0:00 bu [Müzik] Türk demokrasisi 27 Mayıs'a 12mart atıp yeniden yola koyulmuştu ancak fırtına dinlemiş karşılıklı hesaplaşmalar bitmişti tam aksini ülkede yeni cepheler açılmış olup gibi kazanmaya başlamıştır sonunda 12 Eylül günü yine Kapı Çalındı o gün gelenler her şeyi ama her şeyi değiştirdiler Artık Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak eskisi gibi yaşamayacaktır
0:47 o o [Müzik] [Müzik] abone ol eve gelecekmiş 16'sında [Müzik]
1:37 olsa inanıyor bana mısın Evet hükümetimiz şu sırada Millet Meclisi'nde çoğunluğu de karıştır [Müzik] yarına [Müzik] gebe her ay 108 artan enflasyona çağırıyoruz Sayın Ecevit uçağı biliyor
2:24 mu yoksa yeni mi öğrendin yoksa Eskiden biliyoruz taktikleri abone ol abone ol abone ol abone ol bu konuşmak için ne yapıyorsun ne olmuş
3:11 abone ol LOL [Müzik] bebekler oldu Ecevit tarihi açıklamasını şubat ayının ilk günlerinde yaptı Başbakana göre kot gerilla diye bir örgüt yoktu Sadece bazı kışkırtıcı ajanlardan söz etmişti o kadar bu açıklama sol çevrelerde Büyük bir şaşkınlık ve hayal kırıklığı yarattı Karaoğlan ilk defa ortaya attı Bu kongre konusunda şimdi giriliyordu kontrgerilla tabirini kullanmadım çünkü hemen öyle bir kuruluş yok Türkiye'de deniyordu o altta bir resmi kuruluş yoktu ama başka o işlevi gören başka bir kuruluş vardı benim o sözcük Terim seçimimi bazı
4:00 çevreler yanlış yorumladılar ters yorumlarda Recep'i kontörland üstüne gitmek istemiyor diye [Müzik] 1978 in mart'ında mi bir Genelkurmay krizi de yaşandı Genelkurmay bu senceru süresi bir yıl daha uzatılabilir di ancak Ecevit hükümetinin gönlünde Kara Kuvvetleri Komutanı Kenan Evren yatıyordu CHP için Evren ideal Demokrat bir komutandı siyasetle ilgilenmeyen bir komutan olduğu izlenimini edilmişti Hatta o kadar yumuşak üstünü vardı ki genelkurmay'da silahlı kuvvetlerde acaba yeterince otoritesini kurabilecek mi diye de biraz kaygı duyuyordum tek kuşku beklediği içindeki Sancar Paşa'nın süre
4:46 uzatımı inca tankları harekete geçirip geçirmeyeceğiz di Savunma Bakanı Hasan Esat Işık bu soruyu direkt olarak evrene sor hiç merak etmedim Bundan dolayı silahlı kuvvetler hiçbir şey yapmazdı ikinci kimse emre itaat etmez Faruk Gürler zamanında değil Olmadı Hatta müsaade verdim partiküllerini arkasına gitti mi kimse dedim genelkurmay'daki nöbet değişimi Bu kez sorunsuz gerçekleşti gün bu Sürgünde 1980'lerin baş aktörü apoletleri değiştirdi o günü aktifler gittik evde o fikrimizi değiştirdik ama Ama içimde hep bir şey var tedirginlik var bu git bu görev üstlendim ki
5:33 omuzlarımda hissettim ki büyük ağırlık var bu çünkü Türkiye'de Ben de aracı Günden güne tırmalıyor Günden güne tırmanıyor iyi değil [Müzik] bu evrenin sözünü ettiği terör hemen aynı dönemde vurmakta gecikmedi Ankara Enes postanesinden aynı gün dört ayrı adrese dört ayrı paket yollandı hepsinin içinde de bomba vardığını ambalajının açılması etrafa ölüm saçılmasında yatıyordu ilk paketin adresi Malatya'nın Adalet
6:19 Partili Belediye Başkanı Hamit fendoğlu ne miydi halkın Hamido diye benimsediği başkanın evindeki bomba gelini torunu ve kendisini anında öldürdüm işte ne olduysa bundan sonra başladık [Müzik] ve Kışkırtma çarkları hemen döndü Hamid oyun Solcular öldürdü söylentisi çıkarıldı belediye hoparlöründen Kur'an okumaya başladı camilerde din elden gidiyor bazıları verildi oldu ve Ok Yaydan Çıktı halk galeyana geldi a Malatya birden bire karıştı camilerden çıkan halk diye dönüştü özellikle Aleviler ve sonucu bilinenlere ait 500 dükkan bir anda yağmalandı 15 el yapıldı Hani arttırmak için içmesinler zehir
7:05 konuşturulduğu söylentileri çıktı the hemen hemen aynı saatlerde diğer bombalı paketlerde adreslerine ulaşmaya başlamıştı biri de ilginçtir ki bu kez solcu bir hedefe yollamıştı ancak Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesindeki CHP milletvekili adayı neymiş Özdal paketten kuş kullanmıştı geri yolladı bomba postanede patladı Bu kez parçalanan Herşeyden habersiz bir memurdu herkes banyoya girmişti Adıyaman şu andaki adreslere yollanan paketler ise şans eseri önceden fark edilip el kondu Türkiye bu tip bombalı terörle ilk defa tanışıyordu Zira o güne kadar böyle bir teknoloji hiç kullanılmamıştır ne soldu ne sağda hiçbir örgüt böyle bir donanıma da sahip değildi
