0:06 Değerli arkadaşlarım hepinize merhabalar. Tanımayanlar için ben tarih öğretmeni Gökhan Öz. Size söz verdiğim üzere son bir genel tekrar videosu çekeceğim. Hatta çekeceğim derken çektim ama moralim çok bozuk. Kısaca bahsetmek istiyorum. Eee, videoları çektim arkadaşlar, bitirdim. Yaklaşık 4 saat, 40 dakika gibi bir şey sürdü. 4,5 saat gibi bir şey sürdü. Eee, tam editini yapıyordum bir programda. Editini yaparken bilgisayarda yeterli yok, yer yok uyarısı verdi. Eee, ve oradan eski videoları silerken maalesef yanlışlıkla toplam 11 parçada çekmiştim. 11 parçanın 8izini de silmişim. kurtarmak için e
0:53 uğraştım. Videolar izledim YouTube'dan falan ama maalesef e geri dönüşü olmadı. Videolar gitti. Ü tanesi kaldı elimde sadece. Eee geri kalanı silindi. Şu an tamamen baştan başlıyorum. Eee 28 Ağustos Cuma, saat gece 0150 söz verdiğim için e bu videoları bitirmem lazım. Eee, en geç cumartesiye de artık size yükl yüklemem lazım ki sınava da bir hafta kalmış olacak. O yüzden rica ediyorum. Bazen yorumlarda geliyor çok yorgun oluyoruz. Hocam çok yorgun gözüküyorsunuz. Biraz daha enerjik onun gibi şeyler söyleyenler oluyor. Şu an gerçekten moralim çok bozuk. Lütfen eee böyle şeyler söylemeyelim.
1:39 Neyse vardır bir hayır diyelim. E aşağıya PDF bırakacağım. PDF'i mutlaka indirin. Eee, Ramazan Yetkin hocam videosunda bahsetti ama bilmeyenler için hemen söyleyeyim. Eee, kendi Instagram kanalımda bir anket yaptım ve bu ankette anlaşmalar videosu mu çekelim, genel tekrar mı çekelim sorusunun cevabı çok yoğun bir şekilde %60 küsürle eee, genel tekrar oldu. Ben de mümkün olduğunca kısa bir genel tekrar çekiyorum. eee daha çok çıkmış konulardan e atıyorum işte Göktürkler, Hunlar, Uygurlar en çok buralardan gelmiş. Biz de en çok buralardan anlatım yapacağız. Özellikle Inclub'a kadar bu şekilde en yoğun soruların geldiği konulardan bir çekim yapacağız arkadaşlar. Inclub'ta ise her
2:26 yerden soru gelebilir. O yüzden mümkün olduğunca her yeri anlatmaya çalışacağız. Ama en kısa, en özet şekilde ve yorumlara da eee yer vereceğiz. Özellikle işte nereden nasıl yorum çıkar? Çünkü bana gelen en çok sorulardan bir tanesi hocam ben yorumu yapamıyorum. Nasıl yapabilirim? Yorum konusunda yardımcı olur musunuz? Bu videoyu iyi izleyin. Bu videoyu sakin izleyin. Nerede nasıl yorum çıkarabiliriz? Bunları da beraber görelim diyorum ve daha fazla vakit kaybetmeden şöyle bir yol haritamıza bakalım. İslamiyet öncesi Türk tarihini göreceğiz. Türk İslam devletlerini göreceğiz. Anadolu yani Türkiye Selçuklu Devleti'ni göreceğiz. Osmanlı kültür medeniyetini göreceğiz. Kuruluş, yükselme, duraklama, gerileme ve Osmanlı
3:12 Devleti dağılma dönemlerini de beraber işleyeceğiz arkadaşlar. Dediğim gibi yaklaşık 4,5 saatlik eee bir video olacak. Eee 4,5 saatte mümkün olduğunca fayda sağlamaya çalışacağız. Vakit kaybetmeden İslamiyet öncesi Türk tarihi ile başlayalım arkadaşlar. Kaşkarlı Mahmut'a göre Türk adının anlamı olgunluk çağıdır. Çin kaynaklarında miferdir. Ziya Gökalbe göre töreli kanun ve nizam sahibidir. Türk adının bu kadar farklı anlamlarının olması Türklerin eee ne kadar yayıldıklarını ve göçebe bir hayata konar göçbeye hayata sahip olduklarını bize kanıt olarak gösterebilir. İskitler diğer adıyla Sakalar tarihte bilinen ilk Türk
3:57 topluluğudur. En önemli hükümdarları Alper Tunga'dır. Kadın hükümdarları Tomris Hatun bu boyun yönetiminde etkili olmuştur. Kadın savaşçılarına Amazon adı verilir ve maden işlemecilerinde ustalaştıkları için de Bozkır'ın kuyumcuları unvanını almışlardır. Eee Asya Hun Devleti tarihte bilinen ilk Türk devletidir. Kurucusu Teoman, başkenti ise Ötükendir. En önemli hükümdarları Metehan'dır. Metehan ne yaptı? Orta Asya'da dağınık'de yaşayan 26 Türk boyunu tek bir bayrak altta toplayarak Orta Asya'da ilk defa siyasi birliği sağlayan hükümdar oldu. Mete Han kendisinden toprak isteyen tunguzlara toprak vermeyerek vatan sevgisinden
4:43 bahseden ilk hükümdar da olmuştur ve orduda onlu sistemi bularak Türk tarihinin ilk düzenli ordusunu kurmuştur. Burada Hohanyeh ve Çiçe arasında bir olay yaşanacak. Poe eee Çin esareti altına girmeyi teklif edecek. Bunun üzerine de eee kardeşi Çiçi istiklali feda etmeyi gülünç ve utanç verici bulurum demiştir ve bu fikri alçaklık olarak nitelendirmiştir. Ancak sonunda Asya Hun Devleti 2 alacak. Bu arada eee Türk tarihinde ikili teşkilatı uygulayan ilk devlet Asya Hun Devletidir arkadaşlar. ikinci teşkilatta batı doğuya her zaman tabi olmuştur. Eee, batı doğuya tabi olduğu için de tek
5:29 bir devlet olduğu için de burada siyasi birlik vardır. Bakın ikili teşkilatta siyasi birlik yoktur diye bir şey söz konusu değil. Siyasi birlik vardır. Buna lütfen dikkat edelim. Kavimler göçü öncesi. Hunlar şu bölgede, Çin bu bölgede arkadaşlar. Daha sonra Balamir öncülüğünde Asya Hun Devleti'in bir kısmı batıya doğru bir göç hareketi başlatacak. Önünde barbar kavimler var. İşte Ostragotlar Vizigotlar Alanlar Germenler, Saksonlar gibi bunlar da batıya doğru hareket edecekler ve şurada gördüğünüz Batı şey Roma İmparatorluğuun içinden geçecekler. Ve Roma İmparatorluğu ikinci haritada gördüğünüz gibi doğu ve batı olmak üzere ikiye
6:15 ayrılacak ve burada bir devlet kurulacak. Bu devletin adı Avrupa Hun Devleti. Göçü kim başlatmıştı? Balamir. O zaman mantıken Avrupa Hun Devleti'nin kurucusu da kim olacak? Balamir olacak arkadaşlar. Kavimler göçünün sonucunda Roma İmparatorluğu doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı. Zaten biraz önce söyledik. Avrupa'da toprağa dayalı ekonomik bir yönetim biçimi olan, yönetim sistemi olan feodalite ortaya çıktı. Bu feodal beyler zengin toprak ağları. Bunların şatoları var ve şatolarının etrafı surlarla çevrilidir. Buna biz feodalite diyoruz. O zaman neyle ortaya çıkmış? Kavimler göçüyle. Daha sonra Avrupa'da Katolik Kilisesi güçlenecek. skolastik düşünce ortaya çıkacak. Skolastik düşünce dediğimiz şey
7:02 en genel anlamıyla Katolik kilisesinin yetkilerinin sınırsız olmasıdır. Eee, kesinlikle hiçbir şekilde düşünmek yasak, onlara itiraz etmek yasak, kiliseyi sorgulamak yasak. Kilise istediğini dinden atabilir. Yani aforoz edebilir. Bir bölgeyi dini faaliyetlerden men edebilir. Bu enterd anlamına gelir. Endüljans yetkisi ile cennetten arsa satabilir. Günahları eee affedebilir. Bunun gibi yetkileri var skolastik düşüncenin. Skolastik düşünce Avrupa'nın eee arkadaşlar gelişmesini engellemiştir. O yüzden Türk ve İslam dünyası için olumlu bir gelişmedir. Yine kavimler göçünün sonucunda bugünkü Avrupa devletlerinin aslında temelleri ortaya atıldı. Örnek veriyorum Germenler Almanları kurdu, Frenkler Fransa'yı
7:48 kurdu gibi düşünebilirsiniz. Hristiyanlık Avrupa milletleri arasında yayılma alanı bulmuştur. İlk çağ kapanmış ve orta çağ açılmıştır. Avrupa Hun Devleti kurucusu Balamir ama en parlak dönemi Atilla zamanında yaşamıştır. Atilla Roma üzerine eee seferler düzenleyecek ve Doğu Roma'yı önce Margus Barışı daha sonra Anatolüs anlaşmaları ile vergiye bağlayacak. Margus da iki katına, Anatolü de 3 katına çıkaracak vergileri. Atilla daha sonra ise Batı Roma'ya yönelecek. Galya ve İtalya seferlerini yapıp Roma'ya kadar gelecek. Ancak son anda vazgeçecek. Vazgeçmesinin 4 tane nedeni var. ÖSYM 4'ü sever çünkü 5 şıkkı koyar ve soru olur. Papa
8:33 Leon'un Atilla'ya karşı ricası. Hatta bazı kaynaklarda diz çökmesi. Roma'nın Hristiyanlarca kutsal kabul edilmesi ve Atilla'nın buna saygı duyması. Atilla'nın artık Batı Roma'nın gücünü kırdığına inanması ve doğuda bir Sasani tehlikesinin ortaya çıkması. Atilla'nın da Sasanilere karşı sefere çıkmak istemesi eee Batı Roma'yı affetmesinin sebepleri arasında olacak. Atilla'nın birkaç tane unvanı var. Bunlardan birisi tanrının kamçısı ya da tanrının kırbacı. Diğeri cesur kavimlerin efendisi ve Almanların destanı Nibelüngen'de ise Etsel olarak geçmektedir. Atilla Avarlar Çin kaynaklarında Juan Juan, Göktürk kaynaklarında ise apar olarak geçmişlerdir. Hem Orta Asya'da hem
