13)Tek Derste TYT-AYT Temel Kavramlar | TYT/AYT - Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | Sümeyra BAYIR -2027

Kısa Özet

TYT ve AYT Din Kültürü derslerinde geçen temel kavramlar; inanç, ibadet, Kur’an-ı Kerim, peygamberlik, kader, felsefi yaklaşımlar, ahlak ve mezhepler başlıkları altında açıklanıyor. Kavramların kısa tanımları, aralarındaki farklar ve sınavlarda işe yarayabilecek örnekler veriliyor.

  • Tevhit, iman, Allah’ın sıfatları ve mükellefin fiilleri temel inanç konuları olarak ele alınıyor.
  • Kur’an kavramları, namaz ve oruçla ilgili terimler, kader ve tevekkül açıklanıyor.
  • Teizm, deizm, materyalizm, pozitivizm, sekülarizm, agnostisizm, ateizm ve nihilizm gibi yaklaşımlar karşılaştırılıyor.
  • Ahlaki değerler, mezhepler ve Alevilikteki bazı uygulamalar tanımlanıyor.

İnanç, bilgi kaynakları ve Allah’ın sıfatları

Tevhit, Allah’ın zatında ve sıfatlarında bir ve tek olduğunu zihin ve kalple kabul etmektir. Fıtrat; insanın yaratılıştan gelen özellikleri, mizacı, tabiatı ve huyudur. Mütevatir haber ise yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan toplulukların nesilden nesile aktardığı haberdir; bu nedenle tek bir kişinin veya doğrulanmamış bir sosyal medya paylaşımının aktarımından ayrılır.

Akide inanılan, gönülden bağlanılan inanç ve öğretilerdir; çoğulu akaiddir. Uluhiyet, Allah’ın ilah ve ibadet edilen varlık oluşunu ifade eder. İman, şüphe duymadan kabul edip doğrulamaktır ve Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe, kader ve kazaya inanmayı kapsar.

Allah’ın sıfatları zatî ve subûtî olarak ikiye ayrılır. Zatî sıfatlar Allah’a özgüdür: kıdem başlangıcının, beka sonunun olmaması; vahdaniyet bir ve tek olması; vücut var olması; muhalefetün lil-havadis yaratılmışlara benzememesi; kıyam bi-nefsihî ise hiçbir şeye ihtiyaç duymamasıdır. Subûtî sıfatlar hayat, irade, semi (işitme), basar (görme), kelam (konuşma), kudret (güç) ve tekvindir (yaratma); bu özellikler insanda da bulunabilir, ancak Allah’ta kusursuz ve üstün biçimdedir.

Mükellefin fiilleri ve dinî hükümlerin dereceleri

Mükellef, dinin emirlerini yerine getirmek ve yasaklarından kaçınmakla sorumlu kişidir. Ef‘âl-i mükellefîn, bu kişinin iş ve davranışlarıdır. Farz, Allah’ın kesin olarak yapılmasını emrettiği davranıştır; vacip ise farz kadar kesin olmamakla birlikte yapılması güçlü biçimde istenen davranıştır. Sünnet, Hz. Peygamber’in farz ve vacip dışında yaptığı, tavsiye ettiği veya onayladığı davranışlardır.

Sünnet; Peygamber’in sözleriyle bildirdiği kavlî, yaptığı davranışlarla gösterdiği fiilî ve başkasının davranışını onaylamasıyla oluşan takrirî sünnet olarak sınıflandırılır. Mendup, yapılması güzel görülen ancak terk edilmesi kınanmayan davranıştır. Caiz ve mübah, yapılması da terk edilmesi de serbest olan davranışları ifade eder.

Haram, kesin biçimde yasaklanan; mekruh ise haram kadar kesin olmamakla birlikte yapılmaması istenen davranıştır. Örneğin başkalarını rahatsız edecek biçimde davranmak mekruh kapsamında açıklanır. Esmaü’l-Hüsna Allah’ın güzel isimleridir; örnek olarak El-Hâdî doğru yolu gösteren, El-Alîm her şeyi bilen, Er-Rezzâk rızık veren, El-Gaffâr çok bağışlayan ve El-Afüvv affeden anlamına gelir.

Kur’an-ı Kerim ve Kur’an’ı anlama kavramları

Ayet, Kur’an-ı Kerim’de anlamlı bir bütün oluşturan bölümdür. Cüz, Kur’an’ın yaklaşık yirmi sayfalık bölümlerinden her biridir ve toplam otuz cüz bulunur. Sure, ayetlerin bir araya gelmesiyle oluşan bölümdür; Fâtiha ilk, Bakara ise en uzun suredir. Hizip yaklaşık beş sayfalık bölümdür.

Mushaf, Kur’an ayetlerinin bir araya getirilerek kitap hâline getirilmiş biçimidir. Kur’an, Hz. Ebubekir döneminde mushaf hâline getirilmiş, Hz. Osman döneminde çoğaltılmıştır. Tecvit, Kur’an’ı okuma kurallarına uygun biçimde okumaktır. Hatim, Kur’an’ı baştan sona okumayı; hafız, onu ezberleyen kişiyi; mukabele ise Kur’an’ın karşılıklı okunmasını ifade eder. Mukabele geleneği, Hz. Peygamber’in Cebrail’le Kur’an’ı karşılıklı okumasına dayanır.

Tefsir, Kur’an metninin anlamını bilgi ve Arapça dil birikimiyle açıklayıp yorumlamaktır; tercüme ise başka bir dile çevrilmesidir. Muhkem ayet, anlamı açık ve yoruma ihtiyaç bırakmayan ayettir. Müteşabih ayet ise farklı yorumlara açık olan ve anlamı üzerinde açıklama gerektiren ayettir. Mümin inanan, münafık inanmadığı hâlde inanıyormuş gibi görünen, müşrik Allah’a ortak koşan, kâfir ise İslam’ın iman esaslarını kabul etmeyen kişidir.

Peygamberlerin özellikleri ve görevleri

Peygamberlerin sıfatları sıdk, emanet, ismet, fetanet ve tebliğdir. Sıdk doğru sözlü olmayı, emanet güvenilir olmayı, ismet büyük günahlardan korunmuş olmayı, fetanet akıllı ve zeki olmayı ifade eder. Peygamberlerin yaptığı küçük hatalara zelle denir. Tebliğ ise Allah’tan aldıkları mesajları insanlara eksiksiz aktarmalarıdır.

Peygamberlerin görevleri arasında teşri, yani hüküm koyma; temsil, yani İslam’ı yaşayarak örnek olma bulunur. Üsve-i hasene, en güzel örnek ve model anlamına gelir. Hz. Muhammed’in Kâbe onarımı sırasında Hacerülesved’in yerine konması konusunda kabileler arasındaki anlaşmazlığı çözmesi, onun zekâsına ve adaletli yaklaşımına örnek olarak aktarılır.

Sünnet, günlük dilde yol, âdet ve karakter anlamlarına gelse de dinî kullanımda Hz. Peygamber’in söz ve davranışlarını ifade eder. Hâtemü’n-nebiyyîn, peygamberlerin sonuncusu demektir ve bu unvan Hz. Muhammed’e aittir.

Namaz ve oruçla ilgili kavramlar

Namazın dışındaki farzlar hadesten taharet, necasetten taharet, setr-i avret, istikbal-i kıble, vakit ve niyettir. Hadesten taharet abdest veya gusülle namaza hazırlanmayı; necasetten taharet bedenin, kıyafetin ve namaz kılınacak yerin temiz olmasını ifade eder. Setr-i avret, örtülmesi gereken yerleri kapatmak; istikbal-i kıble kıbleye yönelmek; vakit namaz vaktinin girmesi; niyet ise kılınacak namazı belirleyerek başlamaktır.

