Mustafa Öztürk’te Aklın Kıymeti Harbiyesi var mı?

0:00 Selamünaleyküm kardeşler. Arınma gecesine hoş geldiniz. Bu da 3ünc video. Aynı gece çekiyorum hepsini. E bu da Mustafa Öztürk'le ilgili. Bunu Hz. Ömer'le ilgili videosunu gördüm. Oradan işte tarihselcilik falan o muhabbetlere geçildi. Şimdi bu tarihselcilik normalde e eskilerse Farabi Marabi'ye nispet ederler. Şey çok şey ama Farabi'de metafizik Kur'an'dır bu. Yani dolayısıyla peygamber aleyhisselam bilginin geçişinin külliliğiyile alakalı. Eee zaten onun şeyini de anlayamıyor. Yani orada külli kamil geçse Peygamber Aleyhisselam'a kamil bir şekilde dökülür. Lafız ona göre dökülür. Anladın mı? Mesela Yunus Emre'nin şiirlerinde bir çeşit keramet var mıdır? Evet vardır. Yaz yazabiliyorsan değil mi? E dolayısıyla orada şeyi de ayrım. Lafız Peygamber Aleyhisselama ait. Çünkü tarihsen niye Allah böyle şey mi söyler

0:46 o falan. Hani şimdi bu arkadaşlar bu bu şeyleri kuramamasının sebebi iki tane ana problem. Birincisi zaten o külli gidecek bir felsefi birikim yok. Dolayısıyla burada eee avam statüsü. Bunu şimdi göstereceğim bu videoda. İkincisi zaten bu adam buz ediyor yine. Yani biz gelsek işte Mustafa Öztürk'e şey mi soracağız? Yani bir külliye gittiğini hayal ediyoruz ve adam mesela nefret ediyor bu dinden. Bu nefretiyle ne çıkarabilir ki Kur'an'dan bize? Hayırlı temel basic bir şey bakıyoruz. Önce adam bir dine inanıyorsa ve onunla ilgili bize tavsiye veriyorsa dinden nefret etmemesini beklemek. Peki şimdi bu eee yani böyle konuşuyorlar dağınık dağınık konuşuyorlar ya. İnsan sözlerini takip etmeniz için inşallah bir tane müstakil videosunu baştan sona inşallah açıp e hakkında konuşalım bakalım ne biliyormuş, ne anlatıyormuş bu arkadaş.

1:31 Videonun ismi şu: Kur'an'da aklın kıymet-i harbiyesi var mı? >> Akıl. İslam'da akıl, Kur'an'da akıl, İslam'da ve Kur'an'da aklın yeri, değeri, önemi nedir, ne değildir meselesini anlatmaya çalışacağım. İslam'ın akıl ve mantık dini olduğuna dair bir söylem vardır. Muhtemelen duymuşsunuzdur. Ayrıca Kur'an'ın akla çok önem verdiği ve insanları akletmeye, düşünmeye sevk ettiği yönünde de çokça söz duymuşsunuzdur. Evet, doğrudur. Kur'an'ın 4950 civarında ayetinde akıldan söz edilir. İsim olarak değil, fiil olarak. Efelun gibi genellikle ayet sonlarında yer alır. Akletmez misiniz diye Türkçeye aktarılır. Bunun yanında akletme fiilinin yanında tefekkür, tezekkür tedebbür itibar teemmül rey gibi kelimeler de hem Kur'an'da, hadislerde, diğer İslami kaynaklarda sıkça zikredilir. Aralarında nüanslar vardır. Söz gelimi. Tefekkür dediğinizde

2:18 bir işin sonunu düşünmek. Tedebbür dediğinizde tedbirden anlarsınız. Bir işin başından sonunu hesap etmek. Tezekkür ise anma hatırlama noktasından hareketle geriye dönük bir düşünme. İtibar bir karşıdan karşıya geçiş anlamı olduğu için kelimenin kökünde yani analoji kurma yani bir noktadan başka bir noktaya ulaşma anlamı var. İbret alma dediğimiz şey. Eee ama bütün bunların hepsi akıl kelimesinin altında toplanabilir. Akıl ve >> söylediği kelimelere dikkat edin. Şimdi saydığı şeyler ne? Birazdan bunların hiçbirinin Kur'an'da olmadığını söyleyecek. Yani az önce saydığı kelimeleri eee kendisi şey yapıyor. Ne? Eee bir konunun başından sonuna düşünmek. arka yani sebepten sonuca sonuçtan sebebe düşünmek vesaire gibi bütün bu kavramları muhtelif bir şekilde Kur'an kullanıyor. Yani akıl yürütmelerinin hangi çeşitlerini işte atıyorum illetten

3:03 malule, malulülden illete, sebepten sonuca, sonuçtan sebebe değil mi? Bütünü düşünmek bu sürecin. Hatta bundan başka kelimeler de basiret kullanıyor mesela. Tamamş. Basiret normalde bir insanın nasıl diyeyim kalp gözüyle düşünmek derler de deneyimle düşünmek gibi düşünebilirsin yani hani basireti. Evet. Bu adam basiretli bir adam. Nasıl deneyimle biliyor ve onu anlatıyor. Bu bilgi çeşidi mesela ya bütün Kur'an'ın bu var. Tamam mı? Şimdi bunun olmadığını anlatacak. Neden? Çünkü bu adama iyi bir şey gibi geliyor ve Kur'an'da iyi bir şey olmaması gerekiyor. Mustafa çünkü bundan rahatsız oluyor. Kur'an'da iyi bir şey olunca. Az önce anlattığı şeyde ne var? Analojiden de bahsediyor. Analoloji bir şeyi bir şeye benzetmek. Yani akıl türtme saydığı şey birazdan bunların olmadığını söyleyecek. Gerçekten çok ilginç. Yani >> bunların hepsi akıl kelimesinin altında toplanabilir. Akıl ne? Kur'an-ı Kerim'de

3:49 akıl bağlamak yani bebeyi ya da başka bir hayvanı bir yere bağlamak, kayıt altına almak, zabt altına almak aynı zamanda engellemek, mani ol. >> Kur'an-ı Kerim'de değil, Kur'an-ı Kerim'de akıllı, lügatta akıllı. Yani bir de böyle bir şey var. Kur'an-ı Kerim'de her şeyde Kur'an-ı Kerim bu şey yapmıştım zaten. Hani Kur'an-ı Kerim'de manda kasa Mercedes hani araba alırken falan konuşulan konu bu Kur'an-ı Kerim'de bu değil lügatta böyle. Evet, Kur'an'da da bu anlamda kullanılıyor. Genel anlamda bu var. Ama her şeyde Kur'an-ı Kerim'de, Kur'an-ı Kerim'de, Kur'an-ı Kerim'de hani aynı zamanda engellemek, mani olmak gibi yani ipini koparmamak anlamında bir mana taşır. Eee Kur'an-ı Kerim'de akletme fiilinin gerçek anlamı, delaleti nedir? Aslında biz burada bunu tartışacağız ve buradan hareketle akıl dediğinde Kur'an'ın ne tür bir akıldan söz ediyor noktasını açmaya, açıklamaya çalışacağız. Şimdi felsefede akıl işte Yunancaus, Latince,

4:35 rasyo veya intellekt dediğinizde bunu felsefi çerçevede tanımlayan, tanımlayalım dediğinizde akıl varlığın mahiyetini kavrayan, şimdi maddeden şekilleri, suretleri soyutlayıp kavramlaştıran analojiler Kur'an. >> Şimdi bak felsefede akıl ne peki? Yani Kur'an anlattı az önce. Tamam mı? Sebepten sonuca, sonuçtan sebebe. Analoji geçiş yaptığında değil mi? Analojik geçiş yapan, ondan sonra bütün hakkında düşünen falan akıl. Felsefede başka bir akıl var ama felsefedeki akıl ne? Varlığın mahiyetini kavrayın. Varlığın bak gerçekten bu inanılmaz. Ha insanlar bunları dinliyorlar. Ne anlıyorlar bilmiyorum ya. Varlığın mahiyetini kavraya normalde mesela İslam felsefesi terminolojisiyle bu cümlenin bir anlamı yok zaten de varlığın [boğazını temizler] mahiyeti varlığın mahiyeti olmaz. Varlık varlıktır. O is

5:22 bilmiyorum felsefe biliyor. Bilmiyorum. Varlığın mahiyetini kavrayan mevcudun diyelim. Hadi mevcutların mahiyetlerini kavrayan. Ne zaten ikincide atıf yapmaya çalıştığı şey o. Soyutlama yapan. Peki bir şey söyleyeyim. Az önce Kur'an'da akıldan bahsettiği işte analoji yapan önden sonra sen illetten sonuca sonuçtan illete veya analoji yaparken bu soyutlamayı zaten yapmak zorundasın. Yani Kur'an'ın anlattığı akıl ve felsefedeki akıl ar fark ne? Bu yani kelimeler söylemek. Ne bu kelimeler anlamı? Aynısı az önce anlattığının felsefede varlığın mahiyetini kahve >> analojiler kuran >> analojiler kuran felsefedeki akıl da analojiler kuruyor ama Kur'an'daki akıl felsefedekiyle aynı değişim var >> çıkarım yapan >> çıkarım yapan az önce Kur'an'da anlattığı da çıkarım yapan yani felsefedeki akılla Kur'an'daki akıl aynı

6:09 mana bir dakika içerisinde verdiği tanımlarda tamamen aynı şeyleri söyledi. Yani Kur'an'daki akılla felsefedeki akıl aynı şeyi verdiği tanımda. Peki bu anlamda mı kullanılıyor akıl Kur'an'da derseniz işte bizim bu videonun kritik noktasında veyahut izaha muhtaç >> bu anlamda mı kullanılıyor akıl? Yani az önce o anlamda zaten yani kullandığı kelimelerin anlamlarının az önce o anlamda olduğunu söyledin. Sen söyledin yani ben söylemedim. Hani Kur'an'da bu anlamda analoji analoji diyorsun çıkarım. Çıkarım değil mi? Sebepten sonucu sonuçtan sebebi bu çıkarım değil mi? Ya varlığın mahiyetini kavramak cümlesinden başka bütün anlam aynısını söyledin az önce. Varlığın mahiyetini kavramak da anlamlı bir cümle değil. Hani anlamlı olduğunu varsaysan bu sadece nesnesini gösterir. Yani akletme faaliyetinin nesnesini gösteren

