0:01 diyeceğim. 30 gün. Harika. Artık bitiyor kampımız. Konularımızı bitirdik arkadaşlar. Bugün de testimizi çözüp kampımızı tam 30. gününden size tekrardan merhaba diyorum. [Müzik] Evet, test 26 ile başlıyorum. Birinci sorudayım. Biyoteknoloji yeni organizma elde etmek ya da var olan bir organizmanın genetik yapısında istenilen yönde değişiklikler yapmak amacıyla kullanılan uygulamaları kapsayan bir bilim dalıdır. Buna göre hangileri biyoteknolojiden yararlanılarak yapılmıştır diye soruyor. Vitamin
0:48 tabletler, kirli suların temizlenmesi ve meyveli yoğurt üretimi her biri biyoteknolojik bir çalışmanın ürünüdür. Bu yüzden cevabım D. 2'ye geldiğimde, "Biyoteknolojinin yararları ya da zararları da vardır." demiş. Hangisi zararlı uygulamalara örnek verilebilir? Sebze meyvelerin raf ömrünün uzatılması özellikle ekonomik açıdan yararlı. Gübre ve ilaç kullanımına ihtiyaç duymayan bitkilerin üretilmesi. Bu da kimyasal tehlikeyi azaltır. Tarım ilaçlarının biyolojik silah olarak kullanılması tamamen tehlikeli. Yapay doku ve organların gelişmesi ise olumlu bir yanıdır. Cevabım C. 3. soruya geldiğimde biyoteknoloji kullanılan yöntemlere göre
1:34 klasik ve modern olmak üzere ikiye ayrılıyor. Geleneksel yöntemler klasik biyoteknoloji, gen aktarımı, gen tedavisi, klonlama ise modern biyoteknoloji kapsamında değerlendirilir. Burada bazı çalışmalar vermiş. Hangisinin klasik, hangisinin modern olduğunu soruyor. Hamurun mayalanması klasik. Yani aslında evde yapabildiğimiz şeyler klasiktir. Şimdi meyveli yoğurt üretimi. Bu biraz daha moderne giriyor. Çünkü onun içine işte protein ekleniyor. Belli şeyler yapılıyor. O yüzden buna modern diyeceğim. Çünkü yapı tamamen değişiyor. Sirke üretimi evde yapılabildiği için klasik. Vitamin tableti üretimi ise yine modern biyoteknolojiye girmektedir. Bu nedenle
2:21 cevabım B'dir. Evet 4. soruya geldiğimde aşağıda biyoteknolojide kullanılan bir yöntem verilmiş. Geni değişecek DNA molekülü istenilen özellikteki genin uygun bölüme eklenmesi yeni özellik kazanmış DNA molekülü. Evet buradaki yeni özellik benim için çok önemli. Bu yöntem neye girecek? Tabii ki gen aktarımı yöntemini vermiş bize. Şimdi 5. soruda bir hücreyi vermiş, çekirdeği vermiş. Sağlam gen DNA'ya aktarılır. Sorunlu gen de buradan çıkartılır demiş. Evet. Bununla ilgili hangisi doğrudur? Bu şekilde gen tedavisi yapılır mı? Evet. Çünkü aslında hasarlıyla neyi değiştirdi? Sağlıklı geni değiştirdi.
3:07 Bir modern biyoteknoloji çalışması mı? Evet. Hatalı gen içeren hücrenin DNA dizilimi değişir. Evet. Çünkü aslında orada siz çıkardığınızda yeni eklediğinizde tekrardan organik baz dizilimini değiştirmiş oluyorsunuz. Üç öncülüm doğru olduğu için 5. sorum D şıkkıdır. Evet 6'ya geldiğimde bazı yine biyoteknolojik uygulamalar numaralandırılmış. Bu sefer biz bunları olumlu ve olumsuz olarak birbirinden ayıracağız. Genetiği değiştirilmiş sebze ve meyve üretimi alerjik hastalıklara neden olması olumsuz. Olumsuz eksi koyuyorum. Gübre ve ilaç kullanımının azalması olumlu. Tarımdaki uygulamalar sonucunda yararlı
3:52 böcek ve solucanların yok olması. Bakın yararlı solucanlar ve böcekler yok oluyor. O zaman bu olumsuz. Sebze ve meyvelerin raf ömrünün uzatılması olumlu. Bakterilerden insülin hormonunun üretilmesi ise olumludur. Evet. Baktığımızda nerede var olumlu ve olumsuz? Bursa'da biz bunu gözlemleyebiliyoruz. Evet, devam ediyorum. 1inci soruda hastalıklı gen ve sağlıklı geni vermiş. Şeker pancarının sahip olduğu bir genin tarımsal verimliliği arttırdığı düşünülerek bu genin araştırılması sonucunda bir hastalığa karşı direnç sağladığı belirlenmesi ile ilgili bir model verilmiş. Hastalıklı gen içeren hücre sonrasında sağlıklıyla bunu
4:41 engellemişler ve hücre artık normal çalışmaya başlamış. Gen tedavisi ile ilgili demiş ki hangisi söylenemez? Gen tedavisi genetik mühendisliğinin uygulaması mı? Evet. Hastalıklı hücrenin genetik yapısı yapılan işlemden sonra değişmiştir. Bakın burada aslında ne yaptı? Sadece bunun etkisini engelledi. Bu yöntemle tanımsal verimliliği arttırmaya yönelik genlerin üretimi engellenmektedir. Bu yanlış. Gen tedavisi yöntemiyle hücredeki eksik ve hatalı genlerin işlevini üstlenecek yeni genlerin aktarılması hedeflenir. Doğru. Bu nedenle cevabım C oldu. Çünkü burada
5:26 aslında tarımsal verimliliği arttırmaya yönelik genler engellenmiyor. Bunlar aslında tetikleniyor. Hastalık yok edilirken verimlilik artıyor gibi düşünebilirsiniz. Evet, test 27'de 2. sorudayım. A ve B tavuklarını vermiş. Birinin yumurtlama verimi yüksek, birinin yumurtlama verimi yüksek. Et verimi düşük, et verimi yüksek. Genetik mühendisi hem yumurta hem de et verimi yüksek bir tavuk üretmek istiyormuş ve ne yapmalıymış? A tavuğun yumurtlama genleri ile B tavuğuna bunu aktarması. Şimdi yumurtlamayile ilgisinde bir sıkıntı yok. Çünkü ikisinin de verimi yüksek. B tavuğundan et verimi genlerini A'ya aktarmak. Bunun yüksek buraya aktarırsa olur. A tavuğunun yumurta
6:13 hücresi ile B'nin vücut hücresi çekirdeğini birleştirip klon yaparsa e bu klon kime benzeyecek? Vücuttan aldığı için B'ye benzeyecek. Bu da iş görür mü? Evet görür diyebiliriz. O yüzden ikinci sorumuzun cevabı D''dir. Belçika mavisi sığır ırkı kas kütlesi yüksek yağı oranı düşük. Et üretimi amacıyla 19. yüzyılda Belçika'da geliştirilmiştir. Bu ırk yerel sığır ırklarının dikkatli bir şekilde çiftleştirilmesiyle elde edilmiş ve diğerlerine göre daha hızlı büyür, daha fazla et üretilmiş. Ancak doğumları çok zor olduğu için veteriner müdahalesiyle olurmuş. Buna göre diyor ki bunun ırkının gelişmesi ne ile
6:58 açıklanabilir? Neye bakacağız biz burada? Aslında çiftleştirilme önemli. E çiftleştirilme insan eliyle yapıldığı için buna ne diyeceğiz biz? Geleneksel ıslah diyebiliriz. Hatta yapay seçilim de diyebiliriz burada. Evet. 4e geldiğimde bize bir klonlama şeması verilmiş. Hemen gözüm nereye gitsin? Vücut hücresine bunun çekirdeğini alıp yerleştirdiğim için aslında yavru ikinci koyuna benzemektedir. Bu klonlama çalışması türün devamını sağlamıştır. Doğru. Yavru koyun ile ikinci koyunun genetik yapısı aynıdır. Doğru. klonlama çalışması ile eşeyli üremeden yararlanılır. Hayır. Birebir klon yani genetik çeşitliliğin sıfır
7:44 olduğu, tamamen aynı dizilimin sahip olduğu olduğu için biz burada aslında mitoz gibi bir üreme sisteminden bahsediyoruz. Evet 28'e geldik. Yine aynı şekilde genetik mühendisliği çalışması hatalı gen engelleyici genle yok ediliyor ve üretim tekrardan engellenip hücrenin normal çalışması sağlanmış. Bununla ilgili demiş hangisi uygulamalardan değildir? Akciğer kanseri oluşmasını engellediği düşünülen bir genin insana aktarılmasıyla kanser oluşumunun önlenmesi. Evet bu gen tedavisiyle olur. Gen aktarımı ile bakterilerin ürettiği insülin şekerinin hastalar tarafından kullanılması. Bak burası önemli. Normalde bakteri insülin
8:31 üretemiyor. Gen aktarımından sonra üretebilir hale geldiği için bu gen tedavisi değil bir gen aktarımı yöntemidir. Orak hücre anemisi olan bireylerde hatalı hemoglobin geninin değiştirilmesi direkt gen tedavisidir. Kalıtsal körlük hastalarında eksik genin eklenmesiyle görmesi. Bu da gen tedavisidir. B gen aktarımı olduğu için cevabımız olacak. Evet arkadaşlar test 28 2. soruyla devam ediyoruz. Bir haber metnine yer verilmiş. Kayısı üreticileri meyvelerin pazarda daha uzun süre taze kalmasını sağlamak için bir yöntem geliştirmiş. Geç olgunlaşan kayısıların tozlaştırılmasıyla hemen çizdim altını. Kayısı üretiminde önemli bir dönüm noktasına ulaşılmıştır.
9:18 Genellikle kısa bir süre içinde meyveler olgunlaşarak pazarda satışa sunulurken bu süreç üreticiler için kısıtlamaları yaratmaktadır. Yani yeni bir teknikle geç olgunlaşan kayısılar arasında tozlaşma işlemi arttırılmış, olgunlaşma süresi uzatılmıştır. Pazarda daha uzun süre bu nedenle kayıtlılar taze kalıyormuş ve daha geniş bir zaman diliminde satılmasını sağlıyormuş. Bu haber içeriği genetik mühendisliği uygulamalarından hangisine örnek verilebilir? Bu bir ıslah çalışmasıdır. Gen aktarımı değildir. Dışarıdan aktarılmamıştır. Bir hastalık yok. Klonlama da yok. Bir canlı olduğu durumdan daha iyi bir hale getirildiği
10:03 için biz buna ıslah çalışması diyoruz. Evet 3. soruya geldiğimizde A koyununun vücut hücresinden izole edilerek alınan çekirdek B koyununun çekirdeksiz yumurta hücresi ile kayraştırılır. Buna elektrik şoku verilerek embriyonun oluşması sağlanır. C koyunun rahmine yerleştiriliyor ve dünyaya gelen yavruyile ilgili ne diyebiliriz? Evet. A'nın vücut hücresinden DNA'dan alındığı için bu aslında neyindir? A'nın klonudur. O zaman oraya baktığımızda zaten CDE direkt bunu görüyoruz. A koyunu ile aynı genetik özelliklere sahiptir. 4e geldiğimizde soğa dayanıklılık geli bir balıktan alınıp domates tohumuna yerleştirilmiş ve
