0:00 Değerli 9. sınıf öğrencilerim, hepiniz 9. sınıf 2. dönem 1. yazılı coğrafya tekrarına hoş geldiniz. Değerli arkadaşlar sizlerle birlikte ne yapacağız biliyor musunuz? Bugün bugün coğrafyayı tamamıyla bir tekrar edeceğiz. Daha sonra da hocalarınızın sorabileceği sorulardan oluşan 10 tane soru çözeceğiz arkadaşlar. Şöyle güzel bir sizlere ne hazırladım? Notlar hazırladım. Bakın notlarımızı görüyorsunuz. Bunların hepsini tek tek ayrıntılı bir şekilde işleyeceğiz. En sonda ise arkadaşlar bakın en son gelmedi daha en sonda ise bakın şu şekilde sizlerle ne yapacağız arkadaşlar? Sorular çözeceğiz. Bu soruları ayrıntılı bir şekilde göreceğiz arkadaşlar. Tek de bitir serimiz var. Tekte bitir serimizde ne yapıyoruz? Hem konu anlatımları hem de konu anlatımlarına bağlı olarak bir soru
0:46 çözümleri yani sınava hazırlık çalışması yapıyoruz arkadaşlar. Özellikle ya hocam bu e şeyi hazırlarken, ders notlarını hazırlarken hangi senaryo diye soran çok fazla öğrencimiz var arkadaşlar. Tüm senaryolara uygundur. Tüm senaryolarda en baştan en sona kadar hepsini aldım ve sınavı da tamamen ona göre hazırladım arkadaşlar. Yani burayı bitirdiğinizde yaklaşık bir 30-40 dakikalık dersimiz olacak. Bunu bitirdiğimizde coğrafyadan arkadaşlar inşallah hedefimiz 100 almak olacak. Hocalarınızın sorabileceği her şeyi bu videoda göreceksiniz. Lütfen videoyu beğenmeyi, kanala abone olmayı unutmayın. Coğrafya adına 9. sınıf arkadaşlar marife uygun konu anlatımlarımız kanalımızda yer almakta.
1:33 Onlara da bakabilirsiniz. Peki hadi gelin isterseniz hazırsanız başlayalım. İlk önce iklim sisteminde yaşanan değişiklikler var. Özellikle senaryolarda bu konuyu da görmekteyiz. Bununla başlayacağız. En son konuya kadar ilerleyeceğiz arkadaşlar. Buraya baktığımızda küresel iklim değişikliği ve nedenleri vardır. Küresel iklim değişikliğine baktığımız zaman özellikle arkadaşlar burada neyi görüyoruz? Atmosferde hidrosferde kriosferde litosferde, biyosferde burada meydana gelen tüm iklim özelliklerini doğrudan etkiler. Küresel iklim değişikliği ve özellikle tarihsel bantta baktığımız zaman hidrojen ve helyumdan oluşan bir temel bir bileşen vardı. Volkanik faaliyetler sonrasında ortaya arkadaşlar su buharı, karbondioksit, azot yoğunluğu
2:21 arttı ve bu azot karbondioksit ve su buharının yoğunluğunun artması hava olaylarının başlamasına yani bulut, yağış, sis, rüzgar gibi faaliyetlerin başlamasına neden oldu diyeceğiz. Peki hocam iklim sistemindeki bak şu tabloyu unutma arkadaşım. Hocanız mutlaka sorar. Çok ama çok önemli bir tablo. Nedir bu? iklim sistemine neden olan başlıca faktörler vardır. Bu faktörler doğal faktörler ve insan faaliyetleri olarak iki kısma ayrılır. Doğal faktörler için de ışınımsal faktörler, atmosferdeki sera gazlarındaki değişim ve tektonik hareketler vardır. İnsan faaliyetlerinde ise sanayi, bitki örtüsünün tahrip edilmesi ve ulaşım faaliyetleri vardır.