6:55 bir şeydir. Akletme faaliyetinin kendisinde bir farklılık göstermez. İfade etmez. Yani Kur'an'da varlığın mahiyeti anlat. Evet anlatılıyor. Akıl kullanıyorsan Kur'an'ın anlat ya mahiyet hakkı düşünmüş oluyorsun. Bak inanılmaz ya. Bak hiçbir şey söylemeden bir sürü şey söylüyor ve sanki hani böyle şey duruyor şu an no falan. Ne olsun diye felsefeden anlıyor abi. Derin konuşuyor şu an. Kur'an'da bunları çıkaracağız. Aynı kelimeleri tekrar ettiğim şeyler Kur'an'da var mı? >> Noktası veyahut izaha muhtaç noktası burası. >> Kur'an nasıl bir akıldan söz ediyor? >> Kur'an nasıl >> akıl demişken yeri geliyor kalp kelimesi de kullanılıyor. Hemen hemen aynı manayı ifade eder tarzda bir ortak anlam alanı oluşuyor. Nasıl? Bakıyorsunuz lehüm. >> Şimdi bu Kur'an'da kalp kelimesi böyle bu şekilde geçiyor. Ben bunu muhtelifte yazmıştım. Felsefede de böyle kullanılıyor. Galem de böyle kullanıyor. Filozoflar da böyle kullanıyor. Ya bunu

7:41 mesela Kur'an'ı has sanıyorsun çünkü bilmiyorsun abi ya. Bilmiyorsun abi yani. Bilmiyorsun ve Kur'an'dan nefret ediyor. Bu kadar yani. Felsefede de böyle kullanılıyor zaten. Bunu anlattık abim ya. Anlattık bunları. Yunan filozofları da aynı şekilde kullanıyor. Aynı anlamlarda kullanıyor orada. Kullanıyor orada felsefe işte bilim o ayrı bir şey. Ha din başka bir şey. Niye? Kültür tarih abi. Ü tane oryantalist okudum. Felsefeyi, felsefe tarihi 34 tane felsefe tarihi kitabından okudum ve felsefe abi >> bakıyorsunuz şimdi Hac suresinin 46. ayetinde diyor ki bu ifade onların kalpleri vardır. O kalpleriyle akletmezler. Kalp akletme işlemine sahip bir şey olarak zikrediliyor. Kalp Araf suresinde yani bu ilginç bir ayettir. Biz insanların ve cinlerin çoğunu cehennem

8:26 için yarattık elbette ki diye başlayan ayetin devamında burada da kalp yani fıkh etmek, düşünmek şeklinde bir işleve sahip olduğu anlaşılıyor. Yani kısacası Kur'an-ı Kerim'de sezgisel akıl bir şunu söyleyeyim. Bu kalbin şu anlamı tamam mı? Normalde kalp cemiyetini, bütün o şeyin ağzaların cemiyetini ifade eder. Şeyde mesela ileride tasavvufa falan atabilir olsa mesela şunlar falan müşkil tasavvuf bil düşünen bilen birisine. Yani hani böyle kalpleriyle anladılar. Ne yani mistik yoklu bunu kastetmez. O kastettiği zaman kastettiği şey bu değildir. Yani >> dolıs Kur'an-ı Kerim'de sezgisel akıl mı diyelim, ne diyelim ama sonuçta kalpte akılda birbirine çok yakın bir anlam taşır gibi kullanılıyor. Bunun ben semantiği üzerine yazılıp çizilenlere epeyce baktım, araştırdım. akılla kalbin nasıl yan yana kullanıldığını anlama babında çok bir zihninde netleşme

9:13 sağlayamadım. B ki Arap dil örfünün yaygın kullanımına paralel olarak Kur'an-ı Kerim de Arapların o dil örfündeki genel kabul uyarınca akılla kalbi birbirine paralel anlamdaş gibi kullanıyor. Fakat gelenek bu ikisini birbirinden ayırmış gözüküyor. İslami gelenek aklı daha çok kelamcılar, felsefeciler felsefi anlamına uygun şekilde tanımlar ve konumlandırırken kalbi sufiler eee daha çok sezgi temelli manevi keşif temelli bir anlama kavrama mahalli olarak şuraları mesela açacağım da yani bu bu videonun makamı bu değil. Geçen gün bir tane video çekim de işte sen zaten karşındaki nesneyi de keşifle biliyorsun. Sühre verdiğin tenkitlerinden falan. Geçen bir tane şey ne videosuydu? Şu İslamcıya çektiğim video var ya o zaten onu da öyle biliyorsun yani. Basit anlatayım abi. Kafama bir nesneyi vurdum ve kafam acıyor. Kafamın acıdığı bilgisini sana

9:59 burhani ve akli bir şekilde kesin olarak veremem. Acıyı kesin bir şekilde hissediyorum. Vücudumda hissediyorum bu acıyı. Ama bundan sana her anlattığımda içine zan gelebilir. Kafamda platin olabilir. Orada duyu kaybı olabilir. Sana bunu hiçbir şekilde zansız veremem ama bunu biliyorum. Keşif dediği şey bu aslında. Ben sende olan bilgi bende var olan bilgi. %100. Tamam mı? Sufi bunu söylerken mistik melek geldi cart curt oldu falan kastetmiyor abi. Sen bu bilgiyi indsun zaten. Peki karşımda bir tane daha sufi olsa tamam. Vurunca kafan acıyor ya. O da vurmuş kafasına. On da acıyor. Ne oldu aramızdaki bilgi? Keşfi bilgilerimiz mutabık oldu. Bu bunları mistik sanıyorsunuz. Çünkü buralar buryentalistlerden falan okuyorsunuz yani. Tamam. Yani bu zaten aklı dışlayan bir bilgi değil. Kendi kendine kalana yani akıl var orada. Sezgisel akıl var. Kalp böyle bir şey. Kafan çorba sadece

10:45 bu kadar. Yaniar mesela kalbin fiilleri diyorlar. İman etmekle ilgili olarak söz gelebi. İman nedir? Bir kalbi fiildir. Akli fiil demiyorlar. Aklında dediğimiz gibi işte >> kayb orada zaten aklı kuşatan cemi bir makamdır. Abi bir de şöyle sanıyor yani orada işte kelamcılar muhakeme işte neydi tür çıkarım mesela >> diskursi akıl gibi anlıyorlar herhalde kelamcılar yani muhakeme yapan, sorgulayan, tartışan, çıkarımda bulunan akıl. >> Sorgulayan, muhakeme yapan, tartışan, çıkarımda bulunan akıl. Sufiler de böyle anlıyor. Sufilerin söyleyeceği bundan farklı bir şey. Çıkarımda bulunmayan bir akıl. H çıkarımda bulunmayan akıl ne demek ya? Ya bu kelimelerin anlamlarını siz biliyor musunuz abi konuşurken? Ya ben ben anlayamıyorum. Böyle bir akıl bilmiyorum ben. Çıkarımda bulunmayan akıldan bahsediyorsun. Çıkarımda bulunmuyor akıl. Nasıl bulunmuyor çıkarım? Yani mesela düşün abi en mistik

11:31 haliyle ele al. Tamam bak böyle değil de konu böyle olsun. Tamam sevin dediğin gibi olsun. Bir melek gördüm ve melek bana Allah'ın emri değil mi? Zaten yani rüyayı yorumlayan bir adam mesela karım yapmıyor mu? Ne demek ya? Bu cümlenin anlamı ne abi? Hiçbir şey. Hiçbir şey. >> Ama Kur'an-ı Kerim'de akıl böyle diskursi akıl mı veya sokratik diyaloglarda bahsi geçen veya orada iş gören akıl mı diye sorarsanız Zinhar Kur'an-ı Kerim'in bahs >> Kur'an'daki akıl Budis kurtif akıl mı? Hayır. Zinhar nasıl bir akıl abi? Öyle olmayan bir akıl mı var bilmiyoruz. Sokratik diyaloglar. Orada bir Sokratik diyalog atfı yapıldı ki bu hani videoya pritesti katıyor şu an. Felsefe bilen bir adam dinliyoruz şu an. >> Bahsine ettiği akıl böyle bir akıl değil. Şimdi bildiğiniz manada insan aklını nötr durumda yani dine de felsefeye de aynı eşit mesafede bir yerde konumlandırdığınızda

12:16 ve akla sorduğunuzda kendini dine mi felsefeye mi daha yakın hissedersin veya bu ikisinden hangisine meyl edersin diye sorduğunuzda bu insandaki akıl nötr haliyle 0 kilometre haliyle kendini bence felsefeye daha yakın hisseder. >> İnsanların nötür akla sorsanız böyle bir akıl yürütme batıldık zaten. Tamam mı? Hani senin keşfinde belki en fazla mistik bir tahayyül olarak sende olabilir. Böyle bir akıl yürütm mücerret bir akıl hakkında tahayyül yapmaz. Çünkü akıldan kurtulamadığın için onu mücerret bir şekilde hayal edemezsin her şeyden. Azade bir şekilde. Böyle bir akıl yürütme akla göre batılıdır. Zaten nedir? Duygusal olarak sen bu işte böyle olsun istiyor olabilirsin. İki şey zaten yanlış. Yani kafada böldüğü şey ne? Felsefe var, din var. Bence akıl dini tercih etmez. Felsefe ne? Ne demek bu? Felsefe ne? Sokratik diyaloglar.

13:02 Sokratik diyaloglarda ne anlatıyor felsefe olarak? Şey ne anlatıyor? Dinden azade bir şey mi anlatıyor? Akıl ya bu ne anlatılıyor şu an? Sokrat Sokrates ateist mi? A felsefe abi din değil mi yani? Sokrates olayı o mu? Ha Platon'un olayı o mu? Yani felsefedeki akıl ne? Platon'un olayı ne? Akılı ne Platon'un? Mistiken keşif anlatıyor direkt alisini. Bayağı dümdüz sufilerin perdenin yırtılması dediği şeyi anlatıyor. Felsefe zaten dinden ayrı bir şey alman sebebine yine aynı kültür tarin basit. Oryantalist ezberi. Felsefe var. Bir de din var. O ikisi bambaşka şeyler. Ne zaman ayrıldı ikisi? E 100 yıl önce falan 200 yıl önce ayrıldığını söyledik. Ondan önce peki senin söylediğin bu mücerret akıl niye dini tercih etti o zaman? Yani mücerret akıl kim tarafından kullanıldı tarihte?