9:19 Avrupa'da devlet kuran bir Türk devletidir. Dikkat! İstanbul'u ilk kuşatan Türk devleti de yine Avarlardır. İki kez üst üste İstanbul'u kuşatmıştır Avarlar. Hazarlar Museviliği kabul eden ilk ve tek Türk devletidir. Kür yolunu kullanarak zenginleşmişlerdir ve bulundukları bölgede Mavera Nehir'de bölgenin İslamlaşmasını bir sürini engellemiştir. Buna benzer bir devlet daha var. O da Türgişlerdir. İki Türk devleti İslamiye'in yayılmasını bir süren engellemiştir. Bunlardan bir tanesi arkadaşlar eee Hazarlardır. Diğeri ise Türgişlerdir. Unutmayın. yaşadıkları dönemde dini inançlara saygılı olmaları sebebiyle özellikle
10:05 farklı milletlerin bir arada yaşaması sebebiyle o döneme Paks Hazarya yani Hazar Barış çağı demiştir denmiştir. Eee ordularında ücretli asker bulundurmuştur. Normalde Türklerde ordu millet anlayışı vardır. Ordularında ücretli asker bulundurmazlar. Hazarlar burada bir istisnadır. Göktürkler Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir. Kurucusu Bumin Kaan merkezi Ötüken. En parlak dönemini Mukan Kaan ile yaşamışlardır arkadaşlar. zamanla doğu ve batı göktürkler olarak ikiye ayrılmışlardır ve Çin esareti altına girmişlerdir. Çin esareti altından kurtulmalarındaki en önemli etken Kürşat'ın başlatmış olduğu milli istiklal ayaklanmasıdır. Ayaklanma başta başarıya ulaşmasa da sonrasında
10:51 Çinlileri tedirgin edecek ve Çinliler Türkleri serbest bırakacaklar. Daha sonra Kutluk Kaan arkadaşlar eee ne yapacak? Gelecek ve ik Göktürk Devleti'ni kuracak. Sonra kendisine derleyen toplayan anlamına gelen ilteriş unvanı verilecek. Bu dönemin bu dönemde devletin kuruluşunda çok etkili bir isim var. Vezir Tonyukuk. Kendisi çok önemli bir siyasetçidir. Türklerin BIS markada denmektedir. Orhun abideleri de bu devlet zamanında oluşturulmuştur. Biraz sonra Orhun abidelerinden ayrıca bahsedeceğiz. Uygurlar en çok gelişme Uygurlarda Uygurlar yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. 9. Uğuzlar olarak da bilinirler. Kutluk Bilge Kül Kağan kurucusudur arkadaşlar. Bögü Kaan
11:36 zamanında manizm dinini kabul etmişler. Manizm dinini ile beraber yerleşik hayata geçiş hızlanmıştır. Hayvansal gıda tüketimi yasaklanmıştır. Savaş yasaklanmıştır ve Uygurların kültürü tamamıyla değişmiştir. Yerleşik hayatın etkisiyle şehirler kurulmuştur. O şehirlere balık adı verilmiştir. Manizm dinindeki tanrı yani mani ışık anlamına gelir. O yüzden Uygur hükümdarların isimlerinin başında ay veya kün gibi unvanlar görülür. Harf hareketli matbaa sistemini kullanmışlar. Matbağada kitapları basıp kütüphaneleri kurmuşlar. örgün eğitimi yani belli bir müfredata göre, belli bir ders programına göre belli bir e çatı altında eğitime başlamışlardır. Türk
12:22 tiyatrosunun temellerini atmışlar. Minyatür sanatını kullanmışlardır. Minyatür neydi? Bir şeyin küçülterek resmedilmesiydi. Ama nasıl? Örnek veriyorum. Bir cumhurbaşkanı çizeceksiniz, bir başbakan. Hangisi daha yetkili? Cumhurbaşkanı. O zaman cumhurbaşkanını biraz daha büyük çizeceksiniz. Başbakanı biraz daha küçük çizeceksiniz. Türk bankacılık sisteminin temellerini de yine Uygurlar atmışlardır. Kırgızlara geldiğimizde Cengizan'a itaat eden ilk Türk devleti Kırgızlar. Cengizan'a itaat eden ilk Türk topluluğu ise arkadaşlar karluklardır. Lütfen bunu da e unutmayalım. İkisini birbirine karıştırmayalım. Manas Destanı ve Yenisey yazıtları Kırgızlara aittir. Manas Destanı e tarihte bilinen en uzun destan olmakla beraber günümüzde halen
13:09 yazılmaya devam etmektedir. İslamiye'ti kabul eden ilk Türk topluluğu kimdir derse karluklardır. Karluklar 751 yılında Çin ile Abbasil arasında yapılan savaşlarda Abbasil'nin yanında yer almıştır ve buradaki başarılarından dolayı da daha sonra Abbasilerle ilişki kurarak İslamiye'ti kitleler halinde kabul etmeye başlamışlardır. Daha sonra aynı Karluklar Karahanlılar Devleti'nin kuruluşunda da etkili olmuşlardır. Evet. Eee kültür medyent kısmından biraz bahsedelim. Devlet yönetiminde hükümdarın görevleri var. Hükümdarın görevlerini hepimiz kolaylıkla yaparız. Ordunun başına sefye çıkmak, töreği uygulamak, açı doyurmak, çıplağa gidirmek gibi. Peki burada bizi genelde düşürücü şık olarak neyi veriyorlar biliyor musunuz? Burada bize kendinden
13:56 sonra tahta çıkacak kişiyi belirlemek diyorlar. Türk devletlerinde kendinden sonra tahta çıkacak kişiyi belirlemek gibi bir şey söz konusu değil. İslamiyet öncesinde de İslamiyet sonrasında da böyle bir soru gelirse yaparsınız. Kut bir ülkeyi yönetme yetkisinin tanrı tarafından verildiğine inanılmasıdır ve kut yetkisini tanrı veriyordur. Gök tanrının hükümdarı donattığı üç yetki vardır. Biri kut yani siyasi yetki. Biri küç yani askeri yetki. ordu veriyor onun hizmetine ve eee ona verdiği bir yetki aslında. Biri de verdiği ekonomik güç, verdiği nimetler arkadaşlar yine halkına paylaştırsın, ülüştürsün diye
14:41 verilmiştir. Türk cihan hakimiyeti bütün dünyayı Türklerin ele geçirme idealidir. Nizam-ı alem Türk'ün adaletini, gök tanrının adaletini bütün dünyaya yayma idealidir. Kızılelma ise bir hedef koyup onu gerçekleştirip yeni hedef koymak. Onu gerçekleştirip yeni hedef koymaktır. Önemli üç kavramımız. Evet. Kurultay ya da diğer adıyla toy veya kengeş günümüzün bakanlar kuruluna denk gelir. Bazen danışma bazen de karar organıdır. Mesela nasıl bir karar alabilir? Gerekiyorsa töreye uymayan hükümdarı görevden alabilir. Daha büyük karara ne gerek var? Genellikle yılda iki veya üç defa toplanır. Kağan olmadığı zamanlarda Aygü kurultaya başkanlık etmiştir.
15:28 Töreler değişebilir. Değişmez 4 kuralı vardır. Biraz sonra göreceğiz. Onun dışında Hakan'nın isteği ile ve eee kurultayın da kararıyla töreler değişebilir. Törelere uymayan Hakan görevden alınır arkadaşlar. Kimin tarafından? Kurultay tarafından. Katılan üyelere. Kurultaya katılan üyelere toygun adı verilir arkadaşlar. Eee, o töre şeyde kurultayda bir oturma düzeni vardır. Ona da orun adı verilir. Kimse kafasına göre oturamaz. Hükümdarın yanında hatun vardır. Sen gidip de hatuna, yenge, "Ya sen bir kayd, ben bir eee, kağanımın yanına oturayım" diyemezsin. Neden? Çünkü orun vardır. Evet. Sosyal hayatta düğünlere törün,
16:13 halk eğlencelerine şölen denir. Toplumsal sıralama hiyerarşik açıdan şöylelidir. Aileler vardır. Aileler sülaleleri oluşturur. Sülaleler boyları, boylar milleti, millet de devleti kurar. Bunun eee sıralaması şu şekildedir. Oğuş, Uruk, Boy, Budun, İl. Hadi beraber sayıyoruz. Oğuş, Uruk, Boy, Budun, İl. Buna dikkat. Bu sıralamayı bilelim. Hukukta arkadaşlar hukuktaki en önemli şey yazısız hukuk kuralları olan törelerdir. Törelerin oluşmasında kut anlayışının etkisi vardır. Hakanlar tarafından konulan yasalar, kurultayda alınan kararlar ve Türk toplumunun gelenek görenekleri etkili olmuştur. Törenin töreler değişebilir ama değişemez. 4 kuralı vardır. Bunlar
16:59 arkadaşlar 1 küllik, 2 uzluk, 3 eee tüzlük 4. insanlıktır. Bunlar değişemez. Peki 5'e ne koyar? Oksızlığı koyar. Cevabımız oksızlık olur. Oksızlık neydi? Bağımsızlıktı. Evet devam ediyoruz. Mahkemeye yargı, mahkeme başkanına ise yargan adı ya da yargıcu adı verilir. Hapis cezaları 10 günü geçemez. Neden? Çünkü konar göçer bir yaşam var. Konar göçer bir yaşamda uzun süreli hapis cezası verirseniz o kişiyi taşımanız gerekir. Bu da size yük olur. O yüzden de eee hapis cezaları 10 günü geçmez. İdam yalnızca belirli büyük suçlar için uygulanır. Devlet ile vatandaşın karşılıklı görevlerini bildiren yazısız sözleşmeye tüz denilir.
17:47 Örnek bizim sokaklarımızı, caddelerimizi temiz tutmamız gerekiyor. Çöpümüzü çöpe atmamız gerekiyor. Bununla ilgili bir yasamız var mı? Yok. Ama bu devletle bizim aslında karşılıklı birbirimize bir sözümüzdür. Buna biz tüz adı veririz. Ordu ordu millet anlayışı vardır. Ordular ücretsizdir. Her Türk asker doğar anlayışıyla hareket edilmiştir. Sadece Hazarlar ordusunda paralı asker bulunduruyordu. Metehan'ın tahta çıkmış olduğu milattan önce 209 yılı Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın kuruluş yılı olarak kabul edilir. Savaşlarda ordunun önünden giden birliklere arkadaşlar ne diyoruz? Keşif birliklerine yelme adını veriyoruz. Evet. Dinle ilgili bazı kavramlar var. Yu cenaze töreni, kurgan mezar, balbal mezar taşı, kan ve baksı,
18:35 gök tanrıda din adamları, tamu cehennem, uçmağa ise cennet. Burada ahiret inancına hangileri gösterir? Yanına A yazalım. Cennet ve cehennem ahiret inancıdır. Bu dönemdeki mezarlar eee büyük yapılır, geniş yapılır. İçine atıyla, değerli eşyalarıyla falan gömülür. O zaman bu da ahiret inancını gösterir arkadaşlar. Peki bal ve yu bal nedir? Böyle mezarın başına dikilen küçük küçük taşlardır arkadaşlar. Burada bir asker hayatı boyunca ne kadar düşman öldürse başına o kadar taş dikilir. Buradaki inanç da şudur. Öbür tarafta ahirette dirildiğinde o taşlar onun hizmetkarı olacak. O zaman bu da ahiret inancıdır. U ise cenaze törenidir. Burada kaynaklarda arkadaşlar çelişkiler
19:20 söz konusu. Bazı kaynaklarda you yani cenaze töreni ahiret inancını gösterir diyor. Bazılarını da göstermez diyor. Benim mantığıma göre gösteremez. Çünkü ahirete inanmayan, günümüzde Allah'a inanmayan, ahirete inanmayan insanların bile atıyorum şöyle bir şey olabiliyor mu? Külleri yakılıp denize serpiliyor. Bu bir cenaze törenine. Evet bir cenaze töreni. Ama ahiret inancı yok. O zaman mantık olarak bakarsak you ahiret inancını göstermez deriz arkadaşlar. Sav atasözü koşuk şiir sagu ağıt destanlarımız ise arkadaşlar burada göreceğiz. Alper Tunga Destanı İskitlere ait. Lütfen bunları bilelim. Oğuz Kaan Destanı Asya Hunlarına ait. Ergenekon ve Bozkurt Destanı Göktürklere. Türeyiş ve Göç Destanı Uygurlara. Atilla ve sihirli
20:06 geyik Avrupa onlarına. Manas Destanı en uzun destandı. Kırgızlara aittir. Orhun abidelerinin özellikleri Türk edebiyatının diyor. Bakın Türk tarihinin demiyor. Türk edebiyatının ilk yazılı metin eseridir. Kutluklar zamanında yazılmıştır. Bugünkü Moğalistan sınırları içerisinde bulunur. Burada Türklerin yaşantısı, töresi, kültürü, devlet yönetimine dair bilgiler vardır. Kitabeleri çözen dil bilimci William Thomson'dır. Üç kişi adına dikilmiştir. Bilge Kaan kardeşi Külkigin ve vezir Tony Yukuk adına dikilmiştir arkadaşlar. Evet burada İslamiyet ön Türk devletleri ile ilgili bilmemiz gereken en önemli şeyler bunlardı. Az sonra Türk İslam
20:53 Devletleri ile devam edeceğiz. Geldik ilk Türk İslam Devletlerine. Hemen bakalım. Talas Savaşı ile bir başlayalım. Talas Savaşı bizim için arkadaşlar çok önemli bir savaştır. Eee burada kalem de çalışmadı bir an. Onunla uğraşıyordum bir yandan da. Burada Çin ile Abbasiler Orta Asya'nın hakimiyeti için mücadele edecek. Karluklar da Abbasi'nin yanında yer alacak ve eee sonrasında tabii yağma, çiğil, Tuhsi boyları da var arkadaşlar ama çoğunluk karluklarda. Karluklar İslamiyet'ti yavaş yavaş kabul etmeye başlayacaklar. Bu savaşın sonunda kağıt ilk defa Çin dışında üretilecek. Semerkant'ta üretilecek arkadaşlar. Burada unvanları bilelim. Semerkant'ın unvanı şehirlerin şahı. Buhara'nın unvanı İslam'ın Roması.
21:41 Kaşkar'ın unvanı ise Işıldayan İncidir. Karahanlılar Orta Asya'da kurulan ilk Türk is ilk Müslüman Türk devletidir arkadaşlar. İTil Bulgarları Avrupa'da, Karahanlılar Orta Asya'da kurulan ilk Türk İslam devletidir. Kurucusu Bilge Küladırhan'dır. Kuruluşunda biraz önce de söylemiştim. Karluk, Yağma, Çiğil ve TI boyları etkili olmuştur. İslamiyet'ti Satuk Buğra Han zamanında kabul etmişlerdi. Satuk Bğurhan sonrasında Abdülkerim ismini alıyordu. Burada ilk Türk İslam Medresesi'ni Semerkant'ta inşa etmişlerdir. İlk burslu öğrencilik sistemini başlatmışlar. ilk Türk İslam yazılı eserlerini vermişlerdir. Gulam sistemini ilk defa uygulamışlardır. Ribat adı verilen kervan sarayları da
22:28 inşa etmişlerdir. Evet. Gazneliler kurucusu Alp Tigin burada Gazneli Mahmut en önemli hükümdardır. Sultan unvanını da tarihte kullanan ilk hükümdardır. Hindistan üzerine bu dönemde 17 sefer düzenlenmiş ve burada git gel git gel İslamiyet'in yayılması sağlanmıştır. Burada Gazneli Mahmut çok önemli bir bilim insanı için bir için sarayımın en kıymetli hazinesi demiştir sevgili arkadaşlar. Unutmayalım. Evet. Gaznililer Selçuklularla aralıklarla ü tane savaş yapacak. Nesa, Serah ve Dandanakan Savaşı. En önemlisi Dandanakan Savaşı. 1040 Dandanakan Savaşıyla Büyük Selçuku Devleti resmi olarak kurulurken Gazneliler Devleti
23:16 yıkılma sürecine girecek. Peki Gaznelilerin yıkılmasında neler etkili olmuştur? bir geniş bir coğrafyaya hükmetmeleri, geniş coğrafyaya hükmetmek farklı milletleri içinde bulundurmasına sebep olacak ve yönetmek zorlaşacak. Farklı etnik kökenden olan birçok milleti bir arada bulund şık önce söylemiştim. Ordusunun içinde de yine farklı milletten kişilerin bulunması ayaklanmalara sebep olmuştur. Bu da Gazneliler Devleti'nin yıkılmasında etkili olmuştur. Büyük Selçuklu Devleti 1040'tan Danakan Savaşı sonucunda resmi olarak kurulmuştur ve resmi kurucusu da Tuğrul Bey'dir. Tuğrul Bey'in kardeşi eee Çağrı Bey Anadolu'ya gelmeden önce keşif amaçlı bazı akınlar düzenlemiştir
24:01 ve tarihler 1048'i gösterirken Bizans Tuğrul Çağr Bey'in karşısına çıkacak. Selçuklu'nun karşısına çıkacak ve Pasinler Savaşı yapılacak. Pasinler Savaşı kazanılmıştır. Bu saatten sonra Büyük Selçuk Devleti Anadolu'ya artık e keşif amaçlı değil yurt edinme amaçlı gelmeye başlayacak. Tarihler 1055'i gösterirken Tuğrul Bey Abbas halifesini Şii Büveyhoğullarının baskısından koruyacak ve bunun üzerine de halife kendisine doğunun ve batının sultanı, Doğunun ve batının hükümdarı unvanını verecek. Burada hükümdarı dediği için aslında siyasi yetkilerini vermiştir. Dini yetkilerini vermemiştir halife tarihler 1064'ü gösterirken artık sahneye Sultan Alparslan çıkacak.
