood, tears, and hope will be wasted, and they will be at the mercy of England.
A meeting is opened, and the reason for its secrecy is questioned. It's explained that a private conversation is desired. A vote is taken to keep the meeting secret, and it's accepted.
Mustafa Kemal states that he was unable to attend the Başkomutanlık law extension discussions due to illness but has reviewed the minutes and votes. He reminds everyone of the day the Başkomutanlık law was accepted, when the Greek army was marching on Ankara. The Meclis established the Başkomutanlık and granted it sufficient authority to stop the enemy and save the situation.
Mustafa Kemal states that he is not in favour of continuing an unnecessary position. He wants to address the essence of the matter by using some of his colleagues' claims. He reminds everyone that he never asked to be made Başkomutan; rather, the entire Meclis insisted that he take on the role. He states that he worked the most for everyone to be elected and gathered here, even fighting with his closest friends and risking his life.
The secrecy of the meeting has been a topic of discussion. Mehmet Şükrü Bey stated that they should not hide the truth from the nation by speaking in secret meetings. Mustafa Kemal argues that their Meclis is both a legislative and executive body, acting as a large government. He questions where it has been seen that a government makes all its decisions in the open, especially when the topic is the Başkomutan and the state of the army.
Hüseyin Avni Bey is quoted as saying that they will disgrace the nation with this style of movement. Mustafa Kemal expresses his sadness and shame at this statement, urging everyone to bury the incident and not let anyone hear of it. He notes that acting solely out of opposition can sometimes lead people to extreme places.
The proposal to extend the law is accepted with 177 votes against 11 rejections and 15 abstentions. Hasan Fehmi Bey is questioning the resignation of the Minister of Finance, Hasan Bey. It's suggested that he could be elected as the Minister of Economy. Alman Paşam is asked to take on the role of Minister of Finance, but he declines, stating that he knows nothing about finance.
To keep the army in Anatolia, the council of ministers has decided to take half of the money from the public as a mandatory debt. People will divide their paper money in half, with one side remaining in circulation at half its value and the other side being considered a treasury bond. This is expected to raise 1.5 billion. General Papulas has resigned, and a more courageous and decisive replacement is needed, such as General Hacı Anesti.
It's mentioned that the speaker's family is coming to Konya this week. It's reported that Ali İhsan Paşa has been sending officers to the divisions to promote the idea that only he can save the country. This is seen as Ali İhsan Paşa seeking effortless gain, like Enver Paşa.
Ali Fuat Paşa has refused the command of the 1st Army, claiming that he is more senior than İsmet Paşa. Refet Paşa will be offered the position instead. The speaker states that he will never forgive Ali İhsan. It's acknowledged that they cannot launch an attack, as England would intervene.
If they narrow their front in Anatolia, their defence will be easier. This may require abandoning land gained through bloodshed, but it will prevent them from having to abandon Anatolia completely. The army's management needs to be improved. The commanders of Polis and Sarıyanis and the Kolordu (Corps) are being replaced.
The problem of Anatolia can no longer be solved in Anatolia but in Istanbul. Nurettin Paşa will be consulted to see if he will accept. The speaker is travelling to Adapazarı to pick up his mother and will meet with İsmet Paşa on the way.
Planes and lorries purchased from Italy have been dispatched. The number of tops (cannons) has been increased to 320. A date for the taarruz (offensive) is requested, but it's stated that they can only be ready by the end of August. Maintaining support in the Meclis until then will be difficult. Yakup Şevki Paşa has also raised concerns, finding Fevzi Paşa's final taarruz plan very dangerous and suggesting abandoning the taarruz. The speaker will find a way to gather the army and Kolordu commanders secretly to discuss the situation.
The speaker inspects troops working on railway repairs. He praises their readiness but warns the Albay (Colonel) in charge that if his interest in politics continues, he will find himself in geri hizmet (back service).
The speaker notes that the "melun" (cursed) 11th Division is positioned against their group, having inflicted much cruelty on the local population. They are three times more numerous. He requests reinforcements, stating that he would be very sorry if this division escapes their grasp.
Nesrin Hanımefendi is requesting to be transferred to a hospital. The speaker advises following her wishes.
University students are continuing their boycott movement against sömürge Aydın (colonial intellectual) teachers who belittle the national struggle, such as Ali Kemal and Rıza Tevfik. Sadrazam (Grand Vizier) Tevfik Paşa's son, Binbaşı İsmail Hakkı Bey, also wants to cross over to Anatolia.
The speaker has been threatened, but he doesn't know who the person is. He expresses disbelief that such a "deli" (madman) could be chosen as başkomutan (commander-in-chief). Everyone is coming to him asking for money. He states that he doesn't understand ödenek fasal aktarma (budgetary transfers) and has only given out salaries.
The speaker jokes about the Kolordu (Corps) commanders requesting automobiles, saying that there are more than they need in İzmir, in the enemy's hands, and they should go and take them. He believes that Ali İhsan Paşa is intelligent and should not wait for Hazreti (His Holiness) but should use the large army he has to finish everything.
The speaker is pleased that they have not yet appointed someone to replace him. He states that he will work with pride and obedience under İsmet Paşa. He has toured the entire cephe (front) but has not encountered a commander named Mustafa Kemal. He has abandoned the idea of narrowing the cephe and has found the units and prepared defence positions to be very good, with a few exceptions. Intelligence indicates that the enemy has only 80,000 fighters and 200 tops, making it unlikely that they would attempt an taarruz (offensive) with such a weak army.
The speaker is travelling to Trakya (Thrace) tomorrow and may be able to address them from Istanbul in a few days. Athens has granted him the authority he requested. They have decided to taarruz at the end of August. He asks if they are ready, and the response is affirmative. He asks if they can travel to Europe immediately to warn the authorities one last time, hoping to avoid bloodshed.
Athens has reported that the Greek government has decided to have Hacı Anesti march on Istanbul with the units in Thrace.
The speaker expresses a desire to see İsmet Paşa's encounter with his son, anticipating a very emotional scene. It's revealed that İsmet Paşa's son passed away a year ago, a fact that has been kept from him.
The second group has prepared a surprising law proposal that seeks to change the procedure for selecting ministers, requiring them to be chosen from candidates nominated by the speaker. They also want to replace Fevzi Paşa with Rauf Bey as the head of the Council of Ministers. This is seen as an attempt to effectively remove the speaker from power.
If the law is accepted in the Meclis, they will each take the stage and resign. Elections are in three days. They can only reach their goal with a Council of Ministers that fully believes in them. The speaker has decided to resign from the Meclis presidency and başkomutanlık (commander-in-chief) to give the Meclis an opportunity to express its true thoughts and determine its stance.
The government has removed teachers who were friends with them from the university, bowing to the demands of nationalist students. Mustafa Kemal's power is ending, and Ankara has been in turmoil for two days. The majority is insisting on Rauf Bey. The speaker is only concerned with the majority of the Council of Ministers. An agreement has been reached for the re-election of the old ministers, with the exception of two.
As they approach their goal, opposition is increasing. The extension of the Başkomutanlık law is next, but they will not be able to create an issue this time. The proposal to discuss the extension of the Başkomutanlık Law with priority and urgency is requested.
Mustafa Kemal states that the law in question was created during the most critical days. The Meclis had entrusted a portion of its authority to him with this law, and he expresses his gratitude to the Yüce Meclis (Supreme Assembly) for this trust. However, the material and moral strength of the Turkish army has reached a level that no longer requires extraordinary measures. Therefore, there is no longer a need for the Meclis to use its powers.