13:47 Hangi kim kim söyledi? Yani bu mücerret akıl felsefe değil ya din değil felsefeye gider. Kim nasıl tespit ettin bunu? Bilakis insanlık tarihi. Bak bu söylediğin yanlış cümlede bile aleyhine delil var. Bu kadar kötü şey olamaz ya. Akıl yürütme olamaz. Yani bu söylediğin şey aleyhine insanlık tarihine örnek verebiliriz. Akıl söylediğin şey olsaydı insanlar dine yönelmezdi. Mücerret kendi haline bıraktığında niye dini icat etsinler? >> Çünkü felsefe ona der ki buraya gel istediğin gibi düşün, taşın, sorgula, yargıla eee kıyas yap, analoji kur. Muhak >> kıyas yap, analoji kurç sadece bak kelime az önce analojiyi mesela verdi. Analoji ne? Bunun felsefe ona der ki düşün, taşın, sorgula işte kıyas yap, analoji yap. Yani kıyasa da Kur'an'ın içinde var. Yani insan düz düşünürken kıyas yapar zaten. Analoji yapar. Düz düşündüğünde analoji yapar ve kıyas yapar. Yani nasıl bundan azade oluyor Kur'an ya? Ne anlatıyor ya bu arkadaş?

14:36 Bir de felsefe der ki gel sorgula. Hani felsefe nedir? İki nokta üst üste sorgulamak. Bu ne demek? Ben felsefeye dair hiçbir şey bilmiyorum. Ardından felsefeye dair sadece felsefe ile ilgili duyduğum kavramları böyle salata şeklinde atmak halinde bir felsefe bilgim var. Felsefe ne? Sorgulak mı felsefe? Platon şey mi? Eee, filozof kral derken sorgulayan kral, [kahkaha] sorgulayan kralını kastediyor. Platon'un filozof kralı dediği şey, e, sorgulamayan insanları başa getiriyorsunuz. O yüzden yanlış oluyor. Biz sorgulayan bir kral koyacağız. Sürekli sorgulayacak mı kastediyor yoksa bildiği gerçek bir bilgiyi uygulayan bir adamı mı kastediyor? Ya sen hiçbir şey bilmiyorsun abi ya. Sadece kelime işte oradan buradan duyduğun kelimelerle muhtemelen bir şeyle böyle aşağılandı mı daha önce bilmiyorum onu mu gidermeye çalışıyorsun da bilmiyorsun zaten bu konuları. Kavramları saçma saç

15:22 kullanıyorsun. Yani >> bulun tartış. Sınır yoktur. >> Sınır yok. >> Tamamen özgürsün. Burhanekum diyen Kur'an mesela şey değil mi? Tartış demiyor. Yani kafirler söylüyor bunu. Burhanekum getirin delillerinizi. Tartış demiyor Kur'an'da. Niye ya? Bu tek derde ne biliyorsun? Kur'an'da iyi bir şey iyi bir şey atfetmeyeyim Kur'an'ı. Şu gayza bak adamdaki ya. Bak ben ga yavru olsaydım yemin ediyorum böyle şey konuşmazdım. Bak ciddi söylüyor şu mesela normal bir akıl yürütmenin sonucu değil bu. Bayağı duygusal abi. Ben nefret diyorum ya. Hani kötü olsun heves yani. >> Aklının imkanlarını sonuna kadar kullanma özgürlüğüne sahipsin. Felsefe akla böyle bir alan açar. Din akla böyle bir alan, böyle bir sınırsız alan ve yetki tanımaz. Dine akıl girdiğinde peşinen bir şeyi kabullenmişliğin

16:08 arkasından iş gören araçsal bir konuma indirgenir. >> Peşinen bir şeyi kabullenmişliğin arkasından indirgen araçsal bir konu yani dine girdiğinde peşinen niye olsun? ispatlıyorsun zaten. Aklen ispatlıyor bütün şeyde yani fideizmi yok İslam'da. Abi taklidi iman caiz mi diye soruyorsun. Bak bir adamın takliden delil olmadan imanı caiz midir diye tartışılıyor. Zaten bak bu haram olduğundan da icma var. Delil öğrenmesi gerekiyor zaten. Tamam mı? İki, tamam sen bir delille mebni bir dine girdin ve artık aklını hani onun kıskacı içinde kullanıyorsun. Yani bir alet konumuna indirdin. Sen doktorlardan gelen tavsiyelerin delillerini mi biliyorsun abi? Doktor sana falan ilacı kullan dediğinde sen ne yapıyorsun? Sen ne yapıyorsun? Aradaki delilleri biliyor musun? Doktorun kafasındaki mekanizmayı mı biliyorsun? Yani fizyoloji, bilmem ne falan mı biliyorsun? Yoksa evet bu güvenilir bir

16:54 doktordur. Ben bunu tespit ettim ve akli yapmam gereken şeyi yaptım. Şimdi onun söylediğini yapayım. Bunu mu yapıyorsun? Bak Müslüman bunu yapıyor. Şimdi sen sanıyorsun ki dinindeki akıl yürütme insanın diğer akıl yürütmelerinden farklıdır. Yok bütün akıl yürütmeleri böyledir. Senin takliden bildiğin bütün bilgiler böyledir. Mesela sen bana desen ki bilim adamlarının falan söylediği doğru. Nereden biliyorsun? Nereden biliyorsun? En fazla bilim adamı olduğunu güvenebilirsin. Sen bunun aradaki delillerini biliyor musun? Bilmiyorsun. Ama güveniyorsun. Tabii be. Güveniyorsun. Peygamber güveniyor adam. Y bu niye irrasyonel? Dine gelince niye bizim beynimizin başka çalışması gerekiyor oraya? Bakın >> aynı zamanda kısıtlanır. Din de akıl kanımca, kanaatimce eşiyle bir kabullenişin ardından o kabullendiği şeyi temellendirme, gerekçelendirme, etiştirme işlevi gören ara bir konuma ve

17:40 yere sahiptir. Aratsaldır. Asli bir unsur değildir. >> Böyle olması da doğaldır. Çünkü dindeki ahkama, hükümlere baktığınızda bizim ulemanın, eski ulemanın sınıflandırmasıyla kimi hükümler vardır. Talilidir, illetli. Yani sebepleri, gerekçeleri ortaya konulabilir. O gerekçeler üzerinden izahı yapılabilir hükümler. Bu gerekçeler kimi hükümlerde zaten açık yar açık şekilde de bildirilir. Ama bazı hükümlerde vardır ki oralarda bir gerekçeden söz edilmez. İnsan aklıyla düşünülüp taşı ikna edici bir gerekçe de keşfedilemez. Bu tür hükümlere ulema taabbudi demiş. >> Şimdi bu taabbudi tahlili kısmı tamam mı? Ben normalde taabbudi kısmının bu şekilde isimlendirilmesine karşıyım. Tamam mı? Yani bu ne demek? Taabbudi biz bunun hikmetini anlayamıyoruz. Sen anlayamıyorsun abi. Sen anlayamadığın şeye tabudi diyorsun genel olarak. Bu tasnif bence hatalı bizim tasnif. Fakat

18:27 bundan gene bu çıkarıma gidilmez. Yani dinle akıl çünkü kısıtlanmıştır. Çünkü taabbudi hükümler var. Sen felsefede bunu yaparsın. Mesela klasik ben sana bilimle ilgili söyleyeyim. Sen anla. Yani san diyorsun ki orada tek şey çünkü mukayese imkanı vereyim sana. Matematiğin hariçte dünyada çalışması. Yani senin teknoloji üretmen matematiğe göre. Matematik nerede? Senin zihninde kafanın içinde beyninin çalışma şekli. Yani düzgün bir üçgen senin zihninde var. O düzgün ilişkenin içerisine çektiğin düzgün dik senin zihninde var. Hariçte dışarıdaki dünyada yok. Mesela benim verdiğim bir örneği söyleyeyim sana. Sen şu an kafanda bir daire. O daireye aşağıda teğet giren bir kare. O karenin altına bir üçgen. Onun etrafına altına bir silindir koy. Tamam mı? Hariçte dünyada böyle bir cisim görmedin. Ama şu an bunu ben söylerken hayal edebiliyorsun. Bu hayal ettiğin şeyi bir ahşap alıp biçebilirsin ve

19:13 yapabilirsin. Tamam. Bak matematik senin zihninden doğaya çıkan bir şey ve hariçte bütün kainat matematikle çalışıyor. Yani senin şu kafanın içindeki zipli şey var ya matematik. O gezegenlerin hareketlerini anlatıyor. Gezegenler senin kafanın içinde mi? Hariçte. Arada müthiş bir mutabakat var. Uyum var. Yani bunu nasıl anlatabiliyorsun? Şeyde bilimde mesela bunun gerekçelendirilmesi hakkında pek çok tartışma var. Sen bunun gerekçelini biliyor musun? Hayır. Ne yapıyorsun? Mutabakada uyuyorsun. Bu senin için tahabbudi bir bilgi. Bilimlerde matematik kullanmayı terk etmiyorsun. Bunun hikmetini anlayamadın diye. Değil mi? Terk ediyor musun bilimlerde matematik kullanmayı? Yok. Bu uyumu bir bilimde anlatabiliyor musun? Hayır. Bir fizikçi terk ediyor mu bu bilgisini? Hayır. Matematik kullanmaya devam ediyor. Şimdi tab bu diş şey sadece dinde olan bir şey. Senin manasını [boğazını temizler] kavrayamadığın doğru bilgilerin var zaten. Mesela sen şu an bak bu videoyu çekerken, bu videoyu

19:59 çekerken çektiğin kameranın nasıl çalıştığını tam anlat desem anlatamazsın. Mesela bastığın tuş kameranın kayıt tuşu. Nasıl bir mekanizmayla çekimi tetikliyor desem bu senin için tabbudi bir bilgidir. İlletlerini bilmiyorsun ama sonucunu biliyorsun. Sonuç olarak bu işe yarıyor. Tabbudi şeyler böyledir. Bak sen tabdu diye bir bilgin var mı? Var değil mi? Diğer hariçte bütün dünyadaki bilgilerin her tabudi bu açıdan hikmetlerini bilmediğin şeyler. Ha kavrayabiliyor musun? Hiç kavrayamayacakların da var. Dolayısıyla bu dine özgü mü? Hayır. Tamam. Sen hikmetini kabul edemeceksin da bir kameraman gelse o bastığın tuşun mekanizmasını bilse onun için tabbudi değildir. O artık işin illetlerini de biliyor. Dolayısıyla senin bu dindeki hükümler kısmı mesela bir iki tane örnek vereceksin. Ben sana açıklayacağım onu. Onların tabudi olmadığını, illetlerinin olduğunu fakat senin anlayamadığını anlayacaksın. Dolayısıyla ben