3:07 Bakın hocanız soruyu şöyle sorabilir. der ki: "İklim iklim değişikliğine neden olan başlıca faktörlerden doğal faktörler nedir?" yadınız ya da doğal faktörlerden ışınımsal faktör hakkında bilgi veriniz şeklinde sınavda karşımıza soru gelebilir. Dikkat etmekte fayda var. Değerli arkadaşlar gelin bakalım ilk önce ışınımsal faktörlere. Şınımsal faktörler burada temel enerji girdisinin güneş olduğunu söylüyoruz. Yani güneşten gelen enerji var burada. Ancak burada dünyanın güneşten aldığı enerji tekrardan ne yapıyor? Yansıma yoluyla uzaya tekrardan gidiyor. Buradaki dengesizlik durumu şudur arkadaşlar. Işınımsal etkenlerde özellikle baktığımız zaman dünyanın güneşten
3:53 aldığı ve güneşe verdiği enerji her zaman eşit değildir. İşte bu bilançoya baktığımızda bu bilançoda ne yapıyor? Değişiklik maalesef iklim değişikliğine yol açabiliyor arkadaşlar. Dünyanın yörüngesindeki en ufak bir kayma bile özellikle güneş ışınlarının dik açıyla geldiği yerleri değiştirebiliyor ve bu bağlamda arkadaşlar ışınımsal faktörler yani dengesizlik yaşanmakta ve bu dengesizlikte iklim değişikliğine yol açtığını söyleyebiliriz arkadaşlar. İki sera gazları. Bak, atmosferdeki sera gazları çok önemlidir ve sınavda hocanız çok çok önemli büyük ihtimalle sorabilir. Sera gaz nedir? Sera gazları
4:40 atmosferde ısıyı tutan gazlardır arkadaşlar. Su buharı, karbondioksit, metan gazı gibi gazlar atmosferde ne yapar arkadaşlar? Isıyı, sıcaklığı tutar. Peki burada ne var arkadaşlar? Atmosferdeki gazlar dünyanın sıcaklığını 15° olarak yapar. Peki eğer sera etkisi olmasaydı yani sıcaklığı dengede tutucu bir gaz olmasaydı ne olurdu? İşte o zaman sıcaklık değerleri artardı diyeceğiz. Eğer sera gazları artsaydı dünyadaki sera gazlarının artışı sıcaklık değişimine yol açacak ve bu bağlamda da küresel iklim değişikliğine yol açacaktı arkadaşlar. Unutmayalım. Peki ya hocam, tarihsel değişimde özellikle volkanik faaliyetler ve
5:26 biyolojik aktivitelerle birlikte sera gazlarında değişimler görülmektedir. Günümüzde ise özellikle karbondioksit seviyesinin artması küresel sıcaklıklarla yakın bir ilişkide olduğunu söylüyoruz arkadaşlar. Peki tektonik hareketler dediğimizde bu nedir? kıtaların [boğazını temizler] hareketleridir. Okyanusların hareketleridir. Dünya tek bir yerde kurulmamıştır. Dünyadaki kıtalar ve okyanuslar sürekli hareket halindedir. Ve bu da dünyadaki kıtaların, okyanusların, dağlık alanların, derin çukurlukların değişimine yol açmıştır. Örneğin Hindistan levhası. Bakın Hindistan levhası normalde neredeydi biliyor musunuz? Kutuplardaydı. Hindistan Antarktika'daydı. Ancak ne yaptı? gitti gitti gitti gitti Orta
6:12 Asya'ya kadar kendini ilerletti arkadaşlar. O yüzden baktığımız zaman biz ne yapıyoruz? Orta Asya'da görüyoruz. Orta Asya diyorum pardon güney Asya çevrelerinde görüyoruz. Yani kuzeye doğru kayıyor. Yani bu da ne oluyor biliyor musunuz? Normalde buzullar varken sıcak kuşağa doğru ilerlediği için üzerindeki buzullar ne yapmış? Erimiştir diyeceğiz. Bu da sıcak iklim koşullarını ortaya getirmiştir. Bir diğeri ise insan faaliyetleri. İnsan faaliyetleri özellikle küresel iklim değişikliğinde çok ama çok önemlidir. Burada özellikle sanayi devrimi küresel iklim değişikliğini arttıran bir faaliyettir. Artan fosil yakıt kullanımı, taş kömürü, petrol, [boğazını temizler] doğalgaz gibi kaynakların kullanılması küresel boyutta özellikle ne yapıyor? sera gazı etkisini
6:59 arttırmakta ve bu bağlamda insanların tarım alanlarının azalmasına, ormanların kayıp olmasına ve kentleşmenin artmasını sağlıyor diyeceğiz. Antroposen çağı insan çağıdır. Burada insanlar seragaz birikimini arttırmıştır. Sera gazının artması küresel iklim değişikliğini de arttırmıştır diyoruz arkadaşlar. Tarihsel boyutta baktığımızda özellikle sıcak çağlar ve buzul çağları olmak üzere farklı çağlar yaşanıyor burada. Geçmişte arkadaşlar bunlar yaşanıyor. Yani 21 kez buzul çağ yaşanmış bakın. Ama günümüzde sıcak iklim koşulları daha da devam ediyor ve daha da devam edecek gibi duruyor arkadaşlar. Peki bu da yine karşımıza gelebilir. Küresel iklim değişikliğine yönelik öngörüler var.