The English ambassador visited the speaker today and reported that his government has regretfully rejected their proposal to hand over the administration of the straits to England. The English government found it objectionable to make separate and secret agreements with its allies. It's no longer possible to stop Ankara. The Meclis has unanimously extended Mustafa Kemal Paşa's başkomutanlık (commander-in-chief) indefinitely.
The speaker asks how they found an excuse to call the commanders to the meeting. A football match has been organised between the cephe karargahı (front headquarters) and the kolordular (corps), and they will come to watch it. The speaker will also watch it for the first time.
The scene shows a football match taking place.
It's time for the Kolordu Komutanı (Corps Commander) friends to learn about the taarruz (offensive) plan. The essence of the plan is to collapse the enemy, who is superior in arms, with a single blow. To achieve this, the majority of their forces will be gathered, in complete secrecy, opposite the enemy's first Kolordu, south of Afyon. The main taarruz cephesi (offensive front) is between Afyon and Çiğiltepe, 40 kilometres west of Afyon. The 13-kilometre section between Tınaztepe and Kalecik Sivrisi is the yarma yarı (breakthrough gap). While the second army distracts the enemy forces opposite them, the first army will break through the enemy cephesi and descend into the Sincanlı ovası (Sincanlı plain), cutting off the enemy's retreat route to İzmir. After encircling and destroying the enemy, the remaining pieces will be easily captured and defeated.
One of the commanders expresses his doubts about the plan, stating that it's impossible to move 120,000 people from one end of the cephe to the other without the enemy noticing. He argues that the element of surprise will be lost, rendering the plan meaningless. He also points out that the enemy's air force will detect any changes. He believes that they cannot break through the Afyon takvimatı (fortifications) in a day or two, as the enemy will bombard the position with 165 tops (cannons).
The commander suggests launching an taarruz from the cephe, fighting the enemy equally, and following them if they retreat. If they cannot force them to retreat, they should stop and prepare again. This way, they would not endanger their only support, the army. He believes that the enemy's İhtiyat Kolordusu (Reserve Corps) will join the battle and potentially launch an taarruz from the north of Afyon towards Konya, pushing them further south and cutting them off from Konya, leaving the Ankara direction open.
While acknowledging the commander's points, it's argued that this type of war will not lead to a result. They have only been able to reach a more or less equal state with the enemy after struggling for a year. They are at the end of their takat (strength), and there is no other way to achieve a definite result other than implementing this plan, despite its risks. The speaker states that the entire existence of the Turkish nation consists of its silahı (weapon), askeri (soldier), topu (cannon), tüfeği (rifle), and cephanesi (ammunition). He is not willing to risk spreading them out and endangering them. He accepts full responsibility for the decision before history and the nation.
The commanders assure the speaker that they have freely expressed their thoughts and will carry out every order given by their başkomutan (commander-in-chief) with the same enthusiasm and belief as their own thoughts and beliefs.
One of the commanders reflects on the misfortunes of the World War, which have made him perhaps too cautious. Despite his concerns, he will obey the orders of the başkomutan without hesitation. Fethi Bey, who has been in London for a week, has not been accepted or listened to by any English officials. Lord George's speech in the House of Commons has closed all paths to peace, leaving no choice but to fight.
The speaker asks what the commander thinks about their ability to taarruz (offensive), noting that some military friends in the Meclis consider it madness. The commander replies that if the government accepts, the army is ready for a general taarruz.
Fevzi and Kazım Paşas will present information, provided it remains secret. The taarruz date is not to be asked. The Council of Ministers has approved the taarruz decision. Starting on the night of August 14, the Pol (likely a typo and should be Kol) armies will be shifted to their yığınak (assembly) locations. Absolute secrecy must be observed, and no mistakes will be forgiven.
It's noted that the enemy had launched their march on Sakarya on the same day last year. The speaker jokes that they will see how baskın (raid) is done. The Ministry of National Defence is again requesting money. The speaker states that he has sent all the money he has to the cephe (front) down to the last kuruş (penny).
The speaker states that they are chosen for this task in these difficult times. For this harekat (operation) to be successful, the first army needs to distract the two enemy Kol (likely a typo and should be Corps) armies of 100,000 men until tomorrow. It's revealed that there are two mountain passes between Toplu Sivrisi and Çiğiltepe that the enemy leaves empty at night, believing them to be impassable. The süvarik olurdu su (cavalry corps) can slip behind the enemy through these passes without waiting for the cephe (front) to be breached.
The Ministry of Finance needs 1.5 million lira, which is very difficult to obtain at this time. The speaker is told that he will find the money. He threatens to seize all 16 branches of the national government within the borders and take all the money in the safes, leaving receipts in return. He gives them an hour to think.
A musical interlude plays, providing a moment of reflection.
The speaker needs to move the cephe (front) to resolve the situation completely but wants to hide this from the world, especially to prevent the English from helping the Greeks. He asks for help in this deception. After he leaves Ankara, it will be announced that he gave a çay partisi (tea party) in Çankaya. A few days later, they will announce that he is hosting a büyük bir kabuk resmi (grand reception). At the hour the reception begins, someone will come and announce that he cannot attend because he is unwell.
The speaker is told that he will be Muzaffer (Victorious) because Allah is with those who defend their vatan (homeland).
Transcript
YouTube Transcript Generator
0:13 [Müzik]
1:08 [Alkış] [Müzik] [Alkış]
1:59 [Müzik]
3:25 [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik]
4:16 yazıları fotoğraflarla destekleyiniz yazmış İstanbul'da yapacağım ilk iş kitabın basılması olacak huzurlu bütün dünya öğrenmenin [Müzik] Polatlı ile Eskişehir arasındaki 26 bin Ray parçasından 25 binisini tahrip etmişler bütün köprüleri istasyon binalarını yıkmışlar su kuyularını enkazla doldurup körletmişler
5:01 demiryolunun iki yanındaki arazide ne varsa yakmışlar ağaçları bile düşman Afyon doğusundaki demiryolunun raylarını da tahkimatta kullanmak üzere söküp taşıyormuş bu yollara muhtacız ve hiç merak etmeyin ne yapar yapar hepsini onarırız bir ve paşam yetiştirdiğimiz ilk Türk makinesinin kullandığı Katar hareket ediyor görmek istemez misiniz Ne diyoruz
5:49 [Müzik] Selametle çocuk nereden işi bulacaksın o civarda hemen hemen erkek kalmadı hepsi silah altında Anadolu kadını sağ olsun paşam [Müzik] maltadaki arkadaşlarımız geldiğine göre yeniden toparlanabiliriz çok iyi olur Ali İhsan Paşa'nın birinci Ordu komutanlığını kabul etmesi çok iyi oldu
6:35 göreceksin yakında orduya hakim olacağız Rauf Bey de kazanmamız lazım opec bizden değildir ama hanedana Bal belki yardımınız sağlarız Bu akşam benim bağ evinde karabasan [Müzik]
7:30 [Alkış] [Müzik] tahkimat alt taraflara kadar uzatıldı Efendim güzel [Müzik] yan tarafları desteklemeye başladık ön tahkimatı Ne yaptınız onlar hazır efendim aşağı kadar uzatalım uzatılsın düz tepelerde de yığınak yapmaya devam ediyoruz korganlarda da desteklemedersiniz kısa zamanda bitiririz Evet güzel teşekkür ederim besbellik ilktidarı elinde tutmak için başkomutanlığı sürdürmek istiyor Bunun için de taarruz edeceğim diye hepimizi oyalıyor oyalıyor mu Evet ben de askerim
8:16 Bilmez miyim 300 yıldır taarruz savaşı yapmamışız hep savunmada kalmışız Şimdi de taarruz edemeyiz taarruz Çocuk oyuncağı değil bunun için taarruz eğitimi görmüş ve çok iyi donatılmış bir Ordu ister Peki ne yapacağız benim teklifim şu vatana hizmet için gururumdan fedakarlık ettim Yoksa benim gibi şöhreti bir komutan ismetin emrine girer mi orduyu donatmayı bile becerememiş bu perişan ordusu sonuç almak nerede taaruza kalkamaz bile ama paşam Sakarya mucizesini bu perişan oldu yarattı mütalaınızı sormadım Halit Bey sorduğun
9:03 zaman söylersin Ali İhsan Paşa bir Tümeni daha denetlemiş yine şaşmış ne diyor Bunlar adeta ellerini çıplak tüfek verilmiş bir Fukara kalabalığı pek çoğunda matara çanta ekmek torbası battaniye kürek yok Hepsi eldivensiz askerin ayağına çarığı zor buluyoruz Paşa eldivenden söz ediyor zamanları da şartları anlayacaktır gelelim Süvari kol ordusuna Fevzi Paşa sizinle görüşecekti görüştük benim için ikinci ordu komutanlarını düşündüğünüzü söyledi kabul eder misiniz Ali İhsan Paşa'da Ak kıdemli olduğunu ileri sürerek İsmet Paşa'nın emrine girmek istememişti de Allah Allah zor kabul ettirdik ölüm kalım savaşı
9:49 verilirken kıdemin Van hesabı yapılır mı İsmetpaşa kuruluşundan beri ordunun başında gerekirse kendisiyle tartışırım ama mesele olmam Teşekkür ederim paşam Öyleyse ikinci ordu komutanı Yakup Şevki Paşa'nın şerefine Sağ ol istihbarat müdürü Binbaşı Baki Bey geldi çok önemliymiş Afedersiniz şimdi dönelim Evet Baki Bey özür dilerim ne var zar ruhum bir ajanı bizim gizli teşkilatla irtibata geçmiş ne istersek Mersin'de teslim edecekler bedeninin de savaştan sonra ödenmesine
10:35 razılar anlaşma için İstanbul emrinizi bekliyor efendim böyle fırsatlardan yararlanarak Savaşı daha önce bitirebiliriz ama sonra bunu bize ağır ödetirler dünyayı soymadığımız için yoksuluz bundan yararlanarak bizi geleceğimizi satmaya zorluyorlar İstanbul'a bildirelim teklifi reddetsinler ve temas etsinler bak çocuk minnet altında kalmamak için Yara Aç olmamıza rağmen sovyetlere 600 ton tahıl elde ettik [Müzik]
11:20 yoldaş aralı o sizi Ankara'yı büyükelçi olarak göndermeyi düşünüyoruz üstesinden gelebilir miyim tabii gelirsiniz Bizler Diplomat mıydık Ankara'da Azerbaycan Büyükelçisi İbrahim Abil ev var Mustafa Kemal Paşa'nın iyi dostu Size yardımcı olacaktır anlıyorum Ankara Fransa ile bir anlaşma imzaladı şunu anlamak zorundayız yoldaş aralı o Ankara emperalist cepheyi ikiye bölmeyi mi başardı yoksa bizim dostluğumuzdan mı vazgeçiyor her şeyden kuşkulanmak durumundayız gerçeği açığa çıkarmak için bir an önce Ankara'da olmanızı istiyoruz Mustafa Kemal'e karşı güçlü bir muhalefet oluştuğunu haber alıyorduk son olarak Savunma Bakanı Refet Paşa'da
12:05 görevinden ayrılmış Öyle sanıyorum ki Ankara'da bir şeyler oluyor Evet malta'dan kurtarmak için bizimle mücadele ettiği ittihatçılar bile kendisine cephe almış işte bu harika Bu zayıf anından yararlanarak Ankara'ya bir Barış planı teklif edebiliriz bir hazırlık yaptınız Evet güzel Karabekir Paşa savunma bakanlığını kabul etmiyor neden fransızlarla yapılan anlaşmanın sovyetlerden hassasiyet yarattığını Bu sırada Doğu cephesine ayrılmasının doğru olmayacağını yazmış aklı benim aklıma Kazım ve Fahrettin Paşalar geliyor iyi olur Pekala ikisini de aday gösteririm artık meclis hangisini seçersin İkisi de vazife adamıdır cephenin
12:52 yolladığı plan taslağını inceleyebildiniz mi Evet çok riske ama başka da çare yok değil mi haritanın başına geçelim Paşa sayıca ve silahçı az olduğumuza göre ancak stratejik ve taktikli baskınla sonuç alabiliriz Evet Bana kalırsa baskın için en müsait yer bu bölge güzel padişah Hazretleri dün akşam bendenizi çağırdılar Lord gurzon Hazretlerine şu teklifi iletmenizi rica ediyorlar emrederler padişahımız bizimle hemen bir anlaşma yapılırsa İstanbul ve Çanakkale boğazlarının muhafazasını İngiltere'ye bırakmayı tahahül ediyorlar muhafaza için gerekli Topraklar İdaresi de İngiltere'ye bırakılacak Bu amaçla
