Kısa Özet
Bu video, 9. sınıf kimya 1. dönem konularının genel bir tekrarını sunmaktadır. Günlük hayatta kullanılan kimyasalların özelliklerinden, asit-baz dengesine, alüminyum folyo kullanımından laboratuvar güvenliğine, atom modellerinden periyodik tabloya kadar birçok konu ele alınmaktadır.
- Günlük hayattaki kimyasallar ve kullanım alanları
- Asidik ve bazik maddelerin özellikleri ve pH dengesi
- Alüminyum folyo kullanımı ve dikkat edilmesi gerekenler
- Kimya alt disiplinleri ve laboratuvar güvenliği
- Atom modelleri ve temel tanecikler
- Periyodik tablo ve özellikleri
- Metalik ve iyonik bağlar
Kimya Her Yerde: Günlük Hayattaki Maddeler ve Kullanım Alanları
Günlük hayatta sıkça karşılaşılan çamaşır suyu, diş macunu, limon tuzu, sıvı sabun, gazlı içecekler ve sirke gibi maddelerin kullanım alanları ve özellikleri anlatılmaktadır. Çamaşır suyunun dezenfektan ve genel temizlikte kullanıldığı, limon tuzunun kireç çözücü özelliği taşıdığı, sıvı sabunun temizlik ve öz bakımda kullanıldığı belirtilir. Gazlı içeceklerin asidik yapısı sayesinde kireç çözücü olarak kullanılabileceği, sirkenin ise dezenfektan, genel temizlik ve yiyeceklerde kullanılabileceği vurgulanır.
Asitler, Bazlar ve pH Dengesi: Su İlavesinin Etkileri
Asidik ve bazik maddelerin özellikleri, pH değerleri ve su ilavesinin pH üzerindeki etkileri açıklanmaktadır. pH'ın 7'den küçük olması durumunda asidik, büyük olması durumunda ise bazik ortamdan bahsedildiği belirtilir. Su ilavesinin asidik ortamda pH'ı yükselttiği ve asitliği azalttığı, bazik ortamda ise pH'ı düşürdüğü ve bazikliği azalttığı ifade edilir. Sirkeli su, çamaşır suyu, sabunlu su ve karbonatlı su gibi maddelere su ilavesinin etkileri örneklerle açıklanır.
Alüminyum Folyo: Doğru Kullanım ve Sağlık Uyarıları
Alüminyum folyonun mat ve parlak yüzeylerinin farklı amaçlarla kullanımına değinilir. Parlak yüzeyin ısıyı yansıttığı, mat yüzeyin ise ısıyı emdiği belirtilir. Fırın yemeklerinde parlak tarafın içe, soğuk tutulmak istenen maddelerde ise dışa dönük olması gerektiği vurgulanır. Alüminyum folyonun direkt yiyeceklere temas etmemesi gerektiği, çünkü asidik ortam ve yüksek sıcaklıkta alüminyumun çözünerek yiyeceklere geçebileceği ve sağlığa zararlı olabileceği ifade edilir.
Kimya Alt Disiplinleri: Analitik Kimyadan Polimer Kimyasına
Kimyanın alt dalları olan polimer kimyası, analitik kimya, biyokimya, organik kimya, anorganik kimya ve fizikokimya hakkında bilgiler verilir. Analitik kimyanın nitel ve nicel analizlerle ilgilendiği, biyokimyanın canlıların yapısındaki kimyasal maddeleri incelediği, organik kimyanın karbon temelli bileşiklerle ilgilendiği, anorganik kimyanın ise karbon içermeyen bileşikleri incelediği belirtilir. Fizikokimyanın kimyasal tepkimelerdeki fiziksel süreçleri incelediği, polimer kimyasının ise polimerlerin yapısını ve özelliklerini incelediği ifade edilir.
Laboratuvar Güvenliği: Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Güvenlik İşaretleri
Laboratuvarlarda uyulması gereken güvenlik kuralları ve kimyasal maddeler üzerindeki güvenlik işaretleri anlatılmaktadır. Asidin üzerine su ilave etmenin tehlikeli olduğu, bunun yerine suyun üzerine asit dökülmesi gerektiği vurgulanır. Laboratuvarda yiyip içmemek, önlük ve gözlük kullanmak, saçları toplamak gibi önlemlerin alınması gerektiği belirtilir. Yanıcı, yakıcı, patlayıcı, zehirli, aşındırıcı, tahriş edici ve radyoaktif maddelerin güvenlik işaretleri açıklanır.
Laboratuvar Araçları ve Kimyasalların Saklanması
Laboratuvarda kullanılan cam balon, balon joje, pipet, termometre, beherglas, dereceli silindir, kroze, deney tüpleri, erlenmayer, havan, piset, amyant tel, bunzen beki, damlalık, spatül, baget, puar, u borusu, huni, ayırma hunisi, ispirt ocağı ve büret gibi araçların ne işe yaradığı anlatılır. Kimyasalların birbiriyle karıştırılmaması gereken durumlar ve güvenlik önlemleri hakkında bilgi verilir.
Atom Modelleri: Dalton'dan Bulut Modelin'e
Dalton, Thompson, Rutherford ve Bor atom modelleri karşılaştırılır. Dalton'un atomun bölünemez en küçük yapı taşı olduğunu söylediği, Thompson'ın üzümlü kek modelini ortaya attığı, Rutherford'un atomun büyük kısmının boşluk olduğunu ve çekirdeğin varlığını keşfettiği, Bor'un ise elektronların belirli yörüngelerde dolandığını söylediği belirtilir. Bulut modelinin ise elektronun yerinin tam olarak belirlenemeyeceğini, bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgelerden bahsedilebileceğini ifade ettiği anlatılır.
Atomun Temel Tanecikleri: Proton, Nötron ve Elektron
Proton, nötron ve elektronun özellikleri, sembolleri, bulundukları yerler, elektrik yükleri ve kütleleri hakkında bilgi verilir. Proton ve nötronun çekirdekte bulunduğu, elektronların ise orbitallerde bulunduğu belirtilir. Atomun kütlesini çekirdeğin belirlediği, absorpsiyon ve emisyon olaylarının elektronların enerji seviyeleri arasındaki geçişlerle ilgili olduğu açıklanır.
Orbitaller ve Elektron Dizilimleri: Kurallar ve Örnekler
s, p, d ve f orbitallerinin şekilleri, sayıları ve alabilecekleri maksimum elektron sayıları anlatılır. s orbitalinin küresel şekilde olduğu ve 1 tane olduğu, p orbitalinin 3 tane olduğu, d orbitalinin 5 tane olduğu ve f orbitalinin 7 tane olduğu belirtilir. Hund kuralı, aufbau kuralı ve Pauli prensibi gibi elektron dizilimi kuralları açıklanır ve örneklerle gösterilir. İyonların elektron dizilimleri ve periyodik tablodaki yerleri hakkında bilgi verilir.
Periyodik Tablo ve Özellikleri: Acemi Kuralı ve İyonlaşma Enerjisi
Periyodik tablodaki elementlerin yerleri, periyot ve grup kavramları açıklanır. Acemi kuralı ile ametalik aktiflik, çap, elektronegatiflik, metalik aktiflik ve iyonlaşma enerjisinin periyodik tablodaki değişimleri anlatılır. İyonlaşma enerjisindeki istisnalar ve grafiklerle gösterimi açıklanır. Elektronegatiflik, metalik aktiflik ve ametalik aktiflik kavramları hakkında bilgi verilir.
Metalik Bağ: Özellikler ve Değerlik Elektron Sayısı
Metalik bağın tanımı, oluşumu ve metalik bağ gücünü etkileyen faktörler anlatılır. Değerlik elektron sayısı arttıkça metalik bağın arttığı, çap arttıkça ise azaldığı belirtilir. Metallerin parlaklık, sertlik, dövülebilirlik ve elektrik iletkenliği gibi özelliklerinin metalik bağdan kaynaklandığı ifade edilir. Çekme ve itme kuvvetlerinin dengesi ve metalik bağ ile ilgili örnekler verilir.
İyonik Bağ: Oluşumu, Formül Yazma ve Özellikler
İyonik bağın tanımı, oluşumu ve metallerle ametaller arasındaki elektron alışverişiyle gerçekleştiği anlatılır. Katyon ve anyonların elektrostatik çekim güçleriyle birbirine çekmesi sonucunda oluştuğu belirtilir. İyonik bağlı bileşiklerin formüllerinin nasıl yazıldığı örneklerle açıklanır. İyonik bağlı bileşiklerin oda koşullarında katı halde bulunduğu, katı halde elektriği iletmediği, sıvı veya sulu çözelti halinde ilettiği ve kristal yapılı olduğu ifade edilir.