7:46 Yani ne olabilir arkadaşlar? Sıcaklık artarsa ne olur? Bak bu sınavda yine karşınıza gelebilir. Dikkat etmekte fayda var arkadaşlar. Sıcaklık artarsa bir özellikle baktığımız zaman küresel iklim değişikliğinde en önemli faaliyet sıcaklık artışıdır ve burada kuraklık meydana gelir. Burada kuraklık artar. 1. Sonuçları. 2. Kuraklığa bağlı olarak özellikle nem isteyen bitkiler yok olur. Yani bazı bitkiler türleri azalır. Yağış rejimlerinde değişim yaşanır. Yani Türkiye'de Ege ve Akdeniz kıyılarında yağışların azalması, Karadeniz kıyılarında ise artmasına neden olabilir. Deniz ve okyanus seviyeleri yükselebilir. Çünkü arkadaşlar buzullar eriyor. Buzulların erimesi deniz
8:33 seviyesini yükseltebilir. Burada ekstrem hava olayları yaşanır. Yani [boğazını temizler] şiddetli yağış, su baskınları, kasırga, ekstrem olaylar artar. Nüfus hareketleri, iklim mültecileri ortaya çıkar. Özellikle kurak iklimden insanlar yağışlı iklimleri ılıman iklimlere doğru göç etmek zorunda kalır diyeceğiz arkadaşlar. Bu konumuz da bu şekilde söyledik. Gelelim bir diğer ve en önemli konumuz belki de sınavımızın en fazla bizi ilgilendirecek konusu nüfustur. Nüfus arkadaşlar insanların özellikle tarihten günümüze kadar nüfus artışı vardır. Burada üç tane sıçrama dönemimiz var ki bu üç sıçrama dönemi unutmayın. Birinci sıçrama dönemi insanların alet edevat yapımıdır. Alet edevat yapımı ile
9:19 birlikte insanlar daha büyük hayvanları avlamışlar. Yetersiz beslenme azalmış ve vahşi hayvanlar tarafından öldürülen insanlar artık onları mızraklarla vurabilir hale geldiler. Yani yetersiz beslenmenin azalması, vahşi hayvanlarla mücadele etmesi nüfusta artışa sebep oldu arkadaşlar. Birinci sıçrama dönemi. İkinci sıçrama dönemi ise tarım devrimidir. Tarımla birlikte insanlar artık yerleşik hayata geçmişler. gıdaya erişim kolaylaşmış, ürün fazlalığı ortaya çıkmış ve ilk şehirler ortaya çıkmıştır. Ve bu bağlamda insanlarda nüfus artışı fazladır. Çünkü insanların e insanların ölümüne en sebep olan şey nedir? E sağlıksız, yetersiz beslenmedir arkadaşlar. Ama burada gıdaya erişim kolaylaşmıştır. Nüfusun 3üncü sıçrama
10:07 dönemine baktığımızda burada önemli faaliyet sanayidir. Sanayi devrimi ile birlikte tıp alandakiyle iyileşmeler, beslenme ve sağlık koşullarının yeterli bir şekilde gelmesi ya da ortalama yaşam süresinin uzaması gibi faaliyetler burada nüfusu arttırmıştır. Bakın arkadaşlar, dünya [boğazını temizler] nüfusuna baktığımız zaman alet edevat yapımı bakın görüyorsunuz hemen burada burada yaklaşık olarak tarım devrimi ve sanayi devrimi insanlık arkadaşlar şurada görüyoruz. 1800'lü yıllara kadar 1 milyara ulaşmış. 2 milyara ulaşması 1927'de arkadaşlar. 3 milyara ulaşması ise 1950'lerde. Yani [boğazını temizler] sanayi devrimi ile birlikte hızlı bir şekilde insanlık tarihi artmıştır diyeceğiz. Peki dünya nüfusunun geçmişine baktık. Biraz da geleceğine
10:54 bakalım arkadaşlar. Dünya nüfusunun geleceğine baktığımız zaman özellikle teknolojinin gelişmesi, yaşam koşullarının iyileşmesiyle birlikte doğum oranlarının azalması, ölüm oranlarının ise azalması [boğazını temizler] var burada. Yani dünyaya baktığımız zaman özellikle burada göçler olacağını, kesin tahminlerde bulunmak tabii ki de çok zordur arkadaşlar. ekstrem faaliyetler olabiliyor. Buralarda yaklaşık olarak yılında dünya nüfusunun 9 ilile 13 milyar arasında olacağını ve nüfus artışı demografik yapıyı, ekonomik gelişmeyi, sosyal yaşam üzerinde etkili olacağı söyleniyor. Burada gelelim ülkemize arkadaşlar. Türkiye'ye baktığımız zaman Türkiye'de ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır. Burada
11:40 1935'ten başlıyor. Bakın hemen şöyle Türkiye'ye baktığımızda ilk önce şunu unutmayın arkadaşlar. Türkiye'de sürekli nüfus artmıştır. Nüfus miktarı Türkiye'de sürekli artıyor. Peki hocam bu artıp azalan şey ne? Nüfus artış hızıdır. Bakın Türkiye'nin nüfus miktarı böyledir. Sürekli artar arkadaşlar ama nüfus artış hızı artıp azalabilir. Ne demek istiyorum? Mesela [boğazını temizler] 2021 yılında Türkiye nüfusu arkadaşlar 1 milyon artmıştır. 2023 yılında ise Türkiye nüfusu atıyorum 100.000 artmıştır. Artmış mı? Yine artmış. Azalan şey ne? Nüfus artış hızıdır arkadaşlar. Bunları unutmayın. 1. Türkiye'de nüfus artış hızının az olduğu dönem var. 1945 nüfus artı hızda
12:25 azalmış. Niye? Dünya Savaşı. Dünya Savaşı etkisinden dolayı 1945'te nüfus artı hızda azalmıştır. Bir diğeri 2020'dir. 2020'de pandemi sebebiyle nüfus artışı azaldı diyeceğiz burada. Ve bir diğer ise 2023'tür. Türkiye Cumhuriyet tarihinin en düşük nüfus artışı 2023 yılındır arkadaşlar. 2023 yılında nüfus artışının düşmesinin temel sebebi tabii ekonomi de var burada ama özellikle maalesef ki 6 Şubat depremi burada çok ama çok etkili olmuştur. Nüfus artış hızının en yüksek olduğu dönem ise bakın şurada görüyorsunuz 1960 seviyesidir diyeceğiz. Burada da nüfus artış hızının çok yüksek olduğunu söylüyoruz arkadaşlar. Gelelim bir diğerine. Nüfusun dağılışını
13:12 etkileyen faktörler. Yine sorunuz arkadaşlar. Hocanız mutlaka buradan soru sorar. Nüfusun dağılışını etkileyen doğal ve beşeri faaliyetler vardır. Doğal faktörler iklim, yer şekilleri, toprak, eee, yine baktığımız zaman akarsu, bitki, okyanus ve deniz kıyıları, doğal kökenli afetler. Bunlar doğal faktördür. Beşeri faktörler içerisinde ise tarım, hayvancılık, sanayi, ulaşım, turizm, tarihi ve dini yerler, madencilik, siyasi nedenler ve nüfus politikaları, göçler, beşeri afetler gibi faaliyetler nüfusun dağılışını etkileyen beşeri ve ekonomik faaliyetler olarak nitelendirilebilir arkadaşlar. Gelelim dünya nüfusunun dağılışında. Mesela arkadaşlar burada kıtalar arasında, ülkeler arasında ülke
13:57 içinde nüfusun seyrek veya yoğun olduğu yerler vardır. Mesela nüfusun doğal faktörlerde nüfusu etkileyen yerler var. Buralar nereler? Şöyle baktığımız zaman bir [boğazını temizler] kutuplar arkadaşlar kutuplar çok soğuktur. Aşırı soğuktur. Buralarda yerleşme yoktur. Yüksek dağlık alanlar burada seyrek nüfusludur. Çöller seyrek nüfusludur. Peki hocam dünyada nüfusun yoğun olduğu ya da nüfusa elverişi yerler neresi? Ilıman iklimin olduğu yerler, su kaynaklarının olduğu yerler, verimli topraklar. Buralarda nüfus yoğundur arkadaşlar. Ekonomik olarak baktığımızda ise özellikle ulaşımın geliştiği yerler. Bakın ulaşım çok önemli. Sanayileşmiş yerler. Nüfus yoğunluğu fazladır diyeceğiz arkadaşlar.
14:43 burada. Tamam mıdır? Bunları unutmayalım. Hadi gelin dünyada nüfusun yoğun ve nüfusun seyrek olduğu yerlere bakalım. Çünkü sınavda hocalarınız sorabilir arkadaşlar. Bir nüfusun arkadaşlar seyrek nüfuslu yerler. 1. Kuzey Amerika'nın batısı burası dağlıktır. Seyrek nüfuslu. Bakın Güney Amerika'nın da batısı aynı şekilde dağlıktır. Amerika kıtasının batı kesimleri dağlık olduğu için nüfus seyrektir. Bir diğeri Amazon havzası. Bakın şurada Amazon havzasını görüyorsunuz. Burada iklim ve bitki örtüsünden dolayı nüfus seyrektir. Bir diğeri Kongo havzası. Aynı şekilde bakın Ekvatordur burası. Nüfus seyrektir. Bakın Kuzey Afrika. Afrika'nın kuzeyi çöldür burada. Çöl olduğu için nüfus seyrektir. Himalaya dağları bakın Hindistan hemen kuzeyinde Himalaya dağları dağlık alan. Orta Asya'nın iç
15:29 kesimleri özellikle çöldür burası. Bakın Avustralya'nın iç kesimi, merkezi kesimleri çöl olduğu için nüfus seyrektir. Sibirya burası çok soğuk bir iklime sahip. iklim şartlarından dolayı ve Grönland'da yine iklim şartlarından dolayı nüfus seyrektir diyeceğiz. Nüfusun seyrek ve nüfusun yoğun olduğu alanları harita üzerinden hocanız sorabilir. Dikkat edin. Nüfusu yoğun olan yerler. Bak şimdi Amerika'nın batısında nüfus seyrekti değil mi arkadaşlar? Doğusunda ise kuzeydoğu ABD'de sanayi faaliyetlerinden dolayı nüfus yoğundur. Yine bakın mesela Batı Avrupa'da nüfus yoğundur diyeceğiz. Gine Körfezi, Nijerya çevresi nüfus yoğundur. Nil deltası boyunca nüfus yoğun. Bakın şurada Himalaya dağları vardı. Nüfus seyrekti ama hemen altında Güney Asya
16:17 çevresinde Hindistan, Bangladeş var. Nüfus yoğun ve Doğu Asya'da arkadaşlar nüfus yoğundur diyeceğiz. Japonya, Çin var. Buralarda da nüfusun yoğun olduğunu söyleyeceğiz. Nüfusun seyrek ve nüfusun yoğun olduğu yerler bu şekilde arkadaşlar. Aklınızda bulunsun. Çok çok önemli. Bana göre böyle bir haritayi, soruyu ben olsam öğrencilerime sorarım. Muhtemelen hocalarınız da size soracak arkadaşlar. Dikkat etmekte fayda var. [boğazını temizler][homurdanır] Gelelim göç faaliyetlerine. Nüfusun dağılışını etkileyen faaliyetler içinde göç faaliyetleri de var. Tabii bu göç faaliyetlerine baktığımız zaman doğal ve beşeri faaliyetler olarak ayrılır. Burada tarihsel göçler var arkadaşlar. Burada zorunlu olan göçler var. Burada mesela nedir? Bir mübadele göçümüz vardır arkadaşlar. Zorunlu olarak yapılan göçe en güzel örnektir. Mübadele
17:04 göçü burada zorunlu göçtür. Mübadele değiş tokuş demektir arkadaşlar. Lozan barış anlaşmasıyla Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan değiş tokuşa biz mübadele deriz burada. O yüzden bunu unutmayalım. Mübadele neymiş? Değiş tokuşu anlamına geliyor. Ya da Romanya ile Bulgaristan arasında da yine mübadeleyi görüyoruz. Günümüzdeki göçlere baktığımız zaman doğal afet göçleri, savaş ve iç karışıklıklar, yoksullukluluklar, iş bulma isteği, eğitim, sağlık. Bu nedenle insanlar ne yapıyor? Günümüzde göç etmek zorunda kalıyor arkadaşlar. Çünkü göçün farklı farklı nedenleri var. Bunlar önemli. Bakın neden olarak sorabilir. Tarihi göçlere, kavimler göçü, yeni dünyaya olan göçler, köle göçleri ve sanayi devrimi sonrası işçi göçleri var. İlk
17:51 önce gelelim kavimler göçüne. İnsanlar arkadaşlar Türklerin ana yurdu Türkistan'dır. İnsanlar Türkistan'dan özellikle ne yapmışlar? Göç etmişler. Neden? Bir iklim değişikliği sebebiyle, kuraklık sebebiyle burada otlaklar azalıyor. Otlakların azalması sebebiyle otlakların yoğun olduğu yere gitmişler. 2. Doğal kaynakların nüfusa yetmemesi, hızlı nüfus artışı, Çinliler ve Moğolların baskısı yani savaşlar ve bir de yeni yerler keşfetme isteği var arkadaşlar. Bu yüzden insanlar ne yapmış? Türkistan'dan göç etmişler Türkler. Bir diğeri [boğazını temizler] beyin göçüdür. Beyin göçü özellikle kendi ülkesinden başka ülkesine nitelikli kalifiye insanların göç etmesidir arkadaşlar. bilim insanları,
18:37 mühendisler, doktorlar ve özellikle arkadaşlar teknoloji gibi araştırmada araştırma faaliyetleri yapan ve [boğazını temizler] gittiği zaman ülkeye faydalı olacak mesela yazılımcılar olabilir, bilgisayar mühendisleri olabilir. Bunlar çok önemlidir. Bunlar [boğazını temizler] daha iyi iş imkanları, yüksek gelir elde etmek amacıyla gelişmemiş ülkelerden gelişmiş ülkelere doğru göç ederler. Arkadaşlar [boğazını temizler] burada göçü veren ülkeler gelişmemiş ülkelerdir. Mesela Hindistan, Somali, Nijerya. Bunlar gelişmemiş ülkeler. Göçü alan ülkeler ise beyin göçünü alan ülkeler ise Kanada, Norveç, İsveç gibi, İsviçre gibi ülkeler beyin göçü alır. ABD gibi ülkeler beyin göçü alır diyeceğiz. Şimdi gelin bakın kitabımızda olan bir tablo var. Yine hocamız sor,
19:23 hocalarımız sorabilir diye bunu da buraya ekledim. Şimdi buraya baktığımız zaman etki alanı göç eden kişi ve ailesi için ayrıldığı ülke, gittiği ülke. Olumlu sonuçlara bakalım. Göç eden kişi ve ailesi için yeni iş imkanları ve kariyer imkanı olur. Daha yüksek yaşam saı standardı olur. Güvenli bir sosyal ortam olur. Ayrıldığı ülke için işsizlik oranı azalabilir. Çünkü insan işsizdir, gitmiştir. Ülkeye giren döviz akışı olabilir. Nüfus baskısı azalabilir. Ciddi ülke için iş gücü açığı kapanır. Kültürel çeşitlilik artar. farklı kültürden insan gelir ekonomik canlır. Peki olumsuz sonuçları bir göç eden kişi için kültürel uyumları kültürel uyum sorunları ortaya çıkar. Aile özlemi ve yalnızlık olabilir. Dil engeli ve dışlanma olabilir. Ayrıldığı ülke için beyin göçüdür. Bu da nitelikli iş güç