20:45 bilmiyorsam yoktur, o zaman İslam'da akıl da yoktur falan gibi absürt sıçramalar yapmayacaksın. Yani Tanrı tarafından öyle belirlenmiş, öyle olması istenmiş. Basit, çok basit bir örnek vereyim. Ayaklara meselesi. Ayaklara mes edilirken mes ayağın üstüne ediliyor. Oysa akıl, mantık şayet bu hükmi bir manevi sembolik bir temizlik dahi olsa. >> Akıl, mantık ne burada? >> Akıl, mantık. Bak bu kelimeler böyle pırt pırt kullanılıyor. Mantık ne burada? Yani mantık niye böyle bir şey? Çünkü çok mantıklı. Mantıktan anlaş mantıklı. Mantık ne? Sağduyu. Bu kadar. sağduyu akıl mantık ihtiyaç duyan yeri altı ayağın altının mes edilmesi gerekirken üstü mesediliyor. Şimdi bunu akılla izah çerçevesine getirdiğinizde bu burada

21:32 üreteceğiniz hiçbir gerekçe aklen tatmin insanı tatmin eden bir gerekçe olmayacaktır. >> Yani hiçbir gerekçe aklen tatmin edici olmayacaktır. Akıl ne burada? Benim nefret dolu aklım mı? Tam ben sana bir tane mesela illet söyleyeyim. Senin için tabudi olmaktan çıksın. Bir tane hikmetini anlamış ol. Mesela eğer ayağının altı mesedilseydi biz buradan bunun necasetten taharet olduğunu zannederdik abdestin. Oysa hadesten taharettir. Yani ne demek bu hadesten taharet? Çünkü bir sonraki söyleyeceğim de onunla alakalı. Bir çeşit kutsama faaliyetidir bu. Yani sen orada ayağınla ilgili yıkama hükmü sadece necasete, pisliğe dair değildir. Yani ayağının altına atıyorum idrar bulaşması ile ilgili değil. ayağının altına görünür bir pislik bulaşmamış olsa dahi bu bir kutsama faaliyetidir ki bütün hadislerde de buna işaret edilir. O yüzden kolunu yıkadığında günahların dökülür diyor.

22:18 Niye? Koluda pislik olduğu için mi yıkıyorsun dirseğine kadar? Hayır. Günahların dökülür diyor. Bu bir kutsama faaliyetidir. Dolayısıyla sen onun üstünü mes ederek eee sana zahiren verdiği şey ne? Bu necasetten tet değil hadesten tarihtir. Bunu eğer altını yıkama verseydi anlayamazdık. Hatta karıştırırdık. Değil mi? Büyük oranda ne olurdu mesela? necaset düşünmeye başardık sürekli abdestle ilgili düşüncemizde ama şu an mesela ben hadesten tarih olduğu konusunda eminim ki bir sonraki söylediğinde bununla alakalı olacak. Devam edelim. >> Bir başka örnek idrar neticesinde ortaya çıkan kirlilik, manevi hükmi kirlilik abdestle giderilebilirken idrara nispetle hani fiziksel pislik, kirlilik manasında belki idrardan daha temiz bir nesne olmasına rağmen eee insandan sperm çıktığında, meli çıktığında orada oluşan kirliliği siz kuşun abdestiyle ancak yırebiliyorsunuz. >> Bak şimdi zaten söylediğin şeyin içinde

23:04 var. bedenen daha az kirli olmasına rağmen hükmi temizlik diyor. Hükmi temizlik dediği şey az önce anlattığım hadesten tarih et. Burada maddi kirlilik dediği şey necasetten taret. Bu ikisi arasındaki ayrımı bak farkında olmasan sen anlıyorsun zaten cümlelerin içinde var bu. Bak >> idrak neticesinde ortaya çıkan kirlilik manevi hükmi kirlilik. >> Manevi hükmi kirlilik değil mi? Yani bu gerçek bir işte ayağına pislik bulaşması. Hayır. Hükmi bir kirlilik. Hükmi ne? Kutsama faaliyetinin konusu olan kirlilik. Peki >> abdestle gider bilirken >> abdestle gider >> idrara nispetle hani fiziksel pislik kirlilik manasında belki idrardan daha temiz >> bak fiziksel pislik ne yaptın sen şu an biliyor musun bak akıl İslam'da akıl felsefe diyorsun ya tam olarak bir orta terim hatası ve bunu kendi cümlelerinden anlıyorsun tamamen bir orta terim hatasıdır. Sen ne yapıyorsun? İki

23:51 temizlik faaliyetini hükmi açıdan yani bir kutsama faaliyeti açısından mukayese ediyorsun. Sonra delilin neye dayanıyor? Fiziksel pisliğe dayanıyor. Ne yaptın? Orta terim hatası yaptın. Bu kıyas batıldır mesela. Tamam. Bu kıyas batıldır ve batıl oldunu sen ağzında söylüyorsun zaten. Şimdi ben sana devam edeceğim. >> Olmasına rağmen eee insandan sperm çıktığında, meni çıktığında orada oluşan kirliliği siz kuşun abdest diye ancak yerebiliyorsunuz. >> Evet. Şimdi kıyasın aslına dönelim. Senin az önce yanlış kurdun. Fiziksel kirlilikle kıyas ediyorsan hükmü kirliliğe geçelim. Hükmi kirliliğin gerekçesi nedir? Düşün. Mesela ben sana bir tane ellet söyleyeyim. Sen bunu gene oradan şey yap, istimat et. eee, hükmü kirlilik şeylerine baktığın zaman bunların ciddi bir kısmının insanın, eee, hayvaniyet yönünün zahir olduğu işler olduğunu anlarsın. Bak bedenindeki hayvani yönler mesela dışkılamak ne

24:37 yapıyorsun ona? Hükmü kirlilik veriyorsun. Çünkü neden? İslam ruhaniyetini arttırmaya çalışıyor senin. Aynı sufilerin anlattığı şekliyle. O yüzden sen ne yapıyorsun? Dışkıladığında aslında bir hayvani gönşe oluyor ve hemen orada bir kutsal faaliyetiyle aslında ruhaniye tekrar şey yapıyorsun. Bu sana şuur altında bunu şey yapıyor. Neden Meni daha fazla? Men bu daha şiddetli çünkü y fiziksel olan kirlilik daha az diyorsun ya ama hüküm neye dayanıyor? Hükmi kirliliğe dayanıyor. Cinsellikte dışkılamaya göre çok daha fazla ve yoğun bir hayvani iş var. O yüzden buna daha büyük bir hükmi temizlik şeyi konuluyor. Dolayısıyla bu bir hikmet mesela olmasaydı da bir şey değişmezdi de yani ben burada tabudi hükümlerin hepsini anlamak yani tabudi denilen benim hikmetine gidemediğim konuların her birini anlamak zorunda değilim ama bak anladıklarımı sen mesela şundan şey yapabilirsin. Bak sen sana anlamadım. İki tane hikmet vermiş oldum.

25:24 abdest orada temizlenmeye kifayet etmiyor. Neden? Veyahut o vücudun o bölgesini temizlemek yerine vücudun tamamını eee suyla temizlemek. >> Çünkü bu fiziksel bir kirlilik değil. Az önce bahsettiğim gibi manevi bir kirlilik >> durumundasınız. Bunun gibi, bunun gibi size yüzlerce dini alandan örnek verilebilir. Bunların bildiğiniz felsefi anlamdaki akıl üzerinden izahı pek yapılabilir gibi değildir. Onun için ulema demiş >> bak sen felsefi anlamdaki aklı bilmiyorsun. Bu konuşin hiçbirisi felsefi anlamda akıl değil. Felsefi anlamdaki akıl böyle çalışmaz. Mesela felsefi anlamındaki akıl bilmiyorum. Sağ duyu falan diye konu yani forma tesisinin akıl kelimesini kullanma şeklinde kullanıyorsun. Felsefe kelimesi araya niye söylüyorsun? Prestij almak. Bu kadar. Felsefi anlamdaki akılda bunların hiçbirisine şey olmaz. Böyle gitmez. Mantık da böyle çalışmaz. Akıl da böyle çalışmaz felsefede. Yani akıl dediğin şeyi de kastettiğin

26:10 şey ne? Sokaktaki adamın akıl kelimesini kullan. Bu felsefedeki anlam değil. Diyeceksin ki sokaktaki avam adamın akıl anlamından anladığı şeyler. Felsefe kelimesini sadece söylüyorsun. düşük. Bunlar taabbüudi hükümlerdir. Yani burada aklın belirleyici olmadığı, aklın hükmüne, hükmünün esas alınmadığı hükümler. Akıl dışıktan, absürtlükten söz etmiyoruz. Yani akıl burada aklın kriterleri, aklın ölçütleri geçerli ölçütler değildir. O yüzden buraya tahabudi hükümler denmiştir. Buradan bile baktığımızda akıl dilde belli bir yere kadar bir işlevi, değeri olan bir şeydir. >> Buradan bile bakıldığında akıl dilinde hayin aklın normal hayatında da zaten belli bir yere kadar işlevi olan bir şeydir. Belli bir yere kadar normal hayatında da böyledir. Yani senin yaptığın her işte böyledir. Çektiğin videolarda böyledir. Konuştuğun konularda böyledir. Her birinde böyledir. Müstakilen burada dini ayrılmayan hiçbir şey yok. asli bir unsur değildir. İslam'da asli olan unsur