Namazın içindeki farzlar iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde ve son oturuştur. İftitah tekbiri namaza “Allahu ekber” diyerek başlamak, kıyam ayakta durmak, kıraat Kur’an’dan ayetler okumak, rükû eğilmek, secde alnı ve diğer ilgili uzuvları yere koymak, son oturuş ise namazın son bölümünde oturmaktır.

Oruç imsak vaktinde başlar, iftar vaktinde sona erer. Oruç mazeretsiz ve bilerek bozulduğunda kefaret, mazeret veya yanlışlıkla bozulduğunda ise kaza gerekir. Mukim, bulunduğu yerde yaşayan kişidir; seferî, yolculukta olandır. Yolculukta oruç tutmayan kişi daha sonra kaza edebilir. Fitre Ramazan’da verilen yardım miktarıdır; fidye ise sağlık gibi kalıcı bir mazeret nedeniyle tutulamayan oruçların karşılığı olarak verilir.

Kader, tevekkül ve ilgili kavramlar

Kader, Allah’ın olacakları bilip takdir etmesi; kaza ise takdir edilen olayın zamanı geldiğinde gerçekleşmesidir. Tevekkül, kişinin elinden gelen çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah’a bırakmasıdır. Çiftçinin tarlasını ekip suladıktan sonra ürün için dua etmesi tevekküle örnek verilir; çalışmadan sonucu beklemek tevekkül değildir.

Rızık, insanın yaşaması için Allah’ın verdiği nimetlerin tümüdür; yiyecek, içecek, giysi ve barınma buna dahildir. Hayır iyilik, şer kötülük anlamına gelir. İrade seçim yapabilme gücüdür: Allah’ın iradesi külli, insanın iradesi cüzî olarak adlandırılır.

Ahde vefa, verilen söz ve bağlılıkları gözetmeyi; sıla-i rahim, akrabaları ve kişinin doğup büyüdüğü yerleri ziyaret etmeyi ifade eder. Amel-i salih ya da salih amel, güzel ve yararlı işler yapmaktır.

Felsefi yaklaşımlar ve İslamofobi

Teizm, tanrı inancını ifade eder; monoteizm tek tanrıya, politeizm ise birden fazla tanrıya inanmadır. Deizme göre Tanrı evreni yaratmıştır, ancak sonrasında evrene müdahale etmez; bu yaklaşım peygamberlik, vahiy ve ahiret inancını kabul etmez. Materyalizm, gerçekliğin maddeden ibaret olduğunu ve madde ötesi bir alan bulunmadığını savunur; Tanrı, vahiy, melekler ve ahiret gibi inançları reddeder.

Pozitivizm, gerçek bilgiye bilimsel yöntem ve gözlemle ulaşılabileceğini savunan olgucu yaklaşımdır; bilim ile metafizik arasında kesin sınırlar bulunduğunu kabul eder. Sekülarizm dünyevileşmeyi ve dinî otoritenin gündelik yaşamdaki belirleyici rolünü reddetmeyi ifade eder; laiklikle aynı kavram değildir. Agnostisizm, Tanrı’nın varlığı hakkında kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunan bilinemezciliktir. Ateizm Tanrı’nın varlığını reddeder. Nihilizm ise varlık, bilgi ve değer alanlarında hiçbir şeyin kesin anlamı veya değeri olmadığını savunan hiççiliktir.

İslamofobi, İslam’dan ve Müslümanlardan gerekçesiz biçimde korkma ve onlara karşı önyargılı tutum geliştirme anlamına gelir. Bu kavram, bir ulusu veya ırkı üstün görüp diğerlerini küçümsemeye dayalı ayrımcı tutumlarla da ilişkilendirilir.

Ahlaki değerler ve sakınılması gereken davranışlar

Hikmet; bilgelik, yerinde karar verme ve dinin inceliklerini derin biçimde anlama anlamına gelir. İffet, haramdan ve kötü davranışlardan uzak durmayı, nefsin aşırılıklarına karşı ölçülü olmayı ve kişinin namusunu, şerefini ve haysiyetini korumasını ifade eder. Şecaat, cesaret ve yiğitliktir; kişinin canını, malını, namusunu, vatanını ve dinini korumak için gayret göstermesiyle ilişkilendirilir.

İftira, bir kişiye gerçekte olmayan kusur veya kötülükleri yüklemektir. Gıybet, bir kişinin arkasından onun hoşlanmayacağı şeyleri konuşmaktır. Haset, başkasının sahip olduğu güzellikleri ve nimetleri çekememektir. Tecessüs ise insanların gizli hâllerini, ayıplarını ve kusurlarını araştırmaktır; bu davranışın dinen yasaklandığı belirtilir.

Din, mezhepler ve Alevilik kavramları

Din, Allah tarafından insanlara gönderilen; doğruyu ve iyiyi göstererek dünya ve ahiret mutluluğunu amaçlayan ilahi kurallar bütünüdür. Mezhep, dinin anlaşılması ve uygulanmasıyla ortaya çıkan fikrî ve beşerî oluşumdur. İtikadî mezhepler inanç konularıyla, fıkhî mezhepler ise ibadet ve uygulamalarla ilgilidir. Ehl-i sünnet, Hz. Peygamber’in ve sahabenin dinin temel konularında izlediği yolu takip edenleri ifade eder.

İcma, İslam âlimlerinin yeni bir hüküm konusunda aynı görüşte birleşmesidir. Kıyas ise Kur’an ve sünnetteki hükümlerden hareketle yeni bir konuda hüküm çıkarmaktır. İhsan, Allah’ı görüyormuşçasına ibadet etmeyi; ihlas ise davranışlarda yalnızca Allah’ın rızasını gözeten samimiyeti ifade eder.

Alevilik, Hz. Ali’nin halife olmasını savunanların benimsediği anlayış olarak tanımlanır. Müsahiplik, Alevi ve Bektaşi geleneğinde evli iki kişinin aileleriyle birlikte yol kardeşliği için sözleşmesidir. Semah, ilahi aşkı Allah’ın güzel isimlerini anarak dönme yoluyla ifade eden bir uygulamadır. Gülbank ise dua, Allah’a sığınma ve af dileme anlamına gelir.

Her YouTube videosunu saniyeler içinde özetleyin

Ücretsiz Summ uygulamasıyla her video için, kendi dilinizde bunun gibi özetler alın.

App Store'dan indirin
Google Play'den edinin

Transkript

“13)Tek Derste TYT-AYT Temel Kavramlar | TYT/AYT - Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | Sümeyra BAYIR -2027” videosunun tam transkripti. Videoyu o andan açmak için bir zaman damgasına tıklayın. Başka bir video mu lazım? YouTube transkript oluşturucuyu kullanın.

0:02 [Müzik] Canlarım tekrardan selamlar. Harika bir video ile karşınızdayım. Tek videoda, tek derste TYT, AYT, din Kültürü kavramlarını işleyeceğiz sizinle. Anlamanız için bunu bir videoya aldım. anlamanız için tüm elimden gelen gayret ile açıklamalar yapacağım size. Biliyorum bazılarınız ders videolarını hiç izlemeden direkt buraya gelecekler. O yüzden elimden geldiği kadar tüm kavramları eklemeye çalıştım. Umarım faydalı olur. Sınavda kavramlar bizim için çok önemli. Şöyle harika bir slaytla karşınızdayım. Gelelim ilk kavramımıza. İlk üniteden başladık. En

0:48 önemli kavramlardan ve sorularda sıkça gördüğümüz kavramlardan biriyle başladım. Tevhit kavramı. Tevhit nedir? Allah'ın zatında, sıfatlarında bir ve tek olduğunu zihin ve kalp yoluyla kabul etme anlamına gelmektedir arkadaşlar. Allah'ın bir ve tek olması diyebiliriz kısaca. Sizin de umarım bir kavram sözlüğünüz vardır. Oraya not alın. Fıtrat nedir? Doğuştan gelen özellikler. Yaratılıştan gelen özellikler. Mizaç, tabiat, huy. Bakın bu anlamlara da geliyor. Bir insanın tabiatı, huyu, karakteri anlamına da gelmektedir arkadaşlar. Mesela bazı arkadaşlar vardır. Çittenlik gibidir. Çıtı pıtıdır.