24:47 Hristiyanlar için kutsal kabul edilen bugünkü Ani bölgesini fethedecek ve bunun üzerine kendisine Ebul Fet yani Fetihlerin babası unvanı verilecek. Tarihler 1071'i gösterirken Sultan Alparslan'la Bizans İmparatoru Romen Diojen arasında Malazgirt Meydan Muharebesi yapılacak ve Malazgirt Meydan Muharebesi'in Sultan Alparslan kazanacak. Sonucunda Anadolu'nun kapısı Türklere açılacak. Anadolu'da Türk İslam beylikleri kurulacak. Sultan Alparslan Malazgirt Savaşı'ndan sonra yanındaki komutanlarına dönecek ve diyecek ki, "Gidin ve Anadolu'yu fethedin. Fethettiğiniz yer sizindir." diyecek. Bu cümledeki amaç fetihleri hızlandırmaktır. Sonrasında da D SMA oluşacak. D SMA birazdan göreceğiz. İlk defa birans
25:35 imparatoru Müslüman bir sultana esir düşmüştür. Kim bu? Romen Diojen arkadaşlar. Bizans İmparatorluğu Avrupa'dan yardım isteyerek Haçlı seferlerinin başlamasına neden olmuştur. Türklerin batıya olan ilerleyişi de hızlanmıştır. Üç savaş bizim için çok önemli. Malazgirt Savaşı'na yurt açan savaşı denir. Daha sonra Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Mirya Kefelon Savaşı'na yurt tutan savaşı denir. Büyük taarruzda ise vatanı kurtaracağız, yurdu kurtaracağız. O yüzden yurt kurtaran savaşı diyeceğiz. Büyük Selçuk Devleti neden yıkıldı? Eskiden Büyük Selçuklu Devleti'nde bir devlet görevlisi olan Hasan Sabbah'ın batınilik ya da haşailik faaliyetleri yıkılmasında etkili oldu. Daha sonra Büyük Selçuklular Abbasileri
26:21 ve Oğuzları devlete küstürmesi onların isyanlarına sebep olacak. Meliklerin yani hükümdarın erkek evlatlarının arasındaki tat kavgaları yıkılma sebeplerinden Atabeylerin yani o meliklerin hocalarının bağımsızlık çalışmaları yine yıkılma sebeplerinden olacak. Ve son olarak da Moğolların Kara İtalaylar kolu ile yapılan Kat Savaşı'nın kaybedilmesi de Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılma nedenleri arasında olacak. Evet. Mısır'da kurulan Türk İslam devletleri Abbasi devletiin zayıflamasıyla ortaya çıkan küçük devletçiklere tavafi, mülk devleti denmiştir. Bunu bilelim. Mısır'da kurulan ilk Türk İslam devletini sorarsa Tolunoğulları bir tevafi-i mülk devletidir. Mısır'da kurulan ikinci Türk İslam devleti ise Akşitler ya da
27:06 Işidlerdir. Hicaz bölgesine hakim olan ilk Türk İslam devleti de olmuşlardır. Eyyubiler Selahaddin Eyyubi kurucusudur. Hıdin savaşıyla Kudüs'ü haçların elinden almıştır. Çok büyük bir başarı göstermiştir. Emlükler diğer adıyla et devleti Türkiye Mısır'da kurulmuş Suriye ve Hicaz'da hüküm sürmüş Müslüman bir Türk devletidir. Kelime manası köle veya kölemendir. Veraset sistemi diğer Türk devletlerinden farklılık göstermiştir. Diğer Türk devletlerinde ya ülke anedanın ortak malıdır ya ülke baba ve oğullarının ortak malıdır. Ama hep aynı eee soydan gelenler tahta çıkar. Memlüklerde ise başarılı olan komutanlar
27:52 da başa geçebilmektedir. O yüzden ne diyoruz biz buna? Veraset sistemi diğer Türk devletlerinden farklılık göstermiştir diyoruz. Evet. Burada eee bakıyorum bakıyorum arkadaşlar en önemli şeyleri söyleyeceğim. Eee burada eee Sultan Kutu zamanında Aynut ve Elbistan savaşlarını yapacaklar. Neden biliyor musunuz? E Moğollar gelecekler Anadolu'yu istila edecekler. Kösedağ Savaşı'ndan sonra biz yardım isteyeceğiz. E Memlüklerden Memlükler de Anadolu'da gelecekler ve Moğollarla aynı Calut ve Elbistan savaşlarını yapacaklar. Böylelikle tarihte Moğolları mağlup eden ilk Türk devleti de ya da ilk devlette memlükler olacak. Ta ki ne zamana kadar? Merci Dabık ve Ridaniye
28:39 savaşlarına kadar. Yavuz Sultan Selim döneminde yapılan Mercı Davık ve Ridaniye savaşlarıyla Memlük Devletine son verilmiştir. Halifelik Osmanlı Devleti'nin eline geçmiştir. Evet. Bir kodlamamız var. Bakın görüyorsunuz. D SM SAT. Anadolu'da kurulan Türk İslam beylikleri ya da devletleri. Burada haritamızda zaten var. D SATŞ'ta Danışmentler Saltuklar Mengücekler Artuklar ve Çakabeyliği bu eee kuruluş sırasına göre hazırlanmadı. Kodlama olarak hazırlandı. İlk kurulanı sorarsa Saltuklular olacak. Sevgili arkadaşlar şöyle bir harita verip yorum yapmamızı isterse de bakın Anadolu'da Çaka var, Selçuklu var, Danışmentli var, Artuklu,
29:25 Erz şey Mengücekli, Saltuklu. O zaman ne diyebiliriz biliyor musunuz? Anadolu'da Türk siyasi bir yok. Anadolu'da siyasi birlik yok. Bu yorumu yapabiliriz. Kısaca beyliklere bakalım. Kurulduğu yerleri bilelim. Sivas, Tokat, Malatya civarında danışmentler kurulmuştur. Kayseriliu Cami onlara ait ama en önemlisi Yağıbasan Medresesi onlara aittir. Anadolu'da yapılan ilk medresedir. Yağı Basasan Medresi. Saltuklular Anadolu'da kurulan ilk Türk İslam Beyliğidir. Erzurum ve çevresinde kurulmuştur. Günümüze kale cami üç kümbetler Micingert Kalesi, Tepsi Minare, Mama Hatun türbesi gibi eserler bırakmıştır. Meyingücekliler Divri ve Erzincan bölgesinde kurulmuşlardır.
30:11 Divri Ulu Cami UNESCO tarafından koruma altına alınan bir eserdir. Artuklular Hasan Keyf, Harput, Mardin civarında üç şube halinde yaşamışlardır. Bakın bu beyliklere hep Anadolu Selçuklu son verecek. Eee burada Artuklara geldiğimizde iki tane koluna son verecek. Son bir kolu Anadolu Selçuk'tan sonra yıkılacak ama yine de eee önemli kollarına son verdiği için artıkları da biz Anadolu Selçuk Devleti son verdi diyoruz. En önemli eserleri şüphesiz ki Malabadi köprüsüdür. Bu dönemde robotik ve sibernetik biliminin kurucusu olarak kabul edilen El Cezeri yaşamıştır. Kendisine robotların babası da denmiştir. Çok önemli bir isimdir. Çaka Beyliği tarihte bilinen ilk Türk denizci beyliğidir. Çaka ise tarihte bilinen ilk
30:57 Türk denizcisidir. Çakabey'in 1081 yılında kurduğu donanma bugünkü Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın kuruluşu olarak da kabul edilmektedir. Evet. Türk İslam Devletleri Kültür Medeniyetine bakalım. Ufak tefek farklılıklar var. Kut anlayışının yerini Allah'ın nasibi ve takdiri aldı. Türk cihan hakimiyetinin yerini ise ilahi kelimetullah Allah'ın adını yüceltme aldı. Ama dikkat bakın ÖSYM Türk İslam devletlerinde de yönetme yetkisinin Allah tarafından verildiği ile ilgili bir şey anlatırsa şıklarda kutu anlayışını verirse bu doğru. Şey demeyin hocam İslamiyetten sonra kut yok. Allah'ın nasıl bir takdiri var? Hayır. ÖSYM kutu da yine doğru olarak kabul ediyor. Lütfen buna dikkat. Evet. Devlet
31:43 görevlileri amil vergi toplayan memur Melik ve Atabey'i biraz önce söyledik. Melik hükümdarının oğlu. Atabey onların hocası, eğitmeni. Şıhne askeri vali muhtesip ise belediye işlerinden sorumlu görevlidir. Evet. Hukukun oluşmasında Türk İslam devletlerinde İslam'ın getirdiği esatlar yani şeri esaslar arkadaşlar. Bunun yanında Oğuzların kabile gelenekleri ve Göktürk, Uygur, Sasane, Akun gibi devletlerin de yine gelenekleri etkili olmuştur. Şeri hukukun başında Kadıül Kudat, örfi hukukun başında Emiri Datat, askeri davalara ise kadı asker bakmıştır. Toprak yönetimine baktığımızda devlete
32:30 ait olan topraklara miri toprak, şahsa ait olan topraklara ise mülk toprak diyoruz. Miri toprağın geliri arkadaşlar. Miri toprak kendi içinde has, vakıf, tımar olarak ayrılıyor. Has toprakların geliri sultana ayrılır. Vakıf topraklarının geliri hayır işlerinde kullanılır. Tımar topraklarının geliri ise devlet memuru ve komutanlara ayrılır. Şahsa ait olan öşri topraklar Müslümanlara aittir. Haraci topraklar ise gayrimüslimlere aittir. Evet. İkta sistemi. Tımardı diyoruz ama asıl doğrusu iktidadır. En önemli amacı toprağın boş kalmasını engellemektir. Daha sonra düzenli vergi toplanması sağlanmıştır. Memurun maaşı
33:17 buradan ödenmiştir. Masrafsız bir ordu kurulmuştur. Bölgelerin güvenliği sağlanmıştır. Şu konuda soru geliyor arkadaşlar. İkdinin en önemli amacı nedir diye. İkta sisteminin en önemli amacı toprağın boş kalmasını engellemektir. Ama tarihte idda sistemini ilk bulan kişi kimdir biliyor musunuz? Hazreti Ömer'dir. O dönemde ikda sistemi aslında nedir biliyor musunuz? Askeri ikda sistemidir. O dönemdeki en önemli amaç asker yetiştirmektir. Ama Selçuklu ya da Osmanlı gibi devletlerde en önemli amaç toprağın boş kalmasını engellemektir. Sosyal hayattaki kavramları bilelim. İmarethane yani etane yiyecek dağıtılan hayır kurumları. kapan, yağ kapanı, un kapanı, bal kapanı gibi tek bir cins
34:03 malın satıldığı yerlerdir. Bedesten her cins malın satıldığı yerlerdir. Kümbetler siyasiler eşleri komutanlar için yapılan çadır şeklinde eee anıt mezarlardır. Külliye, cami etrafında berber, kasap, manav, bakkal gibi yapılan toplu yapılardır. Darüşifa, Daruşiha, Maristan ya da Bimaristan ise hastanelere verilen isimdir. Ordu dediğimizde arkadaşlar, ordu ikda askerleri biraz önce söyledim. İkta sisteminde yetişen askerler, gulamlar, savaş zamanı bağlı devletlerin gönderdiği askerler ve Türkmen askerlerinden oluşur. Gulamlar ikiye ayrılır. Hassa ordusu ve Gulamanı Saray olarak. Hass ordusu sultanın özel
34:49 birlikleridir. Gulamanın sarayı ise merkez birlikleridir. İlk Müslüman Türk devletlerinde İslam öncesine göre getirilen en büyük yenilik gulam sistemidir. Satın alınan ya da savaşlarda esir düşen çocuklar gulam hanelerde eğitim alırlar ve yetiştirilirler. Burada askeri ya da idari görevlere getirirler. Bu sistemi ilk defa Karahanlıların uyguladığını Karahanlılar işlerken de söylemiştik. eğitim kısmında şu ikisini çok iyi bilmek zorundayız ve karıştırmamamız lazım. Karahanlıların kurduğu Semerkant Medresesi ilk Türk İslam medresesidir. Danışmentlerin kurduğu Yağ Basam Medresesi ise Anadolu'da kurulan ilk medresedir arkadaşlar. Yine Nizamiye Medresesi de Büyük Selçuklu veziri
35:34 Nizamül Mülk tarafından kurulmuştur. Neden? İslamiyet yeni geçen Oğuzların inançlarını güçlendirmek için, yoksul ve yetenekli öğrencileri topluma kazandırmak için, bilim insanı yetiştirmek için, memur ihtiyacını karşılamak ve din adamı yetiştirmek için, bir de Hasan Sabbah'ın batınilik ve aşailik gibi faaliyetlerine karşı yani zararlı fikir akımlarına karşı fikirle mücadele verebilmek için. Sanat kısmına geldiğimizde Arapçayı güzel yazma sanatına biz ne diyoruz? Hat sanatı diyoruz. İlk büyük Türk hatı Amasyalı Yakut'tur. Minyatür. Kişileri statlere bağlı olarak büyük ya da küçük çiziyorduk. Cumhurbaşkanı Başbakan, Cumhurbaşkanı büyük başbakan küçük çiziliyordu. Arkadaşlar bu minyatür
36:20 sanatı ile uğraşana musavvir ya da Nakkaş adı verilirmiş. Teship kitapları süsleme sanatıdır. Uğraşana müzeyip denir. Ama hangi kitaplar daha çok? Dini kitaplar Kur'an-ı Kerim gibi arkadaşlar. Evet, geldik Anadolu Selçuklu Devleti'ne. Hemen devam edelim. Kutalmış oğlu Süleyman Şah tarafından İznik'te kurulmuştur. 1. Haçlı seferi sırasında başkent İznik'ten kutsal topraklara yani Konya'ya taşınmıştır. İk Kılıçarslan zamanında ise Bizans'la Mirya Kefelon savaşıı yapacağız ve kazanacağız. Bu savaşa biz yurt tutan savaşı ya da kumdanlı savaşı da diyoruz. Bu savaşla beraber Anadolu kesin olarak Türk yoldu haline gelmiştir. Anadolu Selçuklu
37:05 Devleti'nde ticareti geliştirmek için atılan adımlar Kırım'ın Suğudak Limanı, Sinop, Samsun, Antalya, Alayya gibi eee arkadaşlar liman kentleri ele geçirilmiştir. Ticaret yapanlar için sigortacılık sistemi başlatılmıştır. Anadolu'da siyasi birliği sağlarsanız eğer daha rahat ticaret yapabilirsiniz. kervan saraylar yapılmış ve gümrük vergisi Kıbrıs ve Venedik devletleri ile %1'e kadar düşürülmüştür arkadaşlar ticareti geliştirmek için. Yine bu dönemde Türkiye Selçuklu Devleti döneminde Harzemşahlar ile yapılan Yassı Çemen Savaşı kazanılacak ama kaz kaybedilse belki daha iyiydi. Neden? Hemen gösterelim. Bakın Anadolu'da Türkiye Selçuklu Devleti var. Harzemşahlar da şurada. Biraz daha
37:51 görmediğimiz yerde M ile çizeyim. Biraz daha uzakta Moğollar var. Burada gördüğünüz gibi Harzemşahlar aslında Anadolu ile Moğollar arasında bir tampon bölge. Sonra Erzemşahlar diyor ki şu Ahlat bölgesi benim. Eee Selçuk diyor ki hayır benim. İki taraf arasında Yassıçemen savaşı yapılıyor. Yassı Çemen Savaşıyla Harzemşahlar yıkılma sürecine giriyor. Moğollar gelecekler rahat bir şekilde Harzemşahları yıkacaklar. bizle kafa kafaya gelecekler. Tam bu esnada bizim içerimizde bir de isyan çıkacak. Türk tarihinin ilk dini nitelikli toplumsal ayaklanması olan Baba İshak isyanı çıkacak. E burada iyice zayıf düşeceğiz. Üstüne 1243'te de Kösedağ Savaşı'nda İlhanlara yani Moğollara
38:37 karşı kaybedeceğiz. Anadolu Moğollar tarafından istila edilecek arkadaşlar. Bizim Türkiye Selçuklu Devleti'nin sağlamış olduğu Anadolu Türk siyasi birliği bozulacak. Anadolu'da ikinci beylikler dönemi başlayacak. Ne bu? İşte Dul Kadiroğulları, Germanoğulları, Osmanoğulları Aydınoğulları Menteşeoğulları gibi oğullarıyla daha çok biten ik Beylikler dönemi başlayacak. Tek olumlu bir sonucu var. O da Moğolların önünden kaçan şu tarafta Türkler Anadolu'ya gelecekler. Bu da Anadolu'daki Türk nüfusunu arttıracak ama maalesef Anadolu dediğim gibi tahrip edilecek. Moğollar tarafından ve işte gördüğünüz şu ikinci beylikler dönemi başlayacak. Bunlarla ilgili de önemli bilgileri hemen size vereyim. Osmanoğulları içlerinde merkezi
39:22 otoritesi en güçlü olan Türk İslam Devletidir. Karamanoğulları Osmanlı'yı en çok uğraştıran beyliktir. Karamanoğulları Mehmet Bey tarafından Türkçe resmi dil ilan edilmiştir. Karasioğolları bakın Karasioğolları şurada ve denizci bir beylik. Osmanlı'ya katılan ilk beylik Karaseoğolları olmuştur ve böylelikle Osmanlı'nın ilk donanması da kurulmuştur. Biz hep savaşla mı aldık? Hayır. İki tane beylik var ki bunlardan bir tanesi Hamitoğulları. Hamitoğullarını para yoluyla aldık arkadaşlar topraklarını. Germiyanoğullarını ise Sultan Murat oğlu Yıldırım Bayesti Germiyanoğulları beyinin kızıyla evlendirdi. Çeyiz yoluyla da onların toprağını aldık. Ve geldik son olarak Dulkadiroğullarına. Bu Yavuz Sultan Selim döneminde
40:09 Anadolu'da kalan son Türk beyliği Dulkadiroğullarıydı. Yavuz Turnadağ Savaşıyla Dulkadiroğullarına da son verdi ve böylelikle Anadolu Türk siyasi birliği %100 oranında sağlanmış oldu arkadaşlar. Evet şimdi kültür medeniyete geçiyoruz. Kültür medeniyeti videom silinmedi Allah'tan. Eee ondan sonra Osmanlı kuruluşla biraz sonra önce kültür medeniyeti göreceksiniz siz. Sonra devam edeceğiz. Evet arkadaşlar, Osmanlı Devleti kültür ve medeniyeti ile devam ediyoruz. İlk olarak devlet yönetimi ve veraset değişiklikleriyle başlayalım. Veraset değişikliği nedir? Tahta nasıl çıkacağının belirlendiği sistemdir aslında burada Osman Bey ve Orhan Bey de ülke hükümdar ve ailesinin ortak malıdı. Yani hükümdarın soyundan gelen bütün erkekler tahtta hak iddia
40:54 edebiliyordu. 1. Murat döneminde bu değişti. Ülke baba ve oğullarının malıdır dendi. Böylelikle tat kavgalar azaltıldı. 1. Ahmet dönemine geldiğimizde ise en yaşlı ve en aklı başında olanın tahta çıkabildiği ekber ve erşat sistemi getirildi. Şimdi söyleyeceklerimi lütfen not alın. Osmanlı Devleti'nde sancaktan gelip tahta çıkan son padişah Murat'tır. Kafes şey sancaktan gelip tahta çıkan son padişah ise hemen bunu not alın Ahmettir. Peki kafes sistemiyle yetişip tahta çıkan kimdir? 1. Ahmet'tir. İlk tahta çıkan kafes sistemiyle 1. Ahmet'tir. Bu üçünü lütfen not alın. Önemlidir. Evet. E saraylardan bahsedelim. Osmanlı Devleti'nin ilk
41:40 sarayı Bursa'daki Bey sarayıdır. Orhan Bey zamanında açılmıştır. En önemli sarayı ise Topkapı Sarayıdır. Fatih Sultan Mehmet döneminde yapılmış. en uzun süre Osmanlı yönetimine merkezlik yapmış saraydır. Ishak Paşa Sarayı ağrı Doğu Beyazıt'ta bulunur. İlk kalorifer sistemli saraydır. Batı etkisi bulunur bu sarayda. Dolmabahçe Sarayı da arkadaşlar batı sarayları tamamen batı sarayları örnek alınan yapılan ilk saraydır. Bu da bizim için önemlidir. Topkapı Sarayı üç bölümden oluşur. Birun, Enderun ve Harem. Birun sarayın dış kısmıdır. Çok önemli değildir. Asıl soru Enderun ve Harem'den gelmektedir. Enderun ilk defa Murat zamanda açılmış. Bu sene soru da geldi biliyorsunuz. Eee
42:27 AGS'de geldi. Fatih Sultan Mehmet döneminde ise Topkapı Sarayına taşınmıştır. Kelime manası içtir. Sarayın iç kısmıdır. Burası bir okuldur. Devşirme devlet adamları burada yetiştirilir arkadaşlar. Unutmayın. Osmanlı'da devşirilmeyen bir millet var. O da Yahudilerdir. Unutmayalım. Burada eee Sadrazam gibi üst düzey devlet adamları yetiştirilmiştir Enderun mektebinde. Harem ise sarayın eee iç kısmı, dış kısmı. Harem ise kız kısmıdır arkadaşlar. Padişahın ailesi burada yaşar. Padişah da aslında burada yaşar. Eee kızları, ondan sonra cariyeler, eee eşleri, eşi, onların hepsi yine burada yaşar. Burada da özellikle cariyeler
43:14 eğitim alır. Burada cariyeler eğitim aldıktan sonra padişah ya da üst düzey devlet adamlarıyla evlenirler. Divan-ı Hümayun Orhanbey döneminde kurulmuş. Sultan Mahmut döneminde kaldırılmıştır. Fatih Sultan Mehmet'e kadar Divan-ı Hümayun'a padişahlık padişahlar başkanlık yaparken Fatih'ten sonra sadrazamlık başkan sadrazamlar başkanlık etmiştir. Peki neden arkadaşlar? Eee, padişahın işleri çok yoğun olduğu için mi? Hayır. Burada daha özgürce kararlar alınabilmesi devlet mesele daha özgürce padişah baskısı olmadan görüşülebilmesi içindir. Yukarıda kasradi denilen bir pencere vardır hemen divan-ı hümin üstünde ve burada padişah o toplantıları
43:59 kendisi takip eder. Yani işlerinin yoğun olmasından kaynaklı değildir. Sorularda, öncüller de bunu çok verir. Lütfen buna düşmeyelim. Burada çok önemli kararlar alınır arkadaşlar. Burada alınan kararlara hüküm çok önemli. Mühim kararlar alındığı için de burada hükümlerin yazıldığı deftere mühimme adı verilir. Müslüman, gayrimüslim fark etmeden herkes temyiz için divan-ı hümaye yani daha önce kendisi hakkında atıyorum kadı tarafından verilmiş bir kararı şikayet etmek için buraya başvurabilir. Burası aynı zamanda bir üst mahkemedir. Üyeleri Sadrazam padişah'tan sonra gelen isimdir. Devletin 2 numarasıdır. Padişahın sefere çıkmadığı yerlerde sadrazam Serdar-ı