7:52 işin garip yanı hepsinin Ankara'daki postanelerden ve farklı görüşlü insanlara yollanmış olmasıydı daha da önemlisi bu bombalar Anadolu'daki büyük toplumsal çatışmanın fitilini yakan bir başlangıç oldu sanki gizli el harekete geçmişti elinizden uzattığınız tutabileceğini zannettiğiniz Sokak gücümüzün yetmediği tutamadınız olaylar oluyor bunlar ve mesela faillerini bulamıyorsunuz mesela nereden ne zaman çıktığını bilemiyorsunuz birisinden konuşuyorsunuz size bir adres gösteriyor Bu başkası 10'luk ortadan kaldıracak bir başka bu ilan çıkıyor Ama asıl olay 16 Mart günü İstanbul'da
8:37 Beyazıt Meydanı'nda patladı öğlen saatlerinde Sol görüşlü öğrenciler Her zamanki gibi bu iş gözetiminde toplu şekilde kapıdan çıkıyorlardı ancak havada Bir gariplik vardı bizde olmalı okulun önünde göreve geldiğim zamanlarda burada okulun kapısının önünde 30-40 kişilik bir polis kuvveti burada güvenliği sağlamakla mükelleftir o gün için göreve geldiğimizde dokuz kişi Bizim sadece kendi grubumuz vardı diğer grupların polis memurlarını göremeyince okulun önünde bunda bir gariplik olduğunu hissettim gençler kuşkulu bakışlarda Beyazıt Meydanı'nın ortasına yaklaşırken birden bire bomba diye bir çığlık duydu Bir bomba atmış ve bir de bunu görmüştü o anda orada görevli olan bir iki tane polis arkadaşım bunlardan bir tanesi
9:24 Bombo ya havada görüp bomba dene ikaz ediyor bağırıyor bağırmasından beraber Herkes kendini fırsatını bulan kendini yere atıyor bomba büyük bir hu o patladığı anda otomatik silahların yaylım ateşi başladı öğrenciler müthiş bir paniğe kapılıp nasıl bir bomba öğrenim Belki biz parçaya bölünüyor şarap ne denir mermi ve ufak Mermiyle bu birlikte belki belki 50 tane çıkarttık polisler bombayı atanı fark etmişlerdi peşlerine düşmek için harekete geçtikleri sırada bir Emir onları durduk nereye kaçmaya mı Kaçan'dan arkasından kovalarken arkamızdan bir tanesi geri dönen gitmeyin dene bağırdı Bunu kim olduğunu öğrenmek için sordum Arkadaşlar orada kalın arkadaşlara bunun konser
10:12 mavi Reşat Altay olduğunu söylediler Reşat Altay sonraki yıllarda o dönemde Ülkü Ocakları ikinci Başkanı Abdullah Çatlı ile bağlantısı belirlenen bir polis birisiydi [Müzik] [Alkış] bilanço korkunçtu 7/40 yağını balı o gider o gün Ellerini Kollarını sallayarak kaçıp gittiler aradan yıllar geçtikten sonra bombayı atan genç Zülküf isott katliamı ailesine itiraf etti abla dedi ben sana bir şey anlatmak istiyorum dedi ama dedi Ne oldu dedim Enişten Duymasın hiç kimseye söylemeyeceğim ölümü dedi Tamam söyleyeceğim o unutmaz katliamını Oh oturdu anlattı
11:01 bana bu polis aracıyla gittiklerini i polislerin de kendilerine yardım ettiğini bombayı kendisine arttırdık larını o anda insanların Ser yatlarını bağırma larını o gözleri dolu dolu Ne anlattı O çok pişmanım dedi teslim olacağım abla dedi hiç Onun için Meraklanma Bildiklerimi bugüne kadar yaptıklarımı yaptıklarımızı her şeyi anlatacağım dedim 16 Mart katliamı'nda ölenler o güne kadarki en görkemli cenaze töreniyle uğurlandı cenazeye katılanlar arasında Ürkek çekingen biri daha vardı o 16 Mart
11:49 katliamının fizikçisi Zülküf isottan Başkası değildir yıllardır yayınlanan Bu görüntülerde 20 yıl sonra ilk kez saptanan Zülküf isotu cinayetin hemen ertesi günü de oraya çeken acaba değil Belki de kar tutmuştu ishot bu iple son görüntüsünün farkında olmadan çekilmesinden Kısa bir süre sonra öldürüldü katili de kendisi gibi bir ülkücü Latif aktif 7-8 yıl hapis yattı Bu olayda Kia bu açıklama ülkücü itirafçı Ali yurt aslandan geldi öğrencilerin üzerine atılan bombayı Ülkü Ocakları ikinci Başkanı Abdullah Çatlı'nın sağladığını söyledi çatladı
12:35 ilk defa bu şekilde kamuoyu tarafından duyuldu oruç atmaya asıl ününü kazandıran ise başka bir katliam oldu Ankara Bahçelievler'de Türkiye İşçi Partisi üyesi 7 öğrenci bir gece telle boğularak ve kurşunlanarak öldürüldü ler daha sonra yakalanan sanıklar Bu katliamı reisin emriyle gerçekleştirdiklerini söylediler Reis Abdullah Çatlı dan başkası değildi artık tam Umut gibi akıyordu terör gruplar halinde Can alıyordu Bahçelievler cinayetin hemen ardından Balgat katliamı izledi gecekondu semtinde ki kahveler falandı 5 ölü 20 yaralı yerler Biz dip Mısır Kağıt oynadığı pişti bir da taktık sırası seni görünce attık kendimizi yere
13:20 böyle bir taradılar varis en son dakika lütfetti Ondan sonra araba 5-10 dakika geçti bütün odaya baktı kendim de kalktım Baktım arkada bir tane Aşık şu anda Hiçbirini görmedim yüzlerinde dahi bile görmedim kaçtı aittir katliamın iki sanı yine ülkücü kanatlandı Mustafa Pehlivanoğlu 12 Eylülden sonra idam cezasına çarptırıldı ve asıldı İsa Armağan ise halen hapiste Bunlar yetmiyormuş gibi terör yeni bir eylem türü geliştirdi namlunun ucunda artık ünlü isimler vardı Milliyetçi Hareket Partisi'nin İstanbul il başkanı Recep haşatlı iki oğluyla birlikte öldürüldü cinayeti Mark sistemini
14:06 silahlı Propaganda bir üstlendi ardından Savcı Doğan Öz Doçent Mehmet Bulut Şair Ümit Kaftancıoğlu ve Profesör Bedri karafakioğlu öldürdüler cinayetler insanların günlük yaşamlarının ayrılmaz bir parçası durumuna girmiş tip bu Ancak her yerde konuşulan diğer konu da giderek artan yokluk vardır bir sıkıntısı öylesine artmıştı ki yurt dışına çıkış iki yılda 1'e indirildi ve elektrik kesintileri hayatın parçası olur tasarruf için televizyon yayınları gece 11'de kesilmeye başlamıştık fil oy kömür ampul bulunuyordu günlük yaşam giderek zorlaşıyor oldu ülkeye benzin sigara getirilmesi gazetelere haber oluyordu bu manzara karşısında Ecevit
14:53 hükümeti çaresizdi ülke hızlı ikiye ayrılıyordu artık Merkez sol ve Merkez saat etkili değildi kontrol her iki tarafın Radikal grupların eline geçmişti saflar netleşmiş Herkes kendi kapıda çekilmişti hemen her mesleğin kendi örgütü kendi Derneği vardı sonucu işçiler diste savcılar milliyetçi işçi sendikalarında Cadılar sonucu öğretmenler tüplerde savcılar Ülkü Bir de sonucu öğrencilerden geçte savcılar Ülkü Ocakları'nda saklanmıştı belki de en dramatik olanı polisle yaşanıyordu sonucu polisler Holder de sadece polisler Home bir dediler avukatlar Doktorlar mühendis O Saçlar yani Herkesin kendi saplarını çekmişlerdi Bu
15:40 kamplaşma da sokağın hakimi de ülkücü ve devrimci grupları ülkücülerin Merkezi Ülkü Ocakları ydı Ocaklar siyasi açıdan Milliyetçi Hareket Partisi'ne bağlıydılar bu dönemde kurulan kimi yasadışı örgütler de silahlı kadrolarını Ülkü ocaklarından sağladılar bunların arasında Türk İntikam Tugayı esir Türkleri kurtarma Ordusu Türk Yıldırım ordusu en çok adı duyulan vardı bunu ki Mart muhtırasından sonra üniversitelerde büyük bir baskı söz konusuydu Biz o dönemlerde üniversitelerden çok Bu anadolumuz da vatandaşlarımıza e kendimizi anlatmaya
16:27 ve tarihi milli değerlerimizi gençliğimize beni benimsetmeye çalışıyorduk 1974 yıllarına kadar herhangi bir yasa dışı Eylem içerisinde zaten girilmemiştir 1975 Çin sonlarında üniversiteler öğrenci olaylarını sahibi olmaya başladı arkasından öğrenci olayları üniversiteyi açtı ilk defa mahallelerinde gitti mahallelerde kurtarılmış bölgeler ilan edildi ve belli düşüncelere sahip insanlar O
17:14 mahallelere sokulmadı dokunmayınca işte bu defa da o mahallelerde karşı görüş aynı tarzda örgütlenme ihtiyacını duydu ve netice itibariyle kavga kavgayı çektiği fikirler unutuldu o Ama bu sefer varlığımızı koruyabilmek için kendimizi savunmak ihtiyacı duyduk savunma ihtiyacı tabi savunmaya göre kendimizi yapılandırma ihtiyacını getirdi bir başka sağ örgütlenme ise Akıncılar the şeriatı hedefleyen bu grup siyasi yönden Milli selamet Partisi de yapıldı aralarından tuşk o Türkiye şeriatçı Kurtuluş ordusu çıktı Akıncılar ancak
