0:00 9. sınıfın 2. dönem 1. yazılısında MAP senaryosu yoğunluklu bir şekilde 3üncü temayı barındırıyor. Yani akışkanlardan sorumluyuz. Katı, sıvı, gaz, akışkanların basıncı, kaldırma kuvvetine bunlar gelecek yoğun bir şekilde karşımıza. Onun dışında genel tekrarı izleyenler bazı yorumlarda bulundular. Hocam bizde hareket türleri de var diye. Eğer ikinci üniteden de sorumluysanız sizden ricam 1. dönem 2inci yazılı genel tekrarımıza ve provamıza bir göz atmanız. Ben bu yazılıda tamamen MEB'in senaryolarından basınç ve kaldırmayla alakalı sorular hazırladım. Bu PDF'e de zedeb.com'dan ulaşıyorsun. Üzerine notlar alarak beni dinliyorsun ve ben sana sanki sen sıfırmışsın gibi, sanki genel tekrarı hiç dinlemedin konuyu. Bilmiyormuşsun gibi her soruda neleri bilmen gerektiğini hatırlatarak çözeceğim. Ayrıca tüm Zed öğretmenlerimi
0:46 seni yalnız bırakmıyor. İlk gün söz verdiği gibi tam gaz devam ediyorlar çalışmalarına. Sen de diğer branşlardaki yazılıların hazırlanmak istiyorsan Zed öğretmenlerimizin kanallarına bir ziyaret ediyorsun. Eğer hazırsan PDF'ini aldığın şöyle enerjin yerinde hızlı bir şekilde beni dinliyorsun. Yazılıdan yüksek notlarını alıyorsun. Bu arada şunu da söylemeden geçmeyeyim. Ben normalde bu dersi sizlere çektim fakat editlerken bir fark ettim ki teknik bir problem var. O yüzden ikinciyi çekiyorum. Beni motive etmek için ne yapman gerektiğini biliyorsun. Videoyu güzelce bir beğen. Güzel bir yorum yaz. Bir teşekkür et. Zahmet olmazsa abone değilsen bir abone ol ki ben de senin için bu çalışmalarımı aynı motivasyonla, aynı mutlulukla yapmaya devam edebileyim. Beni desteklediğiniz için baştan da hepinize çok çok teşekkür ediyorum. Hepinize başarılar diliyorum. Öyleyse ilk sorumuz gelsin. Şimdi
1:32 arkadaşım biz basınçtan sorumluyuz. Elimizde bir katı basıncı ile alakalı sorumuz var. Bir kargo görevlisi aynı ağırlığa sahip dört özdeş koliyi birleştirerek şekildeki gibi iki farklı düzenek oluşturuyor. Her bir kolinin ağırlığı da 10 new'mış. yere temas eden taban alanı da 2 m²ymiş. Yani şu 10 N, bu 10 N. Şurada bir tane daha var. Dörderli koymuşuz. Bunların ağırlıklarının aynı, her birinin temas alanının da 2 m² olduğunu söyledi. Buna göre verilen tabloyu doldurmam isteniyor. Şimdi toplam ağırlık demiş. Bunu öğretmenin sana toplam ağırlık diye değil de basınç kuvveti olarak da sorabilirdi. Hemen bir basıncı hatırlayalım seninle. Basınç neydi? P diye ifade ettiğimiz bu değer basınç kuvvetinin yüzey alanına oranı demekti. Genelde öğrenci şu basınç kuvvetinde bir
2:19 kargaşaya düşüyor. Biz bunu nasıl aşacağız? Basınç kuvveti nedir? Basınç kuvveti temas alanına etki eden dik kuvvetlerin toplamı demektir. Yani benim yüzey alanımla bir alakası yok. O yüzey alanına gelen dik kuvvetler ne? Bunlar benim basınç kuvvetimi belirtiyor. Katıların da basınç kuvvetini eğer başka ekstra bir kuvvet yoksa sadece ağırlıklarıyla tanımlıyoruz demiştik. O zaman gel biz birlikte seninle 1 ve 2 nolu düzeneklerdeki toplam ağırlıklarımız veya basınç kuvvetlerimiz neymiş? Buna karar verelim. Hocam dedin elimde 4 tane koli var. Her birinin de ağırlığı 10ar newsa o zaman bu iki düzenek içinde toplam ağırlık veya basınç kuvveti 40ar new kadardır. Kabul müsün? Şöyle bir bak. Başka bir şey yok. Sadece ağırlıklarını yazdık. Gelelim temas yüzey alanına. Her bir karenin
3:06 temas yüzey alanı 2 m² kadarmış. Şimdi şuraya baktığımda 1inci düzenekte 4 karem de temas ediyor yüzeye değil mi? O zaman 4 x 2'den 1inci düzenekte 8 m²elik bir temas yüzey alanım var dedim. İkinci düzeneğe baktığımda ikişer ikişer üst üste koymuşuz. Yani burada 2 m², burada 2 m². O zaman temas yüzeyım 4 m² gelmiş oluyor. Anlaştık mı? İki düzeneğimiz var. Toplam ağırlıklarını yazdık. Toplam temas alanlarını yazdık. Şimdi artık seninle basıncı konuşabiliriz. Çünkü basıncı konuşmak için bu iki değere ihtiyacımız vardı. Basınç kuvvetin ne? O temas yüzeyine etki eden ve temas yüzey alanın ne kadar? E ben artık bunları biliyorsam bunların oranı bana basınç değerini verecek. 40 N/8 m² 40/8'den 5
3:51 pascalı bana tanımlamış oldu. Çünkü şunu Newton olarak tanımlamıştık. Sı birim sisteminde bunu metrekare Newton/ecal değerini vermekteydi. İkinci düzeneğe baktın. Ağırlığın aynı fakat bu sefer temas yüzeyi alanını azalttın. Benim yüzey alanım azalırsa uygulanan basınç değerim artacaktı. 40/4'ten 10 pasal olmuş oldu. Yani hocam ben şu çıkarımı yapabilir miyim? Temas yüzey alanım yarıya düştü. Basıncım iki katına çıkmış oldu. Yüzey alanımla ters orantılıydı basınç değerim. Basınç kuvvetimle ağırlığımla doğru orantılıydı. 1inci soruyu tamamladık. Burada bizim için önemli olan şu formülü bilmemiz. Bu formülü sorulara uyarlayabilmemiz. Burada da en büyük kargaşayı basınç
4:37 kuvvetinde yaşarsın. Eğer başka ekstra böyle üzerine bastırdığın bir kuvvet yoksa sadece katılar ağırlıklarından dolayı basınç kuvveti uygular. Ağırlıklarından dolayı basınç uygular diye yorumlayacaksın. Gelelim ikinci sorumuza. Bu sorunun şekli gerçekten güzel, korkutucu bir soru gibi. Bakalım. Bir kalem şekillerdeki gibi parmaklar arasında tutulursa F1 F2 basınç kuvvetlerinin F1 F2 neresi? Şuraya bir bakayım. Burası F1, burası F2. basınç kuvvetlerinin büyüklüğünü ve F'in uygulandığı yüzeydeki basınçla, şuradaki basınçla buraya P1 diyelim, buraya P2 diyelim. Uygulandığı yüzeydeki basınç da kalemin temas yüzeylerindeki basıncı kıyaslamamı istedi. İki farklı şekil var. İkisini de ayrı ayrı şöyle değerlendirelim seninle. Ben ilk olarak
5:25 kolaydan başlıyorum. İkinci şekilden. Neden? Çünkü biz seninle derslerimizde şöyle karar vermiştik. Şöyle bir örnek üzerinden ilerlemiştik. Bir çivi göstermiştik. Buradan ben ne uygularsam katılar basınç kuvvetini aynen ilettiğinden burada da aynı basınç kuvvetini görürüz demiştik. Sadece yüzey alanı değiştiği için basınç değişiyordu. Öyleyse şunu der misin hocam? Buradan F uyguladın ya. Katılar da basınç kuvvetini aynen iletiyor ya. F2 ikinci şekilde direkt F'e eşittir. Kabul müsün? Şöyle bir bak. Ben buradan ne kadar kuvvet uyguluyorsam aynen iletildi bu kuvvet. Şimdi gelelim seninle şuradaki P1 ve P2 değerlerini konuşmaya. Eğer benim basınç kuvvetlerim aynıysa bir buradaki temas yüzey alanına bakalım seninle. Şuraya bir de şuraya bak. Ucunda noktasal bir temas söz konusu.
6:12 Yani uç kısmında yüzey alanını azalttığın için uç kısımdaki basınç çok daha yüksek. Hocam o zaman bu ikinci şekilde P2 değerim P1 değerimden büyük. Onu da yazalım. F/ A2 diyelim. F/ A1 diyelim. A2 daha küçük olduğu için buradaki P2 değerimiz kesinlikle daha büyüktür demiş olduk. Anlaştık mı? Yatay düzlemde bir kalemin parmaklar arasında nasıl basınç kuvvetini ilettiğini ve basıncın nelere bağlı olduğunu konuşmuş olduk. Peki hocam şu düşeyde ne değişti? Neden siz şekil 1'e zor dediniz? Ben burada da aynen F iletildi. Burada da F1'e F diyemez miyim? Diyemezsin. Hani daha yeni demiştik ya. Eğer başka herhangi bir kuvvet yoksa sadece ağırlığından dolayı basınç uyguluyordu.
6:58 Eğer üzerine bir F daha uygularsak artık biz seninle buradaki basınç kuvvetini G + F yazarız. Sonra taban alanına böleriz. Buraya baktığımda ben kalemimi artık dik pozisyonda tutuyorum. Yani ağırlık da benim bu temas yüzeyime dik bir şekilde etki ediyor. Bak ikinci şekle. Ağırlığın burada, temas yüzeyin burada. O yüzden burada biz ağırlığı hiç işleme sokmadık. Fakat şekil 1'e baktığımda buradan bir g var. Buradan da f var. O zaman f1 dediğim değer g + yani kalemin ağırlığı artı benim yukarıdan bastırdığım e o f kuvvetine eşit olmak zorunda. Toplam bir şekilde f1'e iletildi diye yazmış oluyorum. Şimdi buradaki basınçları konuşalım. Yine
7:45 burada a1 var. Burada a2 var diyelim. Şimdi şuradaki a1 ile a2'yi kıyasladığımda a2 kesinlikle daha küçük. Temas yüzey alanı küçük olduğu için basıncım zaten büyük. Aynı zamanda bu 2 nolu yerde yani şu kısma baktığımda tam o uç kısmına hem orada basınç kuvvetim daha büyük geldi. G + F kadar hem de taban alanım düşük geldi. O yüzden burada da P2 değerim kesinlikle P1'den büyüktür. Hatta onu da şöyle yazalım. P2'yi nasıl yazacağız seninle? Oradaki basınç kuvvetini konuşacağız. G + F kadardı. A2 vardı. Bu daha büyüktü. Yukarıda sadece basınç kuvveti F'ten ibaret. Çünkü ağırlık şu kısma temas etmiyor henüz. O zaman buraya F dedim, A1 dedim. Hem bu küçük hem bu büyük. O
8:31 yüzden P1 değerim çok daha küçük gelecek diye yorumlamış oldum. Yani şekil 1 ve şekil 2'ye baktığımda benim bu kalemi dikey veya yatay pozisyonda tutmam kalemin ağırlığının basınç kuvvetine etkisiyle konuşacağım bir ayrıntıymış. Ben bu soruyu yıldızlıyorum. Öğretmeninizin yerinde olsaydım kesinlikle bunu sorardım. Bu kavramı iyi anladınız mı diye. Bu 3üncü soru biraz daha maalesef Maarif modelde siz o soru bankalarında sayısal sorulara maruz kaldığınız için biraz daha böyle sayısal ve matematiksel oranı yapın diye biraz eleyici bir soru tipi. Bakalım ne diyor bize. Şekildeki KL cisimlerinin yere uyguladıkları basınçlar eşit ve 2P kadarmış. Şimdi basınçları eşit fakat bu K ve L''nin ağırlığını bilmiyorum. Temas yüzey alanlarını bilmiyorum. O yüzden
9:17 ben buna GK diyeyim, buna GL diyeyim. Ağırlıklarını bilmediğim için bunun yüzey alanına AK diyeyim, bunun yüzey alanına Al diyeyim. Bilmiyorum. Bunların oranları aynıymış ve 2P değerindeymiş. Diyor ki ben K'yı L''nin üzerine koyarsam yani şöyle olursa K + L olursa toplam basıncım 3P kadar oluyor. Eğer ki L''yi K'nın üzerine koyarsak bu durumda kaç P basınç olur? bunları sormayı istiyor benden. Şimdi burada biraz matematik işin içine girecek. İlk başta sorunun bana verdiğini bir yazıyorum. 2P ikisi için de aynı basınç değeriymiş. Gk/ AK aynı zamanda GL/ AL'ye eşit. Kabul ettin mi? Yani ağırlık dışında başka bir kuvvet olmadığı için
10:02 ben bu yüzeydeki basıncı ağırlığı yüzey alanına bölerek bu yüzeydeki basıncı bunun ağırlığını bunun yüzey alanına bölerek bulacağımı söyledim. Sonra bir de bana burada 3P değerini verdi. Hemen 3P'yi yazıyorum. K'yı gidip L''nin üzerine koymuşuz ya. Soru öyle dedi. Burada benim basınç kuvvetim ne olur? Bir durdur soruyu. Videoyu durdur. Sence burada basınç kuvveti olarak ne yazacağım? Bana bir bunu söyle hocam. Şimdi de eğer ki siz ağırlık dediyseniz başka ekstra kuvvet yoksa hem bunun ağırlığı hem bunun ağırlığı yani GK + GL diyenler doğru dedi. Toplam ağırlığı L''nin yüzey alanına bölerek bulacağız. Değil mi? Çünkü L''nin üstüne koyduk. Tamam. Şimdi o zaman bizim seninle burada birazcık oran yapmamız lazım. Ağırlıkları ne olabilir? Temas yüzey alanları ne olabilir? Seninle biraz