1:34 Çok tatlıdır, iyidir, hoş görülür, anlaşılıdır. Bazıları vardır alev gibidir, barut gibidir. Yanına zor yanaşırsın. Ama bu iyi ya da kötü insan olduğu için anlaşın olmaz. Yanlış anlamayalım lütfen. Bazıları hani kalbi çok temizdir ama dışarıdan mizacı bu şekildedir. Tabiatı bu şekildedir. Mesela ben de çok alıngan bir insanımdır. Yani herkes böyle söylüyor. Bir şey söyledi mi her kelimeyi seçerim ama bizi seven böyle sevsin yani değil mi? Ne yapalım artık? Geldim 3üncü kavramıma. Mütevatir haber. Ben bunu böyle yıldızlamak istiyorum arkadaşlar. Çünkü şıklarda gördük daha önce ama soru olarak gelmedi. Gelirse neden bingo soru olmasın? Recepte bizlere puan olarak kalmasın. Mütevatir haber nedir? Şimdi

2:20 şöyle ufacık bir eee dipnot geçeceğim. Bizim bilginin kaynakları vardı. İlk ünitede işlemiştik. Selim akıl, salim duyular ve sadık haberdi. Selim akıl neydi arkadaşlar? Aklın selim olması. Yani insanın doğru karar vermesini sağlayan akıldır arkadaşlar. Bizim yaratılışımızdaki temizliği safiyetiyle tüm aklımızdır. Oradan öğrendiğimiz bilgi doğru bilgi olma özelliği taşıyordu. İkincisi salim duyular yani beş duyu organımızdı. Bunların hepsini detaylı bir şekilde açıklamıştık ders dersimizde. Bir de haberi sadık vardı arkadaşlar. Haberi sadığı ikiye ayırdım ben. Bir vahiy.

3:08 İkincisi de mütevatir haberdir. Vahiy tarafından Cebrail Aleyhisselam vasıtasıyla Allah Resulü Peygamberimize gönderdiği bilgilerde mütevatir haberde yalan üzerine birleşmesi aklen mümkün olmayan toplulukların aktardığı nesilden nesile gelen haberlere biz mütevatir haber diyoruz canlar. Hani diyorsunuz ya mesela hadisler, bazı hadis alimleri bizim için çok önemlidir. Çünkü onların getirdiği haber, hadis mütevatir haber niteliği taşımaktadır. Yalan üzerine birleşmesi mümkün değildir o kişinin. Bazıları iki şahit bile getirirler mesela habere taşırken. O toplu bir şekilde geldiği için inanıyorsun. Hani

3:54 diyorsunuz ya bu haber bize nereden geldi? Belki de değişti hocam. Siz bunun bu değişmediğini nereden biliyorsunuz diyebiliyorsunuz. diyor. İşte o haber mütevatir haberse doğru niteliğe taşımaktadır. Tarihi kaynaklarda yer almaktadır. Ama bazen de yalan üzere, yanlış üzere şüpheli olan haberler olabilmektedir. Mesela işte geçen eee bir video görmüştüm. Hangi padişah bilmiyorum. Biliyorsanız yorumda yazın siz de. Bilmiyorsanız da öğrenin. Celal hocam muhakkak biliyordur. Bir padişah hiç domates yememiş. Bunu ben bunu Instagram'da bir videoda gördüm arkadaşlar. Instagram'da videoda gördüm diye bu kaynağın doğru olma imkanı var mı? Yok. Yani benim bunu doğru bir kaynaktan, bir tarihin babası Celal Hocam gibi birinden öğrenmem gerekiyor

4:41 ya da tarihi kaynakları araştırmam gerekiyor. Değil mi? O zaman biz buna mütevatir haber ancak o şekilde diyebiliriz. Ya da Peygamber Efendimiz hiç karpuz yememiş diyorlar mesela. O yüzden sahabenin biri de yememiş diyorlar. Hani diyorlar diyorlar diyorum. Çünkü ben bunu mütevatir bir haber niteliği taşıyan bir kaynaktan araştırıp öğrenmediğim için diyorum canlar devam edelim. Yeni bir kavram akide çoğalı çoğalı çoğalı akait demektir. Benim bu şekilde yanlış kelimelerim çoktur. Her videoda bunu ben kesersem bu video uzar gider. O yüzden bu yanlışlarımla kabul edin beni. Akidenin çoğulu akaitir arkadaşlar. Akait ne demek? inanılan

5:27 şeyler akideler öğretiler dini inançlar demektir. Bunlara gönülden bağlan düğüm bağlanılan, düğüm atmışçasına inanılan şeye biz artık akide diyoruz. Birinci ünitemizde yine üluhiyet kavramımızı görmüştük. Din ve İslam'da da görmüştük bunu. Üluhiyet Allah'a izafe edilir, yakıştırılır. İlahk, tanrılık ve ibadet edilen varlık anlamına da gelir arkadaşlar. Aynı zamanda Allah'ın e izafe edilen şey mabut olmasıdır. Tamam mı? İnsanlar nedir? Abittir. Bak hemen kavram geldi sana. Abit kullardır ama mabut kuld Allah'tır.

6:12 İbadet edilen, ilah inanılan kişidir. Tamam mı? Mabutta mabette de yer anlamına gelmiştir. Daha önce bir kere soruda bunları gördük diye hatırlıyorum. O yüzden ara bunları belirtmek istedim. ibadet edilen yer anlamına gelmektedir. Sonrasındaki kavramın da übudiyet olacağı übudiyet de kendisine ibadet edilen anlamına gelmektedir. Yine Allah için kullanılır. Çünkü biz kime inanıyoruz? Allah'a inanıyoruz. Üluhiyet yine Allah için kullanılır. Kime ibadet ediyoruz? Allah'a ibadet ediyoruz. Yine übediyet Allah için kullanılmış oluyor. Devam ediyorum. Burada iman nedir? Çok şükür elhamdülillah. İmanlıyız değil mi? Böyle bir kız vardı değil mi Mügan'da? Bedenim sağ sağ diyen bir kız vardı.

6:59 İman ediyoruz çok şükür. Nasıl iman ediyoruz? Bir kimsenin şüphe duymadan o şeyi kabul etmesi, doğrulaması, inanması iman kavramına girmektedir. Bizler de ne diyoruz? Entü diyoruz. Aynı kökten gelmektendir. İman ettim diyoruz. Kime iman ediyoruz? Altı tane esasımız vardı değil mi? Aynı zamanda bu videolarda 32 farzı defalarca zikrediyorum. İnşallah bunlar hayatınıza da etki eder. 32 farzı sizler de ezberleyin. Hem sınavda gerekli olacak hem de hayat boyu bizlere kazandırmış olacak bir kavram bunlar. Nelerde? Allah'a iman, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe,

7:45 kader ve kazaya iman demektir arkadaşlar. İman. Biz bunu toplu olarak söylersek Allah'ın bir ve tek olduğuna ihlasla, samimiyetle inanıp Hz. Muhammed'in peygamberliğini kabul etmek, onun Kur'an-ı Kerim aracıyla getirdiği tüm kaynağı, tüm vahiy, tüm haberleri kabul etmek anlamına gelmektedir. Bir sorum var. İman eden kişiye ne denir? Ben de bunu size sormuş olayım. Yorumlarda da cevabı bekliyorum o zaman. Kolay bir soru bu arada. Ve Allah'ın zati sıfatlarıyla devam edelim. Allah'ın sıfatlarını ikiye ayırıyoruz. Zati ve subuti olmak üzere. Zati ben şöyle dedim herkese. Buradaki