17:59 genelde büyük çatışmaların dışında kaldı soldaki örgütlenme ise hem çok daha karışık hem de çok daha yaygındır son derece farklı kaynaklardan besleniyorlar Bunlar dünyadaki Sosyalist ülkelerin farklı görüşlerini benimseyerek kendi işlerinde de ölmüşlerdi Sovyet yanlıları Türkiye Komünist Partisi Türkiye İşçi Partisi Türkiye Sosyalist İşçi Partisi ve emeğin Birliği grupları bıçın yanlıları Türkiye işçi köylü Partisi dediler Arnavut yanları halkın kurtuluşu ha bu devrimci halkın Birliği devrimci proleter yafetik o şunları yaşamıyordu son içinde Sovyetler Birliği'ne birleşelim Sovyetler Birliği ittifaka girmek gerekir Taha konuştuğu zaman bunun tarzı bir görüş ileri
18:46 sürdüğü dedi ki hayır böyle bir birleşme gerçekleşemez Çünkü Sovyetler Birliği devrimden yana bir bu ülke durumunda değil artık sosyalist bir o da değil Artık devrimi karşısında kullanın devrimleri bastırmaya etmeyen Alper liste Şen bir ülke durumunda ona karşı da mücadele etmek gerekir görüşünü ortaya koyduğu bu ama diğer çeşitli sol grupların da tavuk arasında TP uzun süren bir Tartışmanın da doğmasına neden oldu asıl güçlü olan ise bu grupların orta yolcu diye adlandırdıkları örgütlerde bunların başında devrimci yolculuk olabilir Bir de 100-150 binlik bir dergi tıraşı vardı Ve benim tahminime göre yani 1 milyondan fazla insan bu hayat çizgisi
19:33 değiştiren bir şeydi bu ve bu dediğim gibi eğer Türkiye'nin O günkü nüfusuyla kıyaslandığı zaman işte küçümsenmeyecek büyük oranda ulaşmış bir ve toplumsal etkiliydi ve Bu etkinin dışında Aslında giderek çatışmanın karakterinden kaynaklanan bir tarzda bir diğer ucu yolcular şma dalgası vardır Tabii gidiyordunuz bir köyden Biri Geliyordu bizim bütün köy devrimci solcu diyordu Okey belki haritada bile bilmiyorsunuz bir anda öyle bir kendiliğinden yönü vardı bu ya bu örgütler arasında Kurtuluş devrimci sol acilciler halkın devrimci öncüleri Max işleriniz silahlı Propaganda Birliği Partizan yolu Vatan Partisi Eylem
20:20 Birliği adı en çok duyulan lardan dışı ve devrimden sonra Anaokulu ne olacak konusunda yapılan bir ayrılın ciddiyet olabilir mi mi bu hale getirmek ince ince kıyarak Tamam o Sovyet için Arnavutluk kutuplaşması getirdiği bir Nesnellik vardı ama hemşini savunup kendi arasında görünen çoktu hem arnavutlu soruyu kendisine bölünen de çoktu Hatta hem sovyetleri savunurken arasında bilinen çoktu Dolayısıyla ben şey çok inanmıyorum aramızdaki en büyük kere sınıfsal değil selatullah doğru değil Her ayrılık sosyal bir temele dayanır 60 tane sınıf yok yapmışlar ördük vardı aynı miras üzerinde kavga etmeye başladığınız zaman biraz kavgasının sonucu cinayet olur ünite sonra Knight başladı
21:10 bu bölümden az da olsa payını alan Bir diğer konu ise Silahlı Kuvvetleri Harp Okulu'nda olaylar başladı bu piyade okulundan iki tane Üsteğmen şey vurdu jandarmayı vurdu kaşlı var yani ortalama göz olmaya başlamıştı bu işte bu bozulma komutanları alarma geçirdi ancak bunları asıl ayaklandıran Güneydoğu'ya yaptıkları bir gecede gördükleri ve duydukları dış şimdi bu Anarşi Aşık olayların yanında bir de küçük olaylar başladı İyi o zaman PKK değil de apoculuk ama Teşkilatı vardı geri Abdullah Öcalan'ın
21:56 şey işte oradan geliyor zaten o kadar almış yürümüş ki Ama artık neredeyse orayı bir Kürt devleti ilan edecek duruma gelmiştir o bir kere Diyarbakır Kürt devletinin şeysi payitahtı şey başkenti da başladı Hoş geldiniz diyorlar Bu konu Haziran 78 Milli Güvenlik Kurulu'na getirildi tabi Genelkurmay Başkanı bu gelişmeleri anlattı hemen önlem alınması gerektiğini söyledi a Ordu Güneydoğu da ilk defa bölücülük tehlikesine karşı özel bir tatbikat yaptı ardından da Genelkurmay Başkanı yine ilk defa açık bir uyarıda bulundu
22:41 Bu iş böyle gitmez daha 78 senesinde bu şey yaptık ki hani bir an evvel bir araya gelin bu işleri Örneğin demek istedik artık askerler konuşmaya başlamışlardı rahatsızlıklarını açıkça dile getiriyorlardı Ordu uyarıyordu ancak etkisizdir Oil Gaziantep Malatya ve Sivas'ta yaşanan olaylarda etkili biçimde müdahale edilmemişti israrla Uy etki yani sıkıyönetimi istiyordu Tam da bu sıralarda Anadolu'nun bir kentinde öyle bir vahşet yaşamdaki yetki kendiliğinden sahibini buluver bu Kahramanmaraş katliamı Cumhuriyet tarihinin en kara sayfasını açacaktı o o
24:04 abone ol o o [Müzik] bu Kahramanmaraş 12 Eylül'e giden yoldaki en önemli kilometre taşıdır Kahramanmaraş din ile oynamanın ne sonuçlar verebileceğin en tipik örneğidir bir Aslında gelelim yılın ilk günlerinden itibaren başlamıştı bir şeyler hazırlanıyordu önce bir evde bombaları bulundu ardından Türk Yıldırım komandoları adlı sağ bir örgütün varlığı ortaya çıkarıldı ve kan dökülmeye başlandı sonucu ve Alevi vatandaşların gitti Bir kahve tarandır ölen bir Alevi
24:49 dedesi ydi işte ekmek düşmanlığın tohumları ilk kez bu saldırıyla serpildi Maraş bu tohumların yeşermesi için en uygun yer ver Kahramanmaraş Türkeş'in çizdiği verimli Hilal stratejisinin en güneydeki uydu gerimli Hilal orta Anadolu'yu ülkücü örgütlenmenin cephesi haline getirmeyi amaçlıyordu Maraş'ta ülkücü hareketin bir kaleciydi ancak Ecevit'in iktidara gelmesi bu Kalede gedikten açtı o Alevi kökenli CHP liler o güne kadar ülkücülerin Adalet parfümlerin oturdukları koltukları kapatmaya başarılar aynı zamanda CHP'nin doğal müttefikleri de şehirde boy gösterdiler disk fabrikalarda tüpler okullarda örgütlendi yıllardır sesini
25:34 çıkaramayan solun birden Kendine güveni gelmişti dönemin disk'e bağlı tekstil iş sendikası Bölge başkanı Mehmet Taşkesen Oh bu halini şöyle anlatıyor o aşamadan önce Maraş'a özgü hakim çevrelerin çocukları ve adamları yani militanları ve genellikle de bu aşure çocuklarını yani Alevi çocuklarına baskı kuruyorlardı bu işte siz kombini siniz siz solcu sunuz siz kürtsünüz siz Alevi siniz falan diye sokak aralarında sıkıştırıp duruyorlardı yani şubesi bir araya gelerek Tabi biz de şimdi solcuların hangisi gibi bir pozisyonda gözümüzden işçiler bana geliyorlardı
26:21 yani sofiye bana göre Ne diyorsun lan dövmem sizde üçümüz beşini bir araya gelin onları dövüyorum geçer olan biraz falan falan dedik bunları da biraz Yiğit'le ettiler Bu sıra silah geri tepti kendini dövmeye bak sağ ayağının altındaki zeminin giderek kaydını farkındaydı bu durum böyle devam edemezdi yay giderek gerilmeye başlamıştı [Müzik] Güneş ne zaman doğacak adlı bu film Ülkü bu projesiyle Kırım Türklerinin sovyetlere karşı direnişin hikayesiydi
27:07 kişisinin anlaşıldık hangi sinemada gösterilse orası MHP'nin propaganda bürosuna dönüşürdü 16 Aralık günü de çiçek sinemasında aynı heyecan yaşanıyor [Müzik] filmin ilk yarısından sonra seyirciler Salonu boşaltmaya başlamışlardı ki işte Tam o sırada muazzam bir gürültü koptu biri bir ses bombası atmıştı Hani olmadı topundan hafif yaralı bir tek kişi vardı
27:53 Ancak İşte tam bu sırada genç biri sinemadan hızlı fırladı bulunduğu ilk telefona sarıldı ve olayı haberini verdi komünistler sinemaya bombalı Ama bu haberi veren geç Kahramanmaraş olaylarının bir numaralı sanığı Ökkeş Kenger şimdiki adıyla Ökkeş şendiller di Ben hasret dergisini aradım her gün gazetesini aradım telefon kabinli de kapatmadan açıdan konuştum Öyle gizli saklı bir şey değildi sinema olayı başlangıçtı Dört gün sonra asıl senaryo sahneye kondu Sol görüşlü iki öğretmen akşam okullarında dönerken Yol ortasında buldular haber büyük bir hızla yayıldı ertesi gün sol bu olayı dev bir gövde gösterisine dönüştü cenazeler Alevi Mahallesi Yörük Selin hemen bitişiğindeki devlet hastanesinden