13:39 İngiltere kendi askerlerini kullanabileceği gibi Türk jandarmasını da emrini alabilir teklifimiz bu yalnız buyurun bu teklifimiz hükûmetimden bile gizlidir bu gizliliğe anlaşma imzalanıncaya kadar majestelerinin hükûmetinin de riayet edeceğini ümit ediyoruz İngiliz hükümetine güvenebilirsiniz Buyurun Teşekkür ederim kalın da bir kahve içelim yolda memnuniyetle lütfen Salih buyurun şimdi Protokolü bir yana bırakarak dostça konuşmak istiyorum Ali Fuat Paşa Fransa ile yaptığımız anlaşmanın Moskova'da tereddüt yarattığını
14:25 bildiriyor Evet yaptığımız anlaşmanın Bir suretini sizden önceki Elçiye vermiştik öyleymiş Fransa'ya da batının gizli sandığı Moskova anlaşmasını gösterdik Bu nedenle bizden kuşkulamanızı gerek yok bu kadar açığız bir an önce silahımızı bırakıp işimize sarılmak doğuyla da batıyla da Barış içinde yaşamak istiyoruz medeniyetin nimetlerinden yararlanmak artık mutlu ve müreffeh yaşamak benim milletimin de Hakkı iç savaşta Siz de Ordu yönetmişsiniz savaşın ne olduğunu iyi bilirsiniz Evet yakında size ve İbrahim abiyle ve gizlice savaşmaya hazırlanan ordumuzu göstereceğim milletin insanca yaşaması için ölmeye hazır 200 bin asker göreceksiniz büyük devletler yalnız kuvvetlinin
15:10 dilinden anlamakta ısrar ederlerse bu orduyu harekete geçireceğim Rica ederim inanınız o kıyamet günü düşündükçe yunanlara acıyorum Ama onların teşvikçisi ve koruyucusu İngiltere onları acımıyor Yusuf Kemal Bey görüşümüzü anlatmak için yakında Londra'ya gidecek ümit ederim iş Silahsız halledilir Anlaşılan son Zafer uğruna başka çaresi yok Evet ben de öyle sanıyorum önce mütareke yapmayı kabul ederler sonra barış görüşmelerine başlarız Barış teklifimizin esası bu zaten barış görüşmeleri hayli uzun sürerdim
15:58 Evet öyle sanıyorum çok iyi o uzun süre içinde de fakir Ankara'ya pes edip bugüne kadar reddettiği şartlarımıza boyun Eğer ya da dağılır Yusuf Kemal Bey sadece dinlemişler o kadar kendilerine göre bir Barış planı hazırladıkları anlaşılıyor Bugünlerde açıklanır her şeyi hazırlıklı olmamız gerek para Vasıf bu orduda Arzu edemez diyor Sivas kongresinde de mali durumumuz İstiklal sahibi olmaya müsait değildi demişti kahramanı kadar katili de çok Gülmeyecek şartları düşünmeden Her şeyden herkesten şikayet ediyorsunuz bu milletin yoksulluğunu paylaşan Gazi bir ordudur
16:44 Barış şartlarını bildirmişler Efendim Ankara telgrafla geçti arkadaşlar da haber ver tek dayanağımız olan ordunun yarısını namus ve dirayetinize teslim ettik Ali İhsan Paşa Bunu unutmayın İyi günler [Müzik] [Alkış] [Müzik] İzmir ve boğazlarda milletler arası idareler kurulacakmış Edirne Kırklareli ve Gelibolu'da Yunanistan'a veriliyor Yunan ordusunun anadolu’dan çekilmesini bu şartları kabul etmemize Bağlamışlar bu acı bir şaka ya bizi Barış ümidiyle oyalayarak gevşetmek istiyorlar veya savaştan bıkan dünyaya Savaş arayan bir
17:31 millet olarak göstermek iki ihtimalde tehlikeli ne yapacağız bir çaresine bakacağız bu iş savaşmadan bitmeyecek İsmet Ben hazırlığım ona göre yapıyorum zaten tamamen İngiltere'ye bağlanmış olmanın acısını çekiyoruz Barış şartlarının bunca fedakarlığa katlanmış Yunan milletini tatmin etmesi mümkün değil İngiltere yalnız Türkiye ile değil bizimle de oynuyor mali durumumuz bu mücadeleyi sürdürmeye müsait değil hükümetin bugün görevi bırakmaya karar verdi efendim Ankara verdiği cevapla mütarekeyi ve barış şartlarını kabul ettiğini bildirdi
18:17 fakat Yunanlıların Barış görüşmelerinden önce Anadolu'yu boşaltmaları şartını öne sürüyor çok ustaca bir geri vuruş bunu kabul edersek Türkler Barış masasına tüm meselelerini halletmiş olarak oturacak Elimizde hiçbir Koz kalmayacağı içinde masadan istediklerine alarak kalkacaklardır tek bir çıkış yolu görünüyor bu çıkmaz durumu Ankara çökene kadar sürdürmek ve Türk karşı teklifini kesinlikle reddetmek Evet doğru gelen Haberlere bakılırsa bu çöküş öyle pek uzak görünmüyor
19:04 [Müzik] verdiğimiz o cevapla barışı reddettik öyle bir Barış kabul edilir mi yok Siz Mustafa Kemal başkomutan olsun diye savaşan Savaşta bu işin içinden çıkamayız ancak Siyasette çıkarız Eğer çoğunlukta oldukları anlaşılırsa oylama Ya katılmayacaksın tamam Efendim hükümet Başkomutanlık kanunun 3 ay daha uzatılmasını teklif ediyor söz istiyorum Buyurun efendim arkadaşlar Başkomutanlık kanunu bu akşam sona
19:50 eriyor 3-5 saatlik ömrü kaldı bu kanun bitti konuşulacak bir yanı yok artık yeniden baş komutanlığa gerek var mı yok mu meclis birini başkomutan yapacaksa bu Mustafa Kemal Paşa mı olur yoksa başka biri mi yaparsa ne yetki verir bunları İleride konuşuruz ama böyle gizli oturumlarda değil milletin gözü önünde açıkça konuşuruz memlekette hakikatleri milletten saklamadan Evet birleşen hakikatleri saklamayalım gizli görüşme komedisine son verelim Paşa meclisle meşgul olsun birçok
20:35 dirayetli komutanlarımız var Savaşı onlar idare etsinler Buyurun Hüseyin abi hastaymış Efendiler geçen yıl düşman Sakarya önüne kadar gelmişti Biz de reisimizi fevkalade yetkilerle donatarak cepheye gönderdik bunun büyük faydasını gördüğümüzü tarih yazmıştır ama bugün bütün Cihan teslim ediyor ki yanılıyorsunuz beyefendi eskisinden daha tehlikeli bir dönemdeyiz fevkaladya tedbirlere ihtiyaç kalmamıştır Efendim Barış dönemine girmiş bulunuyoruz düşmanlarımız meşru haklarımızı
21:22 tanıyarak bizi Görüşmeye çağırdılar Öyleyse niye Anadolu'yu boşaltmıyorlar boşaltmazlarsa boşalttırırım Selam selam söyle
22:16 Her ne olursa olsun bu kanunun açık görüşülmesinden yanayım Eğer Mustafa Kemal Paşa Bu sefer de hakkımızı gasp etmek istiyorsa Bu ancak kendini küçültür Biz de hakkımızı verirsek aptalız İşte bu kadar Vasıf Bey buyurun Efendiler bu kanunu korumak hakkımız değildir askerlik itibariyle de hiçbir yararı olmamıştır Nitekim 9 aydır yerimizden kıpırdayamadık ve kıpırdayamayacağız Bu kanun reddedilirse ben istifa ederim ben de Ben İstanbul'dan ayrıldığım zaman oğlum
