0:00 10. sınıftaki genç arkadaşım YouTube Fizikle Barış kanalına tekrardan hoş geldin. Bir başka yazılı çalışmasıyla birlikteyiz. İkinci dönemin birinci yazılı çalışmasıyla beraberiz. Milliyetin Bakanlığı'nın hazırlamış olduğu senaryolar var biliyorsun ki. Elektrik akımı ile ilgili bir sınav olacak biliyorsun ki. Bununla ilgili gerçekten de her türlü bilgiyi bulacaksın ve bunlarla ilgili de kritik soruları çözeceğimiz bir çalışma olacak. Çalışma esnasında da zaman kaybetmeni istemediğim için sana çok özel pdf'ler hazırladım. Bu şekilde bir sayfaya dört tanesini birden çıktı alma imkanın da var. Böylece hem yer tasarrufu olur hem ekonomik olur bu arada yan tarafında da güzel not alabileceğim bölgeler de oluşturdum hem konu anlatımını hem de gerçekten de çok elit soruların çözümünü bulabileceğim bir çalışma olacak çalışma tabii ki birazcık böyle düşündüğünden hafif biraz daha uzun olabilir ama yorulduğun zaman molanı ver ama bu çalışmayı
0:47 gerçekten de bitir iyi notları da senden haber olarak bekliyorum hadi bakalım çalışmaya başladık Şimdi bahsedeceğim her kavramdan ya da çözeceğim her sorunun öncesinde size bununla ilgili anahtar bilgileri vereceğim. Dolayısıyla birazcık ufak ufak hani belki bu saate kadar tekrarlamamış olabilirsin. Bir sürü video da attık size. Geç kalmış olabilirsin. Önemli değil. Son dakikada da olsa biz seni güzel bir şekilde uğrayacağız. Sen yeter ki birazcık öğrenme hedefli ol. Elektrik akımı dediğin şey sembol olarak öncelikle ne ile gösteriliyor? Ya da İ sembolüyle gösteriyoruz. Ve tanımı nedir? Bir iletkeninizin olması gerekiyor. Tabii elektrikte hep zaten biz iletkenlerle çalışmaya çalışıyoruz. Ta durgun elektrikte belki yaltıkanları ufak çaplı düşünüyor olabiliriz ama şu anda biz iletkenlerle. O zaman
1:33 tanımımız şu. Bir iletkenden bir iletkenden birim zamanda geçen bu arada birim zaman dediğin şey nedir arkadaşım? Zamanın uluslararası birimini düşün. Neydi? Saniyeydi hocam. Birim dediğin en küçük sayı kaç? 1. Yani 1 saniyede. Bu kelimenin anlamı bu. Birim zamanda geçen, dikkat et, yük miktarıdır. Ya da bir ipucu daha sana yükün sayısına bakacaksınız. Yani o zaman diyelim elinde bir iletken var. Ne yapmışım ben sana şimdi burada bahsettiğim şeyleri bir göremem. Ne yapıyorum burada? Q 2 tane yük buraya geçmiş. Q 1 tane de sağ tarafa gitmiş. O zaman senin akamının matematiksel değeri çok basit. Geçen toplam
2:18 yükü yani aslında önce bir Türkçe mealini yazalım. Toplam yükü geçen toplam zamana böleceksin arkadaşım. Toplam zaman bu kadar. Yani akımımızın cevabı şu. Şu anda ne kadar geçti? Hocam Q1 ile Q2 geçti. Ne kadar zamanda? T bitti. Hayırlı işler bu kadar. Bizim için soru bu kadar da bitecek. Peki burada bir şeye dikkat etmenizi istiyorum. Peki yönünü nasıl buluyoruz? İşte bu bizim için çok anahtar. Öğretmeniniz bunu da ilave edebilir. Ben de ettiğimi göreceksiniz zaten sorunun içerisinde. Bu arada bunların birimini mutlaka ne cinsinden vereceksiniz? Kulon. Buranın biriminde zaman olduğuna göre saniye. Eğer dakika verirse öğretmenini mutlaka çevir. Elde ettiğin akımın birimi de tabii ki de amper diye bir birim elde edeceğiz. Bu arada şimdi yöne gelelim bakalım. Şimdi
3:09 akımın yönünü bulmanın yolu şu bakın. Diyelim iletkeniniz bu. Tabii biz akımı elde etmek için ne yapıyoruz? Piller kullanıyoruz arkadaş. Bak artı eksi bir ve. Ve burada önemli nokta şu. Katılarda bak söylediğim şeyi lütfen o gri bölgeye yaz not olarak. Hatta o bölgeyi de şöyle bir fosforlu kalemim vardır herhalde. Biraz dikkatini de çekin. Eksilerin yönünün tersi derler. Niye? Çünkü katılarda sadece elektronlar hareket edebilir. Bak katılarda sadece eksiler hareket edebilir. Tıvılarda kimler hareket edebilir? Hem artı hem de eksi iyonlar hareket edebilir. Peki gazlarda kimler hareket edebilir? Hem elektronlar yani eksiler hem de iyonlar da hareket edebilir.
3:56 Buna ne anlama geliyor? Üçünde de ortak eleman kim var? Eksiler var hocam. O yüzden burada bulunan elektronlar ne yapar? Devredeki iletkenin içinden geçerek artıya kavuşmak ister. İşte bir devredeki... Elektron hareketinin tam tersi yönüne akımın yönü denir. Bu yüzden de akımın yönü nedir diye sorarsa öğretmeniniz bir. Eksilerin yönünü görüyorsan tersi diyeceksin bir. Eğer pil bağlıysa pilin artı kutbundan artı kutbundan eksi kutbuna gidebirsin. Bu da cepte. Bu arada en doğru kelime aslında biz bir şey nasıl gösteriyoruz? Şöyle burasını biraz böyle uzun çiziyor öğretmeniz. Buraya da küçük çiziyor. Niye? Çünkü buranın adı yüksek potansiyeldir. Buranınki alçak
4:44 potansiyel. Bu yüzden de doğru ifade şudur. Yüksek potansiyelden alçak potansiyele doğrudur. Bak bitti. Şu anda biz akım bulmanın mantığını öğrendik. Hem yönünü bulmayı öğrendik hem de. Bak sorusunun ne kadar kolay olduğunu göreceksiniz. Hadi canım benim. 8 klonla 2 klonun 2 saniyedeki geçişi böyleymiş. Akımın yönü ve değeri. Değeri bulalım hadi. Neydi? Geçen toplam yükü neye böleceksin canım benim? Toplam zamana böleceksin. Bitti. Bu kadar. Şimdi bulalım o zaman. Toplam yük ne kadar? Hocam 8 buraya geçti. 2 buraya geçti. Uğraşmayacağım. 10 geçti. Sakın çıkartma. Bak uyarıyorum. 10. Kimin geçti? Ay artılar böyle eksiler böyle demiyorsun. Bodozlama geçiriyorsun. 10 geçti. Ne kadar
5:30 zamanda geçmiş? 2 saniye demiş zaten. Oh tam benim aradığım birimleri vermiş zaten. O zaman elde edeceğiniz akımınızın cevabı 5 amper. Peki yönünü nasıl bulacağız? Hocam pil de bağlı değil. Ben ne dedim? Pil bağlı değilse kritik adam kim? Eksiler. Eksilen nereye gidiyor canım benim? Y yönünde. Eksilerin tersi akımın yönüydü. Yani o zaman akımımızın cevabı X yönünde 5 amper diyeceksin. Tam puanda alacaksın. Mutlu bir ayet sürdüreceksin. Şimdi geldik ikinci devre elemanımız. Direnç. Şimdi bu arada direnci tanımanıza özellikle bakın dirençlerle ilgili ayrıca bir ders çekmişim size. Sadece bu bilgi üzerine ama kısa zamanda büyük işler yapmaya çalışacağız. Şimdi direnç dediğin
6:17 şey tamam biz devrelerde R sembolüyle gösteriyoruz. Ve sembolün dışında da gösterim böyle değil mi? Tanımı nedir? Akıma karşı koyan devre elemanıydı. Akıma karşı koyan devre elemanı. Devre elemanı. Ya iyi de akıma niye karşı koyalım ki arkadaşım? Çünkü bir devredeki en tehlikeli şey akımdır arkadaşım. Elektrik akımı büyükse o devrede ısı çıkar. Sen bak bilgisayarcı bir gençsin değil mi? Ne oluyor? Bilgisayarın ısındığı ne yapıyorsun? Fanları çalıştırıyor değil mi bilgisayar? Amaç ne? Devre elemanları yanmasın, etmesin diye. Yani ana düşüncemiz bizim ne burada? Akımı karşı koymamız lazım ki ısıyı azaltalım yani aslında. Peki bir direncin çalışma mantığı nedir? Aslında
7:05 çok basit. Genelde biz, bak bunu sınavda öğretmeniniz soracak. ÖSYM ile defalarca bunu sordu. L ve A olan, yani boyu L, kesit alanı A olan bir direncimiz var. Bir de bunun neyi vardır? Yapıldığı madde. Hiç tırsma lütfen. R ile gösterdiğimiz ne deniyor buna? Öz direnç. Acaba sen bunu... Alüminyumdan mı yaptın? Karbondan mı yaptın? Porselenden mi yaptın? Mübarek neyden yaptın? İşte bunun gibi bir şey yapıldığı madde. Bakın bu olay bildiğiniz trafik gibi düşünün. Ne var? Böyle bir bozuk zeminimiz varmış. Bakın bu zemin aslında işte senin yapıldığın madde. Şimdi ne yapıyor? Böyle bir genişliği de var bu yolun. İşte atıyorum iki şeritli bir yol gibi düşünün. Elektronları da birer araba gibi hayal edebilirsiniz. Ne yapıyor? Elektronlar böyle gitmeye çalışıyorlar işte trafiği.
7:55 Bakın burada ne var bir tane? Bozuk bir zemin var. E hadi gel burada olasılıklara bakalım. Eğer ben bu bozuk zeminin bir uzunluğu var değil mi burada? Bak formülünün nasıl geldiğini anlatıyorum. L'yi büyük yaparsam ne olur? Trafik daha da kötü olur hocam. O zaman akamaz doğru mu? Trafik. Akamazsa akım küçük olur. Senin gösterdiğin direnç büyük olur. Demek ki dirençle boy nasıl orantıda canım benim? Doğru orantıda. Yapıştır. O zaman direnç boyla doğru orantıdaymış. Ben bunu buldum. Doğru orantıysa aynı taraflara böyle tık tık yazıyoruz. Peki gelelim ikincisi. Hocam ben buranın alanını büyütseydim. Alanı büyütmek demek nedir? İki şeritli yol yapacağına üç
8:40 şeritli yap. Ooo üç şerit, dört şerit, beş şerit yaptın. Sonuç akar. Trafik akmaya başlar. Yani akım büyümeye başladı. Senin gösterdiğin direnç ne yaptı? Azaldı. E bakıyorum. Direnç nasıl orantıda? Ters. O zaman hop A'nın altı yazdık. Bir tane de sabit sayı kim? Rho yapıldığı madde. Bak al sana sınav sorunu yazdım buraya. Hadi gel bunu uygulayalım bakalım. Ne demiş? Bak burada bir kıyak geçmiş sana hemen. Ne demiş? O kıyakta da şunu diyor. Aynı maddeden yapılan yani bu ne demektir? Bu da Rho. Bu da Rho'dan yapılmış. Bak ne güzel. Sonra ne diyor? X ve Y'nin Kesit alanları ve boylarını da verdiyse dirençleri. Hemen önce bak. Kural çok basit. Hocam direnci
9:28 yazıyorsun önce. Nasıldı? Rho L bölü kesit alan. Bu arada kesit alanı A ile de S ile de gösterebilir öğretmeniz. Hemen başlıyorum şimdi. X'in direncini buluyorum. Yapıldığı madde Rho. Boyu L. Yan alanı A. Hatta istersen kolay olsun diye ben buna R desem olur değil mi? Hadi Y'yi de bulalım. O da Rho'dan yapılmış ama 4L bölü 2A değil mi? e 4 bölü 2'den buraya da hemen 2r diyebilir miyim? r'yi 2r'ye böldün cevabı da 1 bölü 2 buldun. Buraya da veda ettik. Şimdi bu sefer de biraz farklı şeylerle oynayabildiğimizi gör. Öz direnci ρx kesit alanı 3a boyu lx olan direncimiz bu arkadaşın direnci r'miş.
10:16 ρy kesit alanı a boyu ly olan y'nin direnci ise 2R'miş. Diyor ki R'ların arasında şöyle bir denklem vermiş. Bak burayı gördün mü? İşte bak buraları lütfen hemen ne yapıyorsun? İşte her yeri okumandan ziyade bak bu bilgiyi kaçırmamakla yükümlüsün. X'in R'su Y'nin 3 katıymış. Bunu anlatıyor. Yani bu ne demektir? Y'ye ben R' verirsem bak istersen dene buraya. Hocam buraya R' verdim. O zaman bu adam ne çıkardı? 3R. Hadi hazır mıyız? Hazırız değil mi? Şimdi başladım. X'in direncini yazıyorum. Şimdi direncinin genel denklemini hatırlatıyorum. Rho L bölü A'ydı. Hadi bakalım. X'den başladım. X eşittir. 3 Rho'dan yapıldım. Oyum
11:01 LX. Kesit alanım 3A. Ve direncim R. Hadi Y'yi yazma zamanı. Rho'dan yapıldım. Oyumu bilmiyorum. Yan alanım A. Ama ben 2 R'yim. Direkt bölebilirsiniz arkadaşlar. Yani matematik bundan sonra sizin becerinize kaldı. Bak böldüğüm zaman rowlar iki tarafta da var gitti. Alanlar gitti. Bu arada üçler de gidince burada sadece LX var. Burada da sadece LY kaldı. Zaten sorulan soru buydu. Eşittir. E bu tarafta ne var sadece? 1 bölü 2 vardı. Dolayısıyla aradığımız cevap da 1 bölü 2 idi. Şıkları koymayıp da bunu çok rahat sorabilirim sana. O yüzden klasik bir soru da sorulabilir bu soru. Geldik.