28:40 alınacaktı solcu ve alevilerden oluşan kalabalık giderek artıyor ancak nedense cenazeler bir türlü verilmiyordu Sanki bir şeyler hazırlanıyordu hastane önündeki bekleyişi sürerken de aynı saatlerde kentin başka bir fırçasında çok daha büyük bir kalabalık birikmeye başlamıştı orada bir araya gelenler ise savcılar ve Sünniler de Bugün günlerden cuma idi cemaatin namazdan çıktığı saatlerde bekleyiş sona erdi cenazeler verildi ve Alevi kitle kentin merkezine doğru yürüyüşe geçti ancak karşıda biriken kalabalık sinirliydi iki Sol görüşlü öğretmenin cenazeleri camiye yaklaştıkça Yumruklar sıkıldı ve küfürler ediliyor bu arada Cuma namazına
29:26 gelmiş af Namaz bittikten sonra da olmuyor Ama bunlar gitsinler namazını Madem ki biz de böyle diyorlar nerede kıldırırlarsa kaldırsınlar gitsinler mezarlıkta kılsınlar cenazelerde defnetsin ler diye camiye sokmak istemiyor cenaze biraz daha yaklaşınca gelelim daha da artık bulacağım ya yakın yere doğru gelince daha önceden kaleb aylarında birikmiş adamlar oradan taşlar atıyorlar tahtalar fırlatıyorlar yani böyle Mehri arazide o Ulu camiye doğru gelince orada birikmiş şeyler komiserin cenazesi kılınmaz falan etmez Şudur budur diye bir takım sloganlar atılıyor talihsiz buluşma Maraş Kalesi'nin eteklerinde yaşandı
30:12 Kalenin yamaçlarında savcılar hemen altındaki düzlükte ise Solcular vardı bir anda ortalık cehenneme döndü yaklaşık 10 bin kişi cenaze Alayına taş ve sopalarla saldırıya geçti theo oraya dan aşağı indiğimizde postanenin oraya geldiğimizde taş saldırılar ve silah sesleri öpmeye başlamıştı cenazeler omuzlardan düşerek yerlerde kaldı tamamen bir abluka içine girmiştik bağırmalar çağırmalar Bu arada kurt secde ki polisler bu kalabalığı dağıtmak için havaya ateş atıyor insan çığlıkları silah akıntıları birbirine karışıyor ana baba günü gibi Neticede cenazenin namazı
31:00 kılınmıyor öfke artık kabına sığmıyordu savcılar Kıbrıs Meydanı ve Trabzon Caddesi'nde yaşayan Aleviler ve solcuların evlerde dükkânlarda sallıyorlar yerle bir ettiler Partili bir arkadaşımızın heyecanla büromuza girdiğini gördüm ağabey Büroyu basıyorlar İnşallah basıyorlar canımızı kurtaralım dediğinde Birisi bir onun arka penceresini açtım ve oradaki 30-40 arkadaşıma sırasıyla atlayalım buradan gidelim dediğim hatırlıyorum ve arkadaşlarımız tahmini 3-4 metre yüksekliğindeki bürodan atmadılar en sonda ben atladım çok büyük bir kalabalık ve ve Tekbir getirerek camları şaşırarak
31:46 sesleri duyuyorduk ve bu kargaşa içinde solcuların açtığı ateşle 3 ülkücü öldü 3 arkadaşlarının vurulduğu haberi ortalığı daha da karıştırdı şu köşede büyük bir kalabalık birikmiş ev 60-100 Kişiydik Sahibi yok yani Keller orada ben yukarı bu çıkınca arkadan bir ses başkasın de diye bağırmaya başladı bağırınca o kalabalık oldu gibisin peşimize takıldı baktım Ari kapatıyorlar Ömürlük açmaktan bize yakışmaz Sözüm Ona devrimciyiz devrimci Kaçmaz Tabi o aşamada Silahsız da gezmiyoruz isim Gerçeği ben yukarı doğru
32:31 bir ateş ettim yani korkanlar dedim şarjörde 8 mermi var bir tane sattım Bir daha dağıtıp iki mermi attım göç bu sefer en önde koşan en önde kaçayım derken üst üste bir yığılma oluyor o anı ben hiç unutmam yok tabii Bizim bu attığımız İki Kurşun da yani havadan kabarmasını kalabalığa dahil olmayan Arkadan gelen ya hacı Ergin adında bizim mahallede oturan bizimde yani Gayet yakın tanıyan bir aile dostumuz olan bir adama isabet ediyor ama hava karardı ancak Barajı da ölümcül Bir Sessizlik kapladı Buğdaylar bitmemiş
33:17 yine tek tük saldırılar oluyordu sanki yeni bir hücum için güç toplamak amacıyla geri çekilmiştir Ben bu gece birçok evde dışında hiç sönmedi planlar yapıldı İntikam yeminleri edildi ve sabahın ilk ışıklarıyla birlikte sokakları yine Öfkeli kalabalıklar doldurduk Şimdi sıra savcılar arasında öldürülen üç kişinin cenazesinin kaldırılmasında the Valley Tahsin Soylu bunu kabul etmedi Üstelik sokağa çıkma yasağı koydu olayların nereye kaydını anlamıştı Ancak bu kadarını belediye hoparlörlerinden bir türlü duramadı Oysa sokağa çıkma yasağı uygularsa katliam önlenebilecek bu Vali iki öğretmenin cenazesi yarım