8:32 A'dan kodlayalım. Zati Allah'ın zatında yani sadece kendisinde olan başka varlıklarda bulunmayan sıfatlar demektir. Arkadaşlar bunlar nelerdi? Ben derste bunları anlatırken kodlamalarıyla açıklamalarıyla anlatmıştım. Şimdi kısa bir şekilde geçiyorum. Eğer ki detaylı öğrenmek istiyorsan ders videosuna hemen geri dönebilirsin. Kıdem ezeli olmak, başlangıcı bulunmamak demektir. Beka varlığının sonu olmamak, ebedi olmak demektir. Vahdaniyet vandan kodlamıştık. Allah'ın bir ve tek olması demektir. Vücut Allah'ın var olması demektir. Muhalefetün lil havadis. Havalı

9:18 demiştik. Sonradan yaratılmışlara benzemeyendir. Kıyam bsiye varlığının hiçbir şeye ihtiyaç duymaması demektir. Kıymetli kardeşlerim sübuti sıfatlarla devam ediyorum. Sübüuti sıfatlar. Bakın şuradan da kodlayabilirsin. I insanda da olan sende de olan. Ben hani ikisinin nereden aklına gelirse artık. Çünkü arkadaşlar bu e sıfatlar bizde de var ama Allahu Teala'da daha üstün bir şekilde var. Tamam mı? Hayat Allah'ın diri olması, canlı olması demektir. İrade Allah'ın dilemesi demektir. O her şeyi dileyebilirdi. Yani biz buna ne diyorduk? Külli irade diyorduk. Peki

10:04 insanda olan iradeye çünkü bu sıfatlardan bizde de var değil mi? İnsanda olan iradeye ne demiştim? Cüzi irade demiştim canlar. Semi Allah'ın işitmesi. İyi işitmesi. Basar. Bakın şuradaki B'yi gözlüğe benzetmiştik. Basar. Allah'ın görmesi. Kelam Allah'ın konuşması. Kudret kudretli olması. Hatta biz insanda da bu var diyoruz. Kudretli hükümdarım diyoruz. Değil mi? Kudretli yani güçlü olması, tekvin Allah'ın yaratması anlamına gelmektedir. Bunlar da subuti sıfatlardır. Kıymetli kardeşlerim geldim en önemli kavramlara. Evet unutabiliyorsunuz ama bizim için

10:51 çok önemli soru olarak da geldi. O yüzden detaylarıyla vereceğim. Dediğim gibi konu anlatımda bunları detaylı bir şekilde vermiştik. Mükellef ne demektir? Mükellef dinin emirlerini yerine getiren, yasaklarından kaç kaçınmakla sorumlu olan kimse demektir. Mükellef eşittir sorumlu diyebiliriz. Efalde iş ve fiiller. O zaman sorumlu olan kişinin iş ve fiilleri anlamına gelmektedir arkadaşlar. Örneğin farzlağa başlayalım. Farz nedir? Allahu Teala'nın kulundan kesin olarak istediği davranışlar demektir. Kesin olarak yapmanı istiyor. Bunu yapmazsan maalesef ki cehennem ateşi var diyor arkadaşlar. Vacip mesela namaz kılmak gibi, oruç tutmak gibi,

11:38 zekat, hac gibi. Tamam mı? Kesin olarak inkar edersen Müslümanlıktan bile çıkmış oluyorsun. Yani o kadar katı. Vacip nedir? Vacipte arkadaşlar farz kadar kesin olmasa bile sünnetten daha kuvvetli elinden gelen herkesin yapması istenilen davranışlardır. Mesela kurban gibi. Evet şimdi geliyor. Kurban yensin kavurmalar, etler. Özlediniz mi bilmiyorum. Şöyle biz çok severiz jos diye bir et. Şimdi canımız istedi değil mi arkadaşlar? Mangalın üstünde püfür püfür herkes şimdi dersi bırakacak gidecek. Sünnetle devam edelim o zaman. Sünnet dediğim zaman aslında kelime anlamı yol, adet, huy, karakter anlamı geliyor. Ama asıl anlamı bizim için

12:25 Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in farz ve vacip dışında yaptığı ya da yapılmasını tavsiye ettiği ya da başkası tarafından yapılmasını onayladığı davranışlardır. Neden bu şekilde üç kısımda aldın hocam? Çünkü soru olarak geldi. ÖSYM de üç kısımda aldı. dedi ki, "Kavli" dedi, "Lütfen sen de yaz. Bu söz ile söylediği sünnetlerdir. Suyu oturarak için demesi gibi. Fiili dedi. Yaptığı sünnetlerdir. İşte bunu da yaptı. Biz öyle öğrendik. Mesela yemeğe tuzla başladı. Gördük. Biz de dedik ki peygamber yapıyorsa bir hikmet vardır. Biz de yapalım dedik. Bir de takriri.

13:11 Bu da onayladığı anlamına gelmektedir. Başkası yapmıştır. Bir savaştan örnek vermiştik. Sahabeye teyemmüm aldırmıştı. Biliyorsunuz ki teyemmüm abdestinde suyu gördüğün zaman namazını tekrar kılman gerekiyor. Vakit çıkmadıysa suyu bulduğun zaman. Ama o sahabe suyu gördükleri halde teyemmümü tekrar aldırmadı. Arkadaşlar böyle olunca Peygamber efendimiz onu şikayet ettiler. Peygamberimiz de o doğru yapmış. Savaş esnasında olabilir diye onayladı. Biz bunlara takriri sünnet diyoruz canlar. Devam ediyorum efali mükellefinle. Üç tanesini gördük. Farz, vacip, sünnet. Şimdi menduptayım. Mendup biraz daha serbest olduğun davranmışlar. Kesin ve bağlayıcı özelliği yok. Terk edilmesine

13:59 kınanmıyorsun. caiz serbest ile aslında aynı anlama da gelmektedir. Serbest bırakılan davranışlar yapılmasında ya da yapılmamasında serbestsin demek oluyor. Mübahta yine aynı şekilde serbest bırakılan davranışlar anlamına gelmektedir. Şimdi efal mükellefin de üç kısmını inceliyorum. Yapılması gerekenler farz vacip sünnetle. Yapılmasında veya yapılmamasında serbest bırakıldıkları mendup, caiz, mübah da son olarak yapılmamasını istenilen davranışlarla devam ediyorum. Haram kesin olarak yapılması yasaklanılan bizim için yap istenilmeyen davranışlardır. Mesela alkol kullanmak Allah'ın yasakladığı davranıştır. Sarhoş

14:45 verici şeyleri içmek Allah'ın yasakladığı davranışlardır. Mekruh dağı haram kadar kesin değil ama yapılmaması istenilen hatta yaptığın amelin de sevabını azaltan şeylerdir. Mesela dedim ki ben burada camiye soğan sarımsak yiyerek gitmek mekruhtur arkadaşlar. Nasıl mekruh? Oradaki kişilere rahatsızlık verdiği için bunu artık bilmiyorum. O zaman da söylemiş söylememiş ama Peygamber Efendimiz toplu taşımaya deodoran sıkmadan binmek de girer mi acaba? Hani bilmiyorum kesinlikle. Acaba girer mi diyorum. Yani burada mesela namaz kılacaksın ama insanlara rahatsızlık verdiğin için verdiğin yaptığın amelin de sevabı azalanmış oluyor canlar. Esmaül hüsna

15:32 ile devam ediyorum. Esmaül Hüsna Allah'ın 99 ismi demektir. Elhadi hidayet veren, doğru yolu gösteren anlamına gelmektedir. Elalim bilgi sahibi, ilim sahibi anlamına gelmektedir. Bakın bunlar Milli Eğitim kitaplarında geçen isimler. 99 tane ismi var. Bilmemiz tabii ki güzeldir ama bunları ekstra bilmemiz gerekiyor. Errezak rızık veren, bolca rızık veren, rızık dediğimiz yediğimiz, içtiğimiz, giydiğimiz her şey rızka girmektedir. El gaffar da bol affeden, mağfiret edendir. E affüv de affedici anlamına gelmektedir. Yine Allah'ın isimlerindendir kıymetli kardeşlerim. El afüf.

16:19 Şimdi geldim Kur'an-ı Kerim'le alakalı ilgili olan kavramlara. Bunlar nelerdir? Bir ayet var mı aranızda? Kur'an-ı Kerim okuyabilen ha ya da belki de baştan sona bitiren bile vardır. Canlar ayet nedir biliyor musun? Ben şöyle anlamanız için şöyle söyleyeceğim. İki çiçek arası yani iki durak arasında geçen ifadeye biz ayet deriz. Anlamlı bir bütün oluşturur. Kur'an-ı Kerim'de 6.000 666 tane ayet bulunmaktadır. Ve Kur'an-ı Kerim'in 20 sayfasının bir araya gelmiş haline biz cüz diyoruz. 1inci cüz, 2inci cüz diye 30 tane cüzümüz vardır. 20 sayfada 30 cüz varsa 600 sayfa

17:06 etmektedir. Benim matematik şakamı arkadaşlar. İşte böyle de bir sözelci sayısal da yapar. Yani surede Kur'an-ı Kerim'in ayetlerinin bir arada toplandığı bölüm oluyor. Yani cüzün dışında karıştırmayalım lütfen. Mesela Bakara suresi vardır. En uzun suremizdir arkadaşlar. Burada işte eee bunla ilk sure Fatihad'dır. Sonra Elif Lam Mim bu şekilde sureler ilerlemektedir. Bir konudan bir bahsetmektedir surelerimiz. Hizip nedir? 5 tane sayfaya biz hizip diyoruz. Bu bir tık detaya girer. Bunlar o kadar belki sorulmaz ama ilk söylediğim Kur'an'la ilgili kavramlar önemliydi. Böyle kenarda Kur'an-ı Kerim okuyanlar bir de hizip gülleri yer alır

17:52 arkadaşlar. Şimdi benim görsellerime de gülmeyin. Burada Hizip de olmaktadır. Musafta Kur'an-ı Kerim'in eee bütünleşmiş hali. Önceden biliyorsunuz ki deri yapraklarına derilere yazdılar. İşte ağaç kavuklarına yazdılar. Sonra bu ayetlerin kaybolmasın diye toparlamak istediler. İşte bu şekilde bir araya gelmesine biz mushaf diyoruz. İlk haline mushaf denmiştir. Hz. Ebubekir döneminde mushaf haline getirilmiş. Hz. Osman döneminde de çoğaltılmıştır. Arkadaşlar tarihi olarak da bilmemiz gerekir. Tecit nedir? Kur'an-ı Kerim'in usulüne uygun bir şekilde okunması gerekmektedir. Peygamber efendimizin her kadın ve erkek müslümanın Kur'an-ı Kerim'i tehecvit

18:38 üzerine okuması farzdır demesi bilinir. Canlar burada hatimle devam edelim. Hani az önce dedim ya Kur'an-ı Kerim'in baştan sona okuyan diye. Biz buna hatmetmek diyoruz. Bitirmek anlamına gelir. Hafız kişi ise bunu ezberleyen kişidir. Bilmiyorum hafız olan var mı? elleri öpülesi insanlardır. Bizler hafız değiliz. Ama o kadar Osmanlı zamanında hürmet ederlermiş ki hafızlar arkadaşlar abdestsiz dokunmazlarmış. Bu da bize bir ek bilgi olsun. Mukabelede bunun karşılıklı olarak okunması demektir. İlk olarak Peygamber Efendimizde olmuştur bu. Cebrail Aleyhisselam'la Kur'an-ı Kerim'i karşılıklı okumuştur. Bizler de Ramazan-ı Şerif ayı geldiği zaman bir kişi okur diğerleri onu dinler. takip

19:25 eder. Ramazan aylarında görürsünüz canlarım. Tefsir nedir arkadaşlar? Bilgi birikimi Arap dili hakimiyeti ölçüsünde Kur'an-ı Kerim metninin içerdiği mananın ortaya çıkması, yorumlanması demektir. Tercüme ise Kur'an-ı Kerim'in başka dillere birebir çevrilmesi demektir. Bakın tefsirde yorumlama var ama tercümede birebir çevirme var. Şimdi muhkem ayeti ben derste kapalı bir kapı olarak göstermiştim. Şimdi kapalı kapıyı çizdik de açıyı nasıl çizeceğiz bilmiyorum. Aklınızda kalsın diye diyorum arkadaşlar. Kapalı dedim çünkü anlamı açık. Allah bir diyor. Diyor yani yoruma ihtiyacı yok. Daha bunu nasıl yorumlayasın kurban olduğum? Ama müteşabih de anlamı açık düşünmeye

20:12 müsait. Mesela yedullah diyor. Allah'ın gücü anlamına mı geliyor bu? Allah'ın eli geçiyor Kur'an-ı Kerim'de. Allah'ın gücü anlamına mı geliyor yoksa işte gerçekten Allah'ın elini mi ifade ediyor? Burada alimler ihtilafa düşmüşlerdir. Bu şekilde ayrılıkları düşünmesine biz düşünen ayetlere müteşabi ayet deriz. Şimdi geldim bambaşka bir kavrama. Mümin, münafık, müşrik ve kafir. Mümin inanan kimse. Münafık dışarıdan baktığında inanıyormuş gibi gözüküp ama kalpten inanmayan kimse. Müşrik nedir? Şirk koşan. Şirk hangi anlama gelmektedir? Ortak koşan anlamına gelmektedir. Kafir nedir arkadaşlar? Bu

20:58 öğretilerin, İslam öğretilerinin, iman öğretilerinin hiçbirine inanmayan kimsedir. Arkadaşlar şimdi peygamber ile ilgili olan kavramlar ile devam edeceğim. Bu kavramlar yine bizim için önemlidir. Peygamberlerin sıfatları. Bu tüm peygamberlerde olan özelliklerdir. Bir sıdk doğru olması demektir. Peygamberler doğru sözdürler. 2. Emanet emin ve güvenilir olması demektir. Peygamberler güvenilir kimselerdir. 3. İsmet masum günahsız olması demektir. Peygamberler günah işlemeklerden işlemeklerden işlemekten uzaktırlar. Ama

21:44 bazen ufak hatalar yapabilirler. Mesela zelle peygamberlerin yaptığı ufak hatalara biz zelle deriz. Büyük günah işlemezler. 4. Fetan diyorum. Peygamberin son derece akıllı ve zeki olması. Benim öğrencilerim hep fetante düşüyor. İnşallah bu videoyu izleyen hiç kimse fetan düşmez. Peygamberler uyanık, akıllı kimselerdir arkadaşlar. Mesela Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem peygambere ön olmadan önce de aklı ve zekasıyla bilinirmiş. Peygamber efendimizin gençliğinde Kabe tahribe uğramış ve bütün kabileden olanlar Kabe'yi tamir etmişler arkadaşlar. Sonrasında Hacerül Esved'i koymak için

22:29 kendi aralarında tartışmaya girmişler. Ben koyayım, sen koyayım diye. Ve demişler ki işte çünkü kabile onlar için önemli ya. Kim koyarsa onlar için üstün olacak. Kendince şerefli olacak kişi o olacak. Şu kapıdan Kabe'nin kapısından kim girerse o onun söylediği kişi koysun demişler. Bir bakmışlar peygamberimiz geliyor. Aa Muhammed geliyor. Tabii peygamber değil daha. Muhammed geliyor. Ne güzel. O bize doğru yol gösterir. O güvenilirdir. Emin olan Muhammed'tir. Ayrımcılık yapmaz demiş. Peygamber efendimiz orada bakın bir zeki akıllılık yapmış. Abasının ceketini çıkarmış yere sermiş. Hacerül Esved'i koymuş ve orada kabile başkanlarının köşelerinden tutmasını istemiş. Bu da halkın çok hoşuna gitmiş arkadaşlar. Tebliğ nedir?

23:16 Allah tarafından aldığı haberleri kullara eksiksiz bir şekilde aktarmak demektir. Bu şekilde beş tane özellikleri vardır ama bunun yanında görevleri de vardır. Nelerdir bunlar? Teşri hüküm koyma görevidir arkadaşlar. Temsili sözlükte örnek olmak demektir. Bizlere İslamiyeti yaşaması ile örnek olurlar. Üsve-i hasene de arkadaşlar her anlamda Müslümanlara tek ve en güzel olan model anlamına gelmektedir. Yani rol modeldir. Herkesin bir rol modeli vardır. İlk olarak tabii ki hepimizinki Hazreti Muhammed Mustafa'dır. Benimki ilk olarak babam olmuştur. Tabii ki

24:02 kendisi psikolog. Bize eğitim anlamında öncülük etti. Rol model oldu. Annemiz ahlakıyla bize rol model olmaya çalıştı. Evet. Sizlerinki de muhakkak öyle olmuştur. Hepsinin ellerinden öpüyorum arkadaşlar. Çok önemlidir bizi bizim hayatımızda ilk rol model olan kişiler. Devam edelim. Hadis ve sünnet. Sünnet kavramı sözlükte adet, karakter, tavır anlamına gelir. Asıl anlamı, bizim kullandığımız anlam ise peygamberimizin sözleri ve davranışları anlamına gelmektedir. Arkadaşlar son kavramım peygamberle ilgili olan kavramlarda. Son kavramım hatemün nebiyin olacak. Hatemün nebiyin gelmiş geçmiş tüm nebilerin,

24:49 peygamberlerin sonuncusu anlamına gelmektedir. Kimdir bu son peygamber? Hzret Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem'dir. Kendisine salatü selam olsun. Evet arkadaşlar, Hatebünün neyin de ona özgü bir özellik olmuştur canlarım. Geldim ibadetle ilgili kavramlara. Namazın farzları 32 farz demiştik. Onunla devam ediyoruz. Dışındaki farzlar nelerdir? Hadesten taharet, necasetten taharet, setri avret, istikbal-i kıble vakit ve niyettir arkadaşlar. Hadesten taharet demek abdest almak, gusül almak demektir. Yani bedeninin namaza hazır, temiz olması demektir. Necasetten

25:37 taharet ise elbisenin, namaz kılacak yerin temiz olması demektir. Setre avret vücudun örtülü olması demektir. Kadınlarda yüz, el ve ayak harcı yani şu anda ben namaza hazır bir kişiyim. Bu şekilde olması. Erkeklerde ise diz kapağı ile göbek deliği arası tamamen setra avret kısmına girmektedir. O kısımların örtülü olması ile namaza hazır olabilirler. İstikbal-i kıble kıbleye yönelmek anlamına gelmektedir. Vakit namaz vaktinin girmesi. Şu anda öğle namaz vakti girdi. Ben is canım istedi de yats namaz kılayım diyemem. Namazın farzları buna müsaade etmiyor arkadaşlar. Niyet de namaza niyet etmek.

26:23 Kılacak olduğun namaza niyet etmek. Niyet ettim. Öğle namazı vakti girdi. Öğle namazının sünnetini kılmaya diye namaza başlamaktır. Namazın bir de içindeki farzları vardır. Bunlar nelerdir? İftitah tekbiri. başlama tekbiridir. Allahu ekber diye başlamaktır. Arkadaşlar kıyam namazda kıyamda ayakta durması demektir. Kıraatte bunları okuması Kur'an-ı Kerim'den ayetler okuması anlamına gelmektedir. Rüku nedir? Eğilmek demektir arkadaşlar. Şu şekilde ayakta durduktan sonra eğilmesine biz rüku diyoruz. sonrasında da secde gelmektedir. Yani tam anlamıyla dizini, elini, alnını yere

27:10 koymak anlamına gelmekte. Bir de son oturuşumuz var. Birazcık benim aşağıda kalmış slaytım. KD'yi ahire, son oturuş anlamına gelmektedir. Bunlar da içindeki farzları oluyor. Namazla ilgili kavramları söyledim. Bir de oruçla ilgili kavramları söyleyeyim. Aynı zamanda bakın İslam ve ibadet ünitesinde bunları işlemiştik. Oruçla ilgili öncelik imsaktan başlayayım ben. Çünkü orucun başlama vaktine biz imsak diyoruz. Bitiş vaktine de iftar diyoruz. Peki sen orucu bilerek bozdun. O zaman ne yaparsın? Aman Allah kahrsın. 61 gün oruç tutarsın. Bu da kefaret orucuna girer. Arkadaşlar kaza orucu ise

27:57 yanlışlıkla bozdun. Özür nedeniyle bozdun. bir rahatsızlığın oldu bozdun. O zaman bir gün tutulan oruç kaza orucu oluyor. Bir de mukim dediğim bir kavram var arkadaşlar. Eğer şimdi herkese Ramazan orucunu tutmak farz ya. Eğer hasta değilse eee sağlıklıysa tutması gerekiyor. İşte kimlere farz biliyor musunuz? Mukim olanlara farz. Yani olduğu memlekette olanlara farz. İslam dinini kolaylaştırmış. Eğer sen eğer sen sen seferiysen yani seferi ne demek? Seferde, seyahatteysen o zaman orucu tutmak sana farz olmuyor. Sonrasında kaza edebiliyorsun demiştir. Bir de benim fitre ve fidye kavramlarım var burada.

28:42 Hemen onları şöyle üstüne doğru yazayım o zaman. Fitre nedir? Ramazan ayında arkadaşlar herkesin sağlıklı olduğuna şükretmek için verdiği bir miktar paradır. Her sene belirlenir. Bir fakirin sabah akşam doyacağı miktar kadardır. En son 200'ydi. Eee, kişi başı vermek gerekir. Küçük büyük herkesin anne baba evladınınkini vermekle de sorumludur. Bir de fidye vardır. Fidye. Peki fidye hangi anlama gelir? Arkadaşlar fidye ise kaçırılmaktan gelsin aklınıza. Kaçırılan orucun yerine verilmesi gereken miktardır. Aynı filtre miktarı kadardı dedim ya. Mesela son

29:27 Ramazan'da 200'dir. 30 gün boyunca oruç tutamadı. Hastaydı, şeker hastasıydı. Doktor ona tutmamasını tavsiye etti. O zaman 30 günlük miktarı vermesi gerekmektedir. Fidye oluyor o da. Devam edelim. Kaderle ilişkili kavramlara geliyorum. En çok karıştırılan kavramlar da burada yer alıyor. Kader nedir? Yüce Allah'ın bir şeyi bilip takdir etmesi, önceden bunu planlaması anlamına da gelir arkadaşlar. Ancak püf nokta vereyim. Kader değişebilir ama kaza değişemez. Kaza nedir? Zamanı gelince o olayın olmasıdır. Bir araba yola çıktı. Bu yola çıkmayı planlaması kaderdir. Ama işte Allah korusun kaza yaptı. Kaza