11:46 Ohm kanunu. Bak bütün konunun en önemli adamıyla beraberiz şu anda. Şimdi Ohm kanunu neyi veriyor sana diye önce bunun bir mantığını söyleyelim. Bu ne işe yarıyor? Akım. Potansiyel. Yani senin anladığın dilden konuşalım biraz. Volt ve direncin arasındaki üçgendir arkadaşım. Ohm ne yapmış? Bir pile, bir iletkeni bağladığında o pilden bir akım geçtiğini görmüş. Hatta şunu da görmüş. Bu voltaj da Akımın arasındaki grafiği bakıyor. Voltajı arttırdıkça akımın da arttığını görmüş. O zaman bu nasıl bir orantı canım benim? Doğru. O zaman diyor ki mesela 10, 2, 20'ye 4. Ya bu sayılar hep aynı bölünce. Yani diyor ki o zaman V'yi İ'ye böleyim hep
12:31 bir sabit çıkıyor değil mi? Şu anda bu soruda. Bir hesaplıyor. Bu sabit ne çıkıyor biliyor musun? O iletkenin direncine karşı geliyor bu canım. İşte ben bu yüzden dirençle önce birazcık tanıştırmak istedim seni. Dolayısıyla V'nin iyiye oranı sana neyi veriyormuş? R'yi veriyormuş. Al sana bu da ney? Meşhur OM kanunu. Ve bu arada birimlere lütfen her zaman dikkat. Buranın birimi ne olacak? Volt. Akımın birimi az önce görmüştük amper. Ve direncin birimi de adamı saygıyla anıyoruz. Böyle biraz ilginç bir sembol. O değil mi? Ve bu arada ben konan atımda veya öğretmeninizde bahsetmiştir. Olay olsun diye biz şöyle bir üçgen çizeriz. Eğer geçişlerde bazen sorun yaşayan arkadaşlarım olabiliyor. Bakın cevap çok basit. Şöyle bir üçgen yazıyorum bak. V, İ,
13:22 R. Şimdi bak dikkat et. Mesela V'yi mi bulmak istiyorsun? Veya ne diyelim? R'yi mi bulmak istiyorsun? Hemen şöyle yapıyorsun. Bunu mu bulacağım? Diğerlerine bak. V ve İ kaldı. Ve nasıl durumda? Üstte V, altta İ. O zaman V'yi İ'ye bölersem R yapar. Diyelim hocam işte sallıyorum. Sen dedin ki hocam ben İ'yi bulmak istiyorum. Diğerlerine bak. V ve R var. V yukarıda. O zaman demek ki İ'nin formülü ne? V bölü R. Hocam peki ben V'yi bulmak istiyorum. Bakıyorum alt tarafta ne var? İ ile R yan yana. O zaman meşhur. V eşittir. İ çarpı R diye de böyle bir geçiş yapabiliriz. Değil mi? Hadi bakalım. Bir direncin uçları arasına uygulanan potansiyel farkın dirençteki akıma göre grafiği verilmiş mis gibi.
14:10 Ne yapıyorsun? Hemen şunu anlıyorsun. 12 voltluk bir potansiyel uygulandığında akım ne oluyormuş? 4 oluyormuş. Eee? Az önce yeden hatırla. Eğer ben V'yi İ'ye bölersem R'yi bana bak verilenlere bakıyorum şu anda. Hocam burada ne güzel V'yi vermişsin. İ'yi de vermişim. Ben bunları bölersem ben bu iletkenin direncini bulurum. Hadi bulalım o zaman. Eee voltajın değeri kaç canım benim? 12 değil mi? Akımın karşılığı kaç? 4. 12'yi 4'e böldüğün zaman bulduğun 3 sayısı aslında bu iletkenin Direncine karşılık geliyor. Biz bunları biraz zenginleştireceğiz. Tabii önce zenginleştirmeden önce dirençleri bir bağlayalım bakalım. Sınavda mutlaka karşına gelecek bir yer. O yüzden buraya ekstra önem ver zaten. Bak kolay da sorulabiliyor. Çünkü öğretmenin ayaküstü sana 10 bin tane soru üretir burada. Bak söyleyin. Gider orada 3
15:00 yazan yere 5 yazar. Hop yeni bir soru karşında. O yüzden lütfen buraya ekstra önem ver. Şimdi ne vardır? Aslında iki çeşit bağlantı var. Seri. Paralel. Sonra biz bunları karıştırarak da karışıklıyoruz ama yani senin seri ve paraleli bulmanın yeterli. Seri ne demek? İki tane direnci ardı ardına bağlamak demektir. Art ardı. Zorunluluktur bu. Akım birinden geçerse öbüründen de geçmek zorunda. Aynı değil mi? İşte ne yapıyorsun aslında? Bir direncin yanına bir direnci daha bağladın. Neyini büyüttün? Boyunu büyüttün. E boyla nasıl orantılıydı? Doğru orantı. O yüzden biz buradaki... Toplam direnci. Ki aynı zamanda biz buna ne adını veriyoruz? Eşdeğer direnç demektir. Re eş ile gösteririz.
15:45 O zaman eğer iki direnci böyle yan yana görüyorsan eşdeğer direnç ne kadar canım benim? Re 1 ile Re 2'yi bu dozlama topluyorsun. Bak hemen ne yapıyorum? Fosforlu kalemimi alıyorum elime. En çok dikkat edeceğim şey bu. İşte öğrendik mi? Öğrendik. Al fosforluyu bitir işi. Peki geldik bir sonrakine. Hocam bir de ne vardı? Paralel bağlayabiliriz. Alternatif yol demektir paralellik. Yani ne yapıyorsun? Burada bir R1 var. Evine giderken birden fazla paralel yol olabilir değil mi? Buna benziyor bu. R2. Bu paralel. Ve ne oluyor bu sefer? Bir direncin altına başka bir direnci bağladı. Neyi büyüttü bu sefer? Bak alanları. Alanlar nasıl orantıdaydı? Ters. O yüzden 1 bölü R eş eşittir.
16:34 1 bölü R1 artı 1 bölü R2 diye hesaplıyoruz. Bak orijinal formülümüz bizim bu. Fakat ben özellikle tavsiyem size ikililerde özellikle bak uyarıyorum. Buraya bir tane tabel atalım sana. Uyarı levhası tak kendine buraya bir şey de hocam bir şey dedi. Bak buraya. O da şu. Eğer ikililerde tabi bunu sen matematik olarak nereden geldiğini tahmin ediyorsun durumunda. Paydaları eşitlemekten geliyor. İkililerde Hızlı ve öfkeli yapmanın yolu şu. Çarpımlarına direkt toplamlarına böl. Al sana cevaptır. Örnek verelim. Mesela sana desem ki ben. Hocam 3 ve 6'yı verdiler bana. Tüm paralel. Ne yapacağız? Hemen bak bakıyorum. Çarp bölü topla. Çarpımları
17:21 kaç? 18. Toplamları 9. İh burası 2. Şimdi diyebilirim ki. Hocam 3 tane verilseydi ne yapacaktım? 12, 6 ve 4 verdin diyelim bana. Değil mi? Sakın bunu yapma. Onun yerine şunu yapacaksın hemen. Hocam önce şu 12 ile 6'yı bir bulalım. Çarp bölü topladan. Kaç yapar? 72 bölü 18'den burası 4 yaptı. Yani ne oldu? Biraz sonra bu 4 bir daha bir 4 var paralel. O 4'ü unutmadım hala. Bak 4 ile 4'ü bir daha çarptım. 16 topladım. 8 hop cevap 2. Bakın bitti. Yani ikili ikili gruplandırarak isterse 500 tane adam bağlasın. Bir şey olmaz. Hadi bakalım. A ile L arasındaki eşdeğer direnç ne kadar demiş. Bak ne yapıyorsun? Üst kola girdin 2. Altta da var 6. Ama burada görüyorsun ki ne gördün şu anda?
18:10 Bak hocam şu ikisi birbirlerine paralel gördüm ben. Hadi gel önce bak amacımız ne? Yavaş yavaş eriteceğiz bu dirençleri. Başladım şimdi. 2 ile 2 paralelse ne yapıyordum? Çarpımlarını toplamlarına böl. Çarp 4. Topla 4. Demek ki bunlar kaç yapıyormuş? 1. Yani bunun anlamı şu oldu. Üst tarafta 2 vardı. Ben bunları artık birleştirdim. Kaç yaptım? 1 yaptım. Aşağıda da 6 var. E ne güzel. Bu sefer ne gördün canım benim? Hocam 2 ile 1 yan yana. E bunlar seri. Ne yapıyorduk? Hemen topla. 2 artı 1. Yani burası oldu 3. Burası oldu 6. Devam ediyoruz. Bu sefer ne yapıyoruz? Paralel. Hemen paralellerde ne yapıyordun canım benim? Çarpımlarını toplamlarına böl. 18 bölü 9'dan sonuç kaç çıktı? 2. Bitti. Ve ne yaptık? Devrenin sonucu şuymuş. Toplam direnç 2 olmuş.