34:03 kaldı Yarın cenaze töreni olamaz buna suret katı ya da izin vermem dir Tahsin soy Vallahi buna rağmen ben ertesi gün sind aileler tatildi cumartesi günüdür Çünkü resmi mesai yoktur belediye hoparlöründen yayın memuru devamlı şu yayını yapar şehitlerimizin bu naaşı hastaneden alınacak ve tören yapılacaktır Tüm Kahramanmaraş halkı şehitlerimizin cenaze törenine davetlidir altında 8-10 tane gönüllü kuruluşun Baro dahil işte belediye dahil sağ görüşlü partiler dahil hepsinin isminin oldu
34:49 yalnız ama o anons kimi yaptırdı anons Kim götürdü ortaya çıkmadı hoparlör olayı sonun başlangıcı oldu camilerden de intikam de Kana Kan vaazlar veriyordu bir süre sonra dinsizlere ölüm slogan atmaya başladı 23 Aralık sabahı Alevilerin yaşadığı mahalleler İnönü ölümle uyandı Mahalle dört bir yandan kuşatılmıştı ölen savcıların cenazesini almaya gelen kalabalık maskeli ve silahlı bir grubun öncülüğünde mahalleye saldırdı Tıpkı Malatya'daki gibi yine Aleviler sularımızı zehirledi diğer rivayetler çıkartılıyor Ulu Cami yapıyorlar söylentisi ile ha bu yana getiriyordu binlerce insan ayaklanmış Gözü hiçbir şeyi görmez olmuştu bir hikmet Bir alamet Ben böyle bir şey
35:35 görmedim hiç zaten saldıranların önüne gelenlerin hepsi yüzüm askeriydi Arkadan gelen kimsiniz acaba alttaki misyonda kas gibisin hem de silah Kılıç Allah Allah diye geliyorlardı kameranın acil diye bir arkadaşın annesi hiçbir şeyden haberi yok mu aralığı ekmek alıp da kahvaltı yapmak için gittiğimde kadını orada dövüyorlar feci şekilde o orada bir tanışan komşuları olan birisini arkadaş getiriyor ve gidin diye ekmeğini yapacaksınız size öldürmeye hazırlanıyorlar artık Maraş bir mezbahaya dönüştü büyük bir insana bu başlamıştı şehir içinde dağılmış Alevi evlerinde yaşayanlar kendilerini savunuyorlardı evler yıkılıyor yıkılıyor insanlar hunharca
36:21 kat ediliyordu tam bir vahşet yaşanıyordu kendin bir bölümü alev alev yanıyor çocukların kadınların çığlıkları katliamı haber veriyordu alilerin çoğunlukta olduğu Yörük Selim Mahallesi kendini savunma bildi Hatta Hadi şehirden baskına gelenleri püskürttüğü bilin çatışmalar sırasında Sağdan da on bir sürü vatandaşının öldüğü haberi bu defa diğer mahallelerdeki baskınları daha da artırdı Maraş İnsanlığın en vahşet dolu görüntülere Tanık oluyordu Karlı dişiden hamile kadınlar ağaçları asılan gençler dilidir yakılanlar kafası baltayla kesilenler görenlerin hay bu boyunca unutamayacakları sahneler yaşandı [Müzik] katliam bir türlü bitmedi geceli
37:08 Gündüzlü Tam üç gün sürdü 3 kocagül ve Ne gariptir ki üç gün boyunca Maraş'ta devlet yoktu o Seda telefon kaça gitmişti oraya yara raporu vardır Ben de geldiği zaman anlattığı bu Komutanım dedi tasarruf eder misiniz bu tasavvur edemezsiniz de diye doğmuş çocuk diyor Kaç aylık çocuk dedi bacaklarından almışlar iki bacağından ayrılmışlardı bu olaylar dalga dalga çevre köylere de yayılırken ne asker ne polis hiç kimse saldırganlara müdahale etmemiş veya edememişti ateş ediliyor karşılıklı insanlar ölüyor bazı evler yanıyor
37:56 polis yok şu Jandarma yok asker yok bu müdahaleden yok Ben telefon ettim Jandarma'ya bana verilen cevap askerimiz yok vardı çünkü Zırhlı Tugay dan bu Mahmut bol boşluk Paşa başkanı başında bir büyük askeri şeyler gelmişti buraya zırhlı birliklerde olmak üzere o tedbirler alınsaydı olaylar tamamen hemen yakışır diye bir iddiam yok ama rakamsal Gür durumu ki çok önemlidir bu en üzücü süo noktadır rakamsal sayısı çok az alırdı çoluk çocuğa bak yaptılar askerde gelmedi asker 12 saat sonra
38:44 geldi [Müzik] 26 Aralık günü ortaya çıkan manzara korkunçtu çoğunluğu Alevi olmak üzere sonucu suyla savcısıyla 120 kişi öldü bine yakın insan yaralandı yüzlerce ev ve iş yeri yok edildi Maraş yeni istismarın bir ibret belgesi oldu Maraş ülkede yaşanan iç savaşın Doruk noktasıydı bu katliam 12 Eylül'e gidişte şu an sayfası olarak tarihteki yerini aldı bu abone ol