30:14 kelimesini oradan hatırlayın diye söylüyorum. O değiştirilemez arkadaşlar. O olmuş bir olaydır. Bu kazaya girmektedir. Tevekkül nedir? tevekkül kavramı kulinden gelen tüm gayreti, çabayı gösterdikten sonra o işi Allah'a bırakması demektir. Mesela bir çiftçi önce tarlasını eker, sular, gübreler. Yani elinden gelen tüm gayreti gösterir. Ondan sonra ürünün bol olsun diye Allah'a dua eder. Arkadaşlar yalnız bir çiftçi şunu yapmaz. Mesela aman domatesi ben bu sene ekmeyeyim de belki Allah bana verir diye köşede beklerse olmaz. Ne yapması gerekiyor? Tohumunu ekmesi

31:01 gerekiyor. Ben sınava çalışmayayım da Allah bana yardım eder nasılsın gibi düşünmek yanlış oluyor canlar. Rızık nedir? Allah'ın kuluna yaşaması için verdiği her türlü nimet rızka girer. Diyorum ya hani yediğimiz, içtiğimiz şeyler, giydiğimiz giyim, kıyafet, evimiz aramız bizim rızkımız oluyor. Kızların giyimleri özellikle çok önemlidir. Kıyafetleri veli nimetleridir, rızıklarıdır canlar. Bu önemlidir. Bazen bir erkek bir tişörtte bunu idare edebilir. Yani hayır ve şer nedir? Hayır iyilik anlamına gelmektedir. Şer de kötülük anlamına gelmektedir. Bir de irade dedik, seçim hakkı dedik. Allah'ın iradesi külli dedik. Kulun iradesi de cüzi dediği

31:48 kaderle ilgili kavramlarda bu şekilde. Bu kadardı. Ekstra kavramlar veriyorum. Ahde vefa var mı? Ahde vefa gösteren dostlarınız ne güzel varsa çok büyük nimet içerisindinizdir demekti. Bizim ahde vefa gösteren dostlarımız çok geride kaldı arkadaşlar. İyilikleri unutmamak dostları arayıp soran kimse demektir. Sıla-i rahim nedir? Sever misiniz akrabaları? Şimdi şuraya bir ifade koysam olurdu. Yani doğup büyüdüğü yerleri ziyaret etmek, akrabayı ziyaret etmek sıla-ı rahme girer. Peygamber efendimiz bu konuda çok hadis-i şerifi vardır. Tavsiyelerde bulunmuştur. Ameli-i salih, salih amel. Kelimelerin yerini değiştirince farklı bir şey

32:33 söylüyormuşum gibi düşünmeyin sakın. Aynı anlama geliyor. Güzel iş ve davranışta bulunmak salih amel oluyor. Şimdi geldim felsefi yaklaşımlara. Kavramlarda bakın bunu da veriyorum. Gerçekten bu büyük bir hizmettir. Lütfen dikkatli dinleyin. Çünkü buralardan soru çıktı. Sadece püf noktaları, ana kavramları vereceğim. Çünkü derslerde bunu anlatmıştım. Teizm neydi arkadaşlar? Tek tanrı demekti. Tek tanrı inancı demekti. Ben bunu ikiye ayırdım. Monateizm, politeizm. Monateizm tek tanrıya inanmak. Politeizm tanrıcıklar tek tanrıya inanıyor. Onun yanında başka tanrılara da inanıyor. Deizm neydi? Emekli tanrı diye kodlayacaktım. Diyor

33:19 ki evreni yarattı, insanı yarattı, bıraktı. hiçbir şeye müdahale etmiyor. Yani böylelikle peygamberi, ahireti, kitabı hiçbir şeyi kabul etmiyor. Buradan soru geldi. Aynı bu şekilde soru geldi. O yüzden bu anahtar kavramları bilmek yeterli olabilir. Materyalizm, maddeden bileceğiz. Tamam mı? Her şeyin maddeden bağımsız, fizik ötesi bir alanın bulunmadığını, her şeyin bir maddeden ibaret olduğunu söylerler. Materyalizm başta Tanrı inancı olmak üzere bakın ne yapar. Yaratılış melek vahiy peygamber kutsal kitap, ahiretin hiçbirini kabul etmiyor. Deizmde yine yaratılış vardı. Materyalizmde o da bulunmamaktadır.

34:05 Pozitivizmle devam ediyorum. Gerçek, kanıtlanmış, olumlu, olglar diye kodlayabilirim arkadaşlar. olum olguculuk anlamına gelmektedir. Bilim öncesi düşünce tarzları olarak görünen modern bilimi temele alan dünya görünüşünün adına biz pozitivizm diyoruz. Onlar şunu yapıyor arkadaşlar. metafizik ile bilim arasında kesin sınırlar görüyor ve diyor ki inanç bu sezgisel olanı bilimsel etkinlik alanından uzaklaştırır gözü ile görmektedir kıymetli kardeşlerim. Peki sekülarizm neydi arkadaşlar? dünyevileşmeye gelir. Bu şekilde

34:51 özellikle laiklikleri karıştırılır ama ikisi aynı anlama gelmemektedir. Tam olarak anlamlarını bilmek gerekir. Yanlış bildikçe yanlış bir inanışa sapabiliriz. O yüzden bunlara dikkat edelim. Sekülerizm dini otoritenin günlük hayatı ilgilen ilgilendiren konularda esas alınacak bir irade olmadığını günlük hayata eee ona müdahalesini kabul etmezler. Ve diyor ki sekülerizm dünyevileşme hareketidir. Her şey bir dünyadan ibarettir. Sadece dünyevi olarak bakmak gerekir diyor. Bir de agnostizm. Ben onu derste çok detaylı anlatmıştım. Çok komik ifadeler koymuştum. Şöyle şöyle. Bilinemezcilik demektir. Hiçbir şeyi bilmiyor arkadaşlar. Diyor ki tanrı hakkında,

35:37 Allah hakkında kesin bir bilgim yok. Hiçbir şeyi bilmiyorum ben. Materyalist akımlara, pozitivist ve materyalist akımlara dayanıyor ve aslında hiçbir şeyi bilmediğini, böylelikle de hiçbir şeyin varlığını da bilmediğini savunuyor. Ben hatta burada bir akım daha söylemiştim. Hepsinin farklı inanışları bulunuyor. Ateizm aslında arkadaşlar teizmin başına a geldi. Ne diyor arkadaşlar? Tanrı yok. Tanrı tanımazlar. Ateizmin bir farkını söylemiştik. demiştik ki diğerlerinin aksine inandığı görüşü de inandırmak için çabaladıklarını söylemişti. Nihilizmde hiççilik bizim için anahtar kavram. Hiç diyor hiçbir şeyden oluşur.