44:46 Ekrem unvanıyla ordunun başında sefere çıkar. Sadrazam şehirden uzaklaştığında merkezden uzaklaştığında onun yerine Sadaret Ketüdası yani sadaret kaymakamı bakar. Sadrazam'ın verdiği emirlere buyuruldu denir. Kubbe altı vezirleri günümüzün bakanlarına denktir. Zamanla sayıları artmıştır. Defterdar günümüzün maliye bakanıdır. Hesap tutar, bütçe yapar. Sayıları iki tanedir. Rumeli ve Anadolu defterdarlığı. Kaz asker hem Milli Eğitim Bakanıdır hem de adalet bakanıdır. Eee, kadı ataması adalet bakanı olduğunu gösterir. Müderris ataması da yine Milli Eğitim Bakanı olduğunu gösterir. Kaz askerin tuttuğu defterlere Ruznamça denir. Ama bunun
45:32 yanında bir bilgi daha vereyim. Ruznamçe dediğim şey aslında günlük gibi bir şeydir. O yüzden örnek vereyim. Kadılar da Ruznamçe defteri tutarlar. Bilginiz olsun. Hemen not alın. Evet. Reyüsül küttap başlarda nişancı yani eee bu devletin yazışma işleriyle uğraşan aşağıda da yazıyor bakın tahrir defterlerini tutan eee dur özelliklerini birazdan söyleyeyim. Nişancıya bağlıydı. 17. yüzyıldan itibaren nişancıdan ayrılmıştır. Hangi görevi yapmıştır? Dışleri Bakanlığı görevini yapmıştır. Nişancı. Belki de şu saydığım görevlerin sadrazamdan sonraki en önemlisi nişancır dirlik tımar topraklarının dağıtılmasından sorumludur. Herhangi bir
46:18 bölgenin sosyoekonomik yapısını tutar. Tuttuğu deftere tahrir defteri denir. Belgelere padişahın tuğrasını çeker. Yani imzasını atar. Tapu ve kadastro işlemlerine bakar. Toprakların dağıtılmasında çok önemlidir. Nişancı Osmanlı'nın en önemli görevlerinden bir tanesidir. Kaptan-ı derya nedir? kaptanı Derya Deniz Kuvvetleri Komutanıdır arkadaşlar. İlk kez divana eee üye olan kaptanı Derya'yı sorarsa cevabımız ne olacak arkadaşlar? Kanuni Sultan Süleyman döneminde eee Barbaros Haydettin Paşa eee ne yapacak arkadaşlar? Gelecek ve eee Divan-ı Hümayun'a üye olacak. Yeniçeri a'sı rütbesi vezirse divan toplantılarına
47:04 katılabilmiştir. Çünkü yeniçerilerin rütbeleri vardır. E divanın doğal üyesi değildir. Şeyhül islam Osmanlı Devleti'nin ilk şeyhül islamı Molla Fenari'dir. Protokolde sadrazama denktir. Yani devletin 2 numarası biliyorsunuz sadrazam. O zaman çok önemli bir görevli. Divanda alınan kararların dine uygun olup olmadığı hakkında fetva ya da ifta verir arkadaşlar. Evet, geldik Osmanlı Devleti'ne, eyalet sistemine. Salyaneli ve Salyanesiz eyaletler. Hemen burada biraz kafanız karışabilir ama biraz sonra bir harita göstereceğim. Orada olayı çözeceğiz. Sallane maaş demektir. O zaman Salyan ise devlet oraya maaş veriyor. Salanesizse devlet tımar toprağı veriyor. Aslında mantık bu kadar basit.
47:51 Devlet memurlarına maaş verilir, toprak verilmez. Tımar sistemi uygulanmaz. Merkeze uzak yerler. Şimdi Ramazan hoca ders anlatırken diyor ki eee işte şartlar nelerdir? Salyaneli olmada, salyanesi olmada şartlar nelerdir? İşte eee bunları anlatırken diyor ki merkeze uzak olması ya da yakın olması bir şart değildir diyor. Evet şart değildir. Ama haritaya baktığımızda ve buradaki maddeye baktığımızda merkeze uzak olan yerler Salyaneli olmuş. Merkeze yakın olanlar da salyanesiz olmuş. Sonuç itibariyle şart olmaması bu özelliğini değiştirmiyor. Merkezden uzak yerler salaneli olmuş. Biraz sonra haritada da göreceğiz. İltizam usulü ile buralarda
48:36 vergi toplanmış. Neydi iltizam usulü? Bir bölgenin vergi toplama hakkının belli bir süren birine kiralanmasıydı. Ama ilerleyen süreçte bu belli bir süreline değişecek ve ömür boyu o toprakların gelirleri bırakılacak. Buna da biz malikan diyeceğiz. Malikanenin bir anlamı daha var. Biraz sonra toprak sisteminde göreceğiz. Evet, geçiyorum salyanisiz eyaletlere. Burada memurlara maaş verilmez. Toprak verilir ve tımar sistemi uygulanır. Buralarda merkeze yakın eyaletlerdir. Bir de imtiyazlı yani ayrıcalıklı bölgeler var. Hicaz, Eflak, Boğdan, Erdel, Kırım. En tabii ki eee ayrıcalıklısı hangisi? Hicaz. Çünkü hicaz kutsal topraklardır. Onlar bakın
49:21 ne diyor. Ayrıcalıklı bölgeler. Bazıları asker verir, vergi vermez. Bazıları vergi verir, asker vermez. Hicaz bize bağlı ama bize ne vergi verir ne de asker verir. Sadece bizim kontrolümüzde. Çünkü orası kutsal topraklar. İşte buradaki haritayı gördüğümüzde bakın arkadaşlar merkeze yakın yerler. Buralarda yakınsa ne vardı? Tımar vardı değil mi? Bakın yakınsa tımar vardı. Bakın burada da görüyoruz. Salyaniz, yıllıksız yani tımar. E uzak yerlere bakıyorum. Bakın buralar merkeze uzak yerler. Yeşille çizilenler. E buralarda da ne var arkadaşlar? Salyanili yani maaşlı eyaletlerimiz var. Eee diğer eee kırmızıyla çok kırmızı gibi de değil ama eee böyle turuncu gibi olan, koyu
50:07 turuncu gibi olan yer de işte arkadaşlar imtiyaz yani ayrıcalıklı eyaletlimiz. Bu haritayı şöyle şöyle yapalım. Lütfen ya ekran görüntüsü alın ya PDF'te zaten göreceksiniz. Bu haritayı aklımıza mümkün olduğunca kazıyalım diyorum. Evet. Osmanlı Devleti'nde hukuk. Osmanlı Devleti'de hukukun oluşması da aynı Türk İslam devletleri gibi İslam'ın getirdiği esaslar, örfi gelenekler var ama artı bir şey daha var. Fethedilen bölgelerdeki uygulamalar. Bu ne demek? Osmanlı Devleti gitti Balkanlarda bir bölgeyi fethetti. Orada hemen benim kurallarım geçerli olacak demiyor. O bölgenin kurallarını da o kanunlarının içerisine katıyor. Burası önemli. Kadılar, adalet dediğimiz Osmanlı Devleti'nde kadı çok önemlidir. Hakimdir
50:53 arkadaşlar. Kadılar ne gibi işlere bakar? Hemen bakalım. Adli, idari ve belediye işlerine bakar. Miras, boşanma, noterlik, vakıflar gibi konulara bakar. Atandığı yerde 2 yıl görev yapar. Esnaf ve loncaları denetler. Fiyat kontrolü yapar. Şurası aslında biraz belediye başkanlığı gibi mi? Evet, belediye başkanlığı gibi. Milli Eğitim Bakanlığı ders kitabında ben bunun sorusunu da yazdım. Eee, belki binlerce kişi Instagram'dan da Milli Eğitim e Bakanlığı sayfasını gönderdim. Kadılar bulundukları bölgelerde temizlik işleriyle de ilgilenir. Şimdi temizlik işleriyle ilgilenir deyince bana mesaj geliyor. Hocam koskoca kadı temizlik mi yapar? Arkadaşlar lütfen biraz daha eee geniş düşünelim, biraz daha büyük düşünelim. eee, temizlik işlerine bakar derken kontrolünü yapar, temizlenmesini
51:40 sağlar. Yani gidip kendisi eline tabii ki süpürge fırçalıp temizleyecek değil ama bu işlerle de ilgilenir. Kadının görevleri arasındadır. Diğer bir bilgimiz, biraz önce verdim ama yine söyleyeyim. Kadılar tereke defteri tutar ama bunun yanında Ruznamçe defteri de tutar. Ruznamçe defteri dediğim gibi biraz e günlük gibi bir şeydir zaten. O yüzden kadılar ruznamçere defteri de tutarlar. Evet. Sosyal hayata geldiğimizde Osmanlı Devleti'nde aslında sınıflı bir toplum yapısı çok fazla yok. Sadece bir ayrım var. O da millet sistemi. Nedir bu ayrım? Din veya mezhebe göre yapılan ayrımdır. Lütfen bakın unutmayalım. Osmanlı Devletindeki ayrım din ve mezhebe göre yapılmıştır. Yani Osmanlı Devleti'nde Tanzimat ve
52:26 ıslahat zamanlarına kadar Müslüman olmak, gayrimüslim olmaktan her zaman daha ayrıcalıklıdır. Buna biz ne diyormuşuz? millet sistemi diyormuşuz. Evet, buradan hapşuramadım. Tamam, soru gelmeyecek. Hapşursaydım gelebilirdi ama eee gelmeyecek diye düşünüyorum. Burayı unutabiliriz. Osmanlı düğün, şenlik, ziyafet benzeri konularda yazılan eserlere Surname adı verilir. Osman'da hacca gidenleri İstanbul'dan uğurlamak ve bölge hakkına hediyeler göndermek için eee düzenlenen alaylara Surre alayları adı verilir. Evet. Ordu Osmanlı Devleti'nde ilk düzenli orduyu Orhan Bey kurmuştur. Adı da Yaya ve Müsellem yani Yaya ve atlı askerlerdir. 1. Murat döneminde ise Kapıkulu ocağı Edirne'de
53:13 kuruldu. Sonra o kapıkulu ocağının içi oldukça şekillendi. Biraz sonra yine göreceğiz. Kapıkulu ocağının özellikleri bir merkez ordusudur. Yani merkezde bulunur. Eyaletlerde bulunmaz. Devşirmelerden oluşur. İçerisine Türkler giremez. Uzun bir süre giremeyecek. duraklama devleti duraklama döneminde girecek. O da ocağa maalesef zarar verecek. Ocak devlet içindir anlayışıyla hareket etmişlerdir. Yani yeniçeri ocağı Osmanlı Devleti için ama duraklama döneminden itibaren bu değişecek ve devlet ocak içindir demeye başlayacaklar. Kapı askerlerinin 3 ayda bir aldığı maaşa ulufe denir. Her padişah değişikliğinde verilen bahşişeye cülus bahşi denir. Cülus bahşişini ilk defa veren Yıldırım Bayazit'tir. Bunu
54:01 kanun haline getiren ise Fatih Sultan Mehmet'tir. Kapıkulu ocağı asker ihtiyacını karşılamak için Mevlana Rüstem'in önerisiyle de arkadaşlar pençik sistemini başlatmıştır. Pençik sistemine beşte bir. Evet, videolarımı izleyenler şu an bir açıklama yapacağımı sanıyorlar ama Nazım'la ilgili artık bu açıklamayı yapmayacağım. Çünkü hepiniz biliyorsunuz. Pençik ne demek? 5şte bir demek arkadaşlar. Eee, beştei kullanacağız ama sonra karşılamamaya başlayınca da devşirme sistemine geçeceğiz. Yani beşte birine bir ailenin beş erkek evladından birini alacağız. Beş esirden birini alacağız. Ama bu yetmemeye başlayınca değiştirme sistemini artık sınırsız bir şekilde eee gayrimüslim alıp Müslüman yapacağız. ve ordumuza katmaya başlayacağız diyorum.
