0:02 [Müzik] Dinler Tarihi videosuyla sizlerle beraberiz Dinler Tarihi dersi yine tüm kademeler için yani tüm sınavlar için ortak olan bir ders dikap DHBT MBSTS İHL hepsinde dinler tarihinden soru geliyor karşımıza çok yorumsal bir ders değil yani dinler tarihinden yorum sorusu karşımıza gelmiyor bilgi odaklı bir ders dinlerin kurucularını kutsal kitaplarını önemli bilgilerini Yani önemli bir sözleri olabilir asıl Neye inanıyorlar Neyi merkeze alıyorlar Bunlar olabilir
0:49 bildikten sonra Allah'ın izniyle yapabildiğimiz bir ders Dinler Tarihi bilgi odaklı O yüzden biz de bilgilere odaklanacağız lütfen Tüm dinlerin hangi din olduğu önemli değil kurucu isimlerine kutsal kitaplarına ve ana odaklarına dikkat edelim Gelin hep beraber sizlerle başlayalım temel kavramlarla başlayacağım temel kavramlarda Birkaç eser söyleyip öyle başlamak istiyorum birincisi dinler tarihinin en eski Türkçe kaynağı Şemsettin Sami'nin Esatir adlı eseridir bu en eski Türkçe kaynak olduğu için önemlidir Esatir en eski Türkçe kaynağımız karşılaştırm dinler tarihi alanında ilk Özgün eser veren kişi şehristan dir Hatta mezhepler tarihinde
1:36 biz onun bir eserinden bahsediyoruz elmel V Nihal diyoruz burada elmel V Nihal dinler ve mezhepler olarak yorumlanıyor yani dinler ve onların mezhepleri olarak genelde yorumlanır şehristani karşılaştırmalı alanda ilk eser veren kişidir Biruni'nin tahkik malil Hint önceden soru olarak karşımıza geldi çünkü Hint kıtasını inceliyor oradaki dinleri inceliyor Hint kıtasını inceliyor Biruni böyle bir çalışma yaptığı için bir kıtayı incelediği için bu eser iki üç kere karşımıza soru olarak gelmiştir diyorum söyleyeceğim eserler genel anlamda bunlardır kavramlara gelmek istiyorum Bu kavramlardan da ara ara karşımıza sorular gelebiliyor hemen
2:23 bakalım teosentrik dediğimiz dinler Tek tanrılı dinlerdir Aslında tek tanrılı dinler diyoruz ama tanrının her şeyin merkezinde olduğu dinleri de ifade ediyor Yani hem tek tanrı hem de tanrı her şeyin merkezinde olacak diyoruz mesela Bizim dinimiz teosentrik bir dindir diyorum kristosentrik Mesih merkezli dinlerdir Hristiyanlık Tabii ki de en güzel örnektir Çünkü Mesih odaklı bir din olduğu için Mesih merkezli dinleri kristosentrik de değerlendiriyoruz yine birazdan karşımıza birçok din gelecek mesih'i merkeze alan onları da bu kapsamda kristosentrik olarak değerlendirebiliriz etnosentrik etnik kökünden geliyor zaten
3:09 bakarsan kültürel yapıya dayalı olan dinlerdir mesela Yahudilik gibi milli bir dindir Yahudilik Yani bir kişi Yahudi olurken sadece dinini değil ırkını da değiştirir e ırk değiştirmek gerekiyor çok etnik bir din yani ırkı merkeze alıyor düalizm dediğimiz iki Tanrı inancının olmasıdır bu Tanrılar genelde birbirleriyle e Savaş halindedirler diyebilirim yani dost değillerdir mesela kimleri örnek verebiliriz hangi dinleri Türklerin Uygurların eski inancı Maniheizm diyebiliriz ateşperestlik yani zerdüşlük diyebiliriz bunlar hep iki Tanrı inancına düalizm kayan dinlerdir bu Tanrılar kozmik bir savaş halindedir
3:56 yani biri İyidir biri kötüdür birbirleriyle savaş lar dünyanın sonu geldiğinde iyi tanrının kötüyü yeneceğine İnanılır böyle inançlar hakimdir henoteizm geldiğimde henoteizm de diyorum ki Bir Yüce tanrı Vardır altında da ona bağlı küçük tanrıcı vardır diyebiliriz bunun da en güzel örneği Yunan mitolojisi diyebilirim Çünkü Yunan mitolojisinde hatırlarsak bir baba var Babanın çocukları var eşi var yani e baba figürü Burada en üstteki figür Yüce tanrı oradaki Baba babadan sonra eşleri geliyor çocukları geliyor işte Mesela Rüzgar Tanrısı arges geliyor ya da Eee Benim de Kedimin ismi olan
4:44 Hera karısı güzellik tanrıçası olmuş oluyor yani İlk başta en üstte baba ve onun altında eşi çocukları vesaire yer alıyor Yunan mitolojisi buranın örneği olabilir Politeizm ise çok tanrıcılık tır IR birçok dini çok tanrıcı olarak verebiliriz Burada en güzel örneklerden biri Hinduizm diyorum yani milyonlarca tanrıları var hinduist ellerin Eee Hinduizm güzel bir örnek yine politeizme zamanla mesela ateşperestlik falan da düalist politeizme kayıyorlar çok tanrıcılık burada Tanrılar birbirleriyle eşit Eğer bir tanesi En üstün olsaydı henoteizm derdim ama birbirleriyle eşit oldukları için Politeizm diyoruz deizme
