0:00 canlıların karakteristik özelliklerinden sonraki ikinci temel başlığımız konu bütünlüğünü sağlamak adına virüsler olacak dedim Aslında 9 sınıf kitabında en son konu çünkü virüsleri sınıflandırmayla iç içe alıyorlar Ancak biz ne yapacağız canlı olmak cansız olmak nedir bunu doğrudan kıyas yapacağız Şimdi neden virüsler canlı kabul edilmez ya da canlı alemi içinde incelenmez bu sorunun cevabını bulacağız Ama bakın virüslerinin bir genel özelliklerinden bahsedelim Virüsler hızlı mutasyona uğrayan yapılar organizmalar varlıklar Şimdi hızlı mutasyona uğradıkları için biz bunlarla mücadele etmekte zorlanıyoruz Yani sizin bu yıl yakalandığınız grip virüsü ile önümüzdeki yıl yakalanacağınız grip virüsü aynı olmuyor Çünkü virüsler
0:49 arkadaşlar ultravol ışınlardan X ışınlardan ortamın pH değişikliklerinden bunlardan etkileniyorlar ve DNA'larında bir parça kopabiliyor Ya da birazdan şunu söyleyeceğim Bir virüs bir hücreyi enfekte ettiği zaman o hücrenin kalıtım materyali yani DNA'sıyla mesela birleşebiliyor ve yıllarca saklanabiliyor Biz buna lizogenik yani saklanma evresi diyeceğiz kendisine virüs bulaşmış hücrelerin ürettiği interferondan ve yüksek ateşten etkilenirler Ama elbette burada pH ve kimyasal maddelerden de etkilenirler deyin siz Çünkü neden kimyasal maddeler dezenfektanlar değil mi bir korona geçmişimiz var artık hepimizin Dezenfektan kullandık Özellikle buradaki gibi zarflı virüsler arkadaşlar ki burada fosfolipit katmanlar vesaire var
1:35 işte o dezenfektan maddelerin içerisindeki kimyasallardan etkileniyor ve çözünüyor eriyor Yani virüsün bütünlüğü bozuluyor Metabolizmaları olmadığı için antibiyotiklerden etkilenmezler Bizim kanayan yaramız bu İnsanlara bunu öğretmeye çalışıyoruz ve aslında bunu sizlerin aracılığıyla öğretmemiz daha kolay Çevrenizde bilinçsizce antibiyotik tüketen insanlar gördünüzde bunu söyleyin Virüslere karşı antibiyotikler işlemez Neden nedeni burada işte hocam Çünkü metabolizmaları yok Yani bunların bir enzim sistemi yok Bunlarda böyle kendi başlarına durduklarında bir DNA replikasyonu bir protein sentezi bir hücre zarı hücre çeperi gibi yapıları düzenleme Böyle şeyler yok hocam Ve virüsler enfekte ettikleri hücrelere özgüdür Bu ne demek yani virüsler hücrelere dokulara spesifiktir Her virüs her yerde çoğalmaz
2:24 ya da en azından böyle bir özellik göstermesi beklenmez Örneklerimiz aslında çok klasik örnekler ama bir hepatit virüsünü gördüğünüz zaman bunun karaciğer hücresini ya da bir kuduz virüsünü gördüğünüz zaman bunun sinir hücresini ya da bir HIV AIDS hastalığı değil mi hiıv virüsünün T lenfositleri yani bizim bağışıklık sistemimizin en karizmatik hücrelerini enfekte ettiğini görürüz Uçuk virüsü herpes deriyi enfekte eder değil mi orada yaralar çıkartır işte dudağın ucunda mesela Dolayısıyla virüsler hücrelere dokulara spesifik dedik Virüsler neden canlı alem içerisinde incelenmiyorlar neden cansızdan canlıya geçiş olarak kabul ediliyorlar şimdi ondan bahsedelim Bakın virüsler dış ortamda kristalizedir Yani bildiğiniz tuz gibi kristal yapıya
3:12 sahiptir Virüslerin arkadaşlar kesinlikle ama kesinlikle metabolizmaları yoktur Yani bunlardan solunum yapmalarını protein sentezlemelerini beklemeyin Öyle solunum yapıp ATP sentezleme gibi bir şeyleri yok Enzim sistemleri yok Enzim sistemleri yok Protein sentezi yapmaