0:00 abone ol bu [Müzik] Türk demokrasisi 27 Mayıs'la 12mart atıp yeniden yola koyulmuştu ancak fırtına dinlemiş karşılıklı hesaplaşmalar bitmiş tamam Senin ülkede yeni cepheler açılmış olup gibi kazanıyorsunuz sonunda 12 Eylül günü yine Kapı Çalındı o gün gelenler her şeyi ama her şeyi değiştirdiler Artık Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak eskisi gibi yaşamayacaktır
0:46 [Müzik] [Müzik] 2971 yılının 12 Mart'ın da siyasete yeniden Haki renk damgasını vurdu protokol yerine esas duruş makam arabalarının yerini tahta kaldı askerler aradan on yıl geçtikten sonra yeniden demokrasi hizaya çekiyorlardı demokrasi askıya alınmıştı komutanların muhtırası ile Demirel hükümeti istifa ettirmiş yerine tüm partilerin kerhen de olsa destekledikleri bir hükümet Kurtulmuş artık temel kararları asker alıyor uygulamayı bu hükümet yapıyordu Bu kez
1:31 Hiç olmazsa hale Metro kapanmaktan kurtulmuştu siyasilerin amacı da buydu Meclisi açık tutmak bu [Müzik] 12mart rejimi bir kasırga gibiydi o Kasırga solu ezdi geçti ülkede Sol görüşlü olanlara karşı büyük bir tutuklama ve gözaltı kampanyası başladı işkenceli sorgular insanları dehşete düşürdü dernekler kapatıldı sokağa çıkma yasaklarıyla özgürlükler kısıtlandı aradan bir yıl geçtiğinde Türkiye bir kez daha idam sehpası ile tanıştı 12mart müdahalesine giden olayların faturası Deniz Gezmiş Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan açıktı var temiz Türkiye Cumhuriyeti
2:19 anayasasının tamamını bir kısmını tabir tehlil veya ilacı Işıklı suçunu işlediğinin sabit gördü Türk Ticaret Kanunu Yusuf da bu cumartesi takıp 146 kaç yıldır maddesi uyarınca karar verdim O abone ol ama [Müzik] onlar öğrenci liderleri indiler heyecanlıydı lar kusurları düzene karşı çıkmak adına milli demokratik Devrim dedikleri düşünceleri savunmakta hiç kimseyi öldürmem işlerdi ancak askeri rejim Bu gençleri hoş görmedi ölümle nişanlı olduklarını söyleyen gençler idam edildiler hazır got yavaş yavaş
3:07 değildi [Müzik] yerini Tara ağacında sallanan üç gencin suskunluğu abi [Müzik] abone ol abone ol abone ol bu 12 Mart'ın ikinci darbesi Türk siyasetinin bir Anıtı sayılan İsmet inönü'yü devirdi o Atatürk'ün mirası olan CHP'nin 34 yıllık lideriydi onsuz politika Hayal edilmezdi istikrar sembolü 12 Mart müdahalesinden önce karşı çıkmış ardından ise anlayışlı bir tutum içine girmişti çiçeği burnunda Genel Sekreteri Bülent Ecevit'e Yolları işte orada ayrıldı Ecevit 12mart bana ve
3:55 CHP karşı yapılmıştır dedi ve genel sekreterlikten istifa etti Türkiye ve demokratik rejim son zamanlarda zor bir döneme girmiştir bu zor dönemden selameti çıkmasın hepimiz istiyoruz bu çıkış Yolları üzerinde bir görüş ayrılığından ibarettir özgü 4 gibi görüştük ya öksürük gibi ayrıldı O hep vaz bana söyleyecek bir şeyim yok yok asırlık Çınar inönüyle çiçeği burnundaki Ecevit arasındaki tarihi hesaplaşmak 7 Mayıs 1972'de günü Cumhuriyet Halk Partisi olağanüstü kurultayı'nda yaramadı İnönü yorgundu yaşlıydı hastaydı kulaklarım iyi duymuyor gözleri
4:42 İyi görünüyordu sözünü fazla uzatmadı ya ben ya Bülent dedi ancak 34 yıldır yönettiği Parti bu defa Beklenmeyen bir karar verdi Kurultay Gülen pis işte herkesin önün tepkisini bekliyordu Oh ayağa kalktı ceketini ilikle di Parti'nin yeni liderini saygıyla selamlıyor pipeline sıktık Cumhuriyetin kurucusu ve mirasçısı hiçbir şey söylemeden aynı ağır adımlarla siyaset sahnesinden süzülüp gitti [Müzik] cevap verin yeni Baş bu halkın gözünde genç atak ve gözüpek bir insandı ilerici liğin demokratların sembolü solun yeni lideriydi Türkiye'yi kasıp kavuracak bir
5:29 öykü Karaoğlan Efsanesi işte öyle başladı CHP'de sular Durulmuş to ancak devletin Zirvesi yeni Fırtınalar AKP 7972 yılının ikinci yarısına girildiğinde saklar netleşir bir yanda 12mart müdahalesini sürdüren ve istedikleri değişikliği mutlaka gerçekleşmesini bekleyen askerler öte yanda asker müdahalesinin bir an önce bitmesini isteyen Demirel ve Ecevit Demirel Ecevit ikincisi askerin zorlamasına karşı çıkıyor asker ise parlamentoyu kapatmakla tehdit ediyordu bu çekişme yaklaşan iki önemli seçim nedeniyle daha da tırmandı biri Genelkurmay Başkanlığı diğeri