26:57 kabulleniş, teslim olmuş, eee, ve iman etmiştir. İman kalbi bir fiil olarak dedik. Çünkü sezgisel >> İslam'da asli olabilir. Hristiyan fideistlerden falan yani bak oryantalistler fideistleri okuyor. Hristiyan fideistleri sen geliyorsun onlarla okuduğun şeyleri İslam'a yamıyorsun ve bu hau burhanekum dediğinde nasıl kabul ediş oluyor abi? Deliller mesela değil mi? Afakta ve enfüste delillerimizi göstereceğiz buna. Kabulleniş. Kabulleniş. Nasıl kabulleniş? Yani >> sezgisel bir manevi keşif tarafı var değil mi? Duygusal tarafı baskın bir fiildir. >> Bu kelime ben hiçbirini anlamıyorum. Sezgisel manevi keşif ne bu? Melek görmek falan. Müslümanlar böyle inanmazlar. Protestanlar böyle inanır. Sadece protestan sorduğun zaman dinine nasıl inanıyorsun? Bir melek gördüm falan diyor adam. Yani düz Müslümanlar böyle şeyler atıf yapmazlar. Bayağı bunu dümdüz akıl anlatırlar. Hatta en avan

27:42 müslümana gitti ki neden müslümansın de. İşte der ki atıyor peygamberin mucizesi var. Aklı şeydir. Kur'an işte mucizevi bak sözünün benzeri yazılamamışlar sana. Mesela bunlar zaten hepsi akli gerekçelendirmedir. Yani fideist değildir. Şeydeki tabirle en aman müslümana git. Senin Müslüman olmanla olmaman arasında akli deliller arasında bir fark yok mudur? Eşit midir? İkisi de sen kabul etmez bunu. Kesinlikle sana bir gerekçe söyler. İnanıyorum çünkü inanıyorum demez yani. >> Yani akli muhakemenin, sorgulamanın, tartışmanın, eee, sonuç çıkarmanın, analizi kurmanın sonunda ulaşılan bir şey olmaktan ziyade işte bu fideist felsefi gelenek. >> Bak az önce girişte söylediği tanımlar var. hepsini aynen kullanıyor. Hani bunlar Kur'an'da var. Bunların sonuçları değil ama analoji hani diyor analoji kend çeviriyor. Akıl yürütme çıkarım falan bunların hiçbiri sonucu değil. Ne? Eee o başta söylediğim şeyler Kur'an'dan

28:29 yazı ama bunların sonucu değil. Ama >> ulaşılan bir şey olmaktan ziyade işte bu fideist felsefi geleneklerde olduğu gibi onların ifadesiyle bir sıçrayış halidir. >> Bak inanılmaz ya. Kim söylüyor bunu? Fiist felsefe gerek ya. İslam ekolleri için bak bu adamım gerçekten yani şöyle artık biliyorum biliyor musun? Bir yerden sonra nefret adamın böyle şeyini azaltır ya. Bak normal sağlıklı bir adam bunu söylemez ya. Kim fideist? İman sıçramasından bazen yani Kirkago mu abi? Müslümanlar Kirkago. İman sıçraması kim söylüyor ya? İman sıçraması ya hangi karşındaki sağındaki solundaki Müslüman ben bir iman sıçraması yaşadığım için müslümanım diyor. Yoksa deliller makul gelmeye başlam diyor. Kim söylüyor? Bir tane bile yok. Fide isteek bak en baba kelam düşmanı selefii getir. O bile demez ki benim inandığım şey inanıyorum çünkü saçma demez mesela. İnanıyorum çünkü hiçbir delilim yok demez. Benim

29:14 dinim doğrudur çünkü." der. Bir şeyler söyler. Doğru veya yanlış bir delil söyler. Bak en kelam düşmanı ekol bile. Tamam. En kelam. Bugün random böyle sokaktan tekfirciyi çevir. O bile şey yapmaz. Sana iman sıçramasından dolayı inanıyoruz. Çünkü bizim dinimiz böyledir falan demez. Sana bir iki gerekçe söyler. Peygamber sen peygamber olduğunu nereden biliyorsun desen sana bir iki tane gerekçe söyler. Ha tamam mı? Şu işte Hristiyan şeyin literatürünü yapıştırmaya çalışıyor. İman kelime olarak da zaten bir itimat etme, güvenme anlamında bir anlam taşır. Güvenme saptama değildir. Güvenme kanıtlama değildir. >> Güvenme saptama değildir. Güvenme kanıtlama değildir. Yani ben bir doktora güvendiğimde bu iman etmek yani o zaman delilsizdir, fideisttir. Yani doktorlara tabi olmamız fideist bir şeydir. Ak dışıdır falan >> değildir. İspatlama iş değildir. Eee bir bağlanmanın ifadesidir. Duygusal bir

29:59 bağlanmanın. Evet. O >> doktorlara duygusal bağlanmayın. >> O şekilde bir bağlanışla iman dairesine girersiniz. İman dairesine girdikten sonra size iman ettiğiniz kitap bir şeyler söyler. O söylediği sırada akletmez misiniz, düşünmez misiniz diye tavsiyelerde bulunurken sizin akletmeniz, düşünmeniz sonuçta iman ettiğiniz şeyi perçinlemeniz, onu teyit etmeniz. >> Bak mesela şu anlattığı şey tamam mı? Normalde İslam ekollerinde Kur'an'a gittiğinde Kur'an akletmez misin, düşünmez misin, ibret almaz mısın falan dediği zaten müşrikler yani an şey diyor kabullenişten sonra imanı pekiştirara söylüyor ayeti. Kafirlere söylüyor ayeti zaten. Ya nasıl iman etmez misin? Sözü sadece Müslümanlara peşin bir kabulüş iman sıçramazından sana ya Kur'an'dan falan hiçbir şey anladın yok abi ya. Gerçekten Kur'an'dan hiçbir şey anladığın yok ya. Dümdüz böyle şeysin yani koruma teisti ama hani ona itiraf

30:46 edemiyor. >> Teyit etmenizden başka bir işleve sahip değildir. Bir örnek mealen Enam suresinde ayeti yanlış hatırlamıyorsam der ki dünya hayatı oyun ve eğlenceden ibarettir ama ahiret yurduğu daha bakidir kalıcıdır daimidir daha değerlidir. E akletmez misiniz? Efela tabile ol. Şimdi dünyanın gelip geçici olduğunu akılla çözebilirsiniz. Çünkü bugün varsınız, yarın yoksunuz, ölüyorsunuz. Ölümden sonra dönene rastlanmadığına göre demek ki burada kalıcı değildiniz diye aklen hükmedebilir bu sonuca ulaşabilirsiniz. Peki ahiretin kalıcı oğlu olduğu, dünyadan daha değerli olduğuna dair akletme fiilinin karşılığı nedir? Bunu nasıl akledeceğiz? Yani >> ya ben akledemiyorum yoktur. Yani bununla ilgili hiç delil konulmadı. Bak bu delillerin geçerliliği ayrı da bu delilleri biliyor musun? Yani ahiretin kalıcı olduğuna dair delilleri biliyor musun bilmiyor musun? Yani bununla

31:33 ilgili hiçbir şey yazılmıyor mu bizim literatürde? Ahiret dünyada olduğu gibi gelen gidiyor, doğan ölüyor şeklinde bir mantık kurgusu içerisinde izah edebileceğimiz bir yer değil. Varlığını sadece haber yoluyla duyduğumuz ama bir şekilde idrak sınırlarımızın alanına hiçbir şekilde girmeyen bir alandan söz ediliyor ve oranın kalıcı olduğundan söz. >> Bakın mesela bir de şu var. Bir şeyi haberi bilsen ve idrak sınırlarının dışında olsa bu akıl dışı olmak anlamına mı geliyor? Yani senin idrak sınırlarının dışında ve haberen biliyorsun. Bak bilimlerin tamamı bunda şey olur. Akıl dışı olur. Mesela sen gezegenlerin hiçbirisini idrak etmiyorsun. Bunlar sana haberleen geliyor. Gezegenlerin o fi şeyleri var ya dönüşleri. Resmini görüyorum. Resmi de haberdir abi. Resmini çeken adam fotomontaj yapabileceğine göre haberdir. Veya Afrika diye bir yerler var. İşte Afrika'da falan şehir var. Bu bana

32:18 haberen geliyor. Ben bunu idrak etmiyorum. idrak etmediğim haberi bilgiler akıl dışıysa bilimlerin tamamı akıl dışı olur. Çünkü senin duyu verilerinin bile ciddi kısmı haberidir zaten. Yani idrakinin dışında kalan haberi bilgiler. Mesela eee sen atıyorum atom altı parçacıkları idrak mı ediyorsun yoksa bunlar sana onu idrak edenler tarafından haber mi veriyor? Değil mi? Yani akıl dışı mı bu? Atom altı parçacıklara inanma. Hı. Bak bu bütün teoriler içinde geçerli de çok uzayacak. Cesas derslerinde falan anlatıyoruz biz bunu. Primitif akıl yürütmeler yapıyorsun abi. Bir şeye haberen inanmak irrasyonel değildir zaten. Yani sen Peygamber Aleyhisselam'ın nübüvvetini düzgün bir şekilde ispat ettiğini düşün. Mesela atıyorum sana bir eee şey söylesen. Hatta şöyle düşün ya sen bir adam rüya görüyor rüyası tutuyor. Bir daha görüyor

33:04 bir daha tutuyor. Bir daha görüyor bir daha tutuyor. Bu adamın getirdiği haber inanman artık irrasyonelidir. Rasyoneldir yani. O yüzden sen alameti aldıktan sonra bir habere itimat etmen irrasyonel olsaydı Türkçeye inanamazdın. Hiçbir bilgin olmaz da doğru düzgün. Yani sen mikropları idrak mı ediyorsun yoksa haberen mi alıyorsun? Ne yapıyorsun? Sonuçlarını biliyorsun değil mi? Bir haber var. Haberin sonucunu biliyorsun. Dinde de aynen böyle haber var. Haberin sonucunu bilin. Mesela peygamber aleyhisselam mucizeleri diyoruz ya işte haber verdi doğru çıktı. Ne oldu? Sonucu doğru çıktı. O zaman sonucundan sen ne anlıyorsun? Haber verenin doğru olduğunu anlıyorsun. Diğer haberlerine de itimat ediyorsun. Mesela mikroplarla ilgili e haberleri böyle alıyorsun. Bak haber ala geldi. Evet ben bu antibiyotiği kullandım düzeldim. Demek ki bu idrak etmediğim şeyle ilgili haber doğru. Tamam. Yani bak dinle normal dünyaya ayırmaya çalışan her şeyle yanılıyorsun. Bu da Hristiyanlık Hristiyanlık kaynaklanıyor. Seküler dünya falan işte sekülerliğin farklı bir

