0:02 [Müzik] Sevgili memur adayı tekrar merhabalar. Tekrar tekrar hoş geldin. Sefalar getirdin. Vallaha bir önceki derste ne zalım bir ders işlemişiz. Benim kafa biliyorsun zaten parlak. İyice terlemişim. Kendimden geçmişim. Bol bol örnek vermişim. Pekiştirmeye çalışmışım. ÖSYM ne der sana? Hepsinden bahsetmişim. Hatırlıyor musun? Hukuk kurallarının yaptırımları ceza, cebri, icra, tazminat, iptal ve hükümsüzlük yani geçersizlikti. Bunlardan hükümsüzlüğün altında yokluk, butlam ve tek taraflı bağlamazlık vardı. Ve en son bir not aldırmıştım. Hukukun temel görevleri
0:48 nelerdi? Barışa, adaleti, hukuki güvenliği sağlamak, yeni oluşum ve gelişmelere cevap vermekti. Sana bunlardan bahsettim. O örnekleri inşallah çok iyi özümsemişsindir. Çok iyi öğretebilmişimdir. Düzenli tekrarlar sen de inşallah karşına çıktığında şak diye işaretleyebilirsin. Hala hukuk kurallarındayım. Bu dersimde hukuk kurallarının temel niteliklerinden bahsedeceğim sana. Bununla birlikte sana hukuk türleri ve hukukun çeşitli anlamları olan bir başlıktan ve hukuk kurallarının çeşitlerinden bahsedeceğim. İsmail hazır yeri gelmişken, sohbet ediyorken buradan ÖSYM soru sordu mu? Çok sordu. Özellikle belirteceğim sana. Bütün kaynaklarda bu soru var. Bütün
1:33 kaynaklarda bu soru var. Ama ÖSYM şöyle sorduğunda öğrenciler problem yaşadı. Sen de dikkat et bir postite al diyeceğim. Hazırsan kalkışa geçiyorum. Haydi bakalım 3. dersimizdeyiz. Şuradayım. Sevgili memur adayı ahada hukuk kurallarının temel niteliklerindeyiz. Hukuk kurallarının temel nitelikleri gördüğünüz üzere 56 tane temel nitelik. Bunları biz ders notumuzda yazdık. Sen de oturup bir postite yazıp ezberleye de bililirsin. Hazreti Ebubekir imparator neon anamız Kanuni Sultan Süleyman rehliğiyle ezberlersen senin açından çok kalıcı olmayabilir. Ancak seninle birazcık sohbet etmem lazım ki hukuk kurallarının temel niteliklerini tam bir öğren. Öncelikle sohbet ediyorum seninle. Senin
2:20 yerine de ben cevap vereceğim kendime. Ya ben sorsam sana desem ki İsmail öldürme suçunu, kasten öldürme suçunu işlerse İsmail'e müebbet hapis cezası verilir diye İsmail'in şahsına özel bir düzenleme mi yapsak doğru olur? Yoksa kasten öldürme suçunu işleyenlere müebbet hapis cezası verilir diye bir kişiliğe ait olmayan genel bir düzenleme mi yapsak olur? He duydun. Genel bir düzenleme yapmamız lazım dedin. Anlıyorum. Çünkü sadece İsmail'e özel düzenleme yaparsam ne olur? Bütün vatandaşlar 8090 milyon tane her kanun için düzenlemeyi ayrı ayrı yapmam lazım. O yüzden hukuk kuralları geneldir. Yani objektif niteliktedir ve bir kişiliğe
3:06 ait değildir. Kişilik dışıdır. Hukuk kuralları genel ve kişilik dışıdır. Örnekle ne olmalıydı seçimim? Kasten öldürme suçunu işleyenlere müebbet hapis cezası verilir diye genel bir düzenleme yapmam lazımdı. Hazır örneğimden sohbet ediyorum. Ben hukuk kuralını meclisim oluşturuyorum. Karsten öldürme suçunu işleyenlere müebbet hapis cezası verilir diye bir düzenleme yaptım. Eyvallah her şey yolunda. Ben bu düzenlemeyi yapıyorken ya da orada yazılı haldeyken dışarıda biri birini öldürüyor mu yoksa öldürürse uygulansın bu kural mı diye yapıyorum. E sen de takdir edersin ki duydum. İkincisi daha mantıklı. Dışarıda birbirini öldürüyor mu diye yapmıyorum. Bu kural dışarıda bu olay gerçekleşirse
3:52 örneğime göre birbirini öldürürse uygulansın diye yapıyorum. Yani hukuk kuralları yazılı bir metin halindeyken soyuttur. Ancak orada yazan olay dış dünyada aynen gerçekleştiğinde o olay için somutlaşır. Yani hukuk kuralları aslında bir yazılı metindir. Soyutluk arz eder. Peki seninle birazcık daha sohbet edeceğim ya. Dedim ki hukuk kurallarından bir tane örnek vererek anlatayım. Kasten öldürme suçunu işleyenlere müebbet hapis cezası verilir. He ben biri birini öldürdüğünde gördüm. Yupi hey çaça. Ben bu kuralı yapmıştım. Uygulama olanağı buldu. Hadi uygulayayım deyim. Bir kere uyguladıktan sonra o kuralı kaldırmalı mıyım? Yoksa öldürme suçu işlendikten sonra
4:37 sürekli olarak aynı kuralı uygulamalı mıyım? Ya her olay için bir kullanımlı kural mı yapılır? dediğini duyuyorum. Hukuk kuralları süreklilik arz eder. Zaten az önce söylediğim şey Türk Ceza Kanunu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu 81. maddesinde var. 2005'te yürürlüğe girmiş Ceza Kanunumuz. 2005'ten beri biri birini kasten öldürürse sürekli olarak müebet hapis cezasının verileceğini düzenleyen hüküm uygulanıyor. Yani hukuk kuralları süreklilik, devamlılık arz eder. Ve sana daha önceden anlattığım gibi hukuk kurallarına uyulmayınca bir yaptırım, bir müeyyide var mı? Var. Hatta yaptırımın niteliği maddi miydi, manevi miydi? He, doğru söyledim. maddiydi. O zaman maddi yaptırıma sahiptir. Profesör Doktor Bilge Öztan