6:15 Cumhurbaşkanlığı askerlerle siviller devletin en tepesindeki 2 o Şanlı paylaşmak kavgasına girdiler kavganın tam ortasında bir gece Ankara semalarında renkler görünüverdi savaş uçaklarının Havalanma emrini kuvvet komutanı Muhsin Batur vermişti Bu tam anlamıyla bir Güç gösterisi idi Genelkurmay ve cumhurbaşkanlığının paylaşılma kavgası ydı ve Memduh da amacın yerine geçecek kişi Ertesi yıl Cumhurbaşkanı olacaktı Ancak bu defa 12 Martı imzalayan komutanlar arasında anlaşmazlık çıkmıştı kendi aralarında ikiye bölünmüş lerdi bir yanda Mevlüt damat ve Deniz Kuvvetleri Komutanı Celal eyiceoğlu öte yanda Kara Kuvvetleri
7:02 Komutanı Faruk Gürler ve Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin var ortada 24 saatlik bir süre dayanan çok ince bir terfi hesabı yapıyordu Genelkurmay Başkanı tam aç bir eylül günü emekli olacak Eğer sağmaç Son ana kadar beklerse bir gün ö O 30 ağustosla Kara Kuvvetleri Komutanı Faruk Gülleri görev süresi dolacak ve ordudan ayrılmak zorunda kalacaktı Hava Kuvvetleri Komutanı mu Sivas urlar askeri şuraya çekilecektir yani Tepedeki dengeler tamamen değişecek ve iki kişi kaybedecekti Gürler ve Batur hemen harekete geçtiler önce cumhurbaşkanına sonra da Başbakana çıktı var jetler aralıksız olarak Ankara semalarında uçuruldu mesaj çok çıktı tam at bir
7:49 Eylül'ü beklemeden emekli olmalı yerine de Genelkurmay başkanlığına Faruk Gürler getirilmeli ydi işte bunları da aramızdaki ülkelerde çözmek için buluştular Çünkü ülküme seçmesi Genelkurmay Başkanı atamazsa biliyorsunuz yani Bakanlar Kurulu kararıyla Genelkurmay Başkanı atanır bir atarım olması için de tabi siyasiler de birtakım eylemler yani düşünceler olduğu için onun önüne geçmek için da bira demokratik pilavı yapıldığı bölge Ama bunlar ayrılsın bizim taraftarımız orgeneraller genelkurmay başkanı ve Kara Kuvvetleri Komutanı olsun bu işi öylece Hallettik yani 72db bu sonuçla jet hızıyla alındı tam aç bir
8:34 Eylül'ü beklemeden emekliye ayrıldı Böylece Gürler Genelkurmay Başkanlığı koltuğuna oturdu Batur hava Kuvvetleri'nde kaldı taşlar yeni yerlerini bulmuştu Silahlı Kuvvetleri'nin en tepesinde Fırtınalar yaşanırken kendi halinde Sessiz sedasız bir General de eşyalarını topluyordu Kurtlar Sofrasında ki o generallerin dönem arkadaşıydı Trabzon Kolordu Komutanı Korgeneral Kenan Evren buruktu emekliliğinin ilk işaretini aldığını düşünüyordu Pasif bir göreve Ankara'ya Denetleme Kurulu başkanlığına atanmıştı 14. defa evini taşıyordu Üstelik Ankara'da ev bulmakta bir mesele ydi başkente gelince ilk işin günlere çıkıp geldim efendim demek oldu 37 Komutanlığı şu geldim dedim sana
9:22 bak bak dedim senden çok şeyler bekliyorum dedi bu Teşkilatı diyen oturacaksın dedi falan dedi değilim Ben de söz sonra şey emekli olurum dedim O da üzüldü öyle şey olur mu dedi ya ben seni mahsur getirdim dedi peki dedim o zaman ülkenin zirvesindeki bu hareketlilikten habersiz olan halk askeri yönetimle birlikte kendi kabuğuna çekilmişti bir zamanlar miting Meydanları dolduranlar şimdi evlerinde ilk kez televizyonlara çalışıyorlardı televizyon bilindiği gibi radyodan biraz daha değişik şekilde yayın yapan bir araştır radyoda sadece ses olarak duyduklarımız televizyonda hem ses hem de resim olarak belirmektedir bu arada Yeşilçam'da da bir seks furyası başlamıştı
10:10 müziği arabesk yeni yeni damgasını vuruyordu ipliğin etkisi uzun saçlar daydı mini etek apartman topuk odası yaygındır Bakkal Necati Güven 501. işçi olarak Sen Almanya'ya uğurlandı kimileri için Umut hala yurt dışındaydı Çünkü hiçbirşey artan geçim sıkıntısını astronomik şekilde yükselen fiyatları uh duramıyordu onu 1973 yılı başlarken ankaradakiler unutmadı Cumhurbaşkanlığı randevusu uydu asker için Çankaya en tepedeki gücü gösterdiğinden dolayı çok önemliydi eski asker Sunay'ın görev süresi bitiyordu Bunun yerine yine bir asker atılmalıydı en uygun aday da tabii genelkurmay başkanı Faruk Gürler diye genelkurmay'ın