10:48 oranlayalım. Hemen şuradan başlıyorum. Diyorum ki K'nın ağırlığına 2G desem, yüzey alanına A desem tamam mı? 2/ A'dan 2 oranına ulaşsam L''nin yüzey alanına 4 değil de 2A diyeyim. O zaman ağırlığı da 4G kadar olsun dedim. Şöyle bir bak. 4/2'den yine 2'ye ulaştım. Eğer bunlar şu denklemde de bana 3'ü verirse doğru oran yaptım demek. K ve L''nin ağırlıklarını sen buradan 2'ye 4 diye buldun. 6G. L''nin yüzey alanına 2A demiştin. 6/2'den 3'ü sağladın. Yani doğru oran yaptın. K ve L''nin ağırlıkları ve yüzey alanlarını konuşmuş oldun. Şimdi artık seninle burayı cevaplayabiliriz. Burada basınç kuvvetim ne? Şuradaki gibi aynısı değil mi? Toplam ağırlığım. Toplam ağırlığım 6G
11:34 kadar mı K ve L''nin? Fakat artık yüzey alanım K'nın yüzey alanı olacak. Ona da sen oran olarak A değerini vermiştin. E hocam 2g/ A'ya 2P diyorsam, 6g/ 2A'ya 3p diyorsam 6g/1a'ya ne diyeceğim ben? Elbette 6P demiş olacağım. Yani aslında şu yorumu yapmış oluyoruz. Buraya a, buraya 2a dedik. aynı basınç değerine ulaşması için bunun ağırlığı g ise bunun ağırlığı 2g olacak dedik. Şimdi bunu alıp bunun üstüne koyduk. Yani ağırlığı artırdık. Burası 4G özür dilerim. Burası 2G olacak pardon. L''yi aldık K'nın üstüne koyduk. Toplam 6G. Taban alanı da iyice azaltmış olduk. Dolayısıyla daha fazla bir basınç
12:21 değerine ulaşmamız gerekiyordu. Bunu da böylelikle yazmış oldum. Yani uzun uzun şuradaki denklemleri aslında içler dışlar çarpımları yaparak da iki bilinmeyen iki denklem şeklinde çözebilirdi. Ben sadece orandan gidip aynı sayılara ulaşabiliyor muyum diye daha kolay bir yöntem tercih etmiş oldum. Şu 4üncü soru senin karşına katı basıncı ile alakalı gelecek asıl soru bence. Aşağıdaki tabloda günlük yaşamla karşılaşılan basınç ile bağlantılı bazı örnekler vermişiz. Buna göre bu örnekleri inceleyerek basınc etkisini belirle ve bu durumun nedenini açıkla demiş bana. Hemen birinci örneğe baktım. Marangozun çiviyi tahtaya çakmadan önce ucunu sivriltmesi. Neden çivinin ucu sivriltilir? Ya da bunu sivriltmekten kastımız nedir hocam? Sivrilttin. Yani
13:07 temas yüzey alanını azalttın. Temas yüzey alanı azalırsa basıncı artar. basıncı artsın ki daha kolay artık nereye ben bu çiviyi çakacaksam daha kolay içeriye girmiş olsun. Cepte basınç artar dedik. 2. Devenin geniş ayak tabanlarıyla kumda yürümesi. Şimdi deve büyük cüsseli bir hayvan. Ağırlığı fazla, basınç kuvveti fazla. Yani aslında yere daha fazla basınç uygular. Eğer benim gibi ayakları olsaydı. Bu durumda deve kumda tamamen batacaktı neredeyse. İşte geniş ayak tabanı bize neyi sağladı? Yüzey alanını artırarak basıncını azaltmayı sağladı. Basıncı azalsın ki kumda batmadan rahatlıkla yürüyebilsin. Basıncı azaltmayı
13:53 hedefledik dedik. 3. Mutfakta sebze doğramak için bıçağın keskinleştirilmesi birile birebir aynı. Neden çivinin ucunu sivrirttik? Neden bıçağı biz böyle bileyle de keskinleştiriyoruz? Temas alanı iyice azalsın, basıncı iyice artsın. Ben de rahatça kesme işlemini gerçekleştireyim. Karda yürüyen bir dağcının geniş tabanlı karakısı kullanması. Bak zaten bana kopyayı kendi cümle içerisinde veriyor. Geniş taban, geniş yüzey alanı, temas alanı. Basıncı azalsın ki karda daha rahat yürüsün. Batmadan yürüyebilsin. Maksadığımız basıncı azaltmak olmalı. 5. Paletli bir iş makinesinin tekerlek yerine geniş paletlerle tasarlanması. Hocam şimdi
14:39 paletli bir iş makinesi de aynı deve gibi, aynı fil gibi çok yüksek bir cüseye sahip. Ağırlığı fazla. Bu yüzden daha fazla basınç uygular. Eğer biz normal tekerlek versek ne olacak? Bu asfaltta ya da o iş yaptığı yüzeyde dibe batacak. O yüzden biz temas yüzey alanını artıran bir düzenek geliştiriyoruz ki basıncı azalsın. basıncı azalsın. Rahatlıkla o yüzeyde ilerleyebilsin. Bu yüzden palet sistemini kullanıyoruz dedik. Yani maksadın basıncı konuşurken basınç kuvveti ve yüzey alanıyla ilişki kurabilmek. Umarım anlatabildim. Güzelce bunları da cevaplamış olduk seninle. Geldik soru 5'e. Şöyle tam bir bağlam temelli soru. Tam MB senaryolarındaki
15:26 sorulardan hemen baktım. Gözüm korkuyor ama her zaman derslerimde de sana belirttiğim gibi özellikle fizikteki bir soru uzunsa bil ki cevabı içindedir. Bilki sadece okumana dayalıdır. Yani Okyanus Araştırma Enstitüsünde görev yapan bilim insanları sıvı basıncına etki eden değişkenleri incelemek amacıyla çeşitli su tanklarını kullanarak deney yapıyorlar. İlk durumda taban alanları A, sıvı yükseklikleri H, şekilleri farklı 3 adet su tanka özdeş sıvılarla doldurulmuş. Bak özdeş yani aynı sıvıyı kullanmışız. Ve bu tankların tabanına etki eden sıvı basınçlarının eşit olduğunu gözlemlemişiz. Hemen sıvı basıncının nelere bağlı olduğunu hatırlatacağım kendime. H, D ile ilişkiliydi. Aynı sıvıyı kullandın. Yüksekliklerin aynı, aynı ortamdasın.
16:12 Elbette ki bu tabandaki sıvı basınçlarının aynı olmasını bekliyorsun. Dur bakalım başka ne diyecek? İkinci durumda da özdeş 3 adet su tankımız var. Fakat bu sefer farklı hacim ve öz kütleye sahip sıvılarla doldurduk. Yani farklı cins sıvılar kullandık. Hepsinin öz kütlesi aynı değil. Tankların tabanına etki eden sıvı basınçlarının yine eşit olduğunu gözlemledik. Vay! Bak şimdi şuradaki yüksekliğimize bir bakalım. 2H kadar. Buradaki derinliğimize baktık. H kadar. Buradaki ise 3H kadar. Ve ben yine aynı basınç değerine ulaşmışım en alt noktada. E ben HDG kavramını biliyorsam o zaman seninle şunu konuşabilir miyim hocam? Aynı ortamdayız. G'lerimiz aynı. H'ı fazla olanın aynı basınç değerine eşit olması
16:58 için demek ki öz kütlesinin daha az olması gerekiyor. Yani bu x, y, z sıvıları farklı öz kütleye sahip kesin. Buna karar verdik. A seçeneği demiş ki, "İlk durumda sıvı basıncının eşit olmasının sebebi nedir?" Sen tabii öğretmeninden tampan almak için uzun uzun yaz. Ben HDG dedim. H'larım aynı, D''lerim aynı, G'lerim aynı. Bu yüzden aynı sıvı, aynı derinlik, aynı ortamdaki yer çekim ivmesi kabın şeklinden bağımsızdı. Bu sebepten tüm basınçlarımız aynı geldi. B'ye baktığımda ikinci durumda sıvı basıncının eşit olmasının sebebi ne? Bu sefer H'lar farklı fakat D''ler de farklı. Yani aynı sıvıyı kullanmadık. Başka öz kütleye sahip sıvılar kullandık. Bu yüzden bunların çarpımları
17:46 aynı geldi. H ve D''lerin çarpımı aynı geldiği için basınçlarım aynı oldu. İkinci durumda kullanılan sıvıların öz kütlelerini karşılaştır dedi. Bak şimdi 3 ve 2 sayılarını gördüm ya ben hepsini 6da buluşturacağım. Dedim ki burada 2H yüksekliği varsa bu sıvımın öz kütlesi 3d olsun. Çarpımları 6 gelmiş olsun. Burada 1H kadar yükseklikte var. O zaman buradaki öz kütlem 6d kadar olmalı ki çarpıma aynı sayıyı versin. Bu 3h kadar. O zaman bu 2D öz kütleli sıvı olsun ki benim çarpımım 6 olmuş olsun. Yani buraya baktığımda hocam eğer ki benim basınçlarım aynıysa HDG'den yola çıkarak aynı ortam G'ler aynı. H'ı fazla olanın yani Z kabındaki sıvının öz kütlesi en
18:35 az olmalı ki çarptığımızda aynı sayıya ulaşmış olalım. Ya da Y'ye bak, D'si en büyük geldi. Neden? Çünkü H'ı en küçüktü. O zaman öz kütlesi en fazla 10un olsun ki çarpımları aynı gelmiş olsun dedim. Buradan yola çıkarak Y sıvısının öz kütlesi en fazla. Sonra x en az öz kütleye de z sıvısı sahip olsun. Çünkü onun yüksekliği daha fazla diyerek biz bu sıralamayı yapmış olduk. Tam anlamıyla sana sıvı basıncın da karşına gelebilecek soru tipi bu. HD'den gidebiliyor musun? Sıvı basıncının kabın şeklinden bağımsız olduğunu biliyor musun? H ve D''yi çarparak yükseklikleri farklı, öz kütleleri farklı. Sıvıların
19:22 basınçlarını hesaplayabiliyor musun? Sıvı basıncında HDG'yi bileceğiz. Bir de Pascal prensibi vardı. Eğer genel tekrarı izlemediysem, bak şuralara koyuyorum. Kesinlikle gir izle. O genel tekrarda bir şeye daha değinmiştik. Hani katılar basınç kuvvetini aynen iletiyordu ya. Sıvılar da Pascal prensibinde basıncı aynen iletiyor. Ancak burada da sana matematiksel hiçbir soru gelmeyecek. öğretmenim diyecek ki sıvı cendereleri işte biz otomotiv sektöründe nasıl o koca koca arabaları kaldırabiliyoruz veya hidrolik fren sistemi ne demek? Sen de diyeceksin ki hocam hidroyu gördüm içinde sıvı var. Sıvılar da basıncı aynen iletir. Demek ki biz o koca koca arabaları rahatça kaldırabiliyor olmamız, rahatça durdurabiliyor olmamızın ana sebebi
20:07 sıvıların basıncı her yöne aynen iletmesi Pascal prensibi diye cevaplayacaksın. Başka hiçbir şey yok. Burada yine aynı katı basıncındaki gibi sana bir tane daha bir matematik demeyeyim de mantığını anlayıp anlamadığını sorabileceğimiz bir soru tipi. Bunu ekledim. Eşit hacim bölmeli kapta şekildeki kadar sıvımız var ve bu sıvının kap tabanındaki basıncı P, sıvı basınç kuvveti F kadarmış. Buna göre şekildeki kap ters çevrilip diğer yüzeyinin üzerine konulursa P ve F nasıl değişir? P HDHG diye bulacaktık. F'i de HDG x yapacaktık. Eğer ki düzgün bir kapsa, ağzı daralan, ağzı genişleyen bir kap değilse bunu da konuşmuş olalım. Şimdi ben diyorum ki burası H kadar olsun arkadaşım. Bu sıvım da D olsun.
20:54 Hemen ilk versiyonda P'yi yazıyorum. H DG kadar. F'i yazalım. Şimdi bak burası benim sıvımın olduğu kap kısmına bakıyorum. Düzgün bir kap değil mi? Düzgün kaplarda ne demiştik? İçerideki tıvının ağırlığına eşitti. Basınç kuvveti G kadar olsun. Ya da hocam ben oradan gitmeyeyim de HDG xeyeyim. 2S olsun ya da AD 2A olsun. Böyle yazmak istiyorum. Süpersin. Ben bunu ters çevirdiğimde şöyle 1 2 3 4 bölme olacak. Şurada da iki bölme olacak. Buradaki iki bölmeyi dolduran sıvım sence kap ters çevrilince kaç bölmeyi dolduracak? Hocam şimdi burada da dörtlük yüzey alanına
21:39 yayıldığı için bunun yarısını dolduracak. Yani h/2'si dolu olacak. Bak burası bir bölme eder. Burası da bir bölme eder. Yani birazcık hacim kavramını da sana sormak istiyoruz, hatırlatmak istiyoruz. Hayalet iki bölme doluydu. Dörtlük alana yaydın. O zaman yarım bölme dolu olacak diye bunu söylemiş oldum. Şimdi artık bana P'yi yazdırabilir misin hocam? Tabii. Ne var ki? Derinliğini biliyor muyum? H/2 kadar. Sıvımın öz kütlesinde bir değişiklik olmadı. Eğer ki siz buna P dediyseniz artık burası ne olur? Yarıya inmiş olur basıncı. Çünkü yüksekliğimiz yarıya indi diye yorumlamanı istiyorduk. Peki gel basınç kuvvetini konuşalım seninle. Yine benim kabımın sıvımın dolu olduğu kabın şekline bakıyorum. Düzgün
22:26 yükselen bir kap değil mi? Ağzı daralmıyor, ağzı genişlemiyor. O zaman yine yeniden sadece kabın içindeki sıvının ağırlığına eşit olmayacak mı? Evet. Peki benim ağırlığım değişti mi sankı ters çevirince? Hayır hocam o zaman f'im yine g. Ancak hocam ben bu içime sinmedi. Ben HDGS'ten gitmek istiyorum dedin. Ben de yazdım. Yüksekliğim ne kadar oldu? H/2. Öz kütlem değişmedi. G değişmedi. Ancak 1 2 3 4 yüzey alanı oldu. Gerekli sadeleştirmeleri yap. Bak, HDG x 2S'ti. HDG x 2S olmuş oldu. Yani hocam basıncım evet yarıya indi ancak basınç kuvvetim değişmedi diye yorumlamış olduk. Kimi