5:30 geldiğimde din felsefesinde de üstünde durduğumuz bir anlayış şu an günümüzde de çok yaygın bir anlayış Maalesef ki yayılıyor toplumumuzda da tanrı her şeyi yarattı Geri çekildi emekli tanrı anlayışı diyoruz emekli olan bir tanrı yani her şeyi yaratıp da geriye çekilen bir tanrı hiçbir şeye müdahale etmeyecektir böyle bir tanrı kutsal kitap göndermez yani kutsal kitap göndermeyecek Çünkü müdahale etmeyecektir ve peygamber göndermez çünkü asla insanlara müdahale etmez diye düşünülüyor ve ahiret inancı onlara olabilir yani deistlerin çoğunda Ahiret inancı vardır Çünkü Ahiret inancı bir adalet sembolüdür yani kötülerin
6:15 cezasını çekmesi iyilerin karşılıklarını alması mükafatları alması için bir adalet timsalidir bu yüzden çoğunda Ahiret inancı vardır diyebilirim ne yaptı Tanrı her şeyi yarattı ve geri çekildi böyle bir tanrı kutsal kitap göndermez peygamber göndermez hiçbir şeye müdahale etmez diyorlar antropomorfizm baktığımda antropomorfizm de diyeceğim ki insan biçimli tanrı anlayışı Yani Tanrı insan biçiminde insan görünümünde yine Yunan mitolojisine örnek verebiliriz Baba eşleri çocukları hep insan biçiminde antropomorfizm yine güzel bir örnek olabilir diyorum muharref dinler ise tahrif edilen dinlerdir sonradan
7:02 anlayışları bozulan tahrif edilen dinlere muharref dinler adını veriyoruz Aslında birçok dini muharref din kapsamına alabiliriz Hani kitaplı dinler dışında ehli kitap dinler dışında onlar da belki Hani yahudiliğe hristiyanlığa baktığımızda sonradan anlayışların bozulduğunu kutsal kitabın kaybolduğunu sonra tekrar yazıldığını falan görüyoruz ama yine birçok dini muharref din kapsamında görebiliriz Burası birazcık Yoruma açık diyebilirim muharref kavramı kavramlarımız böyleydi tek tanrıcılık çok tanrıcılık etnik olması iki tanrı inancı böyledir diyorum Ara ara bu kavramlardan sorular geliyor ve Hint dinleri ile başlamak istiyorum Hint
7:49 dinleri çoğumuzun bazı kanallarda izlediği o Hint filmleri aklımıza geliyor Hint dizilerinde Aslında bazı şeyleri görüyoruz çoğumuz denk gelmişizdir Eee televizyonda gezerken bile Denk geliyoruz Orada aslında birçok şeye göz aşinalığı kuruyoruz eğer baktıysa o dizilere şimdi karşımıza gelecek Orada gördüğümüz bazı semboller diyeyim Hinduizm diğer ismiyle brahmanizm diyorum en önemli tanrıları brahman dolayı brahmanizm de diyoruz Bu dine diyeceğim ki hinduizmle alakalı olarak varlığını devam ettiren en eski dindir yani varlığını devam ettiren en eski din olması açısından Tabii ki önemli Peki hocam kurucusu kim
8:36 kurucusunu bilmiyoruz çok eski olduğu için kaynaklar kurucusu hakkında farklı görüşler söylüyor ama hinduizmle özdeşleşen bir kişi var o kişi de kimdir Gandhi dir diyorum Gandhi ilk hinduizmi önemsedi hinduizmi savundu Ama daha sonra dedi ki Tüm dinler eşittir yani hiçbirinin diğerine üstünlüğü yoktur dedi gandi zaten hayat felsefesiyle gündeme gelen bir kişi yani huzurla Tanrıya olan Eee ibadetlerle diyeyim meditasyonla ön plana çıkan bir kişi Gandi Eee ilk başta hinduizmi dediğim gibi önemsiyor ama daha sonra hepsini eşit olarak görmüştür Hinduizm inancındaki temel cümlemiz Santana dharma cümlesidir Santana dharma Ezeli
9:22 ebedi din anlamına gelir Ezeli ebedi dinin kendi dinleri olduğunu düşünüyorlar ve Santana dharma prensibiyle ön plana çıkıyorlar ebedi düzeni sağlamak için biz geldik diyorlar Santana dara şu şekilde onlarda yazılıyor Hani onların ibadethanelerine baktığımızda ya da işte bilekliklerinde falan yazabiliyor bu şekilde cümleleri böyledir diyorum kas sistemi hakimdir belki de en çok eleştirilen mevzuları kas sistemi yani Birazdan diğer dinlerde de göreceğim hinduizmle alakalı en çok eleştirilen şey şey nedir deseniz direkt kas sistemidir deriz kas sistemi insanları doğuşlar göre belli statülere ayırıyor e insanların Yani ben diyelim
10:10 ki doğdum babam çiftçiydi Çiftçi Bir babanın çocuğu olarak doğdum daha sonra çiftçilik yaptım diyelim ki ben direkt vya kısmında doğuyorum ve bu statüyü değiştiremiyorum yani kastımı değiştiremiyorum alt sınıfta olmuş oluyorum şimdi bu sınıflara bakarsak bahma en üst sınıftır Bunlar din adamlarıdır en üstte onlar yer alır kış at rya savaşçı yönetici olan sınıftır brahmanın bir altında vahş ya çiftçi esnaf sınıfıdır sudra ise en altta hizmetçi köle olan sınıftır kas asla değişmez yani bulunduğumuz statüyü asla değiştiremiyoruz ömür boyu ve statüye göre günlük hayatta da hep muamele görüyoruz hatta din bile yani dini
10:57 ibadetlerimiz falan bile statüye göre değişiyor mesela Onlar şöyle düşünüyorlar kış adriya sınıfı üstte olan bir sınıf bu sınıfın etmesi gereken ibadet sudaya göre daha az mesela Çünkü onlar daha üstte oldukları için daha az ibadet etseler bile yeterlidir diyorlar Mesela sudra örnek veriyorum günlük 30 rekat namaz kılması gerekirken kış at rayya 10 rekat yetebiliyor Onlara göre çünkü her şey kasta göre değişiyor günlük hayyatta da zaten kasta göre muamele ediyorlar biraz adaletsiz bir konu diyebiliriz E tabii ki de bu adaletsiz sistem ileride eleştirilecek parya ise kast dışı olarak görülen sınıftır mesela Hırsızlar yan kesiciler
11:44 kötü işler yapanlar parya sınıfıdır onlar kastın içerisinde bile görülmez yani onlara insan muamelesi bile yapmıyorlar Tabiri caizse kas sistemi böyledir diyorum gelelim Hindu geleneğinin kitaplarına bakalım kutsal kitaplar onlarda yüzlerce kitaptan oluşur Bir sürü kitapları var ama genel anlamda kitapları ikiye ayırıyoruz şuti ve simiti olarak şuti vahyedilen Tanrı tarafından vahy edilen gönderilir sriti ise daha sonra azizler tarafından din adamları tarafından akleden kısımdır şruti koleksiyonu kendi içerisinde dörde ayrılıyor veda bak
12:29 aran yaka upanişat olarak dde ayrılır Vedalar buradaki kesinlikle en önemli kitaplar Hatta hinduizmin ben kutsal kitabını sorduğumda direkt hocalarımız Vedalar diyorlar Neden peki Vedalar Çok önemli çünkü insanlık tarihinin en eski metinleri en eski kitapları olarak kabul ediliyorlar Vedalar en eski olarak kabul edildikleri için de yine çok çok önemliler ilahi bilgi anlamına geliyor Veda ve dilleri sanskritçe hepsi vahiy ürünüdür vahiy eseridir rii adı verilen azizler onları kaleme almışlardır diyoruz Vedalar çok önemli şruti içinde şruti vahyedilen kısımdır Veda brahman
13:27 aranaktu mahab Barata Destanı bulunuyor Dünyanın en uzun destanı olarak gören kaynaklar var başka destanlara da en uzun diyebiliyorlar ama bazı kaynaklarımız mahab Barata iı en uzun olarak görüyor mahab Barata Destanı burada ünlüdür diyorum simrit de beşeri oldu Ne dedik burada ikiye ayırdık şuti ve simiti dedik şuti vahyedilen kısımdır simr akleden kısımdır Burada da en çok bilmemiz gereken ş rutin iç içerisindeki vedalarda Çünkü Vedalar çok çok mühim 330 milyon tanrıları olduğu kabul edilir Biraz önce Biz Tanrı sayısına göre dinleri gördük E ne diyeceğim ben buraya politeist bir din diyeceğim Çünkü çok
14:14 tanrıcı bir dindir 330 milyon tanrıları var bu tanrılardan en önem verdikleri ü tane brahman her şeyi yaratan tanrıları Hatta brahman dolayı bu dine brahmanizm bile dedik vişnu koruyucu olan tanrıları Şiva ise yok edici olan tanrıları dır Şivan çok korkarlar Çünkü o yok eden tanrıdır vişnu dan da çok korunma dilerler Yani vişnu bizi korusun diye çok korunma diliyorlar vişnu Ara ara yeryüzüne İnsan bedeninde gelebiliyor Onlara göre tanrıları burada çok net görülmese de hani insan yüzleri var ama işte Fil Burnu görüyoruz Mesela işte 10 tane kol falan görüyoruz böyle garip tanrısal figürleri var Onların politeist
15:01 dinler arasında yer alıyor Hinduizm diyorum ve onların inançlarına gelirsem bu inançlar Önemli çünkü Hint dinlerinin ortak özellikleri yani bu inançlara baktığımda Biraz sonra bahsedeceğim Hint dinlerinin çoğunda da yine bu inançlar var o yüzden önemlidir Reenkarnasyon diyorum çok duymuşuzdur Yeni Bir bedende dünyaya gelmektir Nasıl yaşarsan öyle dünyaya gelir Onlara göre Mesela ben iyi bir şekilde yaşarsam yıldız olarak dünyaya gelebilirim kötü bir şekilde yaşarsam hayvan bedeninde dünyaya gelebilirim yani Nasıl yaşarsan ona göre tekrar dünyaya geliyorsun reenkarnasyona inanıyorlar samsara Sam Sarayı nasıl kodluyoruz samsara sarbaşa olarak
15:49 kodluyoruz sarbaşa diyorum neyi sarıyoruz başa sürekli dünyaya git gel döngüsü git gel git gel mesela Yıldız oluyorsun sonra ağaç oluyorsun sonra masa oluyorsun Toprak oluyorsun git gel git gel git gel tabii ki bu git gel döngüsü güzel bir şey değil Çünkü sen ne kadar dünyaya geliyorsan o kadar da sınav oluyorsun yani sürekli bir sınav halindesin samsara sarbaşa sürekli git gel döngüsünü ifade ediyor moksha dediğimiz artık samsara çarkından kurtulmayı ifade ediyor Yani bir kişinin çok iyi bir şekilde yaşayıp brahman ile bir olup bizde de tasavvufta vardır tanrıyla bir olmak deriz Yani onun
16:35 istediği her şeyi yapıp Onun rızasını kazanmak anlamına geliyor Aslında ermek Yani biz de Türkçe mealiyle ermek bir kişinin artık en üst seviyeye gelip yani tanrıyla bir olmasıdır moksha dediğimiz kademe ve bir kişi moksha ulaştığında tanrıyla artık bir olduğu için samsara çarkından kurtulur yani Sam saran kurtulmak için git gel döngüsünden moksha ulaşmak gerekiyor moksha veya mukti diğer ismini de görebiliriz en üst aleme ulaşmaktır karma dediğimiz şey ise Türkçe mealiyle Ne ekersen onu biçersin anlamına geliyor iyilik yaparsan iyilik bulursun kötülük yaparsan kötülük bulursun diyoruz biz bunu kendi
17:22 dinimizde İlahi Adalet olarak söylüyoruz İlahi adalete Biz de çok inanıyoruz yani Eğer iyilik yaparsan karşına iyilikler çıkar kötülük yaparsan kötülükler çıkacaktır Tabii ki onlar da buna karma diyorlar avidya var bir de şurada küçük yazmışız varlığın moksha ulaşmasındaki en büyük engeldir cehalettir Çünkü cahil olan bir kişi en üst kademeye gelemez Yani eremez en üst noktaya gelemez avidya cehalet demek kişinin bilgili olması lazım ermesi için yoga onların ibad adetidir aşinayız yogaya zaten meditasyon ibadettir yoga esnasında Om derler Om onların besmeleler didir avatara ise tanrının evrene İnsan
18:10 bedeninde gelmesidir bu genelde Avatar filminden aklımıza geliyor oradan da gelsin zaten aklımıza tanrının İnsan vücudunda İnsan bedeninde yeryüzüne gelmesidir genelde onlar da vişnu yani koruyucu tanrının böyle yeryüzüne geldiğine inanırlar Tanrı ara ara yeryüzüne gelebilir ibadetler bireyseldir belli bir şekli yoktur Hint dizilerinden hatırlayalım mesela oradaki kızlarımız hemen ellerini dua şekline getiriyorlardı şöyle ve hemen dua ediyorlardı ya da ibadet ediyorlardı nerede olurlarsa olsunlar Demek ki belli bir şekli yok ve çok bireysel olarak görüyoruz tapınaklarına mandir adını veriyoruz şimdi tapınağa baktığımda
18:56 şuradan başlıyor çatısı böyle büyüyerek gidiyor Üste doğru diyorlar ki tapınaklarında bile kas sistemi hakim yani alttan yukarıya doğru böyle kast şeklinde büyüyor kastı tapınaklarında bile görüyoruz diyorlar tapınaklarına mandir dedik birazdan inekten bahsedeceğiz inekten dolayı yani ineğin bir türüne kutsallık verdikleri için tapınaklarını mandıra olarak kodluyoruz inekten aklımıza gelsin mandir diyoruz Hac onlarda önemlidir önemli yerleri ziyarete Hac diyorlar önemli bazı yerleri ziyaret ediyorlar geliyorum ganj nehrine ganj onlarda mühim bir nehir ganj nehrinde Peki ne yapıyorlar Onlara
19:42 göre ganj Nehri kozmik bir sudan oluşur Yani bu su tanrının katından gelmiştir diğer alemden gelmiştir ve bu su insanları Günahlarından temizliyor Onlara göre Onlar bu suya girdiklerinde de temizlendik yine inanıyorlar ve ölülerinin küllerini de ganj nehrine atıyorlar ölülerinin küllerini ganj nehrine attıkları için ganj Nehri pis bir sudan oluşuyor Aslında suya baktığımızda suyun çok siyaha dönük olduğunu görüyoruz ama onlar onun kozmik bir su olduğuna inandıkları için girip gayet yıkanıyorlar ama maalesef o suya girip de hasta olan salgın hastalığa yakalan yakalanan çok kişiyi gördük Hatta Hint filmlerine baktığımızda