10:58 en tepesindeki komutanlar hemen bir araya geldiler o toplantıya katılan dönemin ikinci başkanı Orgeneral vurgusu varsa göre Gürler müdahalenin devamlılığı sağlıyor Ordu Faruk Paşa'nın geçmesini istiyordu onu geçmesini ise bilsin sebebi başta en altta yapılmakta olan hareketleri bozmayacak birisinin bulunması lazımdır var Ancak Faruk Paşa B6 Faruk Paşa gibi diğer bir kıymetli yarar Bu imkanı sağlayabilir di bu tarafına Faruk Paşa'nın en başa geçmesi Arzu edildi Allah gani gani rahmet eylesin
11:43 bu Faruk mesajı da zaten hevessiz itham Bu tartışmalar yapılırken ortaya Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur çıktı Gürler Cumhurbaşkanı olursa ben de Genelkurmay Başkanı olmalıyım değil verdi kendine bu hafta görüyordu En kıdemli komutandı yani yasal bir engel yoktu Ancak bir de o güne kadar Hiç bozulmamış bir gelenek vardı Genelkurmay Başkanı hep kar acılardan çıkardı Batur kıdem geleneği Bozar inancın daydı Güllere cumhurbaşkanlığını bu koşulla destekleyeceğini açıkladı ancak Sunay baturun hevesini kursağında bıraktı dardı zatında en kıdemli kuvvet komutanı olarak ben de genelkurmay başkanı olabilir olabilirdim ama bir anı var Yani cumhurbaşkanlığı'nda bu konuyu konuştuk isterseniz ben istifa edeyim
12:29 dedim Hayırdır çok üzülürüm dedi ama alanda var bunu yapamam dedi Batur Evet cevabını alınca o kızgınlıkla Doğruca Hava Kuvvetleri karargahında gitti generallerle topladık Havacılar bu fırsatı kaçırmak istemiyorlardı komutan daha fazla olursa olsun arkasındaydı lar Ankara dışındaki büyük birliklerin desteği de telefonda alındı bazıları hemen Harekete geçelim dediler artık gözler Eskişehir hava üstündeydi Genelkurmay karargahında ise bambaşka bir hava istiyordu Ordu'daki çatlak gülmüştüm yüzüme genelkurmay başkanının Evet Ee kimlerden nasıl seçici bellidir Ama bu bir usuldür Usulüne göre olması
13:15 benim için jayan arzudur yoksa kenarda gelecek Bir insanın olması değil işte Bu tartışmalar içinde dokuz Şubat 1973 günü Askeri Şura tarihi bir toplantı yaptı ve istedikleri Cumhurbaşkanı nın tarifini çizdiler tarafsız partisiz 27 Mayıs V12 Mart'ta karşı çıkmamış ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin dilinden anlayan bir kişi bu öyle bir tarihteki Cumhurbaşkanı güllerden başkası olamazdı askeri Şura'nın hesabı açıktı gürleri köşke oturtmak gelişmeleri Ordu adına göz etmesini sağlamak Bu şekilde asker 12mart sürecini bitirip kışlaya dönecekti şimdi önemli olan Bu ince hesabı siyasi parti liderlerini kabul
14:02 ettirmek kalıyordu büyük bir lobi kampanyası başladı nabzı ilk toplanacak kişiler ise iki büyük partinin lideri Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel di diğer Allah razı ydı bu görevi de Cumhurbaşkanı Suna'ya verdiler bir de not hazırlamışlardı Bunun adına da muhtıra değil netin denmişti gürler'in cumhurbaşkanı olması tavsiye ediliyor sonunda da bir oldu bittiyle karşılaşmak istemediği özenle bulanıyordu ilk randevu ve ilk Red cevabı o ecevit'ten geldi böyle asker dayatmasıyla bir Cumhurbaşkanlığı seçimine ikimizde Sayın Demirel de ben de karşı çıktık En azından demokrasiye geçiş sürecini
14:48 geciktirebilir cc-ii veya yozlaştıran bileceği kaygısını taşıyordu kendi Faruk güllerin kişiliği ile ilgili değildi itirazımız askeri rejimin uzaya bileceği veya uzadı izlerini verici demokrasiye tam geçişi engelleyebileceği kaygısını taşıyorduk Bu ikinci elim randevu 28şubat gibi gerçekleşti Sunay ağzını açıp Durum vahim komutanlarla görüşmeyi dahil etmişsiniz ama Hükümetin hırpalaması ve ordunun rencide edilmemesi iyi olur demesiyle Birlikte Demirel parlayan vermedik bunu yapma uyanmıştır O yüzden yanlıştır da söyledin Çünkü bir ülkede en önemli mesele e olduğunu
15:37 siyasete karışmış olmasıdır bundan sonra Cumhurbaşkanlığı adı kim genelkurmay başkanına gelirse ve onu hakkı olur bu ve meclis adlar Mecit şekilden ibaret kalır meclis meclis hür radicis bir şekli tamamlamaktan ibaret kalır ve hiç bir basamak olur O günkü komutanlar beni de görüşmek üzere Davet ettiler Adalet Partisi genel başkanı olarak ama ben gitmedim bu davete dedim beni benimle bir bez Ben bir siyasi partinin başım onlar komutan yani