23:01 daha kundaktaydı 2 yıl geçti şimdi kocaman adam olmuştur Konya'ya Ne zaman geliyorlar Çok yakında o günü düşündükçe heyecanlanıyorum bir şey mi var Asım bey Evet paşam nedir muhalifler oylamaya katılmamışlar Başkomutanlık çoğunluk olmadığı için uzatılmamış Öyleyse Mustafa Kemal Paşa'nın başkomutanını sona ermiş bulunuyor Sanki kendi mi istemişti Hayır kurulmasını Ön ayak olduğu meclis talep etti Verildi mi Hayır [Müzik] İstiklal bayrağı altında topladığı milletini canıyla malıyla harekete geçirerek emperyalizmin maşası olan bir orduyu yendi Mukaddes kabul ettiğimiz ne varsa hepsini kurtardı İnsan olan bu
23:46 hizmetlerin birini bile ebediyen minnetle Anar Hadi canım sen de Vatan pahasına politik olmaz [Müzik] Ankara ikiye bölündü gerisi kendiliğinden gelir bilemiyor Fethi Bey sizde istifa ederseniz kriz Biz bütün derinleşir Yarına kadar sabretmenizi rica edeceğim çoğunluk kararlı görünüyor ne yapılabilir ki
24:32 meclise rağmen hiçbir şey yapılamaz tabii ama ben oylama tekrar edilmeden önce Meclisi son defa uyarmak istiyorum hepimiz konuştuk anlattık Dinlemediler bile Sizi rencide etmelerinden korkarım meclis tutanaklar efendim Siz çalışacaksınız bize müsaade teşekkür ederim İyi geceler [Müzik] Ne çabuk sabah olmuş
25:21 hazırlanmak zorundayım Fikriye Çünkü bu iş burada kalmaz sonunda İngiltere'nin lutuna mahkum oluruz bugün Meclisi ikna edemezsem 3 yıllık kan gözyaşı ve Ümit boşa gider Efendim çoğunluk var toplantıyı açıyorum toplantı neden gizli önce onu anlayalım ben teklif ettim özel bir konuşma yapmak istiyorum bırakın konuşsun Ne fark eder toplantının gizli olmasını kabul edenler lütfen ellerini kaldırsınlar kabul edilmiştir Buyurun Paşa hazretleri Efendiler Başkomutanlık kanunun uzatılması görüşmelerinde rahatsızlığım sebebiyle bulunamadım fakat tutanakları
26:08 gözden geçirdim verilen oyları inceledim bulunmuş kadar bilgi sahibi oldum Efendiler Başkomutanlık kanunun kabul edildiği günü hep birlikte hatırlayalım Yunan Ordusu Ankara'ya yürümek üzereydi yüksek eğitiniz düşmanı durdurmak ve durumu kurtarmak için bir tedbir düşünmek zorunluluğuydu Sonuç olarak Başkomutanlık kuruldu ve ona yeteri kadar yetki verildi bu kanunun 3 ay süreli olmasının teklif eden Peri bugüne kadar 3 defa görüşüldü ve uzatıldı ancak İşin başında da başkomutanlığı'nın varlığından şikayetçi kimseler vardı bugün de aynı şikayetçiler yüzünden bilinen sonuç doğmuştu Ben gereksiz bir makamın devam
26:53 etmesinden yana değil [Müzik] Ondaki görüşlerimi açıklamadan önce meselenin özünü ele almak için bazı arkadaşlarımın iddialarından yararlanmak istiyorum mesela Salih Efendi şöyle demiş Mustafa Kemal Paşa hakkımızı gasp etmek istiyorsa verirsek aptalız Efendiler lütfen hatırlayınız Ben hiç kimseye beni Baş komutan yapınız demedi tersine bütün meclis bana veya başkomutan olacaksın dedi bugün bu kanundan şikayetçi olan arkadaşlarım bu kürsüden ordunun başına geç birlikte zafere yürüyelim diye feryat ediyorlardı açık konuşacağım için Beni Mazur gördünüz her Birinizin fevkalade yetkilerle seçilmesi ve burada toplanması için en
27:38 çok ben çalıştım ve bunun içinde pek çoğunuz bilir ki en yakın arkadaşlarımla fikir mücadelesi yaptım hayatım Ortaya koydum sözün kısası bu benim eserimdir ve ben de herkes gibi eserimi alçakmak değil yüceltmek isterim Bu meselenin gizli toplantıda görüşülmesi de tartışma konusu olmuş Mehmet Şükrü Bey gizli toplantılarda konuşarak hakikatleri milletten saklamayalım demiş Efendiler hücre meclisimiz Halil adabir yasama meclisliğidir icra etkisine de hayız olduğu için bir büyük hükümet gibidir Devleti idare eden bir hükümetin bütün kararlarını açıkta konuşarak verdiği nerede görülmüş dünyada örneği var mı hele konu Baş komutan ve ordunun durumu
28:24 ise Bunlar düşmanın önünde tartışılabilir mi ama Şükrü efendi bu zarureti komedi olarak vasıflandırılmış Efendiler aramızda komedi oynayan biri varsa bu bizzat Şükrü efendinin kendisidir Hüseyin Avni Bey de demiş ki Miskinler bu tarzı hareketle milleti rezil edeceksiniz Hayır Paşam ben öyle bir şey demedim Ama ne yazık ki bu sözler tutanakta yer alıyor beyefendi Hayır olamaz şimdi Efendiler müsaade bu gevezelik yeter burası mahalle kahvesi değil hayır milletin kabesi Öyleyse hürmet etmeyi öğren
29:48 yalnız üzülmekte kalmadım çok da utandım Rica ederim bu olayı buraya gömelim kimse işitmesin Efendiler görülüyor ki sırf muhalefet duygusu ile hareket etmek Bazen insanları nerelere götürebiliyor şimdi yüksek İzninizle görüşlerimi arz etmek istiyorum ve yine görüşmek kanunun uzatılması hakkındaki teklif 11 Red 15 çekim seraya karşı 177 oyla kabul edilmiştir Uçurumun Kenarından döndü Hasan Fehmi Bey biliyorsunuz muhalefet Maliye Bakanı Hasan Bey istifayı sorguluyor Evet maalesef duydum onu
30:36 belki İktisat Bakanlığına seçtirebiliriz sizin maliye bakanlığını üstlenmenizi rica ediyoruz Alman Paşam benim ağzım görün Ben mahalleden hiç ama hiç anlamam bizde bunun için sizi düşündük ya mali durumumuz bilenin içinden çıkamayacağı kadar berbat orduyu Anadolu'da tutabilmek için bugün bakanlar kurulunda halkın elindeki Paranın yarısını zorunlu borç olarak Almaya karar verdik nasıl şöyle halk elindeki kağıt parayı ikiye bölecek bir tarafı yarı değeri ile tedavide kalacak öbür tarafı hazine bonosu sayılacak böylece bir buçuk milyar Rahmi toplayabiliriz Tek çare buydu Pekala General papelas istifasını verdi Efendim
31:23 derhal kabul edin yerine kimin getirilmesini Emredersiniz daha cesur ve kararlı bir olmalı mesela General hacı anne istedi biliyor musunuz benimkiler de bu hafta Konya'ya geliyorlar bakalım koca adam beni görünce ne yapacak önemli Efendim Efendim olacak iş değil Yine mi kötü haber Ali İhsan Paşa tümenlere her kıyafetinde bazı Subaylar gönderip propagandasını yaptırmaya başlamış memleketi Bu badireden ancak Ali İhsan Paşa kurtarabilir diye Ali İhsan Paşa'da Enver Paşa gibi Emeksiz yemek peşinde benimle uğraşmasına katlandım ama
32:10 orduyla oynanmasına izin vermem O iş bitmiştir [Müzik] Ali Fuat Paşa 1 Ordu komutanlığını kabul etmedi neden İsmet paşa’dan daha kıdemli olduğunu ileri sürüyor o zaman Refet Paşa'ya teklif edeceğiz [Müzik] Ali İhsan'ı Ömrümce affetmeyeceğim birbirimizi aldatmayalım taarruz edemeyiz etek bile İngiltere daha İşin başında müdahale eder sonuç alamayız Onun için Beni mazur görün Peki paşam Anadolu'daki cephemizi daraltırsak savunmamız kolaylaşır kan dökerek aldığımız toprakları terk mi edeceğiz