20:29 genelde baş rolümüz amirhan gibi baş roller ölülerin küllerini ganj nehrine atmak için böyle büyük bir yolculuk geçirirler giderler mesela babaannesi ölür babaannesi ona bir vasiyette bulunur benim küllerimi ganj nehrine at diye O da büyük bir yolculuk geçirir o yolculukta birçok olay Yaşar ve onun küllerini ganj nehrine ulaştırmaya çalışır ganj Nehri onlarda çok önemli bir nehirdir diyorum ineğe baktığımda da hinduizmde inek kutsal kabul ediliyor bildiğimiz üzere ama ineklerin Hepsi değil ineğin bir türü yani tüm İnekler olarak düşünmeyeceğim bir türü bir çeşidi kutsal kabul ediliyor Peki neden kutsal kabul ediyorlar Çünkü tanrıçanın
21:16 annelik yönünü temsil ettiğine inanıyorlar yani annelik yönü temsil ettiğine inandıkları için ineğin bir türünü kutsal kabul ediyorlar yine E çok görmüşüzdür foto fotoğraflarda falan böyle inek arabanın önünden geçiyor arabalar Durmuş ineğin geçmesini bekliyor Normalde biz de olsa hemen biri iner ine arkadan şöyle ufacık bir vurur hadi yürü diye Ama onlar bunu yapmıyorlar Tabii ki bekliyorlar onun geçmesini Çünkü kutsal kabul ediyorlar alemin sonu yoktur Onlara göre tarih sürekli bir şekilde Akar devam eder Yani alemin sonu gelmeyecek sürekli bir şekilde Reenkarnasyon devam edecek samsara devam edecek ve tarih sürekli akacak evreni dengede tutan vişnu dur
22:01 vişnu koruyucu tanrıydı ve farklı durumlarda avatara inancıyla kendini gösterebilir yani dünyaya inebilir Gandi etkisiyle diğer dinlere anlayışlıdır yani ötekileştirme durumu yoktur diğer dinlere de saygı duyarlar diyorum Hinduizm Hint dinlerinin Yani en temeli en eskisi diyebilirim birçok zaten anlayış da Hinduizm geliyor diğer dinlere varlığını devam ettiren en eski din Hinduizm diyorum onların inançları anlayışları da çok önemlidir ve geçiyorum Hint dinlerinden ikincisine budizme geliyorum budizme Geldiğimde Budizm Hindistan'da yaygın olan Eee Hint kökenli dinlerin ikincisi diyeceğiz
22:48 brahman şekilcilik sistemine karşı çıkar Burada benim budizmle alakalı en temel söylemek istediğim nokta şu şimdi hocam Hindistan'da neden Hinduizm sonra ikinci bir din oluştu Çünkü bu din yani Budizm brahmana değer vermiyor kas sistemini adaletsiz buluyor Ve vedaların otoritesine yani kutsal kitapların otoritesine karşı çıkıyor bu dinin kuruluşuna bakarsak budizmin kuruluşuna diyeceğim ki burada Her zaman dediğim gibi üzümlü kekim sidarta yer alıyor sidarta neden üzümlü kekimiz diyoruz çünkü sidarta 29 yaşında saraydan ayrıldı Normalde o yönetici bir kişiydi o bir prenti ama 29
23:36 yaşında saraydan ayrıldı ve Bir ormana gitti ormana gittikten sonra bir tane ağacın altında sidarta aydınlanıyor ve dört Soylu gerçeği keşfettiğini söylüyor sidarta Maalesef ki ormanda bir şey bulamamış gördüğümüz üzere çok aç kalmış sidarta sidarta burada aydınlandı ve bu da oldu yani aydınlanan anlamında Bu da oldu diyoruz sidarta body ağacının altında Bu da oldu yani aydınlandı dört Soylu gerçeği keşfetti diyoruz sidarta dedi ki ben brahmana karşı çıkıyorum kas sistemi adaletsiz veda otoritesine karşı çıkıyorum dedi peki sidarta bu ünlü ağacın altında body ağacının altında
24:23 bunun İncir Ağacı olduğunu söylerler genelde body ağacının altında neleri keşfetti yani dört Soylu gerçek nelerdir duka dedi ki insanın varlığı ızdıraplara doludur dedi yani hayatımız acılarla doludur samud ya Bu acıların sebebi bizim arzularımız dır ihtiraslarım BD dedi Niro da bu arzulardan vazgeçersek o zaman ızdırabım biter yani dünyadaki o isteklerimizi en aza indirirsek ızdıraplar mız da biter maga ise seiz dilimli yolu takip ederek en üst kademeye yani Nirvana'ya ulaşabilirsin dedi aslında bir hikaye şeklinde devam ediyor duka samuda Niro da maga diyoruz
25:11 dört Soylu gerçeği keşfetti sidarta body ağacının altında sidarta geldikten sonra bu keşiflerini öğrendiği şeyleri arkadaşlarına anlatacak hemen bakalım sidarta İlk vaazını beş eski arkadaşına verdi ve onlara dört Soylu gerçeği anlattı ve sidarta onlara bir cümle kurdu dedi ki ben kanun tekerleğini döndürmek için geldim dedi O yüzden de budizmin kutsal simgesi tekerlek Yani bu tekerleği onlarda görürüz kanun tekerleğini döndürmek nasıl ki hinduizmde Santana ddı ebedi düzendi Burada ise tekerlek simgesi karşımıza çıkıyor biraz önce duka samuda nirodha
25:57 maga da dedik ki magada sekiz dilimli yolu takip etmek Peki bu sekiz dilimli yol nedir bakarsan tekerleğin her bir kısmı O yollara denk geliyor Doğru anlayış doğru karar doğru Konuşma doğru hareket doğru meslek doğru çaba doğru dikkat doğru meditasyon yani ibadet zaten sen bunların hepsini doğru yapsan zaten erersin Yani bu konuda Biz de katılıyoruz ona bunların hepsini doğru yapmak her şeyi doğru anlamak doğru karar vermek doğru konuşmak doğru hareket etmek zaten bunları yapan bir insan en üst kademeye ulaşacaktır kanun tekerleğini döndürmek onların simgesidir diyorum sidarta döndü Ormandan ve kendi arkadaşlarına vaazını verdi Onun
26:44 arkadaşları da onun vaazlarını kitap haline getirdiler biz bu kitaba üç sepet anlamında tripitaka diyoruz İngilizcedeki trien aklımıza gelsin oradan üç sepeti kodlayalım tripitaka onların kutsal kitaplarıdır buda'nın vaazlarını arkadaşları yazıya geçirdi onlar bir yaratıcı Tanrıya yani brahmana yer vermiyorlar diyorum brahmana yer vermedikleri için de hinduist onları çok eleştiriyorlar yani Hinduizm tarafından Budizm hiç sevilmez Çünkü brahmana yer vermiyorlar onların ament tüler baktığımda triratna diyoruz ament tüler budaa damaya ve sanga sığınırım şeklinde ament tüleri var budaya onun
27:31 öğretilerine ve onun cemaatine sığınırım onların amentüsü dür diyoruz onların ibadethanelerine pagoda ve vihara adını veriyoruz Nasıl ki hinduizmde mandir dedik mandıradan kodladığı en ünlüsü kutsal diş tapınağıdır en önem verdikleri yer burasıdır diyorum onlarda da yani budistlerde de Hinduizm anlayışlarını görüyoruz zaten Hint kökenli dinlerin neredeyse hepsinde Reenkarnasyon samsara karma bu inançları hep göreceğiz onlarda da hinduizm'deki inançlar var yani karma inancı var tenasüh Reenkarnasyon inancı var burada en üst kademeye ulaşmaya moksha
28:18 demiyorlar da Nirvana diyorlar yani hinduizmde En üste ulaşmak mok şdıs de ise Nirvana oluyor diyor diyoruz yani ismi değişiyor sadece nirvana'yı da şöyle ifade ediyorlar serinleme karşı sahil serin mağara olarak ifade ediyorlar en üst kademeye ulaşmaktır bir kişi sekiz dilimli yolu doğru bir şekilde takip ederse en üst kısma ulaşır vedalara karşı çıktılar kas sistemini adaletsiz olarak gördüler nedenselliğe inandılar Yani ne yaparsan karşına o gelir karma zaten nedenselliğe yol aç açıyor ne yaparsan onun sonucunu görürsün sürekli bir şekilde çark devam eder döner diyorlar Doğa tekerlekleri
29:05 çakra tekerlekleri yer alır onların Doğa tekerlekleri falan meşhur Çünkü zaten ana cümleleri kanun tekerleğini döndürmek diyoruz kollarına bakarsam yani mezheplerine himaya küçük vasıta mahayana büyük vasıta vajrayana ise Elmas vasıtadır diyorum şu an devam eden tek kısım vajrayana yani Elmas vasıta diyoruz Budizm de böyleydi hinduizme karşı çıkarak ortaya çıktı Budizm cizme bakarsam Hint kökenli dinlerimiz 3üncü din cizm oluyor aynı budizm'de olduğu gibi hinduizm'deki kas sistemine karşı çıkıyor ve budizme çok benzediği için
29:51 budizmle ciniz mii neredeyse bir olarak görüyoruz nerelerde benziyor k da karşı çıkıyor veda kitaplarına karşı çıkıyor Tanrıya yani brahmana karşı çıkıyorlar böyle olunca budizmle birçok ortak noktası olmuş oluyor Bu dine gelirsem zaten kısa anlatıyoruz bu dinleri Çünkü çok sistemli dinler değil yani sistemli bir teorileri yok bu yüzden kısa sürüyor bu dinler kurucusu vard damanı vard damanı görüyoruz ona mahavira yani büyük kahraman adını veriyorlar Normalde vardamir gibi biraz önce yönetici bir kişiydi 30'lu yaşlarda din adamı oluyor ve yöneticilikten ayrılıyor uzaklaşıyor
30:38 aynı sidarta da gördüğüm gibi elbiselerini çıkartarak dolaşmaya başladı Yani çıplak bir şekilde dolaşmaya başlamış 13 yıllık katı züht hayatı sonrası aydınlanıyor ve dersler veriyor ölüm orucundan sonra vefat ediyor hayata gözlerini yumuyor diyoruz cizm hep nereden aklımıza gelecek dünyadan Elini eteğini çekmek cizm hep buralardan aklımıza gelir Yani bu adamlar sürekli bir şekilde ibadet sürekli bir şekilde meditasyon Kendine acı çektirmek Çünkü birazdan hikayelerinden de bahsedeceğiz yani acı çekmeyi seviyorlar diyebiliriz acıdan hoşlanıyorlar e sürekli bir şekilde ibadetler meditasyonlar cizim Böyle
31:24 bidin aşırı züht hayatı zaten bunu vard daman da görüyoruz aşırı bir züht hayatını geçirmiştir belirgin bir tanrı anlayışı yoktur diyoruz bir yaşam felsefesi gibidir cizm dini Yani pek bir din gibi değil sistemli değil bir yaşam felsefesi gibi onlara göre de alem Ezeli ve ebedidir yani Hinduizm inancından zaten etki geliyor Burada birazcık Çünkü hinduizmde de alem Ezeli ve ebedi di bir sonu yoktu sürekli git gel git gel gel devam ediyordu Onlara göre cisl göre Hayat Yükseliş ve çöküş dönemlerinden oluşur çöküş dönemlerinde yani adaletsizlik kötülükler gibi şeylerin yayıldığı dönemlerde tirt anara adı
32:11 verilen Ruhani liderler gelerek insanlara yardımcı olur biz de belki peygamberlere Hani tekabül edebilir Onlara göre de tir tankar gelip insanlara yardım ediyor diyeceğim ki biraz vardamir danan bahs edelim mahavira Eee heykelleri burada yer alıyor mahavira nasıl bir kişiydi bu dini anlamak açısından caizmi mahavira biraz anlamamız lazım mahavira diyor ki asla kimseye zarar vermemeliyiz diyor Hatta bu konuda o kadar ileri gidiyor ki yürürken yürüdüğü yolu süpürüyor Hatta içtiği suyu bile süzüyor neden içtiği suyu süzüyor bakterilere zarar vermemek için içerisindeki küçük Can canlılara
32:57 zarar vermemek için içtiği suyu bile süzmüş tür mahavira bedenine eziyet etmek için çıplak bir şekilde dolaşıyor yani sıcağın onu yakması soğuğun onu dondurması bunlardan hoşlanıyor diyebiliriz yiyeceklerini artıklı sağlıyor yani insanların çöplerinden yiyeceğini sağlıyor Hatta bir gün vaaz verirken onu ısıran köpeklere dahi karşı koymamış Hatta yan tarafında bir ateş yanarken Ateş ona ulaşmış ve ateşten kaçmamış yani vücudunun yanmasından bile kaçmamış vard daman mahavira böyle bir kişi Eee Pek burada yorum yapmayalım Psikolojisi Bozuk falan demeyelim hocam acıdan besleniyor bu adam garip bir adam
33:43 falan diyorlar genelde ama böyle aşırı züht hayatını seven bir insan kendisi diyeceğim ki onlara onlara göre halk iki gruptan oluşur sıradan halk ve rahipler olarak halkı ikiye ayırıyor ve bu rahipler dediğimiz kısım beş büyük şeye yemin ediyorlar beş büyük yeminleri var hemen bakıyorum ahimsa hiçbir şeye zarar vermemek Bunu zaten Onda da gördük mahavira da hiçbir şeye zarar vermedi adam içtiği suyu bile süzdü Daha ne yapsın Yalan söylememek çalmamak cinsi aşırılıktan uzak durmak mülkiyeti askeriye indirmek onların beş büyük yeh imler didir ahimsa nasıl
34:40 kodluyoz böyle hemen onların kutsal kitaplarına gelelim Kutsal kitapları 45 metinden oluşur Agam malara bakacağız üç ana bölümden oluşuyor Agam malar purva angalı olarak üç ana bölümden oluşuyor burada agama ismini bilsek yeterlidir çok bu alt dalları gelmeyecektir ruhun kurtuluşa ermesi için üç mücevher gerekir doğru inanç bilgi davranış bunları mutlaka gerekiyor ki bir kişi en üst kademeye ulaşabilen amaçları karmadan kurtulmaktır Hint dinlerinin hepsinde bunu görüyorum yani Budizm Hinduizm cizm karmadan kurtulup ermeye
35:26 çalışıyorlar iki mezhepleri var Gök giyinenler ve beyaz giyinenler Gök giyinenler Biraz önce mahavir da da söylediğimiz üzere çıplak dolaşanlar yani bir şey giymeyenler beyaz giyinenler ise buraya resimlerini koyduk Eee bakın ağızlarında bile maske var çünkü zarar vermemek istiyorlar en ufak bir şeye bile onlar da ikinci mezhep diyoruz zühde perhize çileğe aşırı önem veriyorlar mahavir Adan ötürü Her şeyin bir ruhu yani jiva olduğuna inanıyorlar Şimdi mesela onlara göre bu masanın bile bir ruhu var ve benim buna vurmam bile kötü kabul ediliyor Çünkü Onlara göre her şeyin bir ruhu var zaten bu yüzden ahimsa inanıyorlar yani Hiçbir şeyin ağını alma hiçbir şeye zarar verme
36:13 cizmek en temel inançtır diyorum cizm Hint dinlerinden üçüncüsü oldu Hiçbir şeye zarar vermedik her şeyden Elimizi eteğimi çektik ve geliyorum 4ün Hint dinimiz sihizm diyorum sihizm le alakalı diyeceğim ki diğer Hint dinlerinden farklı gurun Anak görüyoruz bize el sallıyor elinin içerisinde de bir simge var gurun anağın diğerlerinden biraz farklı diğer Hint dinlerinden Hint yarımadasında pencap bölgesinde ortaya çıkan tek tanrılı bir dindir sonunda e Hint yarımadasında monoteist bir din gördük yani Tek tanrılı bir din gördük Tek tanrılı bir dindir diyoruz hinduların Çok tanrılı anlayışına
36:59 putperest inançlarına kas sistemine brahman uygulamalarına Yani onların aşırılıklara karşı çıkıyorlar cizm de olan aşırı çileğe ve riyazete de karşı çıkıyorlar Çünkü cizmek gibi aşırı züht hayatı dünyadan Elini eteğini çekmene neden olur Bu yüzden sihizm buna karşı çıkıyor burada zaten hep şöyle kodluyoruz sihizm gulu bir kelime gördüğümde direkt sihizm gidiyorum kurucusu kimdir gurun nan aktır diyorum mesela kitapları nedir guru Grant sahiptir yani guruyu görür görmez sihizm diyeceğim gurun Anak ne yapmak istedi dinler arasında uzlaşma sağlamak istedi yani dedi ki Hindu olan kişi iyi bir
37:45 Hindu olsun Müslüman iyi bir Müslüman olsun sihizm inanan iyi bir sihist olsun diyeyim herkes kendi dinini en iyi şekilde yaşasın yani dinler arasında bir uzlaşma Barış sağlayalım istedi ve bu anlayışla ortaya çıktı tek tanrı inancı sihizmde vardır Tanrı adı olarak nam RAM gobind gibi isimler kullanırlar genelde nam ünlüdür hinduizm'deki politeizmi reddediyorlar Çünkü tek tanrı inancı var onlarda avatarı reddediyorlar yani tanrının İnsan bedeninde yeryüzüne gelmesini reddediyorlar Onlara göre ajun nir yani Tanrı yeryüzüne inmemiştir Bunu biz de kabul ederiz yani tanrının İnsan
38:31 bedeninde yeryüzüne inmesi inancı bize de aykırı bir inanç onlara da aykırı bir inanç kastı reddediyorlar on guru Tanrı ile irtibat kurmayı öğretir 10 guru yani 10 önemli din adamı diye düşünebiliriz tanrıyla irtibat kurmayı öğretiyor mabetlerine gurt vara diyoruz yani gulu bir şey gördüğümde direkt Zaten sihizm diyorum en önemli tapınakları alt altın tapınaktır karmayı diğer Hint dinlerinde olduğu gibi burası da kabul eder Maya dediğimiz şey geçici dünya hayatına bağlanmaktır biraz ben bunu şeye benzetiyorum hinduizm'deki avidya benzetiyorum cehalete Çünkü dünyaya çok bağlanırsan eremezsin yani en üst kısma
39:16 ulaşamazsın Kurtuluş mukti ile gerçekleşir yani tanrıyla bütünleşme ile gerçekleşiyor nasıl ki işte Hinduizm moksha Budizm Nirvana dedik sihizmde de mukti diyoruz sihizmde bir teşkilat var 5K kalsa Teşkilatı kalsa teşkilatını nasıl söylüyorduk Keşke bizim Cemaatte kalsa olarak kodluyoz anlamına geliyor çok resimde görünmese de keş kesilmemiş saç sakal
40:01 onların sakalları çok çok uzundur keş diyorum kanga saçı sakalı kesmeyince bunu sürekli bir şekilde taramak lazım taraktas bileğe takılan bir bilezik kirpan ise onların kılıçları dır diyorum kalsa Teşkilatı onların en ünlü teşkilatları dır Keşke bizim Cemaatte kalsa dedik Ve sihizm le beraber Hint dinleri bitti ortak özelliklerinden bahsedelim diyeceğim ki ortak özellikleri ile ilgili olarak onların onlar dediler ki varoluş yani insan hayatı acı ve kederden ibarettir yani insanoğlu bu acı ve kederden kurtulup en üst kurtuluşa ulaşmalıdır bunu hepsi
40:47 kabul ediyor yani varoluş acı ve kederdir en üst kademeye ulaşmalıyız Maya avidya dediğimiz şey cehalettir bireyin kur kurtuluşa ulaşmasını engelleyen unsurdur diyorlar Fani şeylere bağlanmamak gerekiyor sansara sarbaşa karma Onlara var Yeniden Doğuş git gel git gel döngüsü ve karma inancı moksha Nirvana mukti avidya samsara çarkından Kurtuluş en üst kademeye gelmektir şimdi Hinduizm ve sihizmde tanrı inancı ortada merkezdedir Ama Budizm ve cizm de belirgin bir tanrı anlayışı yoktur diyoruz Yani en üst aşamaya ulaşmak için Hinduizm ve
41:33 sihizmde tanrıyı iyi bir şekilde idrak etmek gerekir Budizm ve caynizmde ise arzularını sona erdirmek dünya hayatından biraz Elini eteğini çekmek gerekir Tanrı yoktur Budizm ve caynizmde vedaların otoritesine karşı çıkarlar kas sistemine karşı çıkarlar Budizm ve cizm genel anlamda ortak özellikleri de böyleydi Hint dinlerinin ortak özellikleri ve Hint dinlerinin genel anlamda anlayışları böyledir diyorum Burada bitireyim ilk videoyu ilk video tamamen Hint dinleri olsun ikinci videomuz da Çin ve Japon dinlerine hep beraber bakalım E ikinci videoda görüşmek üzere Kendinize çok iyi bakın Necm 39' la bitirelim insana ancak
42:20 çalıştığının karşılığı [Müzik] vardır i