16:22 üniformalı kişilerle bir siyasetçinin konuşmasında yarar görmüyorum ama ülkenin başbakanı var Başbakan Ferit meni ve o çağırırsa giderim gizli bir yerde konuşma Demirel'in çankaya'yı terk ettiği dakikalardan itibaren Ankara'da gerginlik birden bire attı aferi dedi Partisi'nin grup toplantısında adeta meydan okudu Türkiye Cumhuriyeti'nin başına seçilecek olan kişi julus yani atamayla değil seçimle gelecektir dedi artık son sözler söylenmiş saflar netleşti Ecevit ve Demirel Gürler Paşa'yı seçtirmek için ellerinden geleni yapacaklar the ancak askerler de kendilerinden Emin diler her iki tarafı da idare etmeye Nabza Göre Şerbet
17:08 vermeye meraklı Parlamenterler genelkurmay'a gidip bağlılık mesajları veriyor ikinci Başkan Turgut sunalp de paşam oyumuz sizden yana diyorlardı Vallahi Parlamenterler o zamanın parlamenterleri bu lafın da kızmasın sürüden geldiler Hepsi geldi destekleyeceğiz dediler yani gelmeyenler vardı bu eserlerde onu zeytin hepsi geldiler destekleyeceğiz dediler işte bu ortam içinde beşmart 1973 günü genelkurmay başkanı Faruk Gürler geri dönülmez yolda ilk adımını attı emekliliğini istedi apoletlerini çıkarttı sivil elbiselerini giydi Cumhurbaşkanı Sunay da aynı gün gürleri Tabii Senatör yaptı bu gelişmeden
17:54 beklediğini bulamayan tek kişi Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur oldu Genelkurmay Başkanlığı yine bir kar acıya Semih Sancar ara verildi Ancak bu defa jetler uçamadı [Müzik] bu yani Kara Kuvvetleri bir defa yani bal az kurulmuştu yani Faruk Paşa'ya karşı iki ordu komutanı ne balansı aradı var yani kendi arzusuyla Faruk Paşa bunları Ordu komutan tayin etmedi İyi ki Ordu arazi gelmeyince içeride buluşalım birbirimizden Gel çok tuhaf çok tehlikeli artık Ok yaydan çıkmıştı Orgeneral Gürler Senatör Gürler olarak
18:40 senatörlük yemin ederken bina hınca hınç doldu Ordu komuta kademesi tam kadro bacalarda yerini almıştı Bu şekilde komutanların arkasında durduklarını gösteriyorlardı tam bir Güç gösterisi başlamıştı bir yanda Ecevit ve Demirel öte yanda askerin ağırlığı Cumhurbaşkanlığı seçimine birkaç hafta kala devletin tüm mekanizmaları da günlerden yana işlemeye başladı TRT sadece güllerle ilgili haberler veriyor Anadolu Ajansı Cumhurbaşkanı adayından övgüyle söz ediyordu bu yetmiyormuş gibi Ankara sıkıyönetim komutanı Namık Kemal Ersun basının geri kalan kısmında elini kolunu bağlıyor verdi yayınlara sansür koyduk ucu bu yıkandığı seçiminin Selametle sonuçlanmasına engel olacak ve
19:25 Silahlı Kuvvetleri rencide edecek beyan davranış yazı ve haber yasaklandı telefonlar felekler kontrol altına alındı askerden izinsiz kuş uçurdu seçime 2 gün kala meclis koridorlarında ki heyecan yerini korkuya bırakıverdi Demirel ve Ecevit başta iki partinin üst düzey yöneticileri ardı ardına tehditler almaya başladılar bard Evren evindeydim ben bu telefon çaldı Onu sık sık telefonu çalar çaldıgı telefon açtı dinledi Ben de tam karşıda oturuyorum birden rengi değişti bu ve bağırmaya başladı demirel'den böyle tepkiler görmek çok enderdir yani hatta görülmemiştir
20:10 tepkisini büyük sesini yükselterek ne yapması ama yaptı bu ve deniz kelimeler söylüyor sordu da siz kimsiniz dedi Bir işim söylendi herhalde rütbeniz nedir dedi bunlar dedi yalan bize filan inanmam Ben rütbeniz nedir dedi adam bir şey söylemedi Demirağ şiddetli telefonu kapalı Ben ne dedim bir durdu tehdit ediyorlar dedi değil Fethi dedim yani Ee cumhurbaşkanı ve Faruk Gürler olmazsa şu olur bu olur diyorlar dedi bir telefon çaldı bir baktım telefonda O bir erkek sesi Türk Silahlı Kuvvetleri adına konuşuyorum dedi
20:56 dikensin Albay olduğunu söyledi Evet Ee oldukça sert konuştu Ben cevabını da şuydu diyordum ki Salı günü seçim yapılacaktır ben irademi kullanıyorum ama sadece iradenin kullanmıyorsun dedi çok sertleşti sertleşince yanında sonra tanıdığı bir Paşa'ya aldı Telefon filan O biraz daha Mülayim konuştu bitki çok dikkatli olmalısınız ve bu seçimlerde tırtıl hava kuvvetlerinin adayına oy verirdiniz matik ölüm tehditlerinden nasibini alan bir diğer Lider ise Bülent Ecevit'i bu