20:10 kaybıdır arkadaşlar. Maalesef üretim potansiyeli azalır. Nüfus yaşlanabilir. Çünkü gençler daha çok göç ediyor. Gittiği ülke için gece kondolaşma ve altyapı sorunları ortaya çıkabilir. Sosyal çatışma riski. kamu hizmetlerinde yoğunluk olabilir arkadaşlar. Şimdi demografik dönüşüm süreci ve nüfus piramitleri. En sonki konumuz budur arkadaşlar. Bir nüfus piramidine baktığımızda nüfus miktarı, nüfus artış hızı, doğum oranları, ölüm oranları, yaş gruplarına göre dağılım, eğitim durumu, ortalama yaşam süresi. Bu nüfusun özellikleridir diyeceğiz. Peki ya hocam bana şöyle bir nüfus piramidi verildi. Bir nüfus piramidinden neyi bulabilirim? Bak çok çok önemli. Lütfen unutmayın bunu. Karşımıza soru olarak gelebilir. Bir nüfus piramidinden 014 yaşı 65 yaş
20:58 üstünü 1565 yaş. Yani nüfusun yaş gruplarına göre dağılımını bulabiliriz. 1. Kadın ve erkek nüfusu bulabiliriz. 2. Ülkenin gelişmişlik düzeyi hakkında bilgi elde edebiliriz. 3. Nüfusun artış hızını bulabiliriz. Çünkü doğum oranlarından buluruz. nüfusun yaşlılık oranını bulabiliriz arkadaşlar. Şimdi şöyle bir şey var. Ya hocam ben şu nüfus piramitlerini hiç anlamıyorum. Nasıl anlayacağım derseniz bak iki dakikada nüfus piramitlerini bitiriyoruz. Gelebilecek her türlü soruyu yapıyoruz. Arkadaşlar bir ülkede nüfus piramidinin tabanı darsa, tabanı daralıyorsa bak tabanı daralıyorsa doğum oranı azalıyordur. Doğum oranı azalıyorsa genç
21:44 nüfus oranı azalıyordur. Genç nüfus oranı azalıyorsa yaşlı nüfus oranı artıyordur. Sakın unutma bir ülkede yaşlı nüfus fazlaysa gelişmiş ülkedir. Bitti. O zaman tabanın dar olduğu ülkeler doğum oranının az, nüfus artış hızının az, genç nüfusun az. Ama tavana baktığın zaman yaşlı nüfusun 65 yaş üzeri nüfusun fazla olduğu ülkelerdir. Bu ülke gelişmiş ülkedir. Bir ülkede yaşlı nüfus fazlaysa gelişmiş. Yaşlı nüfus az, genç nüfus fazlaysa gelişmemiştir. Hadi gelin bakalım ikinci ülkemize. Bakın taban geniş. Taban geniş. Bu ne demek oluyor? Doğum oranı fazla. Doğum oranı fazlaysa genç nüfus
22:31 oranı fazladır. Genç nüfus oranı fazlaysa yaşlı nüfus oranı azdır. Bakın görüyor musunuz arkadaşlar? 65 yaş üzlü nüfusa çok az. Burada ne kadar fazla? Burada çok az. Demek ki bu ülke gelişmekte olan ya da az gelişmiş bir ülke. Gelişmemiş bir ülke diyebiliriz. Bakın unutmayın. Taban genişse burada gelişmemiş ülke. Taban darsa gelişmiş ülkedir. Bu kadar basit arkadaşlar. Tamam mı? Aklınızda bulunsun bunu. Bunlarla ilgili bu şekilde yorum yapabiliriz. Karşımıza çıkarsa inşallah yapabileceğinizi düşünüyorum. Şimdi gelelim demografik dönüşüm aşamaları. Bundan sonra zaten sınava geçiyoruz arkadaşlar. Demografik dönüşüm aşamalarında 5 adet dönüşüm vardır. Bunlar nedir dediğimizde bir 1 birinci dönüşüm aşamasına baktığımız zaman doğum
23:18 oranı çok yüksek ölüm oranı da çok yüksektir arkadaşlar. Doğum ve ölüm oranı çok yüksek. Bakın nüfus piramidine bakın. Tabanı geniş doğum oranı çok fazla. Tavanda hiç insan yok neredeyse. Ölüm oranı çok fazladır. Bu ülkede doğum ve ölüm oranı çok yüksektir. İkincisine baktığımızda ise ikinci dönüm burası birinciydi. İkinci dönüşüme baktığımız zaman burada yine doğum oranı bakın çok yüksek olduğunu görüyorsunuz. Gördünüz mü? Doğum oranı çok yüksek ancak azalmaya başlayan bir ölüm oranı var. Bu ülkeler gelişmekte olan ülkelerdir. Sağlık hizmetinin gelişimine bağlı olarak bu ülkelerde ölüm oranı gitgide azalıyor. 3üncü dönüşüm aşamasına baktığımızda bu sefer doğum oranı da azalmakta, ölüm oranı da azalmaktadır.