32:55 gerekirse Evet bu hal tarzı bizi Anadolu'yu tamamen terk etmek zorunda kalmaktan korur haklı Ayrıca Ordu yönetimini ıslah etmek lazım Çok iyi ilk olarak polis ve sarıyanisi ve Kolordu komutanlarını değiştiriyorum Pekala yine de sorunu çözmüş olmayacağız Çünkü Anadolu sorunu artık Anadolu'da çözülemez yani İstanbul'da çözülür nasıl açıklayın Bir de Nurettin Paşa ile Konuşun bakalım belki o kabul eder Baş üstüne Ben yarın Adapazarı'na gidiyorum annemi alıp hemen döneceğim çok iyi sağlığın nasılmış iyiydi ama mahkum olduğumuzu öğrendiği gün hastalanmış Bir daha da toparlanamadığı anlaşılıyor
33:41 oğluna kavuşun çayı İyileşir inşallah asıl niyetim bu bahane ile o çevredeki bildikleri denetlemek yolda da İsmet Paşa ile buluşacağız toplantı açıldı Efendim Tamam Buyurun lütfen [Müzik] İzmir İtalya'dan Satın aldığımız uçaklarla kamyonlar yola çıkarılmış Ben de topsayımızı değil dişe dişi en sonunda
34:26 320'ye çıkardım Sağ ol taarruz için bir tarih verebilecek misiniz ancak Ağustos sonunda hazır olabilirim Meclisi o tarihe kadar tutmak zor Üstelik bu sefer Yakup Şevki Paşa ile de bir güçlük çıktı ve gibi Fevzi Paşa'nın son şeklini verdiği taarruz planımız çok tehlikeli buldu bu durumda taarruzdan vazgeçmeyi teklif ediyor Sen bir vesile bul Ordu ve Kolordu komutanlarını topla gizlice gelir bizde Biz konuşuruz [Müzik] Nereye gidiyorlar demiryolu tamirinde çalışıyorlar
35:42 bu kesimin komutanı kim Albay iyi hazırlar mısınız beğendim ama sizin politikaya meraklı olduğunu söyleniyor ben General papulasa benzemem albayın bu merakınız devam ederse bir anda kendinizi geri hizmette bulursunuz bizim grubun karşısında şu melun 11 tümen bulunuyor çevre halkına çok zulmetmiş bizden 3 misli kalabalık bizi biraz takviye edin bu tümen elimizden kaçarsa çok Yanarım filan kesinleşti Nesrin hanımefa hastanesine naklini
36:29 istiyor bakın gönlünü izlesin Nasılsın Hasan Sağ olun [Müzik] üniversite öğrencilerinin Ali Kemal Rıza Tevfik gibi milli mücadeleyi aşağılayan sömürge Aydın hocalara karşı yürüttükleri boykot hareketi sürmekti çocukları İngilizlere kaptırmayın hepimiz sadrazam Tevfik Paşa'nın oğlu Binbaşı İsmail Hakkı Bey de Anadolu'ya geçmek istiyor Vahdettin'in de damadıdır evet Gelsin Demek ki sarayda çözülmeye başladı
37:16 [Müzik] biraz sırası bile tehdit etmiş onun kim olduğunu bilmiyor Öyleyse herhalde yoksa cesaret edemezdi Hayret böyle bir deliği nasıl başkomutan seçerler anlamıyorum lanet olsun tebrik eden falan yok Hepsi para istemeye geliyor Beyler dedim ben ödenek fasal aktarma ne anlamam maaşları verdim o kadar Merhaba iyi günler artık para yalnız yağlı kurşunla Keskin süngüye gruplar Kolordu oldu ya bütün Kolordu komutanları için otomobil istiyor ee dedim ki hay hay paşam Baş üstüne
38:04 İzmir'de düşmanın elinde istediğinizden fazla otomobil var gidin alın hepsi sizin olsun Ali İhsan Paşa'yı Akıllı biri sanırım Hazreti ni bekleyeceğine eline koca Ordu geçmiş ne bekliyorsun düşünme yürü durma tepele hepsini bitirir Aşk konuş hala yerine birini tayin edemediler ne demek memnuniyetle İsmet Paşa'nın emrinde iftihar ve itaatla çalışırım bütün cepheyi dolaştım ama Mustafa Kemal adında bir komutana rastlamadım Beyler cepheyi daraltmaktan vazgeçmiş bulunuyorum birkaç aksaklık dışında birlikleri ve hazırlanan savunma mevzilerini Çok iyi buldum istihbarat
38:51 düşmanın Sadece 80 bin Savaşçısı ve iki yüz topu olduğunu belirtiyor böyle zayıf bir orduyla taarruza yeltenecekleri düşünülemez olsa olsa bir gösteriş taarruzuna eytiler o kadar onu da kolayca def ederiz Ben yarın trakya'ya hareket ediyorum birkaç gün sonra size İstanbul'dan seslenebilirim Beyler Atina bana istediğim yetkiyi verdi Fethi Biz Ağustos sonunda taarruz etmeye karar verdik Ne diyorsun orada hazır mı Hem de nasıl hemen Avrupa'ya hareket edebilir misin tabi ama neden yetkilileri son defa bir
39:36 de seni uyarmanı istiyorum belki kan dökmeye gerek kalmaz Ama taarruz edeceğimizi kimseye söyleme söylesem de kimse inanmaz ki [Alkış] şimdi atina'dan bildirdiler Yunan hükümeti Hacı anestezinin Trakya'daki birliklerle İstanbul'a yürümesine karar vermiş diyelim mi bunlar gidelim İzninizle doğrusu İsmet Paşa'nın oğluyla karşılaşmasını görmeyi çok isterdim
40:21 herhalde çok heyecanlı bir sahne olacak [Müzik] bir şey mi var Ailesi de biz de bugüne kadar kendisine söylemeye cesaret edemedik İsmet Paşa'nın oğlu yazık ki bir yıl önce oğlundan her bahsettiğinde İçin parçalanıyor Evet Samir Bey neydi Konu ikinci grup şaşırtıcı bir kanun tasarısı hazırlamış 2 gün olsun ayrılmaya gelmiyor bakanların sizin gösterdiğiniz adaylar arasından seçilmesi usulünü değiştirmek istiyorlar Bakanlar Kurulu başkanlığına da Fevzi Paşa'nın yerine arkadaşlara Rauf Bey'e
41:08 getirmek istiyorlar bunun ne demek olduğunu biliyorsunuz değil mi Evet efendim sizi fiilen idareden uzaklaştırıyorlar [Müzik] kanun mecliste kabul edilince Biz de teker teker kürsüye çıkıp istifa ettiğimizde seçim ne zaman 3 gün sonra hedefe ancak tam istikbala tabi siz inanan bir Bakanlar Kurulu ile varabiliriz meclise gerçek düşüncesini açıklaması ve tavrını belirlemesi için fırsat tanımlayacağım Ben de meclis başkanlığından ve başkomutanlıktan istifa etmeye karar verdi [Müzik]
42:11 hükümet milliyetçi öğrencilerin başkasına boyun eğerek dostumuz hocaları üniversiteden uzaklaştırdı zarar yok şeflere Mustafa Kemal'in iktidarı sona eriyor Ankara 2 gündür kaynıyormuş çoğunluk Rauf ve de ısrar ediyor önemi yok beni bakanlar kurulunun çoğunluğu ilgilendiriyor Öyleyse mesele kalmadı çünkü ikisi dışında eski bakanların yeniden seçilmesi için uzlaşma oldu o zaman işleyişir Rauf'a Ben de oy veririm hedefe yaklaştıkça muhalefet artıyor Şimdi de sırada Başkomutanlık kanununun uzatılması var yok Olay bu sefer mesele çıkartamayacaklar Başkomutanlık Kanunu'nun 3 ay daha uzatılması hakkındaki teklifin öncelik ve ivedilikle görüşülmesi isteniyor oylarınıza kabul edenler