21:41 Faruk küllerin adaylığına destek vermeyeceğini açıkladı için bana Baya ciddi tehditler gel tanıdığım bir sürü General Yani beni bayağı ölümle tehdit etti o Cumhurbaşkanlığı turlarının başlayacağı yün onun üzerine dedim ki ben ya Niye sizin isteğinize uyarak siyasi anlamda ölüm günüm seçeneği ile karşı karşıyayım Ya da sizin tehdit iniz sizin İsteğinizi kabul etmediğim için öldürmek tehdidiyle karşıyım ikinci seçenek benim için daha onurlu olur demiştim Sonra bana döndük
22:27 telefon edenin Ali Armağan ne olduğunu söyledi General ve eğer Ara Güler oy vermezseniz sizi sizi alıp götüreceğiz gibilerden birtakım tehditle telkinlerde bulunduğunu anlatır aşağı indik zaten o dönemi yaşayanlar biliyorlar meclisin kulisleri harp okuluna doğru dönük olan taraflarımı ışıldaklar altındaydı tanklar çıkmıştı içeride birtakım üniformalar dolaşıyor 13mart 1973 sabah Türk'ün işte böyle gelini bir hava içindeydi adeta zaman durmuştu Bugün Cumhurbaşkanı seçilecek Tea Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni belki de en
23:14 tarihi günlerinden biriydi bu milletvekilleri senatörler erkenden gelmişlerdi dinleyici hocaları tıklım tıklım doluydu Genelkurmay Başkanı Sancar ve Kuvvet Komutanları yerlerini almışlardı ancak bir kuvvet komutanı gelmemişti bu eksiklik hemen göze çarptı ve sinirler geldiğinde meclisten ya Gürler cumhurbaşkanı olarak çıkacak ya da asker müdahale edecektir abone ol abone ol
24:09 ve [Müzik] meclis Daha önce hiç böyle bir gün yaşamamıştı polidor larda Subaylar dolaşıyor ve güller için açıkça polis yapıyorlardı bazı subayların milletvekillerine tehdit ettikleri söylentileri üzerine koridorlar başına kapatıldı insanlar heyecan içindeydiler oylamanın sonucunda kimse hesap edemiyordu Adalet Partisi blok olarak giderlerine bağlıdır Onun sözünden çıkmazlar Cafe'de ise durum farklıydı Ecevit'e karşı olan İnönü Güler ve 12 Martı destekleyenler gülerek göz kırpıyor lardı Feyzioğlu ve diğer partilerden de Güllere oy verecekler
24:56 vardı tabi oynamaya birkaç saat kadar asker kanadı kendi adaylarının kazanacağına ihtimal ediyordu İnsan hayatta hiçbir şeyden Emin olmamalıdır var yani ancak bu dolar Emin olur o Çünkü değişen olaylar vardır değişen olaylar sizi bazen muvaffak kılmaz Ama bu muvaffak Oğuz cildinize dair kendinize yetim adınız var mı diye sorarsanız ihtimal ediyorduk bütün bu ihtimallere rağmen Ordu içindeki çatlakta kendini hemen göstermişti Çünkü komutanlar oradaydı biri hariç ben oynamadım mevcutsa gitmedim hiçbir amacıyla göndermedim ama sonraki oylamalarda
25:42 genelkurmay başkanı ricasıyla gittim o arada Ankara'ya doğru saçların hareket ettiği Kara Harp Okulu öğrencilerinin silah kuşandı söylentileri Çıktı işte manzara böyleydi meclisin kaderi askerin isteği ile milletvekillerinin iradeleri arasında sıkışıp Kalmıştı bir arkadaşım geldi kulağıma dedi ki Dışarıda bir genel var ve O diyor ki Etimesgut'tan kıtalar hareket ettigi işte Eğer siz oy vermezseniz en iyi olmayacaktır o geldi bana söyledi bunu Ya ben dedim ki ha İyi biz de oturuyoruz cinayetim Usta hareketten kıtalarda Bu
26:29 ülkenin askeri bu yaptığımız işte ismimizi okununca köşeye çıkıp yol kullanmaktan ibarettir o şekilde konuşalım Ara Sendeki böyle diyor adam aşağıda oturuyor böyle diyor bir şey söyle baksın dışarıdan Birçok arkadaş işe geldiler Arkam oturdu daha sonra bana dediler ki o abi şey olursa başı derde girecek olan bu bu gidip arkasına oturalım yani adam böyle taş gibi burada duruyor biz onun arkasında durmazsa kaybolur Hepsi geldi Oturduk adeta işgal altına alınmış demeyeceğiz her tarafından askerlerle e çevrilmişti ve içeriye Faruk güllerin oğlundan başka hiçbir ve gazetecilerden