54:49 Unutmayalım. Eee, burada pençik sistemi 1. Murat döneminde hayata geçirilmiştir. Unutmayın. Evet. Kapıkulu askerleri, Acemi Ocağı arkadaşlar ilk başta Acemi ocağından sonra eee, onların yeteneklerine göre yeniçeri, cebeci, topçu, lacı, humbaracı, bostancı diye ayrılmaya başlayacaklar. Burada önemli olanları sayalım. Yeniçeriler merkezdeki en önemli birliklerdir. Avrupayı tarzı aslında ya da Avrupa tarzı demeyeyim de Avrupa'nın ilk daimi ordusudur. Çok önemli bir birliktir. Yeniçeri ocağı. Cebeciler ordunun silah ihtiyaçlarını karşılar. Silahları tamir eder. Lamcılar ordunun altından kazarak gider. Humbaracılar ise havan topu ve el
55:36 bombası üretirler. bizim için önemlidir. Eyalet askerleri. En önemlisi tabii ki tımarlı sipahilerdir. Tımarlı sipahiler. Mesela Osmanlı Devleti 100.000 kişi savaşa gidiyor. Bunun belki 70.000i tımarlı sipahidir. Ordunun en kalabalık sınıfıdır. Burada turnalar habercilerdir arkadaşlar. Deliler böyle ordunun önünden giderler. Ondan sonra değişik kıyafetler giyip düşmanı korkuturlar. Azepler beker erkeklerden oluşur. Akıncılar ordunun önünde giderler. Eee, özellikle düşmanın hazırlıkları hakkında da bilgiler alıp gelip haber de verirler. Yaya ve müsellemler geri hizmette çalışırlar. Normalde hatırlayın ilk başta bizim ilk düzenli ordumuzdu. Sonradan geri hizmete
56:23 çekilmişlerdir. Sakalar ise ordunun su ihtiyacını karşılar. Bir de yabancı eee şey yardımcı kuvvetlerimiz var. da bağlı devlet ve beyliklerin savaş zamanı bize gönderdiği birliklerdir. Deniz kuvvetlerine baktığımızda bizim ilk donanmamız ne zaman kuruldu? Karesi oğullarının alınmasıyla kuruldu. Komutanımıza, Deniz Kuvvetleri Komutanına kaptanı Derya askerlere ise Levent adı verilmiştir. İlk tersane Karamürsel'de Orhanbey döneminde açılmıştır diyoruz. Evet. Toprak yönetimi. Toprağı üçe ayırıyoruz. Mülk yani şahsa ait. Biraz önce de yazmıştım hatırlayın. Miri devlete ait. Vakıf ise geliri hayır işlerinde kullanılan topraklardır. Mülk ikiye ayrılıyordu.
57:10 Öşri Müslümanlara ait olan, haraci ise gayrimüslimlere ait olan topraklardı diyoruz arkadaşlar. Burada Osmanlı Devleti köylü bir aileye bazen bir çift öküzün işleyebileceği kadar toprağı belirli şartlarda kiraya vermiştir. Bu sisteme biz çiftane adı veriyoruz. Osmanlı Devleti'nin toprağın mülkiyetini halka vermemesindeki amaç Avrupa'daki feodalite tarzı bir eee yönetim biçiminin ya da bir tarzın ortaya çıkmasını engellemektir diyoruz. Evet. Şimdi miri arazi kendi içerisinde bakın paşmaklık mukata malikane yurtluk ocaklık, metruk, dirlik gibi ayrılıyor. Hemen bunları bir açıklayalım. Şimdi
57:55 paşmaklık geliri saray kadınlara, padişahın annesi, eşi gibi, kızları gibi saray kadınlarına ayrılan topraklardır. Mukata devletin en sevdiği topraktır. Çünkü geliri doğrudan devlet hazinesine aktarılır. Mukatanın malikaneyi biraz önce iltizam sistemini anlatırken söyledim. Toprakla bir daha söyleyeceğim dedim. Malikanenin iki anlamı var. birisi iltizamın ömür boyu verilmesiydi. Buradaki anlamı ise malikanelerde kimler yaşar? Üstün insanlar yaşar. O zaman devlete karşı üstün hizmet gösteren kişilere geliri bırakılan topraklar malikane toprağıdır. Ne olabilir? Ben bir çiftçiyim. İşte 10 tane, 15 tane düşman bir anda ülkeye girecek. Ben onları bir şekilde yakalıyorum,
58:41 öldürüyorum. Devlet diyor ki, "A sen üstün bir hizmet göster." Hani da bir ajanı yakalıyorum. Sen diyor üstün bir hizmet gösterdin. Al sana şu parayı. Nereden veriyor o parayı? Malikane topraklarından. Yurtluk. Bizim yurdumuz neresidir? sınırlarımızın içidir. O zaman yurtluk toprağının geliri sınır boylarında görev yapan askerlere bırakılır. Ocaklık geliri, kale muhafızları ve tersane giderlerine ayrılan topraklardır. Metrukta halk tarafından ortaklaşa kullanan işte atıyorum hayvanların otladığı işte pikniklerin yapıldığı topraklara metruk toprak diyoruz. Dirlik. Birlik kendi üçünde üçe ayrılır. Has geliri arkadaşlar padişah ve yüksek sadrazam gibi, beyler beyi gibi üst düzey devlet
59:28 memurlarına ayrılır. Geliri 100.000 akçenin üstündedir. Zeyamet geliri kadı, müderris gibi orta dereceli devlet memurlarına ayrılır. Geliri 20.000 akçı ile 100.000 bin akçı arasıdır. Tımar ise geliri sıradan memur ve askerlere ayrılır. Geliri 3.000 akçe ile 20.000 akçe arasında değişen topraklardır. Evet, eğitimden biraz bahsedelim. Medrese. Medreselerin özellikleri. İlk medrese Orhan Bey zamanında açılmıştır. İznik Orhaniyesidir. Bakıyorum medreseye, Osmanlı'da medreseye atanan ilk müderris Davudu Kayseri'dir. Fatih Sultan Mehmet döneminde sahnam medreseleri açılmış. bugünkü İslam Enstitüsü ayarında bir e okuldur. Kanuni
1:00:14 zamanda da Süleymaniye medreseleri açılmıştır. Evet, ilim insanlarından bahsedelim. Ak Şemsettin mikrobun teorisini bulan ve ilk kanser araştırmacısıdır. Mikrobiyolojinin babası kabul edilir. Risalettin Nuriye ve maddetül Hayat önemli eserleridir. Fatih Sultan Mehmet'in de lalası akıl hocasıdır. Çok önemli bir isimdir. Ak Şemsettin Hazretleri. Sabuncoğlu Şerafettin Türk plastik cerrahinin babası olarak kabul edilir. Osmanlı Devleti'nin en ünlü cerrahıdır. Kitabül Cerrehiyatül Haniye ve Mücerrepname önemli eserleridir. Ali Kuşçu çok önemli bir isim. Timur Devleti zamanında yaşamış. Fatih Sultan Mehmet kendisini İstanbul'a getirtmiştir, davet
1:01:00 etmiştir. Çok önemli bir astronom ve matematikçidir. Ayasofya Medresesi'nin müderrisliğini yapmıştır. İstanbul'un enlem ve boylamını çok yakın günümüze yakın şekilde hesaplamıştır. Ali Kuşçu He zarfen Ahmet Çelebi insanlık tarihinin ilk başarılı uçuşunu yapmıştır. Laari Hasan Çelebi dünya tarihinin roketle uçan ilk insanıdır. Katip Çelebi Hacı Halife, Hacı Kalfa olarak da bilinir. En ünlü eseri Keşfi Zünnun ve Cihan Numadır. Evliya Çelebi Osmanlı Devleti'nin en önemli seyyahı gezginidir. Seyahatname adlı eseri önemlidir. Naima Osmanlı Devleti'nin ilk resmi tarih yazıcısı yani Vakanivistidir. Naima tarihi adlı eseri önemlidir.
1:01:46 Kısas-ı Enbiya adlı bir eseri var Ahmet Cevdet Paşa'nın. Ama en önemlisi neyi hazırlamıştır? Osmanlı'nın ilk medeni kanunu olan mecelleyi hazırlamıştır. Ekonomide bazı kavramlarımız var. Nar sistemi bir ürünün üst fiyatının belirlenmesidir. Kimse kafasına göre bir ürünün fiyatını faiz şekilde arttıramaz. Buna eee devlet el koyar. Buna da biz nah sistemi diyoruz. Lonca teşkilatı Selçuklu'daki Ahi teşkilatının devamıdır. Selçuklu'daki Ahi teşkilatına yalnızca Müslüman esnaf üye olabilirken Osmanlı'daki Lonca teşkilatına en büyük fark budur. Gayrimüslimler de üye olabilmiştir. Burada esnafı koruyanlara yiğitbaşı adı
1:02:34 verilir. Halk ile esnaf arasındaki ilişkileri düzenleyenlere Kethüda adı verilmiştir. Öşür Müslümanlardan alınan bir oranındaki vergidir. Haraç ise gayrimüslimlerden alınan 12 oranındaki eee ürün ve toprak vergisidir. Size biraz önce ne dedim? Müslüman olmak gayrimüslim olmaktan daha ayrıcalıklıydı. Bakın, Müslümandan bir vergi alınıyor. Gayrimüslimden iki vergi alınıyor. Cizliye ise gayrimüslimlerden askerlik yapmadıkları için alınan bedelli askerlik vergisidir. Böyle düşünebiliriz. Avarız. Burada örfi vergileri anlatıyoruz. Olağanüstü hallerde alınan vergidir. Deprem olabilir, sel olabilir, savaş olabilir.
1:03:20 Baç pazar yerlerinden alınan vergisidir. Osmanlı'nın ilk vergisi BAC vergisidir. Orhan Bey döneminde alınmaya başlanmıştır. Bakın ilk vergi unutmayın. Çiftane sistemini biraz önce anlattım. Bir köylüye e bir toprak veriliyordu. Bir çift öküzün sürebileceği kadar. Oradan alınan vergiye çiftane diyoruz. Çit bozan toprağını 2 veya 3 yıl boyunca eee bahanesiz bir şekilde ekmeyenden alınan vergidir. Aam küçükbaş hayvanlarda alınan vergidir. Burada bir şey diyeceğim. A anam olayı çok karışık. Bazı kaynaklarda örfi vergi, bazı kaynaklarda şeri vergi olarak geçiyor. Net bir doğru bilgi yok. Bizim araştırmalarımız örfye daha yakın olduğunu gösteriyor. Ama bu kadar bilgi kirliliği varken, karışıklık varken ben
1:04:08 ÖSYM'nin kalkıp ana mı, örf midir, şeri midir diye sorabileceğine inanmıyorum arkadaşlar. Çünkü böyle bir şey olursa eee ortalık karışır. Çok kişi de itiraz eder. Evet, devam edelim. Mimari ve Sanat Osmanlı Devleti'nin ilk camisi İznik'te yapılan Hacı Özbek Camidir. Mimar Sinan bu dönemin çok önemli isimlerinden bir tanesi. Eserlerini bilelim. Çıraklık, kalfalık ve ustalık. Şimdi eserler Şehzade, Süleymaniye, Selimiye. Burada yani birini çok rahat eleyelim karıştırmamak için. Çırak Şehzade. Çırak Şehzade. Aslında mantıken uyuyor. O zaman Şehzade çıraklık eseridir. Süleymaniye Cami kalfalık eseridir. Ustalık eseri ise Edirne
1:04:54 Selimiye Camiidir. Bakın bu ikisi İstanbul'da. Selimiye cami ise Edirne'dir. Osmanlı Devleti'nin ilk 6 minarili cami Sedefkar Mehmet Ağ tarafından yapılan 1. Ahmet döneminde yapılan Sultan Ahmet camidir. İlk batı tarzında yapılan cami ise Nuru Osmaniye camidir arkadaşlar. Evet sanattan biraz bahsedelim. Eee neydi hat sanatı? Arapçayı güzel yazma sanatıydı. Osmanlı'nın en büyük haddatı kıbbetül haddatin. Hattatların kıblesi olan Şeyh Hamdullah'tır arkadaşlar. Teship neydi? Eee, Kur'an-ı Kerim'i ya da Kur'an-ı Kerim demeyim de dini eserlerin eee, süslenmesi sanatıydı ki en çok Kur'an-ı Kerim'de kullanılıyordu. Bu sanatla uğraşana müzehip diyorduk. Kara Mehmet o
1:05:41 dönemin en önemli temsilcisiydi. Minyatür bir şeyin küçültülerek resmedilmesi sanatıydı. Bu sanatla uğraşanlara Musavvir veya Nakkaş diyorduk. E dönemin en önemli isimleri Levni, Nakkaş Osman, Matrakçı Nasu. Ondan sonra arkadaşlar Nakkaş Sinan Beydi. Fatih Sultan Mehmet'in o gül koklayan, Fatih resmini yapan belliğini değil. Herkes o sanıyor ama Nakkaş Sinan Beydir. Müzik deyince aklımıza ıtri gelebilir ve Mahmut zamanında eee mehterane kapatılıp mı zıkayı? Hümayun kurulmuştur arkadaşlar. Kültür, medeniyetle ilgili bilmemiz gereken en önemli şeyler de bunlar. Az sonra kuruluş dönemi ile devam ediyoruz. Evet arkadaşlar, Osmanlı Devleti kuruluş
1:06:27 dönemi ile devam ediyoruz. Bu dönemde Bizans'la ilk savaş yapılacak. Bu savaşın adı Koyunisar Savaşı. Bafe ya da Bafeus olarak da geçer savaşı Osmanlı Devleti kazanmıştır. İlk defa BAC vergisi alınacak. Bu Osmanlı Devleti nereden alınıyordu? Pazar yerlerinden alınıyordu. İlk kadı ataması yapılacak. Dursun Fakih nereye atanacak? Karacayisar'a. İlk bakır para bu dönemde bastırılacak. İlk defa tımar toprağa dağıtılacak. Eee, yanındaki gazi ve Alplerine dağıtmıştır Osman Bey. Ama tımar sistemi kurulmuştur diyemeyiz. Tımar sistemi Murat döneminde kurulacak. Buraya dikkat. Evet Orhan Bey, Bursa fethedilerek başkent yapıldı. İznik alınarak başkent yapıldı. Şimdi burada
1:07:15 Bursa fethedildi ama hemen başkent yapılmadı. Bursa fethedildi. 1339 Iznik fethedildi. Önce İznik başkent yapıldı. Daha sonra Bursa başkent yapıldı. Bunlar bazı kaynaklarda farklılık gösteriliyor. Hatta ben bir önceki tekerrür genel tekrar serimde bu şekilde anlattım. Ama Ramazan hocamın yaptığı araştırmalarda artık kesin bir karara da vardık ve önce iznik sonra Bursa başkentlik yapmış. Evet. Bizans ile Maltepe savaşı yapıldı. Palekenon savaşı yapıldı ve kazanıldı. Karaseoğulları Osmanlı'ya katıldı. Karaseoğulların Osmanlı'ya katılması ilk donanmamız kuruldu ve Anadolu Türk siyasi birliğini ATSB'yi sağlama yolunda ilk adımda atılmış oldu. Çimpe Kalesi
1:08:02 alındı. Şimdi Çimpe Kalesi nerede biliyor musunuz? Şurada çizelim arkadaşlar. Bakın burası bizim neremiz? Anadolu topraklarımız olsun. Şurada Çanakkale Boğazımız var. Hemen Çimpe Kalesi Çanakkale Boğazı'nın şu tarafında arkadaşlar. Çimpe Kalesinin eee Kantakuzen tarafından Orhan Bey'e verilmesiyle Rumeli'deki ilk toprak parçamız da oluşmuş oldu. İlk defa bir beyliğe son verildi. Kale soruları söyledik. İlk tersane Karamürsel'de açıldı. İlk saray Bursa Bey Sarayıdır. Yine Orhanbey döneminde ilk medrese İznik'te açıldı. İznik Orhaniyesidir. İlk müderris ataması yapıldı. Davudu Kayseri ilk cami yapıldı. Hacı Özbek
1:08:48 Cami ilk defa Rumeli'ye geçildi. Söyledim. Çimpe Kalesi. Ve ilk bakır para Osman Beydi. İlk eee gümüş para ise arkadaşlar Orhan Bey döneminde bastırılmıştır. İlk altın para da Fatih Sultan Mehmet döneminde basılacak. İlk düzenli ordusu kurulacak Osmanlı Devleti'nin Yaya ve Müsellem yani Yaya ve Atlı askerler. İlk defa divan-ı Hümayun kurulacak ve burada vezir ataması yapılacak. İlk vezirimiz Alaattin Paşa. İlk defa sistemli bir şekilde iskan politikası uygulandı. Ne demek iskan? Fethedilen yere Türklerin yerleştirilmesi bölgenin Türkleştirilmesi ve Müslümanlaştırılması. Peki bölgedeki yerli halka hoşgörül davranması neydi? Tabii ki e istimalet
1:09:35 politikasıydı. Sultan Murat dönemine geldiğimizde Germiyanoğullarının toprakları Çeyizli Amitoğullarının toprakları ise parayla satın alınmıştır. Bizans'la Sazlıdere savaşı yapılmış, kazanılmış Edirne fethedilmiştir. Edirne'nin kritik bir durumu var. da Bizans'ın gıda deposudur. O yüzden önemlidir. İlk Osmanlı Haçlı savaşı olan Sırp Sındığı savaşı yapılmış, kazanılmıştır. Daha sonra Çirmen savaşı yapılacak, kazanılacak. Piloşnik'te bir bozguna uğrayacağız. Sonrasında 1. Murat döneminde büyük bir haçlı ordusuyla, iki tarafta büyük bir orduyla karşılaşacak. Savaşın adı Kosova Savaşı. 1. Kosova Savaşı'nı Osmanlı Devleti kazanacak. Savaş sonunda otağda bulunan
1:10:21 Murat'ın karşısına getirilen Sırp prensi Miloş Obiliç maalesef üstü aranmayacak. Göğsünde sakladığı hançeri çıkarıp Murat'ın kalbine saplayacak. 1. Murat 36 Osmanlı padişahı içeride savaş meydanında şehit düşen tek isimdir. Hem de kazandığımız bir savaşın arkasından maalesef. Ondan sonra orada oğlu Yıldırım Bayazit diyecek ki ben padişahım ve askerlere cülüs dağıtacak. Böylelikle ilk culüs başı veren Yıldırım Bayazit olacak. Bunu gelenek haline getiren Fatih. Yıldırım Bayazit ya da birazdan Yıldırım Bayazit'e gelince anlatayım. Edirne'de ilk defa kapı kulu ocağı kurulacak. Yeniçeri ocağı da bu ocağa bağlı olarak kurulacak arkadaşlar. Bu ocağın ihtiyacının karşılanması için
1:11:09 beş esirden ya da işte bir ailenin beş çocuğundan birinin alınması anlamına gelen pençik sistemi hayata geçirilecek. 1. Murat döneminde daha sonra pençik yetmeyince devşirme sistemine geçilecek. Yıldırım Bayazit arkadaşlar. Yıldırım Bayazit 1. Bayazit aslında Yıldırım
…