10:49 böylelikle soğa dayanıklı domatesler yerleştirilmiş. Domatesin daha önceden böyle bir özelliği yoktu. Yeni oldu. O zaman bu nedir? bir gen aktarım yöntemidir. Gen aktarımı kullanılmıştır. Doğru. Uygulama sonucunda domatesin genetik yapısı değişmiştir. Doğru. Bakın balığın değil domatesin değişti. Çünkü balıktan alınıp domatese eklendi. Elde edilen domatesler soğa dayanıklı balığın tüm özelliklerine sahip olmuş. Hayır sadece o geni çıkardığı için soğa dayanıklı olma özelliğine sahip olmuştur. Cevabımız B oldu. Evet yine aynı şekilde devam ediyorum. beceri temelli sorulardayız artık. Kitabın son testindeyiz. Yine bir klonlama şeması verdik. Hemen ne yapıyorsunuz? Vücut
11:35 hücresi kime aitse hop A koyununa ait. Demek ki D koyunuyla A koyunu birbirinin klonu. C koyunuyla klon genetik yapısı aynı değil. B koyununun çekirdeği klon koyunun genetik özelliklerin taşınmasında görev alır. Hayır. Klon koyunun oluşumu. Hah. Evet. Sonda doğru cümleyi bulduk. Eşeysiz üreme sonucunda mı oluşur? Evet. C koyunun rahminde olur mu yumurta döllenmesi? Hayır. Dışarıda döllenip sonra rahmine yerleştiriliyor. Evet. Burada da bir gen aktarımı yöntemi verilmiş. Biyoteknolojik açıdan ilgili gen aktarılmış ve ilgili protein üretilmeye başlanmış. Bu bir gen tedavisi değil. Gen aktarım yöntemidir.
12:24 Unutmuyoruz. Memeli hücresinin uygulama sonrasında genotipi değişmiştir. Evet, yeni bir gen eklendi. Sonuçta protein gen aktarımı yapılan canlıya üretilir. Bu da doğru. Yani şu an burada size gösterdiğim ve sonrasında mitoz çoğalan bakteri bu proteini üretebilmiş hale gelmiştir. 2 ile 3'ümüz doğru. Yani D''deyiz. Evet. Hatalı gen içeren hücreye bir engelleyici gen konulmuş ve bu hatalı genin işlev yapması engelleyici genne sağlanmış. Bunlardan hangisinin yanlış olduğunu söylemiş? Bu bir gen tedavisi mi? Evet. Kanser gibi bazı hastalıkların tedavisinde kullanılır mı? Evet. Bütün hücrelerin genotipi mi değişti? Hayır. Sadece bu
13:11 işlem yapılanlar değişti. Yeni bir özelliğe sahip olmuş mudur? Evet. Cevabımız C oldu. 4e geldiğimizde biyoteknolojik uygulamalara ait örnekler tablo halinde aşağıda verilmiş. Köpek balığından alınan soğa karşı dayanıklılık geni domatese aktarılarak domatesin soğuk iklemde yetişmesi sağlanmıştır. Bu bir gen aktarımı yöntemidir. Sağlıklı genleri hastalıklı hücreleri aktarmaya ve sorunlu genlerin çalışmasını engellemeye dayanan yöntemde özel olarak tasarlanıp üretilmiş DNA parçalarının kullanılmasına gen tedavisi diyoruz. Üreme gerçekleştirilmeyen bireydeki erkek üreme hücresindeki sperm. Kadın üreme hücresi olan
13:58 yumurtayıla bunların birleştirilmesine ne diyoruz? Aşılama. Bir hücre alınır, çekirdeği çıkartılır. Sonra diğer yumurtanın çekirdeği çıkartılır. Bunlar birleştirerek yeni bir yavrunun gelişmesine de ne diyeceğiz? Klonlama. Ve cevabımız 4. soruda C olacak. Artık intro soru bankasının tamamını çözebilir hale geldiniz arkadaşlar. İkinci üniteyi de yavaş yavaş bitirirsiniz. Tabii ki oradaki sorular da basitten başlayıp ortaya sonra gerçekten çok zorlara gider ve geçmiş yıllarda karşınıza çıkmış gerçek sınav sorularıyla da kendinizi test edebilirsiniz. Evet arkadaşlar 30 günlük serüvenimizi biz burada bitiriyoruz ama unutmayın yeni
14:44 videolarla karşınızda olacağım. Bu sene hep birlikte bu LGS 2026'yı bitireceğiz. Kendinize çok iyi bakın. Görüşmek üzere.