23:12 arkadaşların yorumlarına baktığımda özellikle bu yan yüzeyi etki eden basınç kuvvetleri işte H/2dg'ler falan bunlarla cebelleşmişsiniz arkadaşım. Bunlar MEB kitabında Maarif modelde söz konusu değil. sizden en temel haliyle katı basıncı nelere bağlı? Basınç kuvveti nelere bağlı? En temel haliyle sıvı basıncı nelere bağlı? Sıvı basınç kuvveti nelere bağlı? Bunları konuşmanızı istiyoruz. İnanın böyle ağzı daralan, ağzı genişleyen kaplardaki o matematiği yapmanız veya yan yüzeylerdeki matematiği yapmanız sizin sorumluluğunuzda değil. Biliyorum siz şu an birçok soru çözmek istiyorsunuz. birçok kaynak tarıyorsunuz ve çoğu kaynakta eski mantıktan ilerliyor veya çoğu öğretmen de içine sinmiyor. Ya şurayı da göstereyim diyor. İyice karışıklığa giriyorsunuz. Ancak benim
23:58 için şu soruları cevaplıyor olmanız Maarif modelde sizin bu konuyu halletmiş olmanız demek. İçinizi böyle rahatlatmış olayım. Geldik soru 7'ye. Şekle baktın mı? Ürkütücü bir şekil. Ancak şimdi katıyı hallettik, sıvıyı hallettik. Demek ki akışkanlarla alakalı bir sahadayız dedik. Ne yaptık? Seninle oturduk. Sıvı basıncında Pascal prensibi dedik. Belli isimler de öğretmenin sorabilir. Bunu da PDF'ine not al. Pascal prensibi sıvıların basıncı aynen iletmesiydi. Çünkü belli bilim insanları karşımıza çıkıyor bu süreçte. Akışkanlarda hemen hatırladığım bir bilim insanı vardı. O da Bernolli'ydi. Bernolli bize şunu söylemişti. demişti ki eğer ki bir cisim, bir akışkan hareket halindeyse, akış halindeyse basıncı daha azdır. Yani durgunken daha
24:46 yüksek basınç uygularsın. Hareket halindeyken daha az basınç uygularsın. Bunu söyledi. Ve burada da bize bir dinamik sundu. Dedi ki bu hareketi nasıl yorumlarsın dedi. Özellikle derste de örneğini vermiştim. Hemen aklınıza hortumun ucunu sıkıştırdığımız, daha tazyikli akmasını sağladığımız o hikaye, günlük hayatta karşılaştığımız o durumu hatırlayın demiştim. Ben hortumun ağzını kapatırken yüzey alanını azaltıyorum ve suyum daha yüksek hızla hareket ediyor. Suyumun daha yüksek hızla hareket etmesi demek orada basıncının daha az olması demek demiştik. Bana da anlatmış. Bir tarım arazisinde kullanılan bir sulama sistemimiz var. Farklı genişlikte dört borumuz var. Kesit alanlarını verdim. kesit alanları arasındaki ilişkiyi verdim dedi. En yüksek kesit alanı burada, en az kesit alanı burada. Bana
25:33 bunları tanımladı, değil mi? A3 en yüksek, A2 en düşük diye. Kesit alanını bildikten sonra seninle çat diye hızlarını yorumlayalım mı? En hızlı nerede akacak? Kesit alanı en küçük olan yerde. Yani hocam şuradan yola çıkarak ben hemen bir şuraya yazayım. V3 diyeyim, V1 diyeyim, V4 diyeyim, V2 diyeyim. Tamam mı? Kesti alanı en küçük olan yerde en hızlıydı. Kesti alanı en büyük olan yerde de en az büyüklükte hıza sahip olacak demiştik. Tamam. V3'te en yavaş olduğunu söyledik. Peki basıncını konuşabilir misin? Hocam siz ne dediniz? Akış halindeyken yani siz değil de Bernolli dedi. Eğer hareket fazlaysa, hız fazlaysa basıncımız da bir o kadar az dedi. E o zaman burada benim
26:22 hızım en yavaş olan versiyondaydı. O zaman burada basıncım en büyük. Sonra şöyle yaptım. En az basınç 2 nolu kesit alanının olduğu yerde. Çünkü orada akışkanım en büyük hıza sahip dedik. Aslında soruyu cevapladık. Diyor ki doğru mu yanlış mı? Borularda oluşan basınçlar P3, P1, P4, P2 doğru dedim. Akış hızları arasında 2 nolu yerde en hızlı, 3 nolu yerde en yavaş. Doğru dedim. Su dar kesitli borudan geçerken hem basıncı hem de hızı aynı anda artar. Hemen hayal ediyorum. Su dar kesitten geçerken evet hızı artıyordu fakat daha hızlı hareket ettiği için basıncı daha az oluyordu. O zaman bunu yanlış olarak
27:07 belirttik. Sadece hızı artıyor. Daha dar bir kesit alanında basıncı azalıyor diye yorumlamış olduk. Güzel bir soruydu. Akışkanlara dair de bilmen gereken buydu. Ha tabii öğretmenin Bernouli prensibiyile alakalı günlük hayatta ne gibi örnekler görüyoruz der. Hemen aklına rüzgar gelsin. Rüzgar bir gaz, bir akışkan halinde. Gaz akışkan halinde olduğu için basıncı daha az diye. Alçak basınç, yüksek basınç bölgelerine örnek olarak gösterebilirsin. İşte rüzgarlı havalarda çatıların uçması, rüzgar lavalarda şemsiyemin ters Burada hareket varsa bir akışkanda aklına hemen Bernolli prensibi gelmeli. Böyle bir sözel soruda karşına çıkabilir. 8. sorumuz demiş ki,
27:53 "Atmosfer dünyayı çevreleyen gaz tabakasıdır. Bu gazlar ağırlıklarından ve birbirlerine çarpmasından dolayı bir basınç uygular. Bu basınç açık hava basıncı olarak tanımlanır. Tamamdır. Buna göre bu ifadelerden doğru olanların yanına tik işareti koyunuz" demiş. Yüksek bir dağın zirvesinde açık hava basıncı deniz seviyesindekinden daha küçüktür. Şimdi atmosfer biz yukarıya çıktıkça seyreliyor değil mi? Sen bunu biliyorsun. Deniz seviyesinde maksimum seviyede sanki şey gibi düşün. Mesela denizin dibine doğru iniyorum. Tamam mı? Denizin dibine doğru indiğimde üstümdeki yükseklik daha fazla olduğu için basınç daha fazla. Deniz seviyesinde de sanki biz bir gaz okyanusunun en dibindeymişiz gibi düşün. Gaz en alt noktasındayız. Yani üzerimizdeki gaz miktarı çok fazla. Dolayısıyla hemen şöyle diyeyim. Burası deniz seviyesi olsun. Tamam mı? Deniz
28:39 seviyesi. Şurası da dağ olsun. Şöyle dağ diyelim. Deniz seviyesinde P0 diye ifade ettiğimiz açık hava basıncı maksimum yukarılara doğru çıktıkça bu P0 değeri azalıyor. Niçin? Atmosfer miktarı, atmosferdeki gaz miktarı azalıyor. Dolayısıyla evet yüksek dağın zirvesinde deniz seviyesine kıyasla daha az bir atmosfer basıncı söz konusudur. Attım tekimi. Hava ısındığında genleşir ve yoğunluğu azalır. Dolayısıyla sıcak bölgelerde açık hava basıncı daha düşüktür. Şimdi hayal edelim. Zaten bilmemiz gereken iki kavram vardı. Bir dağ tepelerine çıktıkça atmosfer basıncı ne olur? Bir de hava ısındıkça ne olur? Eğer hava ısınırsa bu moleküller birbirinden uzaklaşmaya başlar. Ortaokuldan şeyi hatırla. Katıdan sıvıya, sıvıdan gaz formuna geçtiğimizi
29:26 hatırla. Ben benim dışarıdan bir ısı almam demek, sıcaklığımın artması ve bu moleküllerin birbirinden uzaklaşması demek. E bu moleküller birbirinden uzaklaşırsa sence bana daha mı az basınç uygular, daha mı çok? Hocam daha da uzaklaştıkları için daha az basınç uygular. Dolayısıyla sıcak bölgelerde açık hava basıncı kesinlikle daha düşüktür. Çünkü moleküller birbirinden uzaklaştı diye yorum yaptın. Atmosferdeki hava yoğunluğu her yükseklikte aynı kalır. Hayır hocam zaten biz birinci kısımda ona tik atmıştık. Yukarılara doğru çıktıkça azalıyor demiştik. Burada her yükseklikte aynı kalmaz. Azalır demiş olduk. Burada sana yine bir isim söyleyeceğim. Onu yine not alıyorsun. Burada da bilmemiz gereken Toriçelli diye bir arkadaşımız vardı. kendisi civa ile birlikte barometre düzeneğini