24:04 Burası yavaşlayan bir nüfus piramidir. Hocam nüfus piramidinden doğum oranlarının azaldığını nasıl anlayacağım? Bakın tabanı ne yapmış? Daralmış. Gördünüz mü? Tabanı daralmıştır. 3üncü. Dördüncüye baktığımız zaman tam olarak gelişmiş ülke piramidir arkadaşlar. Burada özellikle neyi görüyoruz biz? Doğum oranı da çok az, ölüm oranı da çok az arkadaşlar. İstikrarlı bir nüfus artışı var. Ancak en sonda doğum oranının nispeten bir tık arttığını, ölüm oranının yine sabit kaldığını görüyoruz. Bu gelişmiş ülke piramidir. 4 ve 5 gelişmiş ülkedir. Gelişmiş ülkeler nüfus artış hızını arttırıcı yönde politika isterler. O yüzden buradan başa ne olmuş? Bak tabanı görüyor musunuz burada? Taban ne olmuş? Bir tık açılmış arkadaşlar. Taban bir tık genişlemiş.
24:49 Demek ki doğum oranı az artıyor diyeceğiz burada. Taban genişliyorsa doğum oranı bir tık artmış. Burada tamamen aslında bütün ülkelerin istediği yer 5 yerdir. Gelişmiş ülkeler bunu ister arkadaşlar. Şimdi sizlerle birlikte ne yaptık? Hocalarımızın sorabileceği, sınavda gelebilecek her yeri işledik arkadaşlar. Peki hocam bu kadar mı? Bitti mi? Hayır. Şimdi ne yapıyoruz? sınavda çıkabilecek, hocalarınızın sınavda sorabileceği 9 tane soru hazırlamıştık. Gelin bu soruları birlikte çözelim. Ya hocam bu soruları ben kendim çözmek istiyorum diyorsanız açıklama kısmına PDF'i bıraktım. Buradan alın mutlaka ama mutlaka çözün arkadaşlar. Bu PDF'i alın çıkartın. Sınava kadar mutlaka ve mutlaka burayı birkaç kere tekrar edin.
25:36 Bakın sınavda inşallah yüksek sonuçlar alacaksınız. Hocalarınız bu tarz sınav solarını çok seviyor. O yüzden bu tarz soruları hazırlayacaklarını düşünüyorum. Hadi gelin bakalım bir. Ne demiş sorumuzda? Küresel ısınmaya neden olan sera etkisi kavramını en basit haliyle açıklayınız. Atmosferdeki karbondioksitliklerin artması dünya sıcaklığı nasıl etkiler? Arkadaşlar sera etkisi denildiğinde ne vardı mesela arkadaşlar? Karbondioksit olur burada değil mi? Su buharı olur burada. Bu tür gazlar vardı. Özellikle karbondioksit. Bu gazların artmasıyla birlikte ne yapıyordu? Sıcaklık artışı yaşanıyordu. İşte karbondioksit miktarının artması. Hatta bakın şurada göstereyim sizlere. Konu olarak da hemen bakalım. Yukarıda anlatmıştık değil mi sizlere? Bakın sera etkisi neydi? Nerede? Hemen şurada.
26:24 Evet burada bakın su buharı, karbondioksit, metan. Bunların artması ne yapıyordu arkadaşlar? sera etkisini oluşturuyordu ve sera etkisi sıcaklığın dağılışında etkiliydi. Yani sera sıcaklığı dengede tutuyordu. Ama buradaki atmosferdeki gazların artmasıyla birlikte maalesef ki sera etkisi arkadaşlar sıcaklığı ne yapıyordu? Arttırıyor diyeceğiz. Sıcaklığı tutuyordu diyeceğiz. Karbondioksit ne yapıyordu? Karbondioksit ise sıcaklık artışında etkiliydi arkadaşlar. Özellikle fosil yakıt kullanımına bağlı olarak sıcaklığı arttırıyordu diyeceğiz. O zaman bunları buraya yazalım. Arkadaşlar ben yazamıyorum şu an fare kullandığımız için. Siz mutlaka yazın. İkinci sorumuz. Küresel ısınmanın sonuçlarından 3 tanesini yazınız. 3 tane. Bir buzulların
27:10 erimesi arkadaşlar küresel iklim değişikliği ile birlikte ne yapar? 1. Buzulların erimesi diyeceğiz. Siz daha güzel yazın buraya. 2. Bitki ve hayvan türlerinin yok olması. Bunlar arkadaşlar yok olur. 3. Ekstrem doğa olaylarının artması diyeceğiz. Ekstrem doğa olayları artıyor burada. Mesela aşırı yağışlar, aşırı kuraklık ve bunlar artıyor. Küresel ısıman sonuçlarında mesela dünya sıcaklığının artması gibi faaliyetleri söyleyebiliriz. Bu gibi şeyler vardır. Zaten üç tane yorumu yaptık. Bir diğer insanlık tarihi boyunca gerçekleşen nüfus değişimleri büyük sıçanma dönemleri olarak adlandırılan üç ana aşamada incelenir arkadaşlar. Birinci nüfus sıçrama dönemi alet edevat yapımıdır. İkinci nüfus sıçrama dönemi tarım devrimidir. Üçüncüsü ise sanayi