19:01 Şimdi aslında yaptığım şey şu anda başlarken kaç tane direnç vardı? Fark etmenizi istediğim yer şu. Yani eşler direnci bulurken şu anda kaç direnç var şu devrede? 4. Ben bunları buldum. Kaça düşürdüm bak fark ettiysen? 3. Onları buldum. 2. Ve en sonunda 1. Olay bitti. Yani 10 direnç varsa 19, 8, 7, 1'e düşmek amacımız. Eşteğer direncin anlamı bu. Bu kadar direnci kullanacağına bir tane kullansaydın 2 olma olacaktı. Aynı anlama geliyor. Ama bazen işte dağıtman gerekebilir tabii. Değil mi? Hadi bakalım. A ile B arasında 2 direnç. Bak şimdi gene 4 tane var. 4, 3, 2, 1 oynayacağız. Hadi bakalım. Başladım. Ne gördün? Hocam 2 ile 2'yi yan yana gördüm hemen. Bunlar yan yana olduğu için çok basit. Hemen topluyorum. 2 artı 2,
19:50 4. Ne oldu? Yukarıda 4 var. Altta da bir tane 4 var. Yanda da bir tane 4 var. Eee dörtlerden iki tane paralelse ne yapıyorsun? Çarp, bölü, topla. Ha bu arada. Eşitse şöyle hızlı yapabilirsin. Dörtlerden kaç tane var? 2. Hemen şöyle diyebiliriz. 4 bölü 2. 2'dir. Mesela örnek vereyim sana. Hocam 8, 8, 8, 8. Değil mi? 8'lerden kaç tane var canım benim? 4 tane. 8 bölü 4'tür burası hemen. 2. Eşitse tabii. Eee ne oldu şimdi? Burası 2'ymiş. Sen gene de çarp bölü topladan da yapabilirsin. 2 burada. 4 burada mı? Yan yana olduğuna göre sonucumuz kaç çıktı arkadaşım? 6 oldu. Hadi bakalım bir tane daha. Çekildeki
20:35 devrede k ile l arasında. Şimdi bazen hayat böyle toz pembe olmuyor işte. Ne yapacağız böyle durumlar için? Ben anlatımlarımda bundan da bahsettim. Harf metodu dediğimiz eğer başa çıkamadığın durumlarda geçerli bir hikayeden bahsedeceğim. Kalabalık devrelerde kimin seri kimin paralel olduğunu bulamadığınız devreler için geçen. Harf metodunda öncelikle bir. Size tavsiyem. Her yere birer tane nokta koy. Devredeki gördüğüm biz bunlara ne adını veririz? Genelde düğüm noktalarına noktaları oluştur diyelim öncelikle. Düğüm noktası demek bak şu. Her direncin sağında solunda birer tane nokta var mı şu anda? Var bak. Değil mi şu anda var? Bak burası da bir düğüm. Yani kabloların
21:21 bulaştuğu yerler bir düğümdür. İki. Eğer bir düğümden mesela bir k gibi bir düğümden başka bir düğüme gelirken arada direnç yoksa direnç yoksa düğüm devam eder. Aynı arz devam eder. Düğüm devam. Böyle diyelim. Ve üç. Size tavsiyelerinden en önemlisi giriş ve çıkış bitmeden bitmeden yeni harf koyma canım benim. Yeni harf yok. Çünkü çok harf çok bela. Hadi bakalım. Şimdi başladık. Düğümleri yerleştirdim. Bak buradan buraya gelirken arada direnç var mı? Yok. O zaman K harfini devam ettirebilirim. Ama bak yukarı giderken direnç var. Yan gitsem direnç var. Buraya gitsem direnç var. O zaman
22:06 K ile gidemiyorsun. Hadi L'yi de bitirelim. L. O yukarısı da L. Aşağısı da L fark ettiysen çünkü buradan buraya geçerken direnç yok. Buradan buraya geçerken de ama artık hiçbir şekilde ben buraya ne K'dan ne L'den ulaşamıyorum ortaya değil mi? O zaman buraya yeni bir harf uyduruyorum. M. Ve dikkat. Girişimiz K iken çıkışımız L ise M nerede kalıyor bu devrede? Ortada. Hadi bakalım başladık. Şimdi çizmeye. Başladım. K'dan M'ye ne görüyorsun bir tane? 2. Hemen çizdim. K'dan M'ye 2. Başka? M'den L'ye de 2 gördüm. M'den L'ye başka bir ikilik daha gördüm. Bak başka bir ikiliği de paralellik demektir. Ve bu arada kullandıklarınızı daire için alırsanız hata şansınız minimum. E başka? Hocam K'dan
22:53 L'ye 6 gördüm. Bak K'dan direkt L'ye de bir 6 ile gidebilirim. Sonra bir tane de ne kaldı? K'dan L'ye 3 kaldı bak. Hop devreniz bitti. Hadi gole atalım artık. Şimdi hemen gole göre 2 ile 2 paralel mi bunlar? Değil mi? Ne yapardı? Çarp bölü topladan. Ya da ikilerden hemen iki tane var diye. İki bölü ikiden ne yaptı? Burası bir. Yani ne oldu? Devre şu oldu. Burası iki. Burada bir var. Hatta elin değmişken bir anda bunları da yapayım ben sana. Altıyla üç ne yapıyor? Çarp bölü. Topla değil mi arkadaşım? Devrede hatta yapmadık değil mi? Bakıyorum kaçırdığımız eleman var mı? Yok tamam. Çarpımları kaç? On sekiz. Toplamları kaç? Dokuz. O zaman burası da Ki yaptı. Değil mi? E üst kolu ne yaptı canım benim? 3. Alt kolu ne yaptı?
23:40 2. Şimdi bak bazen hayat tam sayı çıkmak zorunda değil. Hemen bitiriyorum. Çarp bölü topla. Çarp 6. Topla 5. 6 bölü 5. Şimdi yavaş yavaş artık işi büyütüyoruz. Artık geldik akıma. Şimdi bak. Ohm kanunu biliyorsun. Ne dedi? V'yi i'ye bölersen r yapar. Bu arada sen direnç hesaplamayı da biliyorsun. Toplam direnç nasıl bulunacağını. E o zaman Olay bitti artık. Geçeriz. Üreteci de biliyorsun. Şimdi ne diyor? Şekildeki devre geçen akımı vermişim sana. Ne kadar demişim? Bak hemen burada buna çok dikkat et lütfen. 2 ampermiş. Eee devre nasıl çalışıyor? Dikkat eder misiniz? Şöyle buradan artıdan çıkıyor. Devam ediyor. Herkesin üzerinden aynı akım geçerek devre tamam. O zaman bunlar nasıl
24:25 bağlı? Seri. Ve bu durumda yapacağın şey şu. Devredeki voltajı. Akıma bölersem sana neyi vermek zorunda? R'nin toplam değerini vermek zorunda aslında. Çünkü tüm devre. E bakıyor. 24 bölü. Akım kaçmış? 2. O zaman bu devredeki toplam direncin cevabının 12 ohm olduğunu sağlıyor sana. E bakıyorum. Seri bağlı değil miydi bunlar arkadaşım? 3 burada var. 3 burada var. Bir de R3 var. Yani 12 sayısını aslında ben şöyle buluyorum. 3 var. 3 var. Ve bilmediğim R3 sana 12'yi vereceğine göre R3'ün cevabı yalnızca 6 ohm'du. Şimdi ohm kanununu böyle basit sormuştık ama biraz daha iyi seviyeye getirelim. Ne diyor? Potansiyel
25:12 farkıyla akım şiddeti grafikleri verilen dirençler. Ben ne anladım? Eğer bana birisi voltajı Ve akımı verdiyse ben ne yapıyordum? Voltaj değerlerini akımlara bölerek dirençlerini hesap edebiliyordum. Hadi hesapla bakayım. X'in direnci kaçmış canım benim? Bak hemen kestiği yere bakıyorum. 6, 2. 6 bölü 2. Yani 3 olmuş. Y'ye bakıyorum. Hocam buranın kestiği yer 4. Burası da 4. O zaman 4 bölü 4'ten. O zaman bu da 1 olmuş. O zaman diyor ki şimdi sana. X ve Y dirençleri 24 voltluk pile. Seri olarak bağlanırsa yani senden istenen şey şu. Rx direnciyle Ry direncinin seri bağlı kime? 24
26:02 voltluk bir üreteci bağlı değil mi? Bunu söylüyor sana. Üretecinin iç direnci de yok. Bir de onlarla uğraşmıyorsun. Ne güzel. Diyor ki akım kaç? E x'in direnci kaçtı? 3. Y'in direnci kaçtı? 1. Bunlar seri halde olduğuna göre bunların direnci 4 ohm yaptı mı canım benim? O zaman hazır mıyım akım bulmaya? Hazırım. Nasıldı? Voltajı akıma bölersem direnç olacak. Hadi bitirelim. Voltaj kaç? 24. Akımı bilmiyorum ama direnci biliyorum. 4. 24'ü kaça böldüğünde 4 elde ettin? Tabii ki de akımızın 6 amper olması gerekti. Tertemiz gidiyor bu işler. Şekil 1'deki devredeki oluşan akım 2 ampermiş. Diyor ki
26:47 aynı pil kullanarak şimdi ne olur? Şimdi uyan. Bunlar nasıl bağlı canım benim? Teri bağlı. O zaman senin buradaki direncin 12 ohm. Yani senin birinci devrendeki olay şuymuş. Hocam çok dirençle uğraşmayacaksın. 12 ohmluk direnci. Ben bir bilmediğim bir V'ye bağladığımda çıkan akımın 2 amper olduğunu bulmuşum diyor. Hemen aklıma geleni yapıyorum. Neydi kural? Voltajı. Hatta burada her zaman şunu yapabilirsin. V eşittir. İR diye de geçebilirsin. Değil mi? Hani V'yi İ'ye böldüm R'ye sen bitir. E o zaman voltajı bilmiyorum. Değil mi? Ama akımı biliyorum. E direnci de biliyorum 12. O zaman sen üreticinin 24 volt olduğunu öğrendin. Yani sana bu bilgiler bu eksik bilgiyi tamamlaman içindi. Bunu öğrendik mi? Öğrendik. Diyor ki sana aynı üretici kullanalım.
27:37 Bu arada artık R1 R2 nasıl bağlı? Paralel. Vay vay vay. Demet ablam hoş gelmiş. Ne yapıyorduk? Paralellerde. E bu adam 6'ydı. Bu da 6 idi. Çarp. Bölü topla. 36 bölü 12'den. Artık senin direncin kaç oldu? 3. Yani ikinci devrede şu oldu. 3 direncin var. Ve 24 voltluk bir üretecim var. Değil mi? Şöyle. Sana diyor ki buradaki akım I olsun. Neydi kural? Vır. Voltajın kaç? 24. Direncin kaç? 3. Eksik sayı kaç? 8 amper. Hayırlı işler. Bol güneşler.
28:23 Bir tane daha. Potansiyel farkıyla akım şiddetinin grafiği verilen X ve Y dirençleri 8 voltluk pile ve birbirine paralel bağlanıyor. Ne biliyorum ben hemen hatırlatıyorum. Artık bunları bak sınavlarda defalarca çözmeniz gereken soru tipleri bunlar. V'leri ve İ'leri görürsen affetmiyorsun. Ne yapıyorsun hemen? Hocam V'yi İ'ye bölersem ben R'yi bulurum. Öğretmenin önce bunu bir göstereceksin. Ondan sonra hadi bakalım yapıştır bakalım. Ne oldu? 48 burası var. Burası da 4 ise 12 ohm oldu. Kim? X'in direnci. Buraya geliyorum. Y'nin direncini bulurken hocam 36 burası 6 burası. Yani 36'yı 6'ya böldüm. 6 ohm yaptı. Kim? Y. Bitti. Öğretmen de diyecek ki ne güzel işte canavar gibi git
29:11 diyor bu adam diyecek. Yani tam puanı böyle alacaksın arkadaş. Eğer sonra ne diyorsan x ve y dirençleri 8 voltluk bile ve birbirlerine paralel. Yani senden istenen şey şu 12 ohmluk x ile 6 ohmluk y'yi 8 voltluk bir üretece bağlayalım diyor. Değil mi? Ana kol akımı yani ana kol da burası. Pilin olduğu kolu ana kol denir. Akım ne kadar? Ne yapacağız? Hemen gol atıyorum. 12 ile 6'nın eş değerini nasıl buluyorduk hemen? Çarp bölü topla. 72 bölü 18'den burası kaç yapıyormuş? 4. Yani senin devrendeki toplam direnç 4. Senin devrendeki üreteç kaç? 8 volt. Değil mi? Bitir işi. Neydi kural? Vır. Değil mi? Üretecin 8. Direncin 4. O zaman elde edeceğin akımın
30:01 cevabı da 2 amper dedin. Ve tam puanı aldın. Şimdi gel bakalım bu işe birazcık da kimleri bağlıyoruz? Şöyle voltmetre ve ampermetre. Öncelikle bir devrede tavsiyelerimi unutmayın. Ben bunu kullanırken de söyledim. Ampermetre görürseniz aklınıza gelecek şey şu. Oraya bir düstel koy. Onu kaldır bir düstel koy. İkincisi voltmetreyi görürsen de aslında görme demektir bu. Bir devrede işe yaramayan bir şey varsa voltmetredir. Şimdi bu yüzden bazen ölçü aletlerini iyi göremeyen arkadaşlarım oluyor. Ne yapacağız diye sorabilirsiniz burada. Tavsiyem devreyi yeniden ölçü aletsiz çizmeye çalışın. Ne yaptım? Bak ampermetenin olduğu yeri düz
30:50 telledim. Başka? Burada bir 4 on var. Başka? Burada bir 6 on var. E volt metre? Yok. Sildim direkt o kolu direkt siliyorsunuz. Ve kime bağlanmış bir devre? Artı, eksi, 30 volt. Ne güzel dünya ya. Sen bak bu devreyi az önce ben sana çözdüm. Sadece buraya bir ölçü aletik oldum. Bak ne var burada? 4 ile 6 yan yana bağlı olduğu zaman ne yaparsın? Bunlar seri halde olduğuna göre bunlar 10 ohm yaptı hocam. Eee neydi kuralımız? Yapıştır. Hocam vır. Devredeki üreticin kaç? 30. Değil mi burası? Direnç kaç var? 10. E o zaman akımın devrede kaçmış arkadaşım? 3 amper. Ve dikkat et şimdi. 3 amperlik akım buradan çıkar. Buradan geçer. Buradan geçer. Böyle geçer ve devreyi tamamlar. Aslında yaptığımız olay bu. Hadi
31:40 gel bunu buraya taşıyalım şimdi bak. 3 amperlik akım çıktı. Bak ampermetrenin üzerine ne geçti? 3. Ne güzel. Bu durumda ampermetreyi sorarlarsa 3 amper yazıyorsun böyle. Peki buradan da 3 geçiyor. Voltmetrede olmayınca buradan da 3 amper geçiyor. Bu arada bak bildiğiniz başka bir formül yok arkadaşım. Sana diyor ki buradaki voltmetre kaçı gösteriyor? Ya hocam. Bır. Başka formülün yok canım benim. O zaman o volt da neyi gösterecek? Oradaki akım kaç? 3. Oradaki direnç kaç? 6. Yani sadece uçları arasına konsantre oluyor. Yan taraflara bulaşmıyor. Tek önemli olan bu direklerin arasına bakacaksın. 3 kere 6'dan kaç yaptı? 18 volt. O zaman voltmetreyi de şöyle diyorsun. 18 volt. Birimlerine lütfen yazın
32:27 arkadaşlar. Bak ben burada unutsam da benim için önemli değil. Senin için önemli. Ne diyor? Ampermetrenin gösterdiği değer yani buradan geçen akım 1 amperse voltmetre kaç demiş. Ne yapacağız? Hemen hatırla. Voltmetre yok. Değil mi? Karalıyorum. Ampermetre düz telde. O zaman ben bu devreyi şöyle çiziyorum. Burada bir 6 on var. Sonra burada bir 12 on var. Ve oraya bak ne yaptım? Bir tane düz tel yaptım. Şuraya da bir tane ne varmış? 4 on varmış. Ve devre hop Buraya bağlıymış değil mi? Bir üretece bağlı. Şimdi uyan. Sana bir bilgi verilmiş. Hocam buraya giden akım 1 amper dediler. Değil mi sana? Şuraya 1 amperlik akım
33:12 gittiğini söylemiştir. Ne yapıyorduk? Çok akıllı olmanız gerekiyor. Bak buradan gelen akım ne yapıyor? Buraya ve buraya dağılıyordu. Ve bak nasıldı? Büyüklere küçük. Doğru yapmanın da anlamı şudur. Şu ikisini çarpınca kaç yaptı arkadaşım? 12 voltu. O zaman buranın da 12 sayısını yapması için buraya kaç akım göndermen lazım? 3 amper. Ve cevap çok basit. Kaç katı bu bunun? 3 katı. O zaman akım da 3 katı. Tam tersi. 1'e 3 olacak. Yani bak yukarıdaki direnç 12, aşağıdaki 4. Kaç katı? Yukarısı 3. O zaman akım tam tersi. Buraya 1, aşağıya 3. E, buraya 1 akım gidiyorsa, buraya 3 akım gidiyorsa o zaman buradan gelen akım suyun kaç olması lazım canım benim? 4 amper. Yani bunun üzerinden kaç geçiyor bu durumda? 4. Buradan 1.
34:01 Buradan da 3. Her tarafı ben buldum. Şimdi artık voltmetreye bakıyorum. Bu uçların arasına bakıyorum sadece. Voltmetre neyi gösteriyordu? Tek kural. Vır. Akım kaç? 4. Direnç kaç? 6. 24 volttu arkadaşım. Şimdi bak çok iyi bir soru. Çok iyi tuzak bir soru. Ampermetre kaçı gösterir? Şimdi uyanacağın şeye gelelim. Akım bulmamız gerekiyor. Uyan bir voltmetreler neydi? Görme. Sil o kolu. Ampermetreler ise düz teldi değil mi? İyi. Başlıyorum. Dikkat etmenizi istiyorum şu anda. Şimdi sen ne yaptın? Devrede üreteçten çıktık. Aç var yanında. 6-10 var. Şurada bir üretecimiz var. Buraya kadar gayet güzel geldi. Voltmetre'nin
34:51 olduğu kolu komple sileceksin bak. Yok bu kol. O zaman sadece Şöyle bir alttan gittiğim 12 var. Doğru mu? Böyle geldiğim. Tamam süper gidiyoruz. Sonra aşağı buraya gelince ampermetrenin olduğu yere düz tel yaptım. Ve buraya da 6 ohm koydum. Değil mi? Devreniz aynen bu oldu arkadaşım. Akım çok akıllıdır bu arada. Burada ne var? Düz tel varsa hatta ben az önce size anlattığım hikayeye göre. Ben buraya k harfi verseydim. Bak burası da k. Aynı ertler arasında kalanlara kısa devre denir. Ya da şöyle düşün. Akım buradan geldiğinde niye buraya gitsin ki hemen? Beleş yol varken bu taraftan devreyi tamamlayacak. Dolayısıyla senin devrede ne var sadece?
35:38 Bir 12 var bir 6 var ve bundan nasıl bağlılar? Seri. Yani bunun anlamı şu oldu. Bu devredeki toplam direnç 18-10 var. Üreticiniz kaç volt arkadaşım? 90 volt. Eee o zaman neydi kural? Vır. Hadi gol atalım. Üretici kaç? Direnç kaç? 18. O zaman bu devredeki akımımızın cevabı 5 amper dedik. Güzel bir dağıtım bilgisi şimdi. Ne demiş? İyi bir kaçtır? İyi iki kaçtır oranları. Şimdi bakın. Uyanma. Şimdi önce ne yapıyoruz? Burada bir devre geliyor. Buraya 3R, buraya 6R diye ayrıldı mı? Sonra burada tam tersi
36:25 6R'ye 2R. Bakın burada kaç kat büyük burada? Hocam üst tarafta 1'e 2 oranı var. Burada ise 3'e 1 oranı var. O zaman ne yapmam lazım? Burada 2'ye 1 diye dağılan dirençleri tam tersi 2'ye 1 böyle. Yani 1'e 2 ise tam tersi 2'ye 1. Burada da 3'e 1 diye dağıtmam lazım. Yani hem 2'nin hem de 3'ün bir katı akım sallarsanız. Niye burada çünkü ne yapmam lazım? 3'e böleceğim. Yani o zaman burada 3'e bölünmüş bir sayı. Burada kaça bölünmüş bir sayı? 4. O zaman 3 ile 4'ün ortak kat sayısını dağıt. Yani o zaman gelen akımı farz et. 12 amper gibi düşünebilirim bak. Hem 3 ve 4'ün en küçük ortak katı bu. Şimdi uyanma zamanı. 12. Nasıl dağılıyor? Şu kırmızıları bir kaldıralım buradan. Şimdi kaç katı
37:13 burası? 3'e 6. Nasıldı kural? Çok tam tersi. Sana 2 iyi gidiyorsa bana iyi gidiyordu diyordu. Demek ki 3 iyi gelen kaça eşit? Hemen yazıyorum. 3 iyi gelen 12 eşitse iyi başına kaç gidiyor? 4. Yani buraya 4 giderken buraya 8 gitti. Toplamlar 12 yaptı mı? Şimdi uyanma zamanı. Buraya nasıl gidecek? Hocam bana iyi gidiyorsa sana 3 iyi gider. Yani 1'e 3'e 1'sek tam tersi. 1'e 3 iyi. Toplam kaç oldu? 4 iyi. Gelen akım kaçtı toplamda? 12. Demek ki iyi başına 3. Yaz buraya 3, buraya 3. 9. Şimdi gel bakalım bir test edelim. Şimdi ben şu ikisini çarparsam kaç yaptı? 24. Şu ikisini çarptığımda kaç yaptı? 24.