36:22 Her şey diyor ki onlar için varlık, bilgi, değer alanında olumsuz bir yaklaşım ortaya çıkarıyor. Anlam, değer, inanç, ahlak, siyaset, düzen gibi kavramları yeniden diyor eee yerinden ediyor ve onlar için her şey geçersiz. Her şey hiç olmuş oluyor. Arkadaşlar son olarak İslamofobiden de bahsedeyim. felsefi yaklaşımların yanında İslam korkusu gibi aklınıza gelebilir. Diyor ki, "Kşinin bağlı olduğu ulus ya da ırkın üstünlüğüne inanarak onun dışındaki her şeyi hor görmesine dayanan bir tutum davranış. Ir ırkçılık da diyebiliriz arkadaşlar. Batı dünyası bu şiddetten olumsuz şekilde

37:10 yani bu islamofobi düşüncesinden olumsuz şekilde etkilenen Müslümanlarla doludur. İslamofobi İslam'dan ve Müslümanlardan gerekçeksiz şekilde korkulması anlamını taşımaktadır. İslam dininin tam olarak bilmedikleri, anlamadıkları için aslında hoşgörü üzerine, ahlak üzerine kurulduğunu bilmediği için korku üzerine olduğunu, ırkçılık üzerine olduğunu söyleyen kesimdir. Ve ahlaki değerlere geldi. Bakın burada konu kavramlarında bunu bildiğiniz için çok detaya girmemiştim ama püf anahtar noktaları size vermek istiyorum. Peki hikmet nedir? Hikmet bilgelik. yerindelik,

37:55 isabet etmek anlamına gelmektedir. Defalarca map kitaplarında bunu gördük arkadaşlar. Hikmet derin anlayış sahibi olma, dinin inceliklerini bilme anlamı bakımından fıkıh kavramı anlamıyla ifade edilir. Dinin inceliklerini bilmek, ince olmak, hikmetli olmak anlamına gelmektedir. Derin anlayış sahibi olmak diyebiliriz. Peki iffetli olmak. Iffet nedir arkadaşlar? Haramdan uzak durmak. kötü sözle işlerden kaçınmak anlamına gelmektedir. İfffet insanların ahlak kurallarına bağlı kalmasın uğruna namusunu, şerefini, haysiyetini koruması ve nefsin aşırı kararına, aşırılıkları

38:40 istemesine karşı bir set çekebilmek, ölçülü olabilmek anlamına gelir. Geldim şecaat arkadaşlar. Şecaatli insan ne demektir? Yiğit insan. kahraman bir insan, cesur insan anlamına gelmektedir. İslam dini Müslümanların canlarını, mallarını namuslarını vatanlarını dinlerini korumak için cesur davranmalarını tavsiye etmiştir. Hatta biz son dersimizde bunu Kur'an-ı Kerim'den şöyle bir kavramla görmüştük. Cihat kavramıyla. Cihat neydi? Şeca bu özelliğe sahip kimse demektir. Cihat ise bunu harekete geçiriyor. Diyor ki ben vatanım, namusum, canım için elimden gelen çabayı, gayreti gösteririm. Diyor. Mücahit oluyor. Değil mi? İftira bir

39:27 kimseyi asılsızıl olarak suçlamak, ona gerçekte olmayan kötülük ve kusurları isnat etmek demektir arkadaşlar. Allah bizi hepimizi kuru ihtiradan korusun. Yani olmayan bir şey izafe etmek. Gıybet ise olan şeyi arkasından konuşmak. Yüzüne söylemeden arkasından konuşmak, onun yaptığı bir şeyi başkasına aktarmak demektir. Hepimiz gybetten uzak duruyoruz. A later kız biliyor musun Hatc'nin kızı da fen lisesini kazanmış. Nasıl yaptı ki? Hiç ders çalışmıyordu. O gezip duruyordu her yerde. Aman boş ver sen onu. Hiç onlar çalışıyor mu çalışıyor mu derler. Kaçla göz arasında gazı verirler. Sen Ayşe'nin kızına bak. Evde kal dediydik ama Ali'nin oğluyla hemen evlerini vermişler. Hem de

40:14 nikahtan hiç bizi çağırmadılar. Ve hasete geldim. Haset çekememezlik demektir arkadaşlar. Haset eden kimseler bir kimsenin güzel hiçbir şeyini ya da eee onun sahip olduğu hiçbir şeyi çekemezler. Geldim diğer ahlaki değer. Mahremiyet ihlali. Biz buna tecessüs de deriz. Bakın daha önce bu şekilde gelmişti. İnsanların gizli hallerini, ayıplarını ve kusurlarını araştırmak demektir. Dinimizce bu yasaklanmıştır. Peygamber efendimizin kesin olarak Müslümanlara yapmasını istemediği davranışlardandır. Son olarak din,

41:01 mezhep bu gibi kavramlara gireceğim. Ahlakla ilgili değerlerden sonra din Allah tarafından insana gönderilen iyiyi ve doğruyu gösteren, insanın dünya ve ahirette mutluluğunu amaç amaçlayan ilahi kurallar bütünü demektir. Mezhep nedir arkadaşlar? Dinin anlaşılması ve uygulanması ile birlikte ortaya çıkan fikri ve beşeri oluşumlardır. Mezhepler vardı. Biz bunları itikadi mezhepler, inançla ilgili mezhepler, bir de tasavvufi, pardon fıkhi mezhepler, ibadetle ilgili olan mezhepler diye ayırmıştık. Tasavvufiye biz dersimize girmemiştik. Çünkü fırka, fırak kelimesinin çoğunluğundan gelip bölünmek anlamına gelmektedir. Fırkalara

41:47 ayrılmıştır. Kurtuluşa eren fırka İslam topluluğu olacaktır inşallah. Ehli sünnet peygamberimizin, sahabenin dinin temel konularda takip ettiği yolun aynısını takip eden kimselere ehl sünnet denilmektedir. İcma peygamber efendimizden sonra yeni çıkan bir hüküm olduğunda İslam alimlerinin bir araya gelip o hüküm konusunda bir aynı fikri oluşturması. Peki aynı fikri oluşturamadığında bazıları kıyasa başvurmuştur. Kur'an-ı Kerim'den ya da sünnetten kıyas yaparak yeni bir bilgi ortaya çıkarması demektir. İhsan neydi? Hasen, güzellik, iyilikten geliyordu.

42:32 Allah'ı görüyormuşçasının ibadet etmek. İhlas neydi? Samimiyet, içtenlik, tutum ve davranışlarında sadece Allah'ın rızasını gözetmek ihlas kavramına girmektedir. Bir de Aleviliği vermek istiyorum. Bazen soru olarak gelebiliyor. O yüzden Aleviliği de bilin arkadaşlar. Hz. Ali'ye mensup, Ali'ye ait olan Ali taraftarı gibi anlamlara gelir. İslam kültürüne ait bir kavram olarak ise Hz. Muhammed'in vefatından sonra Hz. Ali'nin halife olmasını isteyenler onu savunanların benimsediği anlayışdır. Alevilik. Alevilikteki kavramlara bakalım. Müsahiplik mesela. Onlarda

43:18 kardeş tutmak, kardeş edinmek anlamına geliyor. Alevi ve Bektaşlerde evli olan iki kişinin aileleriyle birlikte kurban keserek hayat boyu kardeş, yol kardeşliği olmaya, hakkın ve halkın huzurunda ikrar verip kabul edip kardeş olmasına müsahiplik diyoruz. Semah nedir? Yine Alevilikte ve Bektaşileki uygulamalardan biridir. İlahi aşkı ruhunda duymak anlamına gelen sema o aşkla Allah'ın güzel isimlerinden herhangi birini anarak dönmesidir. Sema arkadaşlar hani bizim Mevlana'ya da benziyor değil mi? Ama o tamamen tasavvufi bir yorum yanlış anlaşılmasın. Mevlevilik oluşturuyor ona. Onlarda oluyor ama bu semah Alevilerde

44:04 uygulanıyor. Gülbank arkadaşlar dua demektir. Yine Alevilerde dua gülbank olarak adlandırları Allah'a sığınma, dua, af dilemek, dua edip ona yakarmak için kullanılan kelimeye biz gülbank diyoruz. Burada kavramlarım son buldu. Hepinize sınavda başarılar diliyorum. tek videoda tek sorular tek kavram videosunda bütün soruları halletmek için elimizden gelen tüm kavramları yerleştirmeye çalıştık. Umarım sizler için faydalı olur. Kendinize iyi bakın. Bununla ilgili bir ufak bir denememiz de olacak. Deneme sorularıyla pekiştirmiş de olacaksınız. O videoda görüşmek üzere. Kendinize iyi bakın.

44:51 [Müzik]

Share

Diğer video özetleri