27:58 devrimidir. Bunları yazacağız. 1. Alet edevat yapımı. 2. Tarım devrimi 3. Sanayi devrimi. Bunları unutmayalım. Gelelim 4. sorumuza. Yukarıda Türkiye'nin 1935 ilile 2023 yılları arasında nüfus artış hızlı verilmiştir. Buna göre 1945 yılında nüfus artının düşmesinin temel sebebi nedir arkadaşlar? Hatırlıyor musunuz? 1945 yılında Dünya Savaşı var. Dünya Savaşı sebebiyle seferberlek ilan ediliyor. Yani tüm askerler sınır birliklerine yerleştiriliyor. Bu bağlamda 1945 yılında nüfus artiszin düşmesinin temel sebebi Dünya Savaşı sebebiyle seferberlik ilan etmemiz. Bunu yazarsak doğru olacaktır arkadaşlar. Gelelim bir diğerine. Nüfus dağılışını etkileyen
28:44 beşeri faktörlerden 5 tanesini yazınız demiş. Ne olur hocam? Bir sanayi. Şöyle yazamadım pardon. Sanayi olur. Başka hocam? Tarım olur, ulaşım olur değil mi? Ticaret olur burada. Ticaret başka hocam turizm olur. Turizm de olur diyeceğiz. 5 tane. Sanayi, tarım, ulaşım, ticaret, turizm gibi faaliyetler nüfusun dağılışını etkileyen beşeri faktörlerdir. Peki hocam bana hocam beşeri faktörler değil de doğal faktörleri sorsaydı? Yer şekilleri değil mi? iklim şartları, su kaynakları, toprak özellikleri, kara ve denizlerin dağılışı gibi faaliyetleri yazabilirdik arkadaşlar. Gelelim 6. sorumuza. Dünyada nüfusun seyrek olduğu yerlere üç örnek
29:31 veriniz. Bir neresidir arkadaşlar? Mesela Kuzey Afrika, değil mi? Kuzey Afrika. Ne var burada? Çöldür. Çöl olduğu için nüfus seyrektir. 2. Sibirya. Sibirya'da ne var arkadaşlar? Soğuk bir yerdir. Nüfus seyrektir arkadaşlar. Bir diğeri de neresi diyebiliriz? Himalaya dağları deriz. Himalaya dağları buralarda da hatırlarsanız nüfus seyrekti diyoruz. Başka neresi olabilir mesela? Grönland olabilir, Antarktika olabilir. Buralarda da nüfus seyrektir. Bir nüfus [boğazını temizler] piramidinden yararlanarak hangi bilgiler hakkında yorum yapılabilir arkadaşlar? Bir nüfus piramidinden bir kadın erkek nüfusa oranı bulunabilir. 2. nüfusun yaş gruplarına göre dağılımını yani 0 15
30:18 yaşı, 15 65 yaş yaşı ve 65 yaş üstünü bulabiliriz. Bir nüfus piramidinden arkadaşlar doğum oranlarını bulabiliriz. Bir nüfus piramidinden arkadaşlar yine yaşlı nüfus oranını bulabiliriz. Bu gibi faaliyetleri bulabiliriz arkadaşlar. Nüfus piramidine bakılarak bunlar ya da ülkenin gelişmişliği hakkında bilgi elde edebiliriz. Mesela hocam bu ülke gelişmiş ülke midir? Bakalım arkadaşlar taban nasıl? Geniş. Taban genişse doğum oranı fazladır. Doğum oranı fazlaysa genç nüfus oranı fazladır. Genç nüfus fazlaysa bakın yaşlı nüfus oranı azdır. Demek ki bu ülke gelişmemiş ülkedir. Tamam mı? Bu ülke neymiş? gelişmemiş
31:04 ülkedir diyoruz arkadaşlar. Gelelim bir diğerine. Yukarıdaki demografik dönüşüm aşamalarından birinci aşamanın özelliklerini yazınız arkadaşlar. Birinci aşamada ne vardı? Bakın şurada hemen yukarıda görüyorsunuz. Yüksek doğum oranı, yüksek ölüm oranı vardır. Burası sanayi öncesi toplumları ifade eder. Sanayi öncesi ilkel yaşayan toplumlarda sağlık hizmetleri gelişmediği için yüksek doğum oranları ve yüksek ölüm oranları vardır diyeceğiz. Burada nüfus çok fazla artmaz arkadaşlar. Ölüm oranı çok fazladır diyoruz. Göç nedir? Göç türlerine örnek veriniz. Göç insanların bulundukları yerlerden başka bir yerlere gitmesi kalıcı ya da devamlı kalıcı ya da geçici olarak yer değiştirmesine göç denir. Göç
31:51 türlerine örnek nedir hocam? Kavimler göçü vardı, beyin göçü vardı, işçi göçü vardı değil mi? Bunlar da [boğazını temizler] göç türlerine örnek olarak söylenebilir. Arkadaşlar sizlerle birlikte ne yaptık? 9. sınıfın 2. dönem 1. yazılıya tam bir şekilde hazır olmak açısından her şeyi gördük arkadaşlar sizlerle ve konumuzu da burada bitiriyoruz. Örnek bir yazılış çalışması da yaptık arkadaşlar. Sizin çok fazla zamanınızı almak istemiyorum. Bakın yarım saatte tamamıyla bitirdik. İnşallah sınavda 100 alacaksınız arkadaşlar. Bir sonraki dersimizde görüşmek dileğiyle. Kendinize çok iyi bakın. Hoşça kalın. >> [müzik]