27:15 başka hiçbir sivil alınmıyordu milletvekilleri dışında Tabii Ziller toplantının başlayacağını haber verdiği sırada cumhurbaşkanlığı için üç adayın adı vardı ortada askerin adayı Faruk Gürler Adalet Partisi'nin adayı emekli bir diğer Paşa Tekin arıburun bu tepenin adayı da kendi başkanları ve bu bozmadı mı verdin bizim grubumuz da arkadaşlar Dediler ki biz Faruk Gürler Paşa'ya oy veremeyiz ve adalet Partisi'nin gösterdiği bir adaya doğru önemliyiz yok ama ayrı bir aday göstermezsek bu oyunumuzu kimi verdiğimiz belli olmaz
28:02 ve bazı spekülasyonlara yol açar ve ben aday oldu seçimin sonucu bir yerde Cadde grubunun aynı dakikalarda başlayan toplantısına bağlıydı Grup Serbest bırakılırsa Güllere Oylar kayabilir düzgün Zira milletvekillerinin önemli bir bölümü hala günlerden yanları Ecevit bastırdı çıktı konuştu O Kıl payı farkla kazandı derin günü zaten grupları çıkmış oldu benim istediğim şekilde ile ve bizi 5-10 Dakika gecikmeyle meclis salonuna girdi herkes gergin bir şekilde CHP'den gelecek haberleri bekliyorlardı hemen oynamaya geçirdi askerle bir bölüm siyasiler arasındaki hesaplaşmanın son anları yaşanıyordu
28:48 artık komutanlar kıpır kıpır Aralarında konuşuyorlar koridorlardan sesler yükseliyor insanlar meclisin basıldığını sanıp hemen Oya nasıl yapıyorlardı sık sık bilin ama bazı Askeri birliklerin meclise doğru yürüyüşe geçtikleri dedikoduları da salondaki havayı daha da ağırlaştırıyor durdu İşte bu ortam içinde sayım yapıldı ilk dur son derece önemliydi gürler'in akibeti İlk turda belli olacaktı meclis başkanı hoparlör eğildi çıt çıkmıyordu APK Dayı Tekin arıburun 292 oy Faruk Gürler 175 oy Ferruh bozbeyli 45/10 meclis şöyle bir dalgalandırıyor Herkes çok içinde Diren Beklenmeyen gerçekleşmiş ve Gürler yeterli oy alamamıştı Üstelik
29:34 arıburnu'nda He gerisinde kalmıştı Gürler olduğu yerde dondu hiç renkler miydin yüzü bembeyaz oldu Hiç beklemeden 2 3. turlara geçildi Ancak daha Filiz surlar sürdükçe güllerin oyunları azalıyordu askerin hesapları tutmamıştı meclis askerin adayına yeşil ışık yapıyordum bütün Ordu kendisine kuvvet kullanarak destekleyecek diş havası yaygındı Ama bunun doğru olmadığı anlaşıldığında Yani ilk oylarda Faruk Gürler gerekli miktarı alamayınca büyük çözüldü Gürler bütün turları arkalarda ki yerinden izledi akşama doğru durum daha
30:19 da netleşti Parlamenterler dahi yavaş yavaş Salonu Terk etmeye başladılar o hala kıpırdamadan yapayalnız kendisine ayrılan koltukta oturuyordu Ordu'nun en yetenekli en çok sevilen komutanı siyaset oyununda kaybetmişti geç saatlerde yavaş yavaş ayağa kalktı ve Hiç arkasına bakmadan çıkıp gitti siyasetçiler adeta 12 Mart muhtırasından intikamlarını almak ve [Müzik] meclis Bizim içimizdeki ayrılığı Beyza fön öğrendi Bütün bu haberler bizde kalmıyorsun uzuyor Yani yani silahlı kuvvetlerde de o bilgileri alıyorlardı
31:06 yani ordunun bir Faruk Gürler meselesi için müdahale etmeyeceğini biliyorlardı bir ince Tabii güzellikleri diler Gürler aldı bu darbeden sonra çok yaşamadı yatağa düştü onurlu gururlu bir insandı yurtdışında Tedavi olması için dönemin başbakanı Demirel'in örtülü ödenekten yardım etmek istediğini de kabul etmedi iki yıl sonra öldü Cebeci şehitliği'nde toprağa verildi [Müzik] ve komutanlar Bu olaydan sonra ısrar etmediler Mademki siyasetçiler gürleri istememiştim bunu anlayışla karşılamak ve kan davasına dönüştürmek gerekirdi Genelkurmay Başkanı Semih Sancar bir gazetecinin evinde Adalet Partisi lideri
31:52 Demirel de gizlice buluştu Demirel bu görüşmeyi önce İnkar etti bunun üzerine git diler gazeteciler genelkurmay başkanı da o zaman şeydi Turgut Hayırdır sen İhsan Cadı ona dediler ki siz bütün Parti liderleriyle görüşüyorsunuz Sayın Demirel'e görüşme deniz mi a görüştük dün görüştük dedi O da hemen Bu arada geldiler süre ama ya ben dün görüşürüz dediler canım Dün Dündür Bugün Bugündür dedi yani o söz oldu söyledi bu Sancar'ın ikinci çağrısı Ecevit eydi CHP lideri evinin kapısını açtığında Karşısında bir subay duruyordu o ben size genelkurmay'da bekliyorlar dedi
32:39 ne olur ne olmaz diye eşime benim için bir bavul hazırlar içinde de şu kitapları koy dedim ve helalleşerek eşim de ya genelkurmay'a gittim ve Genelkurmay Başkanı sayın Sancar dedi ki biz parlamento muzu böyle bilmiyorduk çok şahsiyetli davrandı bu bizi çok etkiledi biz artık bu Cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde ne Elimizi çekmek istiyoruz Sizin bu konuda yardımınızı rica ediyoruz dedi ben tabi çok rahatladım zorunda düğümü yine demirel'le Ecevit çözümler Şimdi onların özveri zamanı gelmişti cumhurbaşkanlığı için yeni bir
33:25 asker üstünde anlaştılar Ancak bu defa ki emekli Amiral Moskova Büyükelçisi Fahri Korutürk gibi tam orta yol bulmuştuk Zira Koru Türk hem eski biraz bu hem de yeni bir sildi altı Nisan 1973 günü Türkiye altı Cumhurbaşkanlığı 101 pare top atışıyla selamlıyor duvar top sesleri aynı zamanda 12 Mart'ın da sonunu ilan ediyordu Türkiye yeniden demokrasiye Merhaba diyordu onu işte Tam iki yıl süren bu ara rejim Böylece sona erdi 12 Mart muhtırası sonucu avını erenköy'deki sorgulamaları sansürü baskıyı Ardında bırakırken amacına ulaşamadı zaten amacı da hiçbir
34:10 zaman tam olarak Anlaşılamadı ardından gözler Ekim ayındaki Genel seçimlere döndü ve meydanlar kıpır kıpırdı herkes demirel'le Ecevit'in aynı kararlılıkla ülkeyi demokrasiye taşımalarını bekliyordu yeni dönem 12mart öncesinde halkın tanıdığı eski aktörlerle başladı abone ol
34:56 ve [Müzik] demokrasinin Saati yine tıklamaya başlamıştı seçim alanlarının heyecanı yeniden gibi gelmişti 12mart müdahalesi geçmiş siyaset sahnesinin 4 lideri eski yerlerine al vermişler bu en deneyimimizi yine Demirel de Demokrat Parti'nin bıraktığı bayrağı başarıyla almış Celal Bayar bir arkadaşlarla etrafında toplamayı bilmişti ki o günlerin yükselen Yıldızı ise Ece bitti adı adeta değişimin simgesi olmuştu asıl çekiciliği sistem dışı konuşması ydı düzenin bozuk olduğunu
35:42 söylüyor toprak işleyenin su kullanın diyordu Toprak reformunda söz ediyordu Güvercin ile mavi gömleği ile halkın umudu olmuştu ve sade yaşam tarzıyla Hatta bizden biri imajı uyandırıyordu Özlem duyulan ve değişmesi istenilen bütün değerlere sahip çıkıyordu Dağ Taş dere tepe Halkçı Ecevit sloganlarıyla doluydu 3. akıyor Erbakan the 12 Mart öncesinde şeriat istediği gerekçesiyle milli Nizam Partisi kapatılmış ancak gider hakkında dava açılmamıştır Erbakan ara dönemi İsviçre'de geçirdi mesafe kısa bir sürede siyasi Hayata bir fırtına gibi giriverdi birkaç ay içinde Demirel'in
36:29 karşısına dikildi Aferin oylarını hedeflediğini [Müzik] siyaset sahnesinin dördüncü aktörü de tanıdık bir isim de Alparslan Türkeş bir Milliyetçi Hareket Partisi kısa sürede bozkurtları ile birlikte yerini aldı 12mart Ne haber okunmamıştı O da ara rejim süresince fazla sesini çıkartmıştı işte 14ekim seçimlerine böyle gibi iyi [Müzik]
37:17 sonuçlar alındığında ise herkes şaşkındır Türkiye'de ilk kez sandıktan sol çıkmıştı tam bir dönüm noktası yaşanıyordu CHP birinci partide Cumhuriyet Halk Partisi'nin sırtını orduya ve devlet a dayanarak politika yaptığı izlenmenin Bence o dönemde haksız olan izlemenin silinmesine büyük katkımız oldu bu Demokratik Sol hareket Terim'in içindeki Demokrat sözcüğünün içeriğine kamuoyunu inandırması Adalet Partisi Büyük ne yaptın avradı ikinci sırada kaldı Erbakan'ın mesafesi ise AKP'nin oylarında aldı ve 49 milletvekili ile
38:03 Üçüncü parti oldu Türkeş meclise Sadece üç milletvekili Sokak miydi seçim sonuçları krizinde habercisiydi hiçbir Parti tek başına iktidar olmamıştı artık Halis Yollar dönemi başlıyordu saat ilk defa sandıkta bölünmüş ve parçalanmıştı Merkez sağdan dinci ve milliyetçi partiler oy çalmışlardı Türkiye 1974 yılına koalisyon sancılarıyla girdi ilk akla gelen koalisyonda a PC HP konusuydu Adalet Partisi bizimle Axa yan yana gelmek istemiyordu o Hatta bazı vesilelerle Sayın Demirel Biz ancak savaşta bir araya gelebiliriz gördü bizim CHP ile bir araya gelmemiz O bir kimsenin aklından geçmez