43:00 kabul edilmiştir Buyurun efendim Efendiler şimdi uzatılması söz konusu olan kanun en buhranlı günlerine esirdir yüksek heytiniz bu kanunla iradesinin bir bölümünü bana devretmişti bu güvenden dolayı Yüce meclise teşekkürlerimi arz ederim fakat artık Türk ordusunun maddi ve manevi kuvveti olağanüstü hiçbir tedbire başvurmayı gerektirmeyecek bir seviyeye gelmiştir Bu sebeple meclisin yetkilerini kullanmama artık gerek kalmamıştır Bravo avo Bravo Başkomutanlık görevi de olsa olsa
43:46 milli emellerimizin gerçekleşeceği güne kadar devam edebilir İngiliz elçisi bugün bendenizi ziyaret etti boğazların idaresini İngiltere'ye devretme teklifimizi hükümetinin üzülerek kabul etmediğini bildirdi neden İngiliz hükümeti müttefiklerinden ayrı ayrı ve gizli bir anlaşma yapmayı sakıncalı bulmuş artık Ankara'yı durdurmak mümkün değil Evet Efendimiz meclis bugün Mustafa Kemal Paşa'nın başkomutanlığını süresiz olarak oy birliği ile uzatmış komutanları toplantıya çağırmak için nasıl bir bahane buldunuz cephe karargah
44:31 ile kolordular arasında bir futbol karşılaşması düzenledik onu seyretmeye gelecekler Ben de ilk defa seyredeceğim Konya'ya gittim mi Evet [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik]
45:22 Bence bizim süvariler alacak maça [Müzik] artık Kolordu Komutanı arkadaşlarımızın da taarruz planını öğrenme zamanı geldi önce özünü açıklayalım sonra ayrıntıları tartışalım Buyrun Paşa 10 aydır Üzerinde çalıştığımız planın esası şu silahça bizden Üstün olan düşmanı bir darbede çökertmek bunu sağlamak için kuvvetlerimizin büyük kısmını Tabii tam bir gizlilik içinde düşmanın birinci kolordusunun karşısında yani Afyon'un
46:07 güneyinde toplayacağız Afyon'da 40 kilometre batısındaki çiğiltepe arası asıl taarruz cephesidir buradaki Tınaztepe ile Kalecik sivrisi arasındaki 13 kilometrelik kesimse yarma yarıdır ikinci ordumuz karşısındaki düşman kuvvetlerini oyalarken birinci ordumuz düşman cephesini yarayacak ve Sincan da ovasına inecek Böylece düşmanın İzmir'e geri çekiliş yolunu kesmiş olacağız düşmanı çevirip imha ettikten sonra kalan parçalarını kolayca yakalar ve mağlub ederiz Çünkü her yerde düşmandan daha üstün bir durumda olacağız ben bu plana Kurt Kapanı adını verdim harika Ben düşüncelerimi daha önce de İsmet Paşa'ya özel olarak söylemiştim Şimdi izin verirseniz resmen açıklamak istiyorum Buyurun hocam
46:53 120.000 insanı cephenin bir ucundan öbür ucuna getireceksiniz ve düşman bunu seçmeyecek buna imkan yok baskın baskı kaybolduğu zaman da bu planın anlamı kalmaz bunu başaramaz mıyız niye başarmayalım olmaz Ben bir taburu yerinden oynatıyorum düşman uçağı Ertesi sabah bu değişikliği tespit ediyor Ayrıca Afyon takvimatını inceledim biz bu mevzuyu öyle bir iki günde yaramayız hocam Taurus sabah o mevziyi tam 165 top birden Dövecek ne olursa olsun yarı çıplak askerle o tahkimatın karşısında çakılır kalırız o zaman düşmanın orta yerdeki İhtiyat kolordusu yetişip savaşa katılacak Hatta büyük bir ihtimalle Afyon kuzeyinden Konya yönüne
47:40 taarruza geçecek bizi daha da güneye atacak Konya'dan kopacağız Ankara yönü açık kalacak Velhasıl Ordu dava Belki de memleket elden çıkacak Ne yapmamızı tavsiye edersiniz cepheden bir taarruz yaparız düşmanla eşit şekilde savaşırız geri çekilirse takip ederiz çekilmeye zorlayamadığımız yerde durur tekrar hazırlan ırız Böylece tek dayanağımız olan orduyu tehlikeye atmamış olur Uz Ben de bu görüşteyim Paşa'nın hakkı var ama bu tarz bir savaşla sonuçlanamaz ki ama tehlikesiz yenilsek de orada elde kalır İyi de paşam tekrar ve çabucak hazırlanmak için arkamızda Fabrikalar yok ki uğraşa
48:26 uğraşa ancak bir yılda düşmanla az çok denk Hale gelebildik takatimizin sonundayız kesin sonuç almak için tehlikesine rağmen bu planın uygulanmasından başka bir çare Göremiyorum ben de ben de göremiyorum Türk milletinin bütün varlığı bundan ibaret silahı askeri topu tüfeği cephanesi İşte bu kadar şimdi sizi onu bir noktaya yayarak tehlikeye atıyorsunuz ben buna razı gelemem milletin bulabileceği verebileceği Bundan mı ibaret Evet o halde kesin sonucu bununla almak zorundayız bu kararı verenler tarihe karşı büyük ve bal altında kalırlar kimse Korkmasın
49:12 tarihe ve Millete karşı Bütün sorumluluk bana aittir paşam arkadaşlar izniniz üzerine düşüncelerini serbestçe arz ettiler yoksa başkomutanımız olarak vereceğiniz her emri Tıpkı kendi düşünce ve İnancımız gibi canla başla yerine getireceğimizden emin olabilirsiniz [Müzik] Dünya Savaşındaki talihsizlikler benim Nesimi Belki de biraz fazla ihtiyatlı yaptı kaygılarımı korumakla birlikte başkomutanın vereceği emirlere tereddütsüz uyuyacağım tabiidir Teşekkür
50:00 ederim hocam Öyleyse planın ayrıntılarına geçiyoruz Bir haftadır Londra'da bulunan Fethi beyi hiçbir İngiliz yetkili kabul edip de dinlemedi zaten LOL george'un Dün avam kamerasında yaptığı konuşma bütün Barış yollarını kapatıyor savaşmaktan başka çare yok İyi ama taarruz edebilecek halimiz meclisteki bazı asker Arkadaşlar bunu cinnet sayıyorlar Siz ne düşünüyorsunuz paşam hükümet kabul ederse Ordu genel bir taarruz için hazırdır önce Fevzi ve Kazım Paşalar gizli kalması kaydıyla bilgi sunsunlar sonra durumu tartışalım yalnız taarruz
50:45 tarihini sormamanızı rica ediyoruz sormayız Bakanlar Kurulu taarruz kararını onaylamış 14 Ağustos gecesinden başlayarak Pol orduları yığınak yerlerine doğru kaydıralım başlasın Efendim gizliliğe kesinlikle uyulacak bu konuda hiçbir hatayı affetmeyeceğimi bilsinler Peki efendim geçen yıl düşman da aynı gün Sakarya'ya yürüyüşe geçmişti baskın nasıl olurmuş görürler milli savunmayı yine para istiyor Vallahi elimdeki parayı son kuruşuna kadar cepheye gönderdim [Müzik] bu görevi İşte bu zor gün için seçiliriz
51:31 bu harekatın başarılı olabilmesi için birinci Ordu cepheyi Yarına kadar bizim de yüz bin kişilik iki düşman kol ordusunu oyalamamız gerekiyor oyalarız Efendim nasıl oyalar bütün kuvvetim 6 yıl üstümen Eğer Salih bey taarruz'un ilk günü en güçlü direnek merkezi olan kaz uçuran tepesine ele geçirebilirse Salih Bey'in Zavallı Tümeni o müstahkem tepeye yaklaşamaz toplu sivrisiyle çiğiltepe arasında düşmanın geçilmez diye geceleri boş bıraktığı İki dağ geçidi olduğu anlaşıldı süvarik olurdu su cephenin yarılmasını beklemeden bu geçitlerden düşman gerisine sarkabilir