38:00 Demek ki ben burada hata yapmamışım. Bir de yan tarafa bakalım. Onu da başka bir renkle bakalım. 3 kere 6 kaç yaptı burada? 18. 9 kere 2 kaç yaptı? 18. Demek ki burada da hata yapmamışım. Şimdi bana istediğini sor. Ne diyor sana adam? Hocam diyor ki i1'in i2 oranı. Cevap 8 bölü 3'tür arkadaşım. Şimdi bu işin son ciddiyetli yerlerinden bir tanesi üreteçlerin bağlanması. Çok zorlu değil. Aslında buraya kadar yaptığımız kısmı iyi anladıysan üreteçlerin bağlanması bu işin kolay kısmı. Şimdi bu arada sembol değişikliği yapacağız. Bunu alıştırmam lazım. Şimdi biz ne yaptık hep? Burada bir R direncini bağladık. N'ye bir pile bağladık. Değil mi canım? Ve ne dedik? Artı eksi bir V.
38:47 Buradan da bir i akım yazdık mı? Ne oluyordu? Hep sen şöyle diyordun. Hocam v'yi i'ye bölünce r oluyordu değil mi? Problem yok. Ufacık bir ilave yapıyoruz şu anda. V yanına bir de epsilon sembolünü de kullanabilirler. Buna emk denir. Yani basit bir üreticin başka bir sembolü. Yani benim bu formülümü bazen epsilon bölü i'yi eşittir r diye de görebiliriz. Veya türet işte. Bunun gibi bir sürü formül türetebiliriz. Ama vur dediğin şey Böyle ifade ediliyor. Bir fark yok. Şimdi bu arada gerçek hayatta üreteçlerin de bir direnci vardır. Mesela böyle 0.1 ohm diye bir direnci var gerçekte. Ama genelde R'yi 0 alarak biz bunu ihmal ediyoruz ve böylece devrede sadece ne kalıyor? R direnci kalmış oluyor. Şimdi gelelim üreteçlerin bağlanma şekillerine.
39:37 Bunlardan birincisi çok basit. Ve lütfen gözünüzü iyi açın. Devredeli geldi. Şimdi nasıl birden fazla direnç varsa birden fazla üreteş de olabilir değil mi? Şimdi düşün. Artı eksi epsilon 1 var. Artı eksi epsilon 2 var. Bunun direnci 0. Bunun direnci de 0. Şimdi hemen gözünü iyi açıyorsun. Ne yapıyor? Epsilon 1 nereye doğru akım üretiyor? Hocam diyor ben artıdan çıkartırsam böyle üretirim diyor. Yani saat yönünün tersinde değil mi sizin bakış açınıza göre? E bu ne yapıyor? Hocam ben de böyle üretiyorum artıdan. E bunlar aynı yönünü mü ürettiler akımı? Evet o zaman ne yapıyoruz? Hemen bitti iş. Akımımızın cevabı. Epsilonlar aynı yönde ürettiği için epsilon 1 ile epsilon 2'yi topluyoruz. Dirence bölüyoruz. Bu kadar. Çok kolay. Peki ben
40:28 bunları terste bağlayabilirim. Bakın işte gözünüzü lütfen iyi açacağınız devreler bunlar dediğim gibi. Nasıl oluyor bu seferde? R bunun direnci 0. Bunun direnci 0. Artı eksi epsilon 1. Eksi artı epsilon 2. Şimdi uyanma zamanı. Bak ne yapıyor? Bu adam bu taraftan çevirirken. Bu adam saat yönünde çeviriyor. Bak bunlar birbirlerine ne? Ters değil mi? Böyle. Biri böyle biri böyle. O zaman büyük olandan küçük olanı çıkartacaksın canım benim. Mesela büyük kim olsun diyelim epsilon 1. O zaman sen şöyle buluyorsun akımı. Epsilon 1'den epsilon 2'yi çıkartıyorsun. R'ye bölüyorsun. Eğer epsilon 2 büyük olsaydı da epsilon 2'den epsilon 1'i çıkartıyorsun. Bu kadar basit. Şimdi
41:14 çok dikkat etmemiz gereken bir yere geldik. Bu işin belki de en ince yerlerinden bir tanesindeyiz. Yorulduysam dinden öyle gel. İki pili paralel de bağlayabilirim ben. Üç tane, beş tane fark etmiyor. Ben bir sürü bağlayabilirim böyle değil mi? Bak al sana R. Şimdi iyi tarafı müşfedat bizden istediği şey şu. Bu da epsilon olsun. Bu da epsilon olsun istiyor. Yak geçmişler size birazcık. Bunun da direnci sıfır, bunun da sıfır. Şimdi gelelim buraya. İki pili. Ben eğer bu şekildeki gibi böyle birbirlerine paralel bağladıysam önce bunları bir tek pile düşüreceksin. Nasıl? Epsilon ile epsilon. Ne oldu? Birleşince yine epsilon yapar arkadaşlar. Bak olayın
42:01 en önemli yeri bu. Dirençleri zaten yok. Dışarıda ne var sadece bir tane? R direncimiz var. O zaman ne yapar? R direncinden geçen akımı bul desem ne yaparsın sen? Epsilon bölü R dersin bitti. İyi de hocam o zaman ben niye bunları paralel bağlıyorum diyebilirsin. İşte şu yüzden. Sen az önce buradan iyi akım geçiyor demiş miydin? Evet. E pillere dağıt bunu ne olur? İ bölü 2 bana dağıldı. İ bölü 2 de bana dağıldı. Bunun sana sunduğu avantaj ne diyebilirsin? İşte bak fosforlu kalemler elde. Akımlar aslında ne oldu? Normalde tek pil kullansaydım iyi akımı geçecekti. İki pil kullandığım için iyi bölü iki geçti. Ne oldu? Süre yani tükenme süresi iki katına çıktı demektir.
42:47 Yani bir pilden geçen o zaman şöyle bir not yazabiliriz değil mi? Sen bunu yaz. Pilden geçen bak pilden geçen akım az ise neyi çok? Tükenme süresi çoktur. Bu işe yarıyor işte bu. Bunun için bizim için önemli. O yüzden sen de lütfen burayı unutma. Yani paralel bağlantı sana volt anlamında bir avantaj sunulmuyor. Hadi bakalım. Tekirdeki gibi piller verilmiş. Bak hemen yönlere başlıyorum. 30 volt ne yapar? Saat bak devrede buradan çıkar saat yönü. O zaman kendine istersen şöyle bir şey yap. Saat yönü bu taraf tersi bu taraf. Bu tarafa bir 30 yazdım mı? 20 ne yapıyor? O da böyle çıkartıyor. O zaman o da devreyi saat yönünde. O zaman bu tarafa bir 20'yi daha yazdım. Peki 10 ne yapıyor?
43:34 O saat yönünde çıkartıyor. Bak devre ne güzel ya. Bitti. Hadi akım bulalım mı? Nedir? Toplam epsilon'u toplam R'ye böleceğiz. Hadi buldum. 30 ile 20 sola doğru 50 var. Sağ tarafa 10 var. O zaman ne dersin? 40. Bitti. Direnç ne kadar var? Hocam sadece 4 var. O zaman... Olayda 10 amper. Bak buradan bu yönde bir 10 amper diyeceksiniz. Nereden anlattınız o yön olduğunu. Sol tarafa giden daha büyüktü. Ooo ne güzel. Bir sürü paralel bağlamışlar. R direncinden geçen akım ne kadar? Çok basit. 30'lardan ne kadar görüyorsun? 4 tane var. 30'lardan 4 tane varsa bunun anlamı ne demekti? Paralelse yine 30 volt demekti. Bitti. Hiçbir anlamı yok. Sonra kime bağlı bu? 5 onluk dirence mi bağlı? Sana sorulan soru bundan geçen akım.