33:50 beyni olduğunu ve farklı akıl yürüttüklerini san hani insan denen şeyin bak bunu bir türlü anlatamadım ben bunları biliyor musun? Bu matematik videosuna da aynısı oldu. Bak şu kafanın çalışma şekli var. Bu dinde de olsa, siyasette de olsa, politikada da olsa, futbol maçında da olsa benzer şeylerle çalışıyor. Çünkü çok fazla yöntemi yok bunun. Belli başlı 3 be tane yöntemi var ve bunu kombinasyon şeklinde kullanıyorsun. Bütün bilgilerinde din burada ayrılmıyor abi. Başka bir beyinle düşünmüyorsun. Din konusunda düşünürken >> olduğundan söz ediyorum. Buraya akıl neyle sinir? Bunun üzerinden nasıl hükmetsin? Burada aklın Kur'an'ın akletmez misiniz diye söylediği şeyin bir anlamını değerlendir akıl nasıl hükmetsin diyor. İdrak edemediğin bir haberde akıl nasıl hükmettin? Nasıl hükmediyor? Bir sürü bütün dünyadaki bilgilerin böyle ya senin. Senin bütün dünyadaki bilgilerin böyle zaten. İdrak edemediğin haberlerle ilgili bilgiler hepsi. Bazılarının sonuçlarını

34:36 biliyorsun, bazılarının sonuçlarını da bilmiyorsun. Yani sen mesela atıyorum şeyde dinozorlar vardı. Bunu idrak mı ettin? Yoksa idrak edemediğin bir haber mi bu? Senin idrak edemediğin bir haber. Akıl gitmiyor mu o zaman? Evrim akıl dışıdır. >> Önce bu söylenen yani ahiret denen şeyin varlığına iman etmiş. Bunu kabullenmiş olmak gerekiyor. O yüzden >> önce evrim denen şeyin varlığına inanmış, kabul etmiş olmak gerekiyor falan filan. >> İşte hep bu kabulleniş peşiyle gerçekleştikten sonra dünyadaki, doğadaki, tabiattaki, gökteki her şey >> evrimdeki bu kabuller peşiyle gerçekleştikten sonra aslında akıl dedikleri >> bu nesneleri sürekli bir yaratına bağlamak. fiziği metafiziğe bağlayarak onu kutsalla alakalandırmak, tanrıyla Allah'la irtibatlandırmak bundan ibaret. >> Varlıktaki eşyayı, nesneyi, her oluşu, her bozuluşu akıl Kur'an'ın söylediği akıl ve akletme eylemi

35:22 >> kainattaki her şeyi ona bağlamak, >> fizik üzerinden metafiziğe bağlamak. >> Kur'an'ın akletmesi, Kur'an'ın itibarı yani ibret alması, çıkarım yapması bunlar. >> Şimdi fizik üzerinden metafiziğe bağlamak diyor ya bunun iki yolu vardır. Bir de metafizikten fiziğe gelirsin. Felsefe bundan başka bir şey mi söylüyor? Yani biz felsefe deyince neyi kastediyoruz ya? Felsefe deyince hani şey Aristoteles şey mi hani aa ben dünyadayız falan hani Platon da filozof değil ya. Kim filozof abi sen ne? Fizikten metafiziğe geçmek bak fizikten metafiziğe geçen aklın bir zaruri sonucudur zaten. Aklı olan iki kişi bunda ihtilaf etmez. Sen fizikten metafiziğe geçersin zaten. Bak sana fizikten metafiziğe bir örnek vereyim. Anla. Herhangi bir nesneyi gördün. Benim sevdiğim örnek. Sen renk görüsün. Ben değilim. Birimiz kırmızı, birimiz yeşil

36:08 gördük. Bu nesnenin hakikati kırmızı mı yeşil mi? Bu metafizik bir sorudur. Bu nesne benim gördüğüm gibi mi sorusu bir metafizik sorudur. Nesnenin hakikatine gider. Görünen suretinden hakikatine doğru çıktığın zaman her zaman metafizik yaparsın zaten. Tab bunu anlamadığınız için, tamam mı? Anlamadığınız için sanıyorsunuz ki fizikten metafiziğe geçmiş abi. İşte burada dinsel bir şey yapılıyor. Felsefe zaten bunu yapar. Aklı olan bak felsefenin ölmediği çağlardan. Tamam. Yani mesela 19. yüzyılda masonların dünyayı ele geçirip kültür tarihi falan kurmadığı yüzyıllarda insanlar bunlar da ihtilaf etmiyordu zaten. Tamam mı? Yani herhangi iki nesnede sen baktığında soyutladığın şeyler zat metafizik şeylerdir. Ben şu masayı alsam, bu masanın hakikati nedir desem, bir masa olmak hakikati hakkında konuşmaya başlasam ki biz bunun işte üstünden kahverengiliği alsak.

36:57 Eee veya başka bir örnek vereyim. Yani insanın hakikati nedir? Bu fizik insan fizik binasının şu karşındaki şey hakikati nedir desem? Yani bir şeyi insan yapan şey nedir desem sen metafizik yapmaya başlarsın. İnsanın özü şudur der. Mesela hayvanı atık diyor adam. Tamam mı? Hayvanın atıkını düşünen hayvan. Ben desem ki o zaman düşünmeyen insan değil midir? Mesela bir engelliyi konuşursam sen neye gideceksin? Bunu tartışmaya başacaksın. Bu tartış fizik mi metafizik mi? Metafizik. Sen felsefenin doğal faaliyeti budur. Aklın doğal faaliyetidir. Aklı olan iki kişi bununla ihtilaf etmez derken bunu kastediyorum. Ancak aklı bilmiyorsa bunu şey yapar. Sen bağlamsız bir şekilde duyu verilerini topluyor değilsin. O duyu verilerini kategorize ederken bile metafiziğe geçiyorsun. Bu şu demek. Karşında gördüğün bir ağaç, araba, insan üçlüsünü düşün. Bunlardan 300'er tane

37:44 koy. Tamam mı? Teker teker nesneler. Sen doğada nasıl görüyorsun? Böyle görüyorsun nesneleri. Bunu aldın soyutladın. Ağacı be tane ağacı birleştirdin ve ağaç diye bir tümele çıktın. Bu araba tümelinden farklı. Bu ikisini bu şekilde farklı kategorize etmem metafiziktir. Fiziksel bir şey değildir. Görmene dayanmaz. metafizik bir şeydir, tavırdır. O yüzden zaten aklı olan bak bilinde de zaten bundan kaçamazsın. Sen kaçabiliyormuşsun gibi bir vehim veriliyor. O kültür tarihini unutursan, biraz da giriş sebe felsefe okursan bu meseleyi anlarsın. Bu Kur'an'a özgü bir şey değil. Bu da Kur'an'a özgü bir şey değil. Yani Kur'an'da akıl, dinin hakikatini de koy şuraya. Aklın hakikatini de koy. Söz gelim ateizmin kendince hakikatlerini de koy. Hepsini karşına al. Bunu tarafsız bir gözle. Tartış, sorgula. Yani o sok diyalogtaki akıl gibi düşündürücü sorular sor, cevaplar ver. Bak Sokrat di hiçbir şey bilmiyorsun ya. Gerçekten bak

38:29 metinleri o kadar kötü ben bilmiyorum bir şey yaptın mı da orada ne hani Sokratik diyalog okuyunca anladığın şey şu değil mi? A bak a adam sorguluyor abi ya. Bak görüyorsun değil mi? Soru soruyor abi ya. Değil mi? Pek öyle değil ya. Sokratik diyalogların genel gidiş tarzı Platon da biraz eee sanıyorum ki ateizme çok yakın olması gerek. orada adamların senin şu konuştuğum gibi çaretlerini gösteriyor. Kendi arasında çelişki düşür. Bu onun doğru yoktur deme şekli değil zaten. Bak Platon dümdüz abi metinde bak gelir tartışma konusu Sokratik diyaloglarda tak diye mit atıf yapar geçer. En önemli konuda Ömer de geçtiği gibi diyor. Sokratik diyaloglarda akıl Sokratik diyaloglar okudum. Allah bilir ya

39:15 okuduysan ne anladın kim bilir yani? Tak diye atıf yapar ve geçer şeye mitolojiye ona şey sanıyor. Platon ateistti. Sokrates sorgula hani ateizmin hakikatleri hadi sorgulayalım mukayese edelim falan. Yani Platon şeyi zaten sorgulayan kral. >> İron yap, çelişkileri göster. Eee analojiler kur ve bir sonuca var. >> Analjiler. >> Analoji kelimesi bu ısrarla kullanıyor muhtemelen. Şey ya kavram zaten böyle şeyde öyle gidiyor kavramlar yani analojiler kur. Başta söyledim analoji anlamına gelen kelime analojiler kurur. >> Bir akıl yok Kur'an-ı Kerim'de. Kur'an-ı Kerim'deki akıl bir kere Kur'an'ın çağrısına lebbeyk demiş. diye ikrarını getirmiş, teslimiyetini bildirmiş. Ondan sonra teslim olduğu, iman ettiği şeye bağlanma düzeyini güçlendirmek için etrafında olan biten her şeyi bu bağlanışına gerekçe kılmak, onu temellendirmeye çalışmak.