39:47 o o bu [Müzik] Kahramanmaraş'ta yaşananların perde arkası hiçbir zaman öğrenilemedi Neydi bu Maraş olayları kim tahrik etmişti amaçları neydi bir iç savaşın kanlı provası mıydı yoksa amaç Ecevit hükümetini zora sokmak daha otoriter bir yönetimi sağlamaktır de hepsinden daha önemlisi Tam üç gün süreyle insanlar birbirlerini Çoluk çocuk demeden keserken katlederken asker neden müdahale etmemiş Veya edememişti [Müzik]
40:33 bize sıkıyönetim ilanına icbar etmek için olayın çıkarıldığı kanısındayım ve acı bir gerçek şu ki bir ayet binasına bile içinde İçişleri Bakanımız varken vilayet binasına bile eğlenceler ya bu Türkel saldırgan bir şekilde yürürken Venge civarda bulunan silahlı kuvvetler birlikleri bir türlü bizim yetkimiz yok' gerekçesiyle e olaya karışmak istemediler [Müzik] berare ama sıkıntı yok ki daha sıkı yönetim ilan edilmişti Türkiye'de bir konuşun oradaki emniyet güçleri
41:18 ancak bunlarla ilgileniyor Vali ve emniyet Kuvvetleri falan onlarla ilgileniyor Oha olduktan sonra istekte bulunur bu Feto Kahramanmaraş olayları sonun başlangıcı oldu Ecevit'in direnci kırıldı o güne kadar sıkı yönetime karşı çıkan Başbakan sıkıyönetimi ilan etmek zorunda kaldığımız Türkiye kaç parçaya bölünebilir hangi masallarından bölünür Alevilerin Sünniler birbirine düşürelim sıkıyönetim hadiseden sonra ilan edildi hadiseden evvel ilahisi Belki bu kılıcın kaybına sebep olmazdı şekli iddialar benim o zaman ki muhalefet partisi başkanı Ana muhalefet olarak ne hiç küs ne yaptığımı daha dardır efendim yani
42:04 sıkıyönetim ilanında Keşke hep Keşke Bilseydik Çünkü Türkiye'nin koşullarında öyle bir Bunalım dönemlerinde sıkı yönetim Türkiye'yi bir kaygan zemine sokabilir ve rejimin Nereye gideceği belli olmaz bu işte o günden itibaren asker da aktif şekilde hayatın ve siyasetin içine girdi hayata giderek Haki renk hakim olmaya başlıyordu Ordu yeniden göreve çağırmıştı bu Kahramanmaraş olaylarının Mahkemesi yıllarca sürdü Ev Kadınları'ndan işportacılar Aha Parti yöneticilerinden devlet memurlarına kadar yüzlerce insan mahkemeye çıktı 500'ü çeşitli cezalara çarptırıldı Çoğu kişi olaylardan
42:51 Milliyetçi Hareket Partisi'nin sorumlu tuttu marasta 3 mahalleyi düşürüp Yani belki tarihin gördüğü en büyük katliamlarından birini gerçekleştirmişlerdir sibir satranç oyununda dönmüştü iş yani Hem o Hilal'i tamamlamaya çalışıyorlardı hem kendi egemenlik altında tuttukları işte Erzurum gibi Bayburt gibi falan il ve ilçelerde de sonra Sükun ve huzur koyuyorlar Hem bir tür cephe gerisi olarak oraları konumlandırılır lardı bir ki ocakları ve MHP nin rolü Bence iki noktada değerlendirmek lazım bu biri halkı galeyana getirecek davranışlarda bulunuyorlar İkincisi çok dağınık diğer partiler
43:38 bunlar ona nazaran na toplu Ama ben bu örgütlenmenin nefsi müdafadan dışında Kahramanmaraş'ta solu alt edelim şu Aleviler halt ederim diye bir plan program vesaire ye sahibi olamayacaklarını biliyorum ha aynı yıllarda Milliyetçi Hareket Partisi'nin yöneticisi olan Taha Akyol ise bu suçlamaları kesinlikle yalanlıyor bu Kahramanmaraş olayları da Parti uyanan ilk bir duygu Acaba bizim çocuklar mı yaptı bu derin bir endişeye şey daha çok Alevi Vatandaşlarımızın büyük ölçüde mağdur
44:23 edildiği Maalesef öyle bir hadis olmuştu kesinlikle MHP'nin parça olarak Maraş olaylarında rolü olmadığı gibi aksine bu olay meydana geldikten sonra Derin üzüntü duymuş ve heyetler gönderildi [Müzik] bu [Müzik] Kahramanmaraş'ın gerçek sorunları Bugün aramızdalar o Vahşetin sağlıkları bugün Ellerini Kollarını sallaya sallaya dolaşıyorlar Kahramanmaraş'ın gerçek suçları ne yargılanan o bin kişinin ne de hüküm giyen 500 kişinin içindeydik gerçek sorunlar hiçbir zaman ortaya çıkmadılar ancak 1978 yılı aralık ayının son günlerinde yaşanan tokatlayan Türkiye'de
45:08 yepyeni bir dönemin habercisi oldu 1978 yılı geride Tamam 680 ölü ve binlerce yaralı bırakarak kapandı yarattığı Sarsıntı ise Birkaç ay sonra meyvelerini verdi o o [Müzik]
46:05 abone ol [Müzik]