44:25 Neydi kural? Akımı bulmak istiyorsan epsilonları R'ye böleceksin. Hadi bulalım. 30 bölü 5. O zaman devredeki akımınız 6 amperdi. Burada dikkat edilen şey şu olabilir. Bu 6 amperse kaç pil var? 1, 2, 3, 4. O zaman her birine 1,5, 1,5, 1,5 diye dağıtılmasını da sorabilirdi öğretmeniniz. Bak bu sefer böyle sayısal olmadan epsilon r falan yazmış. Hiç önemli değil bizim için. Bak şimdi. Hadi başladık. Burada ne görüyorsun? Epsilon bu tarafa, epsilon bu tarafa ise bunlar aynı yöne baktıkları için ne demektir? 2 epsilon. Aynısı burada da var 2 epsilon. Ve bunlar nasıl? Birinci devreyi şöyle görebilir miyim? 2 epsilon burada var. 2 epsilon
45:14 burada var. Sonra da bir tane de r direncimiz var. Değil mi aslında? 2 epsilonlar paralel olunca ne yapar gene? O zaman birincideki akım yani 2 ile 2 paralel ise gene 2'dir. Bölü. Ne var direnç? R. O zaman ben buraya 2'yi diyebilirim. Peki ikinci devreye bakıyorum. Dikkat et şimdi gözünü aç. E buraya. E buraya. E şu da aynı yönde. 3 bölü direnç ne görüyorsun? R. O zaman buradaki akım kaç? 3'yi aradığımız cevapta dolayısıyla 2 bölü 3 oldu. Şimdi burada kritik bir bilgiyle beraberiz. A'nın ışık verme süresinin L'nin ışık verme. Burada size minik bir reçete yazacağım arkadaşlar. Lütfen siz de bu
46:03 reçeteye ayak uydurmaya çalışın. Çünkü önemli bir bilgi bak bu bizim için olacak. Şurada ben size güzel bir önce uyarı lafası takalım buraya değil mi? En önemli kısımlardan bir tanesi bu çünkü. Şimdi bir bu işleri yaparken uymanız gereken sıra. Bir ne var? Önce ana kol akımını bul. Bulalım. Şimdi özdeş üreteşler. Yani bu da epsilon. Bu da epsilon değil mi? Epsilonlar paralelse ne demekti burası? Hala epsilon. O zaman birinci sistemdeki akımı buluyorum. Bak şimdi ne diyebilirim? Şöyle yazabilirim. İ1 eşittir. Epsilon bölü R. Yani İ. Bak o zaman yazıyorum. Birinci sistemdeki akım neymiş? İ. Hadi ikinci
46:51 sistemdekini de bulalım. Bak burada da bir epsilon var. Epsilon var. Epsilon var. O zaman ikinci sistemdeki akımda epsilon bölü bunların anlamı epsilon bölü R. O zaman burası da iyiymiş. Değil mi? İki. Şimdi çok önemli bir yere geliyoruz. Siyaha geçelim biraz. Pillere dağıt bu akımı. Çünkü biten adam kim? Pil olacak. O zaman şimdi buraları bir silelim görün. Ne yapıyorum? İyi akımım vardı değil mi? Kaç pil paralel? İki tane. O zaman i bölü 2 sana canım benim. i bölü 2 sana. Burada kaç pil var? 3 tane var. Akım ne kadardı? İdi. O zaman i bölü 3, i bölü 3, i bölü 3. Doğru mu? Bunu da yaptık. 3 numara. Akımla
47:36 sürenin çarpımı her zaman sabittir. Ya da akımla süre ters orantıda çarparak yapılır. Yani o zaman şöyle yazıyorum. Birinci sisteme bakıyorum. Bakın dikkat edin şimdi. Kırmızıyla yapıyorum. i bölü 2 akım geçen. TK süre dayandıysa İ bölü 3 geçen TL'dir. Olay da bitti. TK'nın TL'ye oranı da 2 bölü 3'müş. Lütfen şuradaki yani bak fosforlu kalemleri yanınızda barındırın dedim ya bak şu olayı. Oyayın arkadaşım. Dikkatini çeksin. Yan tarafa da kocaman biliyorsunuz. Burada böyle gri not bölgen var. Oraylara lütfen ekleyin bunu da. Ve geldik
48:22 senaryonun son bilgisi aslında burayı sözel bir bilgi olarak sorabilir öğretmeniz. Topraklamanın önemi. Şimdi günlük hayatta biliyorsunuz ki topraklı priz dediğimiz sistemler vardır. Ve amacı nedir? Eğer sistemde elektrik kaçağı olması durumunda bu akımı sana değil de toprağa iletiyor. Ve böylece senin elektriğe çarpılmanı engelleyen bir sistemdir. Ve bu yüzden de elektrikli aletlerini mutlaka kullanırken topraklı priz kullanılması lazım. Ve topraklı prizin de espri şudur. Gerçekten de bir telin aşağıda toprağa değdirilmesi gerekir. Yani öbürün mühendis olanları da duyurulur olacakları. Yani onu yapmazsan insanların sağlığını tehlikeye atmış olduğunu da hatırlatırım. Şimdi dolayısıyla bir cismi iletken kabloyla dünyaya bağlamak
49:10 aslında. Bu kadar basit. Toprağa bağlamak. Ve bu iş çok basittir. Ne yapıyorsun? Diyelim artı bir yüklü bir sistem olsun. Normalde böyle artı yükler. Sen buna dokunursan ayırışlar. Ama toprak dediğin şeyin sembolü bu arada şudur. Bak topraklama böyle gösterilir genelde. Ben bunu getirip toprak hattına bağladığım anda benim bunun zararlı artı yükleri toprağa vermem lazım. İyi de artılar hareket etmez ne yapar? Topraktan eksi gelir. Ne zamana kadar? Tak tak tak tak. Bu fazlalıkları paketler ve sıfır kalır. Yani ne olursun? Nötrlenirsin. Peki eksi yoktu bir cismi ben? Şöyle. Toprağa verirsem ne oluyor bu sefer? Bu sefer de eksiler toprağa gidiyor. Ve gene ne oluyor bu arkadaş? Nötr kalıyor. Yani bir
50:00 cismin elektrikten bakımından nötr hale getirmek için yapabileceğiniz en sağlıklı yollardan bir tanesi de topraklamadır arkadaşım. Ve gerçekten de yarın öbür gün dediğim gibi mühendis olacak arkadaşlarım da mutlaka buna çok özen göstermelidir. Evet genç arkadaşım yaklaşık bir 50 dakika bir saate yaklaşmışız zaten. Güzel bir çalışma olduğunu düşünüyorum. Elektrik akımını gerçekten de çok iyi tekrar ettiğimizi düşünüyorum. Tabii ki zamanı olan arkadaşlar çektiğimiz önceki videoları mutlaka seyretmiş olsunlar. Böylece çok daha donanımlı çok daha bilgili olacaklar ama... Kısa zamanda da büyük işler yapacağımızı düşündüğümüz bir çalışma oldu. İnşallah senin için de öyle olmuştur. Diyelim güzel haberlerini, güzel notlarını bekliyorum. Az bir dönemimiz kaldı. Hadi bakalım
50:46 gençler. İşi sıkı tutalım ve güzel notları alalım. Kendinize iyi bakın. Hoşçakalın.