30:12 oluşturmuştu. Açık hava basıncına ölçen düzeneği ne yapmıştı? Deniz seviyesinde içi cıva dolu bir kaba cıva dolu bir boruyu daldırdığında cıva yüksekliğinin azalıp 76 cmde bu civanın yaptığı basınca eşit olduğunu gözlemlemişti. Dolayısıyla öğretmenin şu soruyu sorabilir. Toriçeli deneyini dağın yükseklerinde deneyimlesek nasıl bir şey görürdük? 76 sence 80 cm mi olurdu, 70 cm mi olurdu? Sen de derdin ki hocam dağın tepesine çıktıkça basınç azalacak. E zaten bu sistemde benim basıncımı ölçmüyor mu? O zaman oradaki sıvımın yüksekliği de azalmalı. Atıyorum 70 cmrelerde bir basınçla dengelenir. Çünkü atmosfer basıncı azalacak diye
30:57 söyleyebilirsin. Burada da Toriichelli yani Pascal'ı gördük isim olarak. Bernolli'yi gördük akışkanlarda. Torielli'yi gördük açık hava basıncında. Bu sorumuzu da tamamladık. Geldik belalın kaldırma kuvvetine. Benim derslerimi dinleyen öğrencilerim, haftalık bu derslere katılan öğrencilerim biliyor ki biz hem konu anlatımı hem soru çözümü yapıyoruz. Bu kaldırma kuvvetinin soru çözümünü yapmamıştım çünkü kimse istemiyor gibi algılamıştım. Ancak siz de işin ciddiyetinin farkına vardığınız için istiyorsunuz. Bu yazılıya yetiştirmeye çalışacağım. Sadece kaldırma kuvveti ile alakalı elinizdeki kitapları da çözdürebilecek seviyede bir soru çözümü yapacağım. Buradan da duyurmuş olayım. hala abone değilsen o yüzden lütfen kanala abone ol ve o zil sesini aç. Çünkü yoğun bir şekilde bu dersleri seninle bitirebileceğimiz bir planlama
31:42 yapıyorum. Haberin olsun. Demiş ki ağırlıkları aynı. KLM cisimleri farklı sıvıların içine bırakıldılar. Şekillerdeki gibi denge durumundalar. Hangi cisme uygulanan kaldırma kuvveti en büyüktür? Hangi cisme uygulanan kaldırma kuvveti en küçüktür? Yani bana diyor ki aslında kaldırma kuvvetlerini sırala. Bana bir bilgi verdi. Çok önemli bir bilgi. Ağırlıkları aynı ifadesi. Çünkü kaldırma kuvvetinde yaşadığın en büyük problem şu. Ben kaldırma kuvvetini ağırlıkla mı ilişkilendireceğim? Kaldırma kuvvetini V batan, D sıvı G formülüyle mi ilişkilendireceğim? Yoksa bir de öz kütleler var. D cisim, D sıvı. Bunlarla mı ilişkilendireceğim? Bir sürü değişken var. Biz bunları nasıl konuşacağız? Bana sorunun verdiği kavramdan yola çıkarak konuşabilirim. Ancak ağırlıklar aynı dedi. Hemen bir yazayım dedim. G, G ve G olarak yazdım. Bir de tabii bunların yanı sıra yüzüyor
32:29 mu? Yüzme, askıda kalma, batma durumlarına göre seninle kıyaslama yapmamız lazım. Batma dedim. Tamam mı? Eğer bana ağırlık verdiyse yani kuvvet verdiyse benim hemen bu yüzme, askıda kalma, batmaya uyarlamam lazım. Gelirim yüzdüğü için buna sadece kaldırma kuvveti etki ediyor. Başka herhangi bir kuvvet yok, değil mi? Kaldırma kuvveti ve ağırlık. O zaman buradaki kaldırma kuvveti bu cismin ağırlığına eşittir derim. Buraya gelirim. Buradaki kaldırma kuvveti yine başka bir kuvvet yok. Sadece ağırlığına eşittir. Ancak buraya geldiğimde burada artık bir temas var. Temas olduğu için şu yüzeyin bir de tepki kuvveti var. Burada da kaldırma kuvvetim var. Sadece batan cisimlerde kaldırma kuvveti o cismin ağırlığından daha az. Şöyle anlatabilirim. Bak burada kaldırma kuvveti eşitmiş ki burada durmuş. Eşitmiş ki ağırlığına burada
33:15 durmuş. Burada kaldırma kuvveti ağırlığına eşit değilmiş ki kaldıramamış havaya. Yere temas etmiş. Bir de oradan bir ekstra kuvvet gelmiş. Anlatabildim mi? Yani soru bana ağırlıklarını verdiği için sadece ağırlıklarından giderek şunu yazıyorum. Diyorum ki kaldırma kuvvetlerine bak. FK, FL. Bunların ağırlıklarına eşit ağırlıkları da aynıymış. Ancak M'ye ağırlığından daha az bir kaldırma kuvveti etki etmiş ki ben onu havaya kaldıramamışım. Ne askıda ne de yüzen durumda yapamamışım dedim. Buradan yola çıkarak hangi cisme uygulanan kaldırma kuvveti en büyüktür? K ve L'ye. Hangi cisme uygulanan kaldırma kuvveti en küçüktür hocam? M'ye etki eden demiş oldun. Tabii bu senin
34:00 tam içine sinmedi. Havada kaldı. Neden ya hocam? Biri yüzüyor, biri askıda, biri batmış. Sanki m battığı için daha fazla gibi hissediyorum. Haklısın. Ama o hissettiğin şey şu. Öz kütleleri. Burada öz kütlelerini sırala deseydi öğretmenim. Hocam baktım burada öz kütlelerini konuşabilir miydik? Bir bakalım. Aynı sıvı içinde olmadıklarından dolayı konuşamazdım. Sade ve sadece bunların öz kütlelerini şöyle konuşabilirdim. DK yani K cisminin öz kütlesi X sıvısından kesinlikle daha küçük ki 100müş. L sıvının öz kütlesi Y sıvısına eşitmiş ki askıda kalmış. M'nin öz kütlesi kesinlikle Z'den daha fazlaymış ki batmış diye yorumlardım. Ancak X, Y, Z'nin yani bu sıvıların
34:46 yoğunluğunu bilmediğim için veya KLM'nin hacimlerini bilmediğim için direkt KLM'nin öz kütlenerini kendi aralarında kıyaslayamam demiş oldum. Yaptığım şey bana hangi kavramı verdi ona dikkat etmek. Bak ağırlıkları aynı dedi. Ağırlıkları aynı oldu mu? Yapmam gereken yüzüyor mu askıda mı battı mı? Bunlara göre kaldırma kuvveti ile ağırlık kuvvetini o kütle çekim kuvvetini kıyaslayabilmek olabilir. Şimdi bir diğer soruda farklı bir kavramı konuşacağız. Nitekim şuna bakalım. Burak aynı hacme sahip. Bak şimdi. Şimdi hacim bilgisini verdi. Daha yeni ağırlık vermişti. Şimdi hacim verdi. Aynı hacme sahip sırasıyla kurşun cam ve meşeden üretilmiş küreleri su dolu bir leğene yavaşça bırakıyor. Bunun sonucunda
35:33 kurşun ve cam kürelerin dibe battığını hemen yapalım. Bak şimdi şu kurşun olsun. Tamam mı? Şu cam küre olsun. Bilmiyorum. Meşe kürenin ise suyun yüzeyinde kaldığını gözlemliyorum. Meşede yüzüyormuş. Bildiğim bir şey var bana verdi. Bunların hepsi aynı hacme sahipmiş. Diyorum ki bu 5V kadar olsun. Bu 5V kadar olsun. Bu da 5V kadar. Ancak meşe yüzdüğü için meşenin batan hacmi kesinlikle 5V'den daha küçük. Kabul müsün? Tamam. Diyor ki bir diğer bilgi daha geldi. Camın öz kütlesinin kurşuna göre de daha küçük olduğunu biliyormuş. D cam daha küçükmüş. D kurşuna göre. Ancak bu arkadaşlar her türlü benim sıvımın yoğunluğuna göre daha fazla yoğunlukta ki ikisi de batmış. Tamam.