38:49 yapamazdık da zaten niye Meclis kadrolarımız ne halk kadroları ona hazır değil zaten hem Cumhuriyet Halk Partisi sen biz kadrolar ımızı birbirine karşı hazırlamıştır o manevrayı yapamazdık hükümeti kurma görevi alan Ecevit'e bütün partilerden Path cevabı geldi 4aylık hükümet krizi yaşandı Oysa CHP örgütü iktidara susamıştı dağlara taşlara Başbakan gecelik yazılmıştı su içindeki düzenin değişimini isteyen devrimciler de Ecevit'i sıkıştırıyor verdiği sözleri tutmasını istiyorlardı Ecevit bu baskıyla MSP gitti o sırada bizim için en az sakıncalı
39:34 koalisyon ortaklığı MSP ile Milli Samet partisiyle bir koalisyon ortaklığı dediğim gibi bu dindarlarla laikliğin bağdaştırılması gerektiğine inanıyordu MHP Genel Sekreteri Oğuzhan Asiltürk e göre a ve onların gönlünde Adalet Partisi ile ortak yatıyordu ancak askerlerin getirdiği bir mesaj hesapları alt üst etti bazı hakikaten dürüst Vatansever generaller bizimle yakınlığı olan şahsi tanışıklığımız daha evvelinden
40:20 tanışıklığımız olan bazı insanlar Bize gelerek dediler ki vicdanın size şunu söylemek ihtiyacını hissediyoruz Siz demirel'le bu kadar samimi bir u yüküm et kurmak istiyorsunuz ama Demirel bizimle bütün temaslarımız da sizin aleyhinizde şimdiki bildiğimiz ithamların aynı her yerde söylüyor ve bunlar da etkili oluyor Onun için bunu bilin ama biz bunu duyunca tabi ilk defa Demirel hakkında bir sürprizle karşılaşmış olduk işte Cumhuriyet al parça ile hükümet kurulmasının altında arkasındaki olaylar Demirel'in böyle hatta demokratik
41:08 olmayan bir yola girmesi neticesinde oldu Yoksa biz önce ve de etmiştik sonra bir hükümet kuruldu Anadolu Sanayi esnafını temsil eden mesafede milli Sanayi ve karma ekonomi söylemleriyle CHP ile uyuyordu halkın hükümetten Umutları ve beklentileri doruk noktasında ydı cumhuriyet tarihi boyunca karşı karşıya gelmiş 2 3 ilk defa uzlaşı yordu veya uzaklaştıklarını sanıyorlardı Aslında bu ateşle barutun yan yana gelmesiydi laik rejimin savunucusu CHP ve rejimi yıkmaya çalıştığı için kapatılan bir partinin devamı olan MSP ile kolaydı bu ve bu düz çabuk bitti uzlaşı ve barışın yerini gerilim aldı Laikler ve dindarlar
41:56 arasında ki balayını bitiren ilk kavga çıplak İstanbul heykeli nedeniyle patladı Başbakan Yardımcısı Eğer bakan ayağının tozuyla ilk icraatını açıkladı ve İstanbul'un Karaköy meydanında ki güzel İstanbul heykeli kaldırılmalı ydı Nitekim İstanbul simgeleyen çıplak kadın heykeli bir gece vinçte kaldırılıp köprü atıverdi ve tabii Arkasından da kıyametler koptu güzel İstanbul heykeli diye ifade ediyor ama ona Türk anası diye o zaman ki basına takdim edilmişti Türk kadını diye takdim edilmişti bu heykel şimdi kimse bilmediği için mecburen tarif edeceğim marka üstü yatmış Bir genç kadın ayaklarını hafifçe toplamış biraz yana açmış
42:44 tamamen çıplak ve müstehcen bir bu durumda bir kadın heykeli ydi Bir toplumun ahlaki değerlerini hiçe sayarak o toplum idare edilmez Karaköy'ün ortasına konmuştu Ben işleri bakalım elbet heykeli kaldırdık daha bu olayın heyecanı geçmemişti ki hükümetin MSP kanadı Bu kez de bir genelge yayınlayıp biraz satışlarını yasakladı ardından Erbakan'ın ünlü Sanayi hamlesi geldi Erbakan milli Sanayi kurmak adına durmadan fabrika temelleri atıyor CHP'liler de işlerini sıkıyorlar dıbı her geçen gün iki Ortağın dünyaya çok farklı baktıklarını ortaya koyuyordu
43:29 CHP'nin genel af ile hapishanelerin kapısını açması ve Solcular da ah kapsamına alması ve SP ile bir başka krizi başlattı artık her iki tarafta Bu iş böyle gitmez diyordu ki işte tam o günlerde Bir Haber Geldi ve bütün her şeyi unuttuk ve [Müzik] bu haber Kıbrıs'ta perde yapıldığını haber iyiydi atina'daki askeri cunta makarios'un devirip yıllardır düş dedikleri eğer o sizi gerçekleştirmek için harekete geçmişti tarih 15-temmuz dur Ecevit Herşey bi yana bıraktı ve Kıbrıs'ın diğer garantörü olan İngiltere'ye hareket ederken Genelkurmay Başkanlığı çağırdı talimatı son derece
44:14 netti savaşa hazırlıklı olun dönüşümde Kıbrıs'a çıkartma yapacağız Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk defa Sınırların Ötesinde son derece riskli bir harekata girecekti bu olayın ülkenin tüm dış ilişkilerini Yıllar Boyunca etkileyeceğini o sırada kimse tahmin edemezdi o o [Müzik] [Müzik]