40:00 >> Bir de size komik bir şey söyleyeyim. şey bekliyor. Kur'an'ın mesela bir ateistle eşit makamda cedel etmesini bekliyor. Bak sen herhangi bir yerde bir felsefe profesör talebeni kendine cedel ettirmezsin. Yani kendini bundan büyük görürsün. Tamam. Akıllı gidiyorsun. Akıl abi akıl abi. Sen talebenle cedeleri eder misin? Derste etmezsin değil mi? Alemlerin rabbiyle senin arandaki mesafeyi seninle öğrencinin arasındaki mesafeyle bir mukayese et bakalım. O yüzden Kur'an'daki hakim üslup görürsünüz üsl gayet akli olarak olması gerekendir. Öbür türlü olsaydı belagata düşük olurdu. Bak senin şu mesela e şeyin batıl bir de sonsuz oluşturabilir. Şurada 20 dakikadaki batılla ben bilmem kaç dakikadır cevap veriyorum. Bununla Kur'an uğraşacak. Senin gibi bir tane daha çıkacak. Ona uğraşır Kur'an bununla anlatma kitabı mı? Yok. Ben Kur'an'dan

40:45 büyük hakikatleri alacağım. Sen böyle işte birkaç kişinin midesini bulandırdığında da sana ben cevap vereceğim. Adem [kahkaha] Rabbi dönüp sana eee kıyas kurmayacak yani ki kuruyor da aslında da kurduğu kıyaslar şey değil yani böyle tekil tekil böyle saçma sapan iddialara cevap vermek üzerine değil. >> Bunun eee gerekçelerini oluşturmak için kullanılan bir alet ve edebattan ibarettir. O yüzden İslam geleneğinde aklı en iyi, en doğru bu Kur'an'ın anlattığı çerçevede kim tanımlamış, anlamış derseniz bence sufiler anlamıştır. Sufiler nazari akla güvenilmez. İnsanı suya götürür, susuz getirir derler. İnsanı yarı yolda bırakır derler. Sufiler akıl dediğinde şunu anlarlar. ilahi hitabı anlamıya yarayan alet bir bakış açısı bu mesela yanlış deysem ibn ata >> sufilere göre ilahi hitap nedir sufilerle nedir sufilere göre ilahi hitap ilahi hitabı anlamaya çalışan şey

41:31 sufilere göre akıl nedir peki ilahi hitap kuran ben Kur'an oldum dedi ne insan nefsinin bütünü ilahi hitaptır sufiyeye göre tamam nefsini bilen rabbini bilir derken kastettiği şey o nefsini neyle biliyorsun akılla değil mi buna yarayan hitap başka Bak sen, Kur'an ve kainat. Kainatın bütünü sufilere göre zaten ilahi bir hitaptır. Değil mi? Hariçteki Kur'an'dır. Yani ondan yaptığın istidlal Kur'an'ı anlamanı sağlar zaten. Dolayısıyla sen ne her şey zaten her şey. Bir de akıl böyle bir şey de tanımlanmıyor. Sufiler onu da söyleyeyim. Yani burada gene dağınık konuşuyor. Yani sufilerin bu konudaki kanaatlerini anlatacağımız makam burası değil de burada dağınık. Hangi sufiler bilmiyorum hani birkaç tane şiir duydum falan. şiirleri de tam makamında

42:17 kavrayabilmiş durmuyor. >> İbn Ata'ın tarifiyle akıl Allah'ın nimetlerini tanımaya, onu ona şükretmeye yarayan bir araç efendime söyleyeyim veyahut ilk zahitler böyle tanımlar yani. Veyut İbn A'nın sözü şimdi geldi aklıma. Akıl ona göre Allah'a kulluğun gereklerini bilmeye yarayan bir araç. İlk dönem zahitlere göre de Allah'ın nimetlerini tanımaya ona şükret. >> Bak buralar mesela İbn Abdullah'ta geçtiği şekliyle kardeş sen zaten Allah'a kulluk etmekten kaçınamıyorsun. Herhangi bir şeyi biliyorsan bu Allah'a kulluk etmek >> daha kestirme bir cevap. Allah'ın hitabını anlamaya yarayan bir araç. Ama burada akıl Allah'ın hitabı olduğunu ancak kabulleniyor. Allah ne buyurmuş diye onu anlamayı. >> Ya sufiler böyle bir şey söylemiyor. Sen bunu söylüyorsun sadece. Sufiler böyle söy sufilere göre Allah'ın tabii hepsi Allah'a kulluk. Kainattaki her şeyi bir biçimde Allah'a kulluk ediyor. Dolayısıyla onun gereklerini öğrenmen

43:03 zaten her şeyden öğrenmen demek. Çalışıyorum. Ama böyle bir kabullenişten, böyle bir teslimiyetten bağımsız akıl öyle düşünmüyor. Ben önce inanacağım şeyin eee doğruluğuna ikna olmam gerekir diyor. Sorguluyor, tartışıyor. Belki de sonuçta ikna olmuyor ve kabul etmiyor. Bu yüzden Kur'an-ı Kerim'de bahsi geçen akletmez misiniz? Düşünmez misiniz? Demek Kur'an'ın söylediklerinin peşiyle kabullenip bunu aklınızda pekiştirmez misiniz? Buna gerekçeler öğretmez misiniz? İnandığınız şeyi e inan iman. >> O yüzden bunu gavurlulara söylüyor ayetler. Yani peşinen kabul et. Peşinen kabul et diyor. Yani sana delil getir diyorum. Sana işte düşün diyorum kainat üzerine. Eee müşriye söylüyor bunu. Bu peşiyle kabul et demek. >> Gözlüğüyle bakıp aklınızı o yönde eee kullanmaz mısınız anlamına geliyor.

43:50 Felsefedeki kullanılan yönüyle akıl manası asla taşımıyor. >> Bak bir de şunu da ömüyorum şimdi. Felsefede kullanılan anlamıyla asla taşımı diyor ya. Bak bunu mesela şimdi indirelim düzeyi. Bunun anladığı düzeyde konuşalım. Bir fikir var. Geç bunun din olduğunu ve akıl atfı yapıyor. Mesela Platon akıl atfı yaptığında benim söylediklerim yanlış mı doğru mu düşünün işte benim söylediklerimi kabul etmeyin mi diyor yoksa benim söylediklerim aklın götürdiği sonuçlar mıdır diyor. Bir komünist aklı atıf yapsa aklın kendisinin getirdiği şey olduğunu söyler mi söylemez mi? Söyler. Zaten doğalı budur hitabın. Mesela sen şu an akla kendini nispet etsen akıl senin görüşünü mü çağırıyor? Senin dışındaki görüşü mü çağırıyor? Senin seviyende bile yanlış bu. Kur'an-ı Kerim'de tefekkür de, tezekkür de, itibar da, efendime söyleyeyim kalp de, fuat da, lükte, nuha, ruh da, teemmürde, reyde hepsi kapıya çıkıyor.

44:37 Tek kapıya çık. >> Önce Kur'an'ın söylediğine bir tü de >> bak Kur'an'ın söylediği bak bize bir şey söyleyim mi? Bu Kur'an'ın söylediği tamamen mesela 300 ayette geçen bir şey. Kur'an'ın söylediği yani ne bu Kur'an'ın söylediği? 300 ayetten teker teker çıkarılmış bir şey mi yoksa Mustafa Öztürk'ün hevası mı? Hevası değil mi? Yani bu ayetler böyle böyle bu şekilde mi inceladı? Yok. Kur'an'a göre >> iman ettim. Doğruluğuna kanaat getirdim. Ondan sonra eşyaya baktım. Dünyaya baktım. >> Ondan sonra ondan sonra yani kabul ettim, iman ettim. Ondan sonra eşyaya baktım. Yok bu ayetlerin kahir eksedi müşrikler hakkında Allah'ın sıfatlarını anlatırken geliyor. Mesela yerin göğün yaratılışı vesaire. Ha bunlar kabul ettim. Ondan sonra ondan sonra nereden geldi? Kur'an'a göre abi Kur'an Kur'an'a göre diyebiliyorum abi. Çünkü

45:22 >> kainata baktı bu nazarla bakınca iman etmiş bir insanın nazarıyla bakınca ah şu Allah'ın ayeti, bu Allah'ın ayeti, bu Allah'ın yaratması, bu Allah'ın kudretinin eseri diye akıl bu yönde eee iş görmeye başlıyor. Dolayısıyla imanının altını dolduruyor. Kur'an-ı Kerim'deki akıldan, fikirden, düşünceden anlamanız gereken bu. Şayet akıl bu İslam akıl ve mantık değil midir diyenlerin anladığı anlamda akıl olsaydı veyahut akıl varlığın hakikatini kavrayan, maddeden şekilleri soyutlayıp kavramsallaştıran, analojiler kuran, çıkarımlar yapan şey olarak tanımlansaydı Kur'an'da o zaman söz gelimi Ahmet Aslan Hoca'nın ateist olma şansı yoktur. Ya gerçekten kimlere itibar edilmiş bu ülkede ya? Yani akıl öyle bir şey ki temsili Ahmet Arslan'da,

46:09 karın komikliği şu temsili onda olsa bile niye onun icbar edilmesi gereksin? Yani bir şeyin doğruluğunu bilmek onu icbar edecek. Bunu ispatlaması lazım tabii. Yani Ahmet Arslan doğru olsaydı Ahmet Arslan Ahmet Arslan da orada aklı temsil eden kişi ya. Ahmet Arslan'a da mı böyle bir şey çeksek ya? A kardeş Ahmet Arslan da yani yaklaşık senin düzeyinde ya. Ki zaten bir insanın Ahmet Arslan'a saygı duyabilmesinden felsefe anlamadığını anlarız biz. >> [kahkaha] >> Bu felsefe camiasında bilinen bir şeydir. Y birisi Ahmet Arslan'a ne kadar saygı duyuyorsa felsefeden o kadar anlamıyordur şeklinde özetlenebilir genel olarak. O yüzden zaten felsefedeki aklı kullanamıyor. Ben diyorum ya yeni ateist, forum ateisti düzeyinde kelime kullanıyor. Bu hani şey bak Ahmet Arslan akıl kelimesini felsefedeki akıl diyerek Ahmet Arslan itibar ederek kullandığında

46:56 biz oradan senin akıl kelimesini bilmemenin az önce gösterdiğim şekilde hani diyorum ya Ahmet Arsan'ın ciddiye alam faz vermediğine kanaat getiririz diye. Şimdi bir de illetten mahalle mahalleden illete yapalım bir Müslüman olarak eee biz senin akıl kelimesinin anlamını bilmemenin sebebini de buradan çıkarırız. Hemen malen illete de gideriz. Bak Ahmet Arslanan bu meseleyi öğrenebileceğini sanan bir adam. Doğal sonucu budur. Bak şu an akli bir çıkarımla ikiniz arasındaki bu örüntüyü hem oradan oraya hem buradan buraya göstermiş olduk. >> Veyahut hiçbir ateist filozofun ateist kalma şansı olmazdı. Akıl mutlaka sizi o imanın dairesinin içine sokardı. >> Normalde A0 seviy felsefe biliyor ya senin akli bilgine sabahtan beri akılla ilgili bir şey var. Akıl bunu kabul etmez. Akıl şöyle yapmaz. Akıl böyle yapmaz diye kullandığı örneklerin hangisi? 2 + 2 4 cümlesi mesela 2 + 2 4