36:18 Bunlara hakimiz. Bu ifadelerden doğru olanın yanına tik işaretini koy diyor. Birinci kısımda ne demiş? Kurşun ve cam küreleri etki eden kaldırma kuvveti birbirine eşittir. Hocam kurşun ve cama baktım bunlar batmışlar. Hocam battıkları için kaldırma kuvvetini gile ilişkilendirebilirim ve kendi ağırlıklarından daha az diyebilirim. Ama bana gile ağırlıkla alakalı bir şey verdi mi? Bir bak yukarıda. Vermedi. Ne verdi? Hacim verdi. E bunların hacimleri aynıymış. Hocam o zaman ben ne yapayım? Bana verilenle işleme gideyim. Kaldırma kuvveti V batan D sıvı G değil miydi? Aynı zamanda ortam aynı ortam. Sıvı aynı sıvı. Batan hacim hepsinin hacmi aynı olduğu için ikisi de kurşun ve cam da sıvıda battığı için batan hacimleri de aynı değil mi? Evet. O zaman kaldırma kuvvetleri eşittir. Doğrudur dedim.
37:05 Anlatabildim mi? Ya hocam ama şimdi burada bak kurşunun öz kütlesi camdan daha fazlaymış. Sanki bir şeyler farklı gibi. Haklısın. Neleri farklı biliyor musun? Kurşun daha ağır. Atıyorum kurşun 10 new. Tamam mı? Öyle diyelim. Mesela sallıyorum. G kurşun ne olsun? 10 N olsun. G cam 8 N olsun. Öz kütlesi daha az olduğu için aynı hacimde daha az bir ağırlığı var. Fakat bunlara kaldırma kuvveti ne kadar etki etmiş olsun? İkisine de 7 new etki etti. Ben şimdi ağırlıklarını bilmediğim için burada sadece diyebileceğim şey ağırlığına kıyasla kaldırma kuvvetleri daha az. Ancak bildiğim bir diğer bilgi var. İkisinin de batal hacmi aynı. Oradan yola çıkarak ikisinin de kaldırma kuvveti aynı diye yorumlayabilirim dedim. Çok güzel bir soruydu. 2'ye
37:52 baktık. Meşe küre cam küreye göre daha fazla miktarda suyun yerini değiştirir. Suyun yerini değiştirmek ne demek? Nasıl ben suyun yerini değiştirebilirim? Batan hacim kadar. Sence hangisinin batan hacmi suda? Meşenin mi? Cam kürenin mi? Hocam meşe yüzüyor. Meşenin batan hacmi daha az. Dolayısıyla meşe daha fazla miktarda suyun yerini değiştirmez. Aksine daha az ve batan meşe diyelim. Tamam mı? Ve batan meşe daha küçük ve batan cama göre. Hatta camın tüm hacmi sıvının içine batmıştı. 5V'lik suyun yerini değiştirdi. Ancak meşe yüzmüştü. Bir miktar kısmı batana hacimdi. O yüzden daha az miktarda sıvının yerini
38:38 değiştirdi dedim. 2'yi eledim. 3. Meşe küreyi etki eden kaldırma kuvveti ağırlığına eşittir. Bak şimdi kaldırma kuvveti ile ağırlık arasında ilişki kuracağım. Bunu yapabilmek için yüzüyor mu askıda mı batıyor mu buna bakacaktık. Çünkü yüzen ve askıda kalanlara ağırlığı kadar kaldırma kuvveti etki ediyordu. E hocam meşeye baktım yüzüyor. Meşenin ağırlığı neyse kaldırma kuvveti de ona eşit olacak. Çünkü çünkü neden yüzmekte hocam? Askıda kalsaydı da böyle derdim. Ancak batsaydı ağırlığından daha az derdim. Aynı cam ve kurşunda bahsettiğim gibi. Yani ağırlıkla bir ilişki kurmanı istiyorsa kaldırma kuvvetinde bilmen gereken, dikkat etmen gereken şey yüzüyor mu, askıda mı, battı mı buna bakmak. Eğer bana hacim, batan hacim
39:24 verdiyse V batan D sıvı G'den gitmek. Anla ayrıntı buradan ibaret. O bu kaldırma kuvvetinde bizim seninle bir isme daha ihtiyacımız var. O da Arşimet. Arşimmet prensibi dediğimiz şey Arşimette diyor ki kaldırma kuvveti aslında bu V batan D sıvı G ya bu V batan D sıvı G'nin bir diğer Türkçe sözeli ne biliyor musun? Bu hani ikinci öncülde şey demiştik ya batan hacim kadar sıvı yer değiştirir ve batan aslında aynı zamanda benim sıvımın hacminin ne kadar değiştiğini, ne kadar sıvıyı yer değiştirdiğimi söylüyor. D sıvı ile çarpınca burası m yeri değişen sıvı oluyor. Değişen sıvı. Yani V batan D sıvının çarpımı yeri değişen sıvının kütlesini veriyor m x G'den. Bu da G
40:12 yeri değişen sıvı demek oluyor. Yani aslında Arşimet de bize şunu söylüyor arkadaşım. Diyor ki senin kaldırma kuvvetin yeri değişen sıvının ağırlığına eşittir diye bambaşka bir ilke sunmuş oluyor bize. Bu da kafanın bir yerinde yer etmiş olsun. Pascal, Toruçelli, Bernolli ve geldi karşımıza Arşimet. Bunu da böylelikle bir bilgi olarak eklemiş olayım. 11. soru var. 12. soru var. Son iki sorudayız. Bunlar yine kaldırma kuvveti ile alakalı. Bir öğrenci suyla doldurulmuş kaba tahta malzemeyle üretilmiş homojen bir küreyi yavaşça yerleştirdi. Küre sıvının yüzeyinde dengede kalacak şekilde yüzüyor. Bak yüzmeyi gördün. Kafan çok rahat. Dedin ki hocam kaldırma kuvveti
40:57 bu cismin ağırlığına eşit. G diyelim. Tamam mı? yüzdüğü için. Daha sonra öğrenci suya bir miktar tuz ekliyor. Buraya tuz ekledik. Tuz tamamen çözünene kadar sistemdeki değişimi gözlemliyor. Tuzun ilk eklendiği andan itibaren tuz tamamen çözününceye kadar geçen süreç boyunca suyun küreye uyguladığı kaldırma kuvveti ve kürenin suya batmiy söylenebilir? Şimdi ilk olarak senin şunu bilmen lazım. Tabii burada öğretmeninin sana şu bilgiyi de vermesi güzel olurdu. Suyu tuzun öz kütlesi suyun öz kütlesinden daha fazla. Yani şunu diyebilirsin. Hocam ben tuz eklediğimde aslında oradaki yoğunluğu artırıyorum. Çünkü artık elimde tuzlu su olacak. Tuzlu su. Ben şimdi eğer ki suda yüzüyorsam tuzlu suda haydi haydi yüzerim. Hatta bunu yine derste seninle
41:43 şöyle örneklemiştik. Havuzda yüzmek mi daha kolay sence yoksa denizde yüzmek mi? Deniz tuzlusu olduğu için seni ne yapıyor? Daha yukarıya itekliyor aslında. Yani sen hala yüzüyorsun. Kaldırma kuvveti senin ağırlığına eşit olduğu için yüzdüğünden dolayı bak yüzdüğün için ağırlığına eşit olduğu için senin ağırlığın değişmiyor tuzlu su yapınca denize gidince o yüzden kaldırma kuvveti de değişmiyor. Ancak hocam ben denizde yani tuzlu suda daha rahat yüzüyorum. Neden? Çünkü kaldırma kuvvetini V batan D sıvı G olarak yazdığımızda bak ortam değişmedi. Ancak artık tuzlu sunuyun yoğunluğu fazla olduğu için batan hacmin daha az olmuş oldu. Senin ağırlığın da kaldırma kuvvetin de değişmedi. Sadece buradaki
42:30 yaptığın değişiklik sıvının yoğunluğunu değiştirmekti. Sıvımın yoğunluğu değişti. Daha yoğun bir sıvıda ben haydi haydi yüzdüm. Yüzme durumum değişmediği için benim kaldırma kuvvetimin ağırlığıma eşit olduğu durum da değişmedi. Yani kaldırma kuvvetim değişmedi. Ne değişti? Sadece batan hacmim değişti. O da yoğunluğu arttığı için batan hacmim azalmış oldu. Çok şık bir soru. Bütün kaldırma kuvvetini konuştuğumuz bir soru tipi. Geldik son sorumuza. Burada ne demiş bana? Sıvı yüzeyinden serbest bırakılan K cismi üç farklı sıvıda, şekildeki gibi dengede. Buna göre doğruları açıkla. sana öğretmenim bunları A B C olarak verecek. Uzun uzun cümleler yazmanı isteyecek. O yüzden biraz daha net ifadelerle belirtmen güzel olur. Gerçek yazılıda
43:16 şimdi aynı cisim. Bu sefer aynı olan bir şey var. Şu cismim aynı. K cismim. X sıvısına koymuşsun. Ben burada yüzmüşüm. O zaman bir öz kütle ilişkisini yazalım mı seninle birinci şekil için? Hocam X sıvım kesinlikle K'ya göre daha yoğun ki ben onun için de yüzebildim. Y sıvım kesinlikle K'nın yoğunluğuna eşit. Askıda kaldım. Z sıvımın yoğunluğu kesinlikle K'ya göre daha az. K daha yoğunmuş ki battı. Süper. Şimdi diyor ki K cismine en büyük kaldırma kuvvetini X sıvısı uygulamıştır. Yahu ben şimdi ne yapsı yazacağım? V batan D sıvı G'den mi gitsem? E X Y Z'nin şimdi bak oradan gidelim. Tamam mı? V batan D sıvı G. Hadi şu şu ikisine baktığımda batan hacim benim kendi hacmim ama X ve Y'yi,
44:03 Y ve Z'yi konuşacağım. Buraya geldim. Batanacım küçük, öz kütlesi büyük. Nasıl ilişki kurabilirim? Böyle havada kaldı. Beğenmedim. O zaman dedim aynı olan içeriden bir gideyim. Bu arkadaşın ağırlığına Gş olayım. Aynı arkadaş ağırlığında bir değişiklik yok. Yüzüyorsa kaldırma kuvveti bunun ağırlığına eşitti. Askıdaysa kaldırma kuvveti bunun ağırlığına eşitti. Ancak battıysa kaldırma kuvveti ağırlığından daha azdı. Kaldıramamıştı. Bu durumda K cismine en büyük kaldırma kuvvetini X sıvısı mı uygulamış? Yo hocam X ve Y aynı. Zde en az uygulanmış. O zaman bu gitti. Yanlış. Y sıvısının öz kütlesi K cisminin öz kütlesinden küçüktür. Y ve K'nın eşit olduğundan bahsetmiştik. Askıda kaldığı için gitti. Z sıvısının K cisminine uyguladığı kaldırma kuvveti K'nın ağırlığından küçüktür. Çünkü hocam
44:49 Z sıvısının içinde battı. Demek ki Z sıvısı bunu tam ağırlığı kadar kuvvet uygulayıp kaldıramadı. Yani askıda bile tutamamış. bırak yüzdürmeyi. O yüzden bu doğrudur. Kaldırma kuvveti 3üncü kapta bu cismin ağırlığından daha azdır demiş olduk. Anlatabildim mi? Bak öz kütlelerini konuşabildim. Batan hacimlerinden gitsem V batan, D sıvı G. Mesela Y ve Z için bunu konuşabilirsin. Tamam mı? Şuraya bakalım seninle. Batan hacmi burada ikisinde de aynı. G'ler de aynı. Z'nin yoğunluğu daha az. Bak Z daha az kaldırma kuvveti uyguladı. Y'ye kıyasla. Sonra bu ikisine gelip bakardın. Derdin ki hocam bak bunun batan hacmiyle bunun batan hacmine bak. Burada batan hacim daha fazla ancak yoğunluk daha az. İşte burada bir V
45:35 batan D sıvı. Bunların çarpımları aynı mı gelecek farklı mı gelecek bilemeyecektin. O yüzden de yüzme ve askıda kalmayı gördün mü ben genellikle ağırlıktan ilerlemeyi seviyorum. Çünkü ağırlıklarına eşit olacaktı. Yoksa bana hacim mi verdi, batın hacim mi verdi? Ona göre ayrıntılı bir şekilde farklı yorumlamalar da yapabiliyorum. Yani kaldırma kuvvetinde sana şuraya yazdığım kısım önemli. Bunları nasıl ilişkilendireceksin? Hatta şurası da yok. Özür. Şurası önemli. Yüz askıda kalma batma mı var? Sıvıyla cismin öz kütlelerini oranlama mı var? Yoksa hacmi verdiği V'ye batan D sıvı G mi var? Eğer yüz askıda kalma batmayı verdiyse ağırlıklarıyla ilişkilendirebilirsin. Bunları bildikten sonra kaldırma kuvvetinin tüm soru tiplerini çözebilirsin. Dediğim gibi eğer ki bu
46:23 videoda beni motive ederseniz ikinciye çektim çünkü teknik problemden dolayı ki etmeseniz bile ben yine sizlere kıyamadığım için kaldırma kuvveti ile alakalı şöyle kallaviye bir soru çözümü hazırlayacağım. Umarım yazılıdan önce de karşınıza gelmiş olur. Bakarsınız yazılıda o sorulardan biri çıkar. Öğretmeniniz sizi zorlamak ister. O yüzden ben elimden geldiğince hızlı bir şekilde hareket etmeye çalışacağım. Beni desteklediğin için, derslerime katıldığın için, beni motive ettiğin için, kanalıma abone olarak bu emekleri göz ardı etmediğin için sana çok teşekkür ediyorum. Gani gani başarılar diliyorum. Sonuçlarını da merakla bekliyorum. Kesinlikle bana yazılı açıklandıktan sonra gelip bildir yorumlarda. Hepinizi öpüyorum. Derslerimizde görüşünceye kadar kendinize iyi bakın. Hoşça kalın.