52:20 maliyenin bir buçuk milyon liraya ihtiyacı var mescidi bu zamanda çok zor Tanrı yardımcınız olsun bu parayı bana siz bulacaksınız imkansız milli hükümetin sınırları içinde 16 şubeniz var İstediğin parayı vermezseniz şubelerin tamamına el koyar kasalardaki Bütün parayı alır yerine makbuz bırakırım düşünmek içinse bir saat mühlet gidin düşünün Bugün bu işi bitirelim Anlaşıldı millete lüzum yok 1 milyondu değil mi Mesela bir buçuk tamam bugün
53:06 Peki efendim dakika [Müzik] gülüm hala menkul olduma gülüme gülüm yana yana menkul oldum Ama gülüm O günüm yana [Müzik] seni saldım Ay aman ay aman yanar oda meni saldın Ay aman ay aman yanar odan
53:55 ovaları ya gülüm oy ma o bana vurma yalan sözü gülüm A gülüm yardan doymaz yalan sözü Ay aman ay aman yardan doymaz size Söyleyeceklerim var uygun bir yere geçelim bize müsaade eder misiniz bu işi kökünden halletmek için cepheyi hareket edeceğim Ama bunu dünyadan gizlemek özellikle İngilizlerin Yunanların yardımına gelmesini önlemek istiyorum Bana yardımcı olur musunuz Nasıl Ben Ankara'da ayrıldıktan sonra
54:41 Çankaya'da bir çay partisi verdiğimi ilan edilecek ama size birkaç gün sonra büyük bir kabuk resmi düzenlediğinizi açıklayın kabul resmi başlattığı saatte görevlendireceğim biri gelir rahatsız olduğum için katılamayacağımı Bildirir Bu da bana birkaç gün kazandırır Tamam teşekkür ederim paşam sen Muzaffer olacaksın Çünkü Allah vatanını savunanla beraberdir Sağ ol [Müzik] yapraklar [Müzik]
55:36 Bizler de derde çak ıcı yarı Fidan boyn una yıkarız konar lar Hoş geldiniz Allah kahretsin Fransızlar Karşı Çıktı az kaldı savaşıyorduk bizim hükümette hemen pes etti yoksa şimdi İstanbul bizimdi düşmanda bir kıpırtı var mı [Müzik]
56:36 bütçe Komisyonu alt kurulu Ordu hakkında bilgi vermem için beni toplantıya çağırdı ama Paşam ne derlerse desinler siniyecek kabul et ama sakın taarruzdan söz etme baş üstüne Ben bu gece cepheyi hareket ediyorum paşam Allah muvaffak etsin Sağ ol Salih sor bakalım Annen müsait mi daha uyumadıysa vedalaşmak istiyorum [Müzik] Şimdi biter buyursunlar Ankara'dan ayrıldığımız Kimse belli değil başüstüne [Müzik] bana bir hafta zaman kazandı Peki paşam
57:29 gel Mustafa [Müzik] ordum uzun uzak Savunma Bakanı kem kümeden kendisi çay ziyafeti ile oyalanır yaz tatilinde çıkmak istiyorum bir sürpriz
58:16 olmaz değil mi Hayır içiniz rahat olsun Yunan milli Bankası Batı Anadolu'da şubeler açmaya karar verdi ilki Eylülde Ayvalık'ta açılıyor düşman da bir hassasiyet var mı Hayır efendim tertibini Aynen koruyor Halbuki paşam güneye üç Kolordu kaydırdık düşmanın ruhu bile duymadı ama nakliye kollarımız yetersiz Ordu yürüyünce cephane yetiştirmeleri mümkün değil cephane ikbalinin düşmandan yaparız Pekala öyle olsun artık ordulara yazılı emrinizi verebilirsiniz paşam 26 Ağustos cumartesi sabahı taarruza geçiyoruz Asım bey haberleşmeye son verin limanlara giriş çıkış durdurulsun istanbul’da kesilecek Yani biz işimizi bitirene kadar dünyaya ile bağlantımız kalmasın düşmanın hava keşfi yapmasına da engel
59:02 olalım yeteri kadar uçağımız var [Müzik] gazanız mübarek olsun Bu sabah bir düşman askeri tümenime sığındı Türklerin Afyon güneyine 3 tümen kaydırdığını söylüyor karşımızda iki Tümeni vardı 5 tümene der ki taarruz için az savunma içinse çok hemen bir hava keşfi yaptıralım nerelerdedir [Müzik] Bu akşam bir kısmı çıkış mevzilerine yaklaşacaklar güzel artık düşman fark etse bile çok geç Türkler yeni uçaklar almışlar zorlukla bir keşif yaptırabildim işte eski ve yeni keşif fotoğrafları inceledik düşman
59:48 düzeninde hiçbir değişiklik yok Evet ve fark görünmüyor sığınan düşman elinin bizi yanıltmak istediği anlaşılıyor Şu halde akşamki balığı katılmamızın Bence bir sakıncası yok [Müzik] [Alkış]
1:00:38 [Müzik]
1:01:47 İstanbul'dan çelişkili haberler yağmaya başladı düşmanın her an İzmit'e veya Eskişehir'e taarruz edebileceği bildiriliyor hemen arkadaşları topla ne var daha kimse gelmedi Lanet olsun Belki de biz bu gece eğlenirken düşman gizlice cephemize sokuluyordu herkesi çal hadi [Müzik] General trikois büyütüyor cephedeki komutanlar hassas olur [Müzik] düşman uçakları sürekli devriye uçuş yapıyor uçaklarımızı uçuramıyoruz düşman telsizleri de sustu efendim son hazırlıklarını saklamaya çalışıyor bunlar galiba Gafil avlandık bütün tümelleri alarma geçirmelerini isteyelim Demiryolları Her ihtimale
1:02:34 karşı hazırlıklı olsun yaraları İzmir'e yollayın Türk uçakları beklediğimiz gün bugündür şimdi abdestinizi alın Akşam namazını hep birlikte kılacağız ekmeğimizi yiyeceğiz Sonra da helalleşip yola koyulacağız hadi çocuklar Allahu ekber beni Allahümme Muhammed Allahu ekber
1:03:30 [Müzik] [Alkış] [Müzik]
1:04:24 hiç şikayetsiz silahlarınıza cephane size ekmek taşıdık yüksünmeden siperlerinizi kazdık yolunuzu açtık severek yaranızı yıkadık kırağınızı sardık ateş altında suyunuzu yetiştirdik yolunuza saçımızı serdik şimdi bunca kadının hakkını ve erkek olmanın bedelini ödemek vakti gelmiştir Eğer bu sefer kardeşlerinizi kurtarmadan geri dönerseniz bilin ki ananızda bacınızda yamukluğunuz da hakkını helal etmeyecektir Eğer Gözümü bir an için geriye çevirirsem ölümden yılıp da Geriye tek bir adım bile atarsam beni de hain bileyim kanım Size helal olsun
1:05:10 helalleşelim [Müzik] dikkat sola dön tüfek az ileriyi marş [Müzik] Bence düşman Afyon'un güneyine yığınak yapıyor bu senin tahminin
1:05:57 haklı olduğum ancak düşman taarruza geçtiği zaman anlaşılabilir Ama o zaman da iş işten geçmiş olacak gevezeliği bırak da teklifin ne onu söyle kısacası bizim Sakarya'da yapamadığımızı onlar başardılar baskına uğramış durumdayız General trikooper ise geniz colorlarını hemen bu gece geriye Dumlupınar müstehakem hattına çekerlerse durumumuz kurtulur aksi takdir eder Afyon mevzilerini Kendi gözlerimle gördüm ilk hatlarımıza bile yanaşamazlar
1:06:54 [Müzik]
1:07:55 [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik]
1:08:42 [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik]
1:10:04 [Alkış] [Müzik] [Alkış] [Müzik]