47:43 seni icbar eder. Bu bilgiye muhalefet edemezsin. Normalde felde akıl kelimesi genelde kullanılda bu anlamda kullanılır. Yani filan muhall diyorsun ya sen o bilgiden kaçamıyorsun hiçbir şekilde. Sende böyle %100 olan bilgiler var. Az önce verdiği örneklerin hiçbirisi böyle değil. Fakat şu gerektirdiği şey yani bir insan bundan zan kaçamazdı. Ateist olamazdı. Niye? Bu 2 + 2 4 eder düzeyinde bir bilgi olursa ancak icbar edebilir. Ama verdiğin örneklerin hiçbirisi icbar edici değil. E 2 + 2 4 değil kavramsalı. >> Demek ki Kur'an'daki akıl o dışarıdaki felsefenin anladığı akıl değil. O rasyo, intellect denen şey değil. O yüzden Kur'an'da belki de akıl, fuat, kalp gibi şeylerin daha çok böyle bir sezgisel ama buradaki sezgisellik de eee tanrının varlığının sezgisel yolla >> tezgisel derken orada hani acaba olumlu

48:29 mu olacak gerçekten? Bak dönüşü mükemmel. Sezgisel diyor sana sezgiselden olumlu bir şey çıkarılabilir ya. Olumlu bir şey söylemiş olurum. Dur hemen döneyim de düzelteyim. eden bir tür manevi keşifle onu varlığına giden insanın eee sonuçta peşiyle böyle rasyonel olarak temellendirip sorgulayıp bir sonuca ulaşıp eee en son noktada evet tanrının varlığını anladım, kanıtladım, ikna oldum diyerek vardığı bir noktadaki bu sürecin yollarının, taşlarının döşenmesinde işe yarayan akıl değil peşinden duygusal temelli bir kabullenişin arkasından >> bak gerçekten yani sevsel yolla >> olumlu bir cümle kuracağını sanıp >> durup bayağı saçmaladı duygusal demeye çalışıyor. >> Belki de akıl, fuat, kalp gibi şeylerin daha çok böyle bir sezgisel ama buradaki sezgisellik de eee tanrının varlığını

49:15 sezgisel yolla idrak eden bir tür manevi keşifle onu varlığına giden insanın eee sonuçta peşiyle böyle rasyonel olarak temellendirip sor >> muazzam değil mi ya birkaç kere daha dinleyesin var. Cümleye bak abi. Sadece karalamak için girdiği cümleye bakar mısın? varlığını sevgisel yolla idrak eden bir tür manevi keşifle onu varlığına giden insanın eee sonuçta peşiyle böyle rasyonel olarak temellendirip sorgulayıp bir sonuca ulaşıp eee en son noktada evet tanrının varlığını anladım, kanıtladım, ikna oldum diyerek >> manevi keşif nereye gitti bu cümlede? Ben Türkçe düşünüyorum ama cümleyi irap edemedim abi. Manevi keşf nereye gitti bu? Bu cümlenin içerisinde yuttu onu ha içine. Aldı. [kahkaha]

50:01 peşiyle manevi keşif e iman eden, teslim olan, ondan sonra mukayese eden. Ya sadece olumlu bir şey söyleyeceğin şey bak şu kadar kıvranıyor adam ya. Gerçekten şu muazzam bir sekans ya. bir segisel. Ama buradaki sezgisellik de eee tanrının varlığını sezgisel yolla idrak eden bir tür manevi keşifle onu varlığına giden insanın eee sonuçta peşiyle böyle rasyonel olarak temellendirip sorgulayıp bir sonuca ulaşıp eee en son noktada evet tanrının varlığını anladım, kanıtladım, ikna oldum diyerek vardığı bir noktadaki bu sürecin yollarının, taşlarının döşenmesinde işe yarayan akıl değil. peşinen duygusal temelli bir kabullenişin arkasından o kabullendiği şeyin gerekçelerini kendini ikna etmek üzere üreten dolayısıyla araçsal ve alet

50:47 araçsak kelimes bir de şu bu yolları döşeyen akıl da değil yani hani işte ben sorguluyorum işte bu kastediyorum falan falan o yolu bile döşemiyor yani o kadar bir duygusal abi o yol zaten öyle düşenir ya bunu akıl ne abi Kur'an'daki o zaman Kur'an'daki akıl akıl değildir diyor bak düşün senin [boğazını temizler] sonuca vardı mukayese de ettirmiyor ki bütün ayetler mukayese hakkında Bir ilah miyidir? Çok iyi ilah miyidir? Seni mukayese ettiriyor. Kimi? Bir Müslüman. Teslim olan bir Müslümanı. Hayır böyle bir şey değil. Peki bu mukayeseyi yaptırmıyor diyorsun. Tamam bak zaten yaptırıyor da bu mukayeseyi götüren yolları da döşemiyor bu akıl. E sadece duygusal. Duygu da zaten bu yolları döşedir. Duygu da o sorgulamayı yaptırır. Mesela senin şu an duyguyla konuşuyor olduğun gibi abi ne anlatıyorsun? Hiçbir şey anlatmıyor. Sadece bak tek söylemek istediğim Kur'an

51:32 kötü. Kur'an kötü Kur'an kötü demeye çalışıyor video boyunca. Araya dağınıp cümleler koyuyor. İşte felsefe, sokratik diyalog, ontoloji falan hani böyle anlamadığı kelimeleri serpiştiriyor araya. Niye? İşlemi gören bir şeydir. Asli bir unsur değildir. Sufiler doğru anlamışlar. Yani nazari akıla güvenilmez. >> Ha sufiler doğru anlamışlar. Yani bu cümlenin son da sufiler doğru anlamışlar. Yani sufiler iki nokta üst üste. Akıl işte sorgulatan sonuca vardıran değil. Yolları da döşeyen değil. Sadece hiçbir işe yaramaz şekilde işte e neydi? Duygusal olan, manevi keşif geri dönen falan. Sufiler iki nokta üst üste. Yani gerçekten >> akıl tabir caizse insanı davulcuya da, zurnacıya da götürür. E onlar hep böyle Allah kalbe bir nur atar. Birdenbire bir aydınlık oluşur. Onlar hep ilahi bir yerden gelir. Hakikatin ışığı akıldan

52:18 gelmez. >> Bunu aklen anlatırsın zaten. Sufiler bunu aklen ispatlarlar. Mesela ben bugün bir videonun içerisinde aklen gösterdim onu. Mesela sen ibare okursun. Tamam. Senin örnek vereyim. Tefsir okuyorsun ya abi adamın aklında tamam o kadar ibare okur. Tefekkür dışında bir şey kalmaz. de bak ne görüyoruz. Bir nursuzluk görüyoruz aklında. Allah ilahi nur atmamış. Tecrübi olarak bak sufilerin söylediği ilahi nuru şu an tecrübe olarak sende gösterebiliyorum. Bu akli bir akıl yürütme midir? Bence bir akıl yürütmedir abi. Değil mi? Yani bir şeyi müşahedeye getirsen sonucunu bu bir akıl yürütme. Sen mikrobun kötü olduğunu zaten böyle biliyorsun. Antibiyotik kullandığında şu an yapıyorum ilahi nur atmamış ki böyle bak 25 dakikada bu kadar safsata yapıyoruz. Kur'an'ın bence kavram dünyasına teolojik anlamında daha sadakatli görünen, sadakatli görünen dediğim yani

53:04 onayladığım ben de eşare olurdum diye söylemeye çalıştığım için değil. Kur'an'ın genel anlatımına baktığımızda oradan çıkan genel kavramsal içeriğe en uygun yorum üreten eşariliktir. Yani ben >> eşar durdum >> onların safında dururdum demiyorum. Kur'an'a bakıyorum. Bu Kur'an'ın yorumlarında mutezileye bakıyorum. Matudi geline bakıyorum. Eşari yerine bakıyor ve daha sadakatli duruyor. Kur'an'ın söylemine. Onlar der ki eşyanın hakikatindeki iyilik, kötülük gibi unsurların mahiyetini akıl filan çözemez. Akıl bu konuda iş görmez. Eşyada iyilik nedir? Kötülük nedir? İyi nedir? Kötü nedir? Bunlar eşyanın özsel vasıfları değildir. İyiyi ve kötüyü tayin eden, belirleyen, aynı zamanda tarif eden adres, mahal, vahiydir. >> Bugün gene bir videonun içinde bunu atış yaptım. O video ne zaman yüklenir bilmiyorum. Allah adaleti ve iyiliği emreder. Bu söylediği şey olsa adalet ve

53:50 iyilik nedir? Allah'ın emrettiği şeydir. Ayetin manası Allah emrettiği şeye emredir. Şimdi Kur'an'daki genel ve mücmel bu tarz lafızları düşünmek. Yüzlercedir. Bu lafızların her birisi senin aklen iyi ve kötüye gitmiş olmanı gerektirir. Zaten adaleti biliyor olmanı gerektirir. Çünkü Kur'an'da adalet ve ihsanı ayırt eden bir skala da yok bildiğin. Yani Allah bir şeyi emrettiğinde bu adalet midir, ihsan mıdır diye ayırt etmen için bununla ilgili detaylı bir tasnif verilmiş olması lazım. Eğer her şey lafızdan çıkıyor olsaydı değil mi? Kur'an'ın geneline göre. Kur'an'ın geneli ne? Benim hevam, benim nefret islerim. Kötü olsun yani. Dolayısıyla Tanrı neye iyi dediyse iyi budur. Niye kötü dediyse kötü odur. Hüsun ve kubu iyi ve kötü. İyi, çirkin, güzel, çirkin. Bunlar hakkında bilinemezler. Yani Kur'an'ın da genel anlam

54:36 çerçevesinden, kavram çerçevesinden çıkan mana da budur. Dolayısıyla >> nerede diyor Kur'an bu? Gelen kavram çerçevesine. >> Dolayısıyla İslam'da aklın çok ehemmiyetli bir yeri yoktur. İslam'ın aklı imanın yedeğinde iş gören bir akıldır. Ona lojistik destek temin eden, lojistik destek veren. >> Mustafa Öztürk'te aklın çok fazla bir anlamı yoktur. Mustafa Öztürk'te aklın anlamı duygusal şeylerine hitap eden bir şey. Hatta Mustafa Öztürk'te Kur'an'ın

…