5:24 hocamızın kitabında bu özellikler var. Ya diyor ki hukuk kuralları geneldir. Bazı kitaplarda objektif niteliktedir de derse aynı şey. 2. Bir kişiliğe ait değildir. Kişilik dışıdır. 3. Yazılı bir metin halinde o zaman soyuttur, süreklidir. Yani devamlıdır ve maddi yaptırıma sahiptir. Tabii ki bu esas özellikler olsa da hukuk kuralları olumlu ya da olumsuz bir düşüncede bildirir. Bütün cümleler zaten bir değer yargısı bildirir. Bir olumlu olumsuz cümle eee yargı bildirir. Genel manada bunu da kitaplarda görürseniz diye sizlere verdim. Peki burayı öğrendin ama nasıl soru çıkacak ya? Onu da öğrenmen lazım. Sen hazırlık aşamasında vakit harcayıp ders videosu dinliyorsun. Burası önemli. Eğer net bir soru
6:11 soracağım derse bütün kitaplarda 3 aşağı 5 yukarı görsün. Hukuk kurallarının temel nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz? Şu soyutluğu alır somutluk yapar. Hayır somut değil. Hukuk kuralları soyuttur dersin. İşaretlersin. Biraz daha sert bir soru soracağım. Ben öğrencileri gerçekten yıkacağım felsefesiyle hazırlanmış bir soru sorulursa aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının temel niteliklerinden değildir der. Şurayı kişiliğe haiz olma der. Kişiliğe haiz olma ne demek? Bir kişiliğe ait olma demek. Yani kişilik dışı olmanın tam tersi. Ana, İsmail hoca kişilikle ilgili bir şey dediydi. Haiz olma da dışının Arapçası herhalde dersin. Doğru kabul edersin. Allah korusun erken kayıt.
6:58 Hayır. Hukuk kuralları kişiliğe haiz değildir. Kişilik dışıdır. Eğer biraz daha ben öğrencileri kelime oyunuyla yakalayacağım, bir harf benzerliği karıştırmasından avlayacağım felsefesiyle hazırlanmış bir soruysa aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının temel niteliklerinden değildir diyecek. şuradaki süreklilikteki K'yi çizecek, sürelilik yapacak. Hayır, süreli değil. Sürekli yani devamlıdır diyeceksin. Dikkatli olup işaretleyeceksin. Eğer biraz daha ÖSYM tipi bir soru hazırlayayım diyecekse şu an için çok çok kolay görünen ama ÖSYM'nin verdiği zamanlamada o sınavda çözerken zorlaşabilecek bir soru sorar. Aşağıdakilerden hangisi hukuk
7:43 kurallarının temel niteliklerinden değildir der. şurayı manevi yaptırıma dayalıdır der. Dikkatli olursun sen. Orada yaptırıma dayalıyı gördüğün anda hızlıca okuyup doğru kabul edersin. Mazallah. Şu an çok mu kolay geldi? Evet biliyorsun maddi yaptırımlı olduğunu ama şu an kendini bir hayal etsene. ÖSYM'nin yaptığı sınavdasın. Sonda yurttaşlık bilgisi bölümüne çok az zamanın kalmış. Karşında bir tane saat var. ÖSYM logolu ama gizli özne Yusuf Yusuf Yusuf Yusuf Yusuf Yusuf. Zamanın zaten kalmamış. Sen orada hızlıca okuyayım derken yanlış yapabilir misin? Allah korusun. Evet. Bu anlamda yaptırıma dayalı ama maddi yaptırıma dayalıdır. Eğer biraz daha fantastik soru yazayım. Her yerden farklı olsun derse hangisi niteliklerden değildir der. Genelliğe özellik falan
8:29 filan yapar. Sana bir tane soru sorar. Unutma hukuk kuralları geneldir. Yani objektif niteliktedir. Hukuk kuralları kişilik dışıdır. Hukuk kuralları soyuttur. Hukuk kuralları sürekli yani devamlıdır ve maddi yaptırıma sahiptir. Tabii ki olumsuz olumlu ya da olumsuz bir düşünce bildirebilir. Olumlu da olumsuz da bir düşünce değer yargısı bildirebilir. Burayı böyle hallettiğime inanıyorum. Artık seninle hukuk türlerindeyim. Hukuk türlerini birçok kitapta benim 1 2 3 4 sırasıyla yazdığımın dışında tam tersi sırayla yazarlar. 1 2 3 4. Niye? Aslında en çok sorulan burada 3 ve 4'te yer alan hukuk türleri ya da hukukun anlamlarıdır. Ancak benim mantalitemle ben pragmatist
9:16 bakıyorum. Benim için en çok sorulan defa dör defa sorulmuş. O zaman bunlardan soru gelmemiş. Bunları bir atlatayım da zor çok soru sorulan, karıştırılabilitesi çok yüksek olan yeri sana daha sonra anlatayım ki çok örnek verebileyim, çok konuşabileyim. Bu anlamda hukuk türlerinde tarihi hukuk, ideal, tabii ya da doğal hukuk, mevzu hukuk ve pozitif hukuku göreceksin. Bu anlamda pozitif hukuka olan hukuk, müspet hukuk, yürürlülükteki hukuk hatta bazı yerlerde dogmatik hukuk dendiğini de görebileceksin. Ancak en çok pozitif, müspet ve yürürlükteki isimlerin kullanıldığını da söyleyeyim. Bu anlamda mantalitemiz ne biliyor musun? Hukuk neyi kapsar? He bu sorunun cevabını veriyoruz
10:02 aslında. Geçmişteki hayalimdeki yani olmasını istediğim yalnızca yazılı olan kuralları yazılı ve yazısının tamamını. Aslında her şey bu kadar basit biliyor musun? Ama bizden öğrenci ne bekliyor? Şöyle akademik klass bir tanım yap. Zalım bir şeyler söyle. Hukuki birkaç ibare söyle. Sert sorular sor. Eee beklediğini verdikten sonra ÖSYM'nin sınavına girdiğinde ne oldu? Bu kadar kolay çıkar mı? Çıkar. Bu anlamda tarihi hukukla başlayacağız. Tarihi hukuk günümüzde yürürlükte olmayan, yürürlükten yani uygulamadan kaldırılmış, terk edilmiş hukuk kuralları bizim için tarihi hukuktur. Yürürlükten kaldırılmış, terk edilmiş, kullanımdan kaldırılan hukuk kuralları
10:49 tarihi hukuktur. Evet. Eski anayasalar olabilir. E mecelle olur. 21 anayasası, 61 anayasası olabilir. 24 anayasası olabilir. Ama günümüze baksana 2004'te idam diye bir şey vardı. 2004'te kaldırıldı. O zaman idamın varlığına dair düzenleme kaldırıldıysa kullanımdan tarihi hukuk kuralları arasına girdi. Bir dönem ülkemizde bakanlar kurulu diye bir mekanizma vardı. 2017'de bakanlar Kurulu kaldırıldı. O zaman Bakanlar Kurulu'nun varlığına dair düzenleme tarih oldu. O zaman yürürlükten kaldırıldıysa, terk edildiyse tarihi hukuk diyeceksin. Konuyu kapatacaksın. İdeal hukuk. İdeal hukukun farklı tanımları, farklı hitap şekilleri de var. İdeal hukuka doğal hukuk diyenler de göreceksin.
11:35 Tabii hukuk diyenler de göreceksin. Hocam hayalimde canlandırdığım mükemmel hukuk kuralları. Ütopya diye bir şey var ya hayalimde canlandırdığım mükemmel devlet modeli ama hiçbir zaman da ulaşamayacağım devlet modelidir Ütopya. Çünkü herkesin hayalinde canlandırdığı mükemmel devlet modeli birbirinden farklıdır. O yüzden ona ulaşma imkanımız da yoktur aynı anda herkese cevap verebilite. Bu anlamda ideal hukukta onun hukuk kurallarına uyarlanmış hali gibi olandan ziyade olmasını istediğimiz, olandan ziyade olmasını arzuladığımız, toplumun tüm ihtiyaçlarını karşılayan, tüm fertlere doğrudan cevap verip mutlu eden hukuk kurallarıdır. Ama hiçbir zaman da ulaşamayacağımız hukuk kurallarıdır. Neden? Çünkü herkesin hayalinde canlandırdığı hukuk kuralları, hukuk
12:23 düzeni farklı. Sen bir şeyin olmasını istersin, ben olmamasını isterim. O yüzden tanımdan ibaret kalmıştır. Tanımdan olan değil olması gereken, olan değil, olması istenen hukuk kuralları aşağıdakilerden hangisidir diye gelecek. Olan değil, olması gereken dediğinde ideal, tabii ya da doğal hukuku işaretleyeceksin. Bir kitapta ideal diyecek, bir kitapta tabii diyecek, bir kitapta doğal diyecek. yeni trend kitaplarda yeni trend soruymuş gibi şu soru soruluyor. İdeal hukukun doğru tanımı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? Olan değil olması gereken hukuk kuralları. Olan değil olması gereken hukuk kuralları benim için ideal hukuk kurallarıdır diyeceksin. İşi tamamlayacaksın. Döndüm. Üç defa sorulmuş. Mevzu hukuk. Mevzu hukuk çok önemli. Karıştırabileceğiniz yerleri de
13:09 var. Dikkatli olacaksın. Bu anlamda mevzu hukuk dediğimizde tanım şöyle geliyor. Yetkili makamlarca konulan ve yürürlükte bulunan hukuk kurallarından yalnızca yazılı olanlarıdır. Yetkili makamların koyduğu ve şu an kullanımda olan hukuk kurallarından yalnızca yazılı olanlarıdır. Dikkat dikkat dikkat. Sevgili memur adayı, eğer bir yerde yalnızca yazılı ifadesini görüyorsan in aşağı mevzu huku işaretle. Çünkü mevzu hukuk yalnızca yazılı olan hukuk kurallarını düzenler. Yalnızca yazılı dediğine de sakın ola korkma. Bir sonraki derste göreceksin anayasa gibi kanun, cumhurbaşkanlığı kararnamesi, milletlerarası antlaşma, yönetmelik,
13:55 genelge gibi kaynaklar hukukun yazılı kaynaklarıdır. Bu anlamda yalnızca yazılı ifadesini gördüğünde mevzu hukuku işaretleyeceksin. Nedenmiş? Mevzu hukuk yalnızca yazılı olan hukuk kurallarını düzenler. Peki İsmail anladım. Ben yalnızca yazılı olanı sorduğu anda mevzuyu işaretleyeceğim. Ancak bir problemim var içinde. Yalnızca yazılı olmasa da cevabın mevzu hukuk olduğu sorular da var mı? Yes, of course. Eğer bir yerde yetkili makam ifadesini de görüyorsan in aşağı. Mevzu hukuku işarette. Neden? Çünkü yetkili makam cumhurbaşkanlığı gibi, Türkiye Büyük Millet Meclisi gibi, bakanlık gibi resmi yetkilendirilmiş makamları ifade eder. Sence bu yetkili makamlar yazılı
14:43 kural mı koyar, sözlü kural mı? Yazılı. O yüzden yetkili makamın koyduğu kurallara da ne diyeceksin? Mevzu hukuk. Yalnızca yazılı olan hukuk kurallarına ne diyeceksin? Mevzu hukuk. Sen geldin bana bir soru sordun. Dedin ki ya İsmail ben birini öldürsem ne kadar cezalırım? Derim ki sana git mevzuata bak. Bu ne ya? Mevzuat git yazılı kaynağa bak demiş oluyorum. Yani git Ceza Kanunuunun PDF'ine bak. Oradan öğren demiş oluyorum. Yani yazılı olan hukuk kuralları bizde mevzuat olarak adlandırılır. Yazılı olan hukuk kurallarına mevzuat denir. O zaman sorular geldi. Öğretmenim yetkili makamların koyduğu kurallara ne ad verilir? Mevzu hukuk. Öğretmenim,
15:31 yalnızca yazılı olan hukuk kurallarına ne ad verilir? Mevzu hukuk. Öğretmenim, yazılı olan hukuk kuralları aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir? Mevzuat. O yüzden mevzuat.tr'ye girdiğinizde ülkemizdeki yazılı kaynakları görüntüleyebiliyorsunuz. Ve yalnızca yazılı kaynaklar nelermiş? İşleyeceğiz tabii ki bir sonraki dersimizde. Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, genelge, yönetmelik, milletlerarası antlaşma gibi kaynaklarmış. Peki geldim pozitif hukuka. Olan hukuk, müspet hukuk, yürürlükteki hukuk ya da dogmatik hukuk diyebiliriz. En geniş kullanım alanı pozitif hukuk deyimidir. Hocam pozitif hukukta mevzu şu diyor ki, "Bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan
16:18 yazılı ve yazısız kaynakların tamamıdır. Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte, kullanımda bulunan yazılı ve yazısız kaynakların bütünüdür, tamamıdır. Eğer bir yerde yazılı ve yazısız kaynakları gördüğün anda ne yapman gerekiyor? Pozitif hukuku işaretleyeceksin. Yazılı ve yazısızı görmemişsen pozitifi işaretlemeyeceksin. Çünkü yazılı ve yazısız kaynakların tamamı neyin bütünü, neyin tamamı olduğuna dikkat edeceksin. Benim öğrencim genellikle burada sıkıntı yaşamıyor ama sonradan gelen sorularda ne aşıyorlar biliyor musun? Hocam ben bütünü ya da tamamını gördüm direkt pozitif. Hayır. Neyin tamamı? Terk edilen, kaldırılmış. Yürürlükte olmayan kuralların tamamı derse tarihi olur.
17:05 Olması gereken kuralların tamamı derse ideal tabii ya da doğal olur. Sordu herkes. Herkes düştü. Yetkili makamların koyduğu kuralların tamamına ne ad verilir? dedi. Yetkili makam nasıl kural koyar? Yazılı. Yazılı olan hukuk kurallarının tamamı nedir? Mevzu. Herkes tamamını görünce A seçeneğindeki pozitife gitti. çıkmış sınav sorularında göreceksin ama yazılı ve yazısızın tamamı derse işte o zaman pozitif diyeceksin. Yazılı ve yazısızın tamamı. Öğrenciden gelenler Wall 2. İsmail ben bir ülkede belli bir dönemde diye başlayınca dönemi zamanı falan görünce tarihi işaretlemek istiyorum. Olmaz. Şu anda bir zaman dilimini yaşıyoruz. Şu
17:50 anda bir dönemdeyiz. Her zaman ya da dönem lafını kullandığımda tarihe gideceksen bütün soruların cevabı tarih olur be şekerim. He tarihi soracaksa yürürlükten kaldırılmış, terk edilmiş, yürürlükte olmayan tabirlerini kullanacak. olan değil olması gereken diyecek ki ideal tabii ya da doğala gideceksin. Yetkili makam koydu ya da yalnızca yazılı diyecekse sen o zaman mevzu ya da mevzuata gideceksin. Yazılı veya sız dediği anda pozitife gideceksin. Dikkatli ol. Şuraya geldim. Artık sen biliyorsun. Hukuk kuralları genel kişilik dışı soyut, sürekli ve maddi yaptırıma sahiptir. Yaptırıma dayalıdır. Ve
18:36 günümüzde yürürlükte, kullanımda değilse, kaldırılmışsa tarihi olan değil, olması gerekense ideal, tabii ya da doğal hukuk yetkili makam koymuşsa ya da yalnızca yazılı olan hukuk kuralları, mevzu hukuk, yazılı ve yazısızın tamamı pozitif. İsmail yazılı ve yazısız dediğinde yazılı az önce saydım. Anayasa kanun kararname yönetmelik genelge, milletlerarası antlaşma. Yazısız da örf ve adet hukuku olacak bizde. Örf ve adet hukukunu da eklediğimizde şak yani yazısız kaynağı da içine aldığımızda pozitif hukuk oluyor. Pozitif hukuk unutma yazılı ve yazısızın tamamı. Yalnızca yazılı derse yetkili makam koydu derse mevzu diyeceksin. Ne olur unutma beni soruları çözmeye başladığında anlayacaksın. Şimdi
19:22 yine ÖSYM'nin çok sorduğu bir yere geçiyoruz. Ben de geçtim. Hah. Hukuk kurallarının çeşitleri. Hukuk kurallarının çeşitlerinde seninle bazı yine hukuki manalar göreceğiz. Az önce hukuk neyi kapsar? İşledik. Geçmiştekini, hayalimdekini, olması gerekeni, yazılıyı, yazılı ve yazısızı. Şimdi anladın değil mi? Şimdi de hukuk kuralları ne işe yarar? Hukuk kurallarının işlevi nedir? Bunu işleyeceğiz. Bak, emredici hukuk kuralları emreder. Tamamlayıcı hukuk kuralları tamamlar. Yorumlayıcı hukuk kuralları yorumlar. Tanımlayıcı hukuk kuralları tanım yapar. Yetki verici hukuk kuralları yetki verir. Bak Öztürkçe okuduğunu anlama. Sakın ola örnek ezberleme. Sakın ola
20:09 tanım ezberleme. Emredici hukuk kuralları. Aksi kararlaştırılamayan, aksine sözleşme ya da düzenleme yapılamayan hukuk kurallarıdır. Eğer bir hukuk kuralının aksine sözleşme yapamıyorsanız, aksine karar veremiyorsanız emredicidir. Ve emredici hukuk kurallarının konulma amacı genel ahlakı, kamu düzenini ve zayıfları korumaktır. Genel ahlakı, kamu düzenini ve zayıfları korumak amacıyla çıkarılıyormuş. Peki bana emredici hukuk kuralı örneği ver. İsmail dediğini duyuyor gibiyim. Türk Medeni Kanunu 129 no'lu madde ne demişti? Amca, hala, dayı, teyze ile yeğen evlenemez. Yasaktır demişti. Emredici. İlle de hoy yapamazsın. Yasaktır demesine gerek yok ki. Bir
20:56 hukuk kuralının aksine tersine davranış sergileme olasılığın kalmamışsa yine de emredicidir. Örneğin evlenme resmi evlendirme memuru önünde gerçekleştirilir. Başkasının önünde evlenebiliyor musun? Hayır, bu da emredicidir. O yüzden bir hukuk kuralı net bir durum sergiliyorsa, aksine davranma olasılığı tanımamışsa sana emredicidir. Çıkmış sınav sorusu. Aksi kararlaştırılamayan hukuk kurallarına ne ad verilir? Cevap A. Emretici. Gördüğünde beni anlayacaksın ve hatırlayacaksın. Seni zorlayıcı bir soru ÖSYM'den zerre gelmemiştir. Haberin olsun. Geldim 2'ye. Yedek hukuk kuralları. En çok öğren öğrencilerimizin en çok böyle memur adaylarımızın en çok problem yaşadığı yerlerden birisi yedek
21:41 hukuk kuralları kendi içinde bir tamamlayıcı hukuk kuralları iki yorumlayıcı hukuk kuralları olarak ikiye ayrılmaktadır. Tamamlayan yedek hukuk kuralları yorumlayan yedek hukuk kuralları olarak ikiye ayrılmıştır. Bir kere yedek hukuk kurallarının adına bakın. Yedek yani yapılıyor, yedek de tutuluyor. E ne zaman kullanıyoruz? sözleşme yaptığımızda aramızda anlaşmazlık olduğunda kullanmamız icap ediyor. Eğer arada anlaşmazlık yoksa zaten yedekte dursun. Zaten her zaman uymamız, uygulamamız şart değil bunları. Anlaşmazlık olduğunda anlaşmazlıkları çözsün diye var. Ben buna arabanın stepnesinden anlatıyorum. Arabanın stepnesi ne biliyor musun? Arkadaki yedek teker var ya lastiğim patlarsa diye. Sen o arkadaki yedek tekeri,
22:26 stepne'yi kullanmak zorunda mısın? Yo. İstediğin marka jant ve lastiği kullanabilir misin? Evet. Ama Ankara'dan İstanbul'a giderken otobanda şak diye lastiğin patlarsa mecburen neyi kullanman gerekir? Oradaki yedek lastiği. İşte yedek hukuk kurallarının felsefesi de budur. Yapılır, yedekte tutulur. Her zaman uygulaman, kullanman şart değil. Ama sözleşmelerde bir anlaşmazlığa düşersen yedek huku kurallarını kullanman icap eder. İsmail nasıl bir şey? İki türlü. Bir sözleşmede belirtmen gereken bir hususu belirtmediğinde, yazman gereken bir şeyi yazmadığında, vermen gereken bir kararı vermediğinde anlaşmazlığa düşersen tamamlayan yedek hukuk kurallarını
23:12 uygularsın. Sözleşmede yazman gereken bir şeyi yazdın ama anlamı net değil. Sana göre farklı, karşındakine göre farklı bir şey çıkıyor. İşte o zaman ne yapılması lazım? Yorumlayıcı yedek hukuk kurallarına başvurulması lazım. O zaman aklına geldi. Yedek hukuk kuralları yapılmış. deek de bir tarafta tutuluyormuş. Ben anlaşmazlığa düşmezsem zaten kullanılmasına gerek yokmuş. Anlaşmazlığa düşersem kullanmam, uygulamam icap ediyormuş. Ve sözleşmede belirtmem gereken bir hususu, sözleşmede yazmam gereken bir hususu yazmadım. Anlaşmazlığa düştüm. Yapmadığım şeyin ne yapılması lazım? Tamamlanması lazım. O zaman tamamlayıcı hukuk kurallarına başvuracağım. tamamlayıcı hukuk kuralları adı da üstünde yapılmayanı tamam edecek hukuk
23:59 kurallarıdır. Ama sözleşmede belirtmem gereken şeyi güya belirttim de anlamı net değil. O zaman neye lazım? Yorumlayıcı hukuk kurallarına ihtiyacım var. Birisi olmayanı tamamlayacak. Birisi yaptığım şeyi, yazdığım şeyi yorumlayacak. İkisinin de amacı ne? Anlaşmazlıkları çözmek. Kalkışa geçiyorum. Tamamlayıcı hukuk kuralı. İlk yedek hukuk kurallarımız. Tamamlayıcı yedek hukuk kuralları. Akademik tanı. Aksi kararlaştırılabilen ancak tarafların sözleşmede öngörmediği ya da öngöremediği konulardan doğan anlaşmazlıkları çözer. Yani ne diyor? Sen normalde bunun tersine davranabilirdin. Ancak sözleşme yaparken sen veya karşındaki bir şeyi öngörmedi,
24:45 yazmadı, karar vermedi, belirtmedi ya da öngöremedi. Bundan doğan anlaşmazlıkları çözüyor. Yani yapman gereken şeyi yapmadığın için anlaşmazlığa düşersen tamamlamak icap ediyor. Tamamlayıcı yedek huku kuralları devreye girecek. İsmail örnek ver dersen hemen net bir şekilde örnek veriyorum. Ben sana geldim. Borç para istedin. Sana güzel param vardı. 20.000 L borç para verdim. 20.000 borcu aldın. Eee Ankara'da kurduk sözleşmeyi. Ankara'da borcu verdim ama sen iş için Diyarbakır'a gittin. Ben de Kars'a gittim. Ödeme zamanındayız. Sen Diyarbakır'dasın. Ben Kars'tayım. Aradın beni. Dedin ki İsmail ben bunu
25:32 ödemek istiyorum. Ama şu an Diyarbkir'deyim. Gelsene dedin. Dedim Alacaklı benim. Kars'a gittim orada ödeyeceğim. Diyarbkirdi Karsı. Diyarbkirdi Karsı. Bakalım dedim sözleşmemize ya. Sözleşmemize bir bakalım. Nerede ödeme yapılacağını belirtmişizdir illaki. Ama sen de baktın, ben de baktım. Ödeme yeri belirtmemişiz. Hayda. İstediğimiz gibi bir ödeme yeri belirleyebilir miydik? Evet. Belirtmiş miyiz? Hayır. Anlaşmazlığa düşmüş müyüz? Evet. Neden? Yapmadığımız, yazmadığımız, belirtmediğimiz, öngörmediğimiz bir şeyden dolayı işte Borçlar Kanunuun tamamlayıcı yedek hukuk kuralları kenarda duruyor. Diyor ki taraflar bir borç sözleşmesinde dilediği gibi bir
26:18 ödeme yeri belirleyebilir. Ancak belirlememiş ve anlaşmazlığa düşmüşse para borçlarında alacaklının ikametgahında ödeme yapılır." demiş. Yani ben kenarda tutuyorum. Para borçlarında alacaklının ikametgahında ödeme yapılır. Yedekte tutuyorum demiş. Sen istediğin gibi bir yeri belirleyebilirsin demiş. Birlemeyip anlaşmazlığa düşersen aham da para borcuysa alacaklığın ikametgahı neredeyse orada ödeme yapılır. Demiş tamamlamış. Ya da sen benden yine borç para istedin. Ben 202.000 borç verdim sana. Son ödeme tarihi atıyorum Aralık ayıydı ya da Kasım ayı olsun. Kasım ayında parayı getirmedin. Aralık oldu, Ocak oldu, Şubat oldu, 3-4 ay oldu. Sen dedi ki parayı getireceğim.
27:04 Bir getir bakayım dedin. 20.000'i aynen 20.000 olarak verdin. Baktım sen adam mı kandırıyorsun dedim sana ya. Hem 3 4 ay 5 ay geciktireceksin hem de parayı aynen vereceksin. %50 faiz isterim dedim. Sen de bana dedin ki beklenen üzere sın %50 faizi. Yok öyle bir şey dedi. En çok %5 veririm dedin. 50'ydi %5'ti. %50'ydi %5'ti. %50'ydi %5'ti. Dur dedim sözleşmemize bakalım. Ne kadar gecikme olursa gecikme faiz oranı ne kadardır diye. Ama sözleşmemize bir baktık ki gecikme olması durumunu hiç öngörmemişiz. Hiç belirtmemişiz. Dolayısıyla ne kadar faizle ödeyeceğini de yazmamışız. Borçlar Kanunu diyor ki
27:50 taraflar bir borç sözleşmesinde dilediği gecikme faiz oranını kararlaştırabilir, belirtebilir. Ancak belirtmemiş, belirlememiş ve anlaşmazlığa düşmüşse kanunda belirttiğim yasal faiz oranı uygulanır. Yani sen istediğini belirt ama belirtmeyip anlaşmazlığa düşmüşsen kanunda var olan bir faiz oranı var. Onunla tamamlarım demiş. Yani anlaşmazlığa düştük. Neden düştük? Yapmadığımız yazmadığımız karar vermediğimiz belirtmediğimiz öngörmediğimiz bir şeyden dolayı tamamlayıcı yedek hukuku kuralı devreye girdi, çözdü. Örnek yazmak istersen, gecikme faiz oranının belirtilmediği bir sözleşmede yasal faiz oranının uygulanması gibi ya da ödeme yerinin belirtilmediği bir sözleşmede
28:36 Borçlar Kanununa göre alacaklının ikametgahında ödeme yapılır hükmünün uygulanması gibi diyebilirsin. Döndüm yorumlayıcı hukuk kurallarına çıkmış sınav sorusu var. Yorumlayıcı hukuk kuralı olmayan şeyi yorumlayabilir misin? Yorumlayamazsın. O zaman bir şey var ortada. Bir şey yazılmış. Ne diyor tanımı biliyor musun? Tarafların bir sözleşmede kullandığı ve anlamını net olarak açıklamadığı beyanlarını yorumlayan, açıklığa kavuşturan ve anlaşmazlığı çözen kurallardır. Yani taraflar olarak seninle sözleşme yapıyoruz. Kullandığımız beyanlar varmış. Bu sefer yapmamız gereken şeyi yapmışız. Bak, kullandığı beyanlar diyor ama bunların anlamı sana göre farklı, bana göre farklıymış ve ben de
29:22 anlaşmazlıkları çözsün diye yorumlayıcı hukuku kuralına bak diyorum. Taraflar bir sözleşmede bir beyan kullanmış. Yazması gereken şeyi yazmış ama anlamı net değilmiş. Anlam net açıklanmamış. Bunları yorumlayarak anlaşmazlığı çözecek. Zaten mantalite şuradan geliyor. Olmayan şey, yazılmayan şey tamamlanır. Olan şey yorumlanır. Öztürkçe. Peki anlat İsmail. Sözleşmede bir beyan kullanılsın. Ondan sonra burada anlaşmazlığa düşülsün. Eee, yorumlayıcı hukuk kuralı örneği ver. Ben de tam anlatayım. Sana evimi kiralayacağım. Geldin dedin ki, "İsmail Bey ne kadar dedin?" Ben dedim kira 10.000. Tutuyorum dedin. Tutmayla öyle olmaz dedim. Kontrat
30:09 yapacağız. Her şeyi yazdık. Bedeli yazdık. Ne zaman ödeyeceksin onu da belirtelim, beyan edelim dedim. Sen de dedin ki ayın başında öderim dedin. Yazdık oraya ayın başında ödeme yapılacaktır kira diye. Ben ayın 1'inde gümbür gümbür kapıya geldim. Açtın kapıyı. Ne var lan dedin. Dedim ki kiramı ver. Ayın başı yazdık ya. Ayın başını belirttik ya sözleşmede. Sen dedin ki yürü git la dedin. Ayın başı. Bana göre ayın 5'i dedin. Yürü git 4 gün sonra gel dedim. Çık evimden dedim kardeşim. Sonra evimi tutmak için Erdem geldi. Selamünaleyküm. Aleykümselam. Evini tutacağım dedi. Ben de dedim ki ne kadar anlaştık mı? 10.000 L istiyorum. 10.000 L veriyorum dedi. Ne zaman ödeyeceksin onu da beyan edelim. Bak her şeyi tas tamam yazıyorum. Bu sefer belirtiyorum. Beyan ediyorum.
30:54 Öngörüyorum. Ayın ortasında öderim İsmail dedi. Ayın ortası diye yazdık. Ayın 12'sinde bastım kapıya gittim. Nasıl yumruk atıyorum? Erdem açtı kapıyı. Elinde sigara, bir içecek neyse atletten ne var lan dedi. Dedim ki kirayı almaya geldim. Ayın 12'si ayın ortası oluyor benim için dedim ya. Oraya ayın ortası yazdık. Bana göre ayın ortası ayın 20'si. Yürü git 8 gün sonra gel dedi. Ya seninle anlaşamayız sen de çık dedim ve aradığım kiracı seçil geldi. Şıkır şıkır giyinmiş Stradivarius poşeti, matmaz çantası, kule vizon topuklar, sarı perçemler. Seçil dedi ki, "Merhaba İsmail Bey, ben evinizi tutacaktım." "Tabii ki hanımefendi, "Tutabilirsiniz" dedim. "1.000 dedim.
31:39 Çok konuşma köpek 15.000 veriyorum dedi. Ben de tamam 15 olsun dedim. 7 5.000 i para zam. Ne zaman ödeyeceksiniz dedim. Ayın ortasında ödeyeceğim dedi. Ayın ortasını daha önce söylemişlerdi dedim. Başka bir tarih belirleyelim. Kötü anılarım var ayın ortasında dedim. Ayın sonunda öderim İsmail Bey dedi. Ayın 25'inde kapıya dayandım. Açtı seçil hanım kapıyı. Ne var dedi 25'inde geldin. Ayın sonu geldi. Ödeme yap dedim. Bana göre ayın sonu ayın 31'i dedi. Yürü git dedi. 56 gün sonra gel dedi. Sen de çık dedim. Borçlar Kanunu diyor ki, "Taraflar bir borç sözleşmesinde ayın başı beyanını kullanmışsa, ayın başı beyanını yazmışsa
32:25 ayın 1ci günü anlaşılır. Ayın ortası beyanını kullanmışsa ayın 15. günü anlaşılır. Ayın sonu beyanını kullanmışsa ayın 30. günü anlaşılır. Yorumluyorum demiş. Hatta taraflar bir borç sözleşmesine yarım ay diye bir beyan kullanmışsa 15 gün anlaşılır demiş. Yani benim yazdığım ayın başından yorumlamış birinci günü anla demiş. Yazmışım bak öngörmüşüm. Belirtmişim. Ayın ortasından 15 gün. Ayın sonundan 30 gün. Yarım ay sonra ödeyeceğim demişim 15 gün anla demiş. Yaptığım beyanı ne yapmış? Netleştirmiş. Yorumlamış. Zaten yazmasaydım tamamlanması lazımdı ama artık beyan ettim yorumlanması lazım. 2015 sorusu. Tarafların sözleşmede kullandığı ayın başı beyanından 1inci
33:11 gün sonu beyanından 30 günün anlaşılacağını belirten hüküm aşağıdakilerden hangisinin kapsamındadır? Bak beyan etmiş. Ayın başı yazmış. 1inci gün anlaşılır demiş kanunda. Ayın 30'u yazmış. Şey ayın eee sonu yazmış. Kanunda demiş ki ayın 30 günü anlaşılır demiş. Bak yaptığını ne yapmış? Yorumlamış. O yüzden yorumlayıcı hukuk kuralını işaretledik. Eğer öngörmedi, yapılmadı derse ya da bir kanunda örnek soru verdiğinde, örnek kanun hükmü verdiğinde taraflar şunu belirtmemişse, karar vermemişse şu uygulanır diyorsa bak yapılmayanı ne yapıyor? Tamamlıyor. Ama taraflar bunu dediğinde bu anlaşılır. Bunu dediğinde bu anlaşılır. Bak yazmışlar, belirtmişler. Ne yapıyor? Yorum yapıyor. Öz Türkçeden gideceksin. Olmayan şey tamamlanır. Olan şey net değilse
33:58 yorumlanır. Önemli. O zaman örneğine yorumlayıcıdan çıkar oku. Ayın başından 1ci gün, ayın ortasından 15 gün, ayın sonundan 30 gün, yarım ay diye bir beyan yazılırsa o sözleşmeye 15 gün anlaşılır diyen hukuk kuralı yorumlayıcı hukuk kurallarına örnektir. 2015'te de soruldu de. Konuyu kapat. Geldim. Tanımlayıcı hukuk kurallarını adı üstünde tanım yapıyor. Bir hukuki kavramın, bir hukuki kurumun ya da terimin anlamını veren kurallar tanım yapan hukuk kurallarıdır. Yani kanun maddeleri içerisinde bir madde, bir hüküm bir hukuki terimin anlamını veriyorsa, bir hukuki terimin anlamını açıklıyorsa tanım yapan hukuk kurallarıdır. TDK gibi
34:43 bir kanun maddesi tanım yapacak. Örnek ver. Türk Ticaret Kanunuun bir hükmü şöyle diyor: "Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi namına ve hesabına işleten kimseye tacir denir di" diyor. Yani bir kanun maddesi tacirin tanımını yapıyor. Ne diyor tacire? Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi nam ve hesabına işleten kimse tacirdir." diyor. Kanunun bir maddesi tanım yapmış. Bir örnek daha vereyim. Medeni kanunun bir maddesi diyor ki kişinin sürekli yerleşmek niyetiyle oturduğu yer ikametgahıdır diyor. Yani ikametgahın tanımını yapıyor. Ne diyor? Kişinin sürekli yerleşmek niyetiyle oturduğu
35:30 yerdir. İkametgahı diyor. Ya da Medeni Kanun 13 no'lu madde. Yaptığı işlemin kendi lehine ya da aleyhine yani karına ya da zararına olup olmadığını kavrayabilme yeteneği ayırt etme gücüdür diyor. Ayırt etme gücünün tanımını yapan bir kanun maddesi var. Ya da nişanlanma evlenme vaadiyle olur diyor medeni kanun. Bak bu daha kısa direkt yazabilirsin. Nişanlanma evlenme vaadiyle yapılan işlemdir diyor. Nişanlanmanın tanımını yapıyor medeni kanun. İşte bir kanun maddesi bir hukuki kurum terim ya da tan eee eee kurum terim anlamını veriyorsa direkt anlam belirtici olarak yapılmışsa o kanun maddesi tanım yapan hukuk kurallarıdır.
36:17 Sevgili arkadaşım, sevgili memur adayı. Bu anlamda son olarak 4düncü olarak da söyleyebiliriz. Peşine bir not olarak da söyleyebiliriz. Yetki verici hukuk kuralları adı üstünde sahibine, muhatabına bir hakkı kullanma, kullanmama, yetkisi veren, verdiren hukuk kurallarıdır. Bir hakkı kullanma yetkisi veriyorsa bir hukuk kuralı yetki verici hukuk kuralıdır. Örneğin reddi miras hakkı gibi. Miras sana kaldığında medeni kanuna göre 3 ay içinde reddetme hakkın vardır. Reddetmezse zaten kabul etmiş sayılırsın. 3 ay içinde mirasın muhatabı varisi reddetme hakkına sahiptir. O zaman reddi miras hakkı bizlere
37:05 mirası reddetme yetkisi veriyor. O zaman reddi mirası hakkı yetki verici hukuk kurallarına örnek bir yerlerde görürsen çok ÖSYM'nin sorduğu bir yer değil ama seçeneklerde görüyorsun. Sıkıntı yaşama diye söylüyorum. Bunu öğrenebilirsin. Sahibine bir hakkı kullanma yetkisi veren kurallardır. Reddi miras hakkını örnek verebilirsin. Tanımlayıcıya tekrar söylüyorum. Tacirin tanımını veren, ikametgahın tanımını veren söylemlerimi geriye alarak ekleyebilirsin. Zarar etmezsin. Nişanlanma, evlenme vaadili olur hükmünü ekleyebilirsin. Tanımlayıcı için söylüyor. Ben şuraya geleyim. Hukuk kuralları ile ilgili şunları söyledi. Geneldir, kişilik dışıdır. Soyuttur. süreklidir. Yaptırıma dayalıdır. Maddi nitelikte.
37:52 Hazırsan kalkışa geçiyorum. Günümüzde yürürlükte olmayan kaldırılmış hukuk kuralları tarihi olan değil olması gereken hukuk kuralları ideal, tabii ya da doğal, yetkili makamın koyduğu ya da yalnızca yazılı olan hukuk kuralları mevzu. Yazılı ve yazsız hukuk kurallarının tamamı yazılı ve yazızın tamamı pozitif. Aksine karar vermek mümkün değilse, aksi kararlaştırılamıyorsa emredici. Aksine karar verebiliyorum ama sözleşmede öngörmediğim konulardan anlaşmazlığa düştüm. E öngörmediysem, yazmadıysam ne olsun? Tamamlayıcı hukuk kuralları devreye girer. Yapılan bir beyanın anlamı netteyse yaptığım bizlerin yazdığının anlamı netteyse yorumlayıcı hukuk kuralları devreye girer. Ayın başından birinci günün
38:38 anlaşılması gibi. Bir hukuki kavram kurum ya da terimin anlamını veriyorsa tanımlayıcı hukuk kuralıdır. Bir hakkı kullanma yetkisi veriyorsa yetki verici hukuk kurallarıdır. Reddi miras hakkını örnek olarak verdim. Çokça örnek vermeye çalıştım sana. Bu videoyu izledikten sonra notlarını aldın. Notlarını aldıktan sonra bir postitte özetledin. Özetledikten sonra gerekirse benim ders notumdaki uyumu gördün. Oradan da bir tekrar ettin. Çıkmış çıkabilecek bütün kaynaklardaki soruları çözdün. Artık kendini çok ferah hissediyorsun. U o ana gittin. Gitmeden önce beni dinlediğin için teşekkür ederim. Tahtayla seni baş başa bırakıyorum. Ben gidiyorum. Bir sonraki derste görüşmek ümidiyle. Hoşça kal.
39:27 [Müzik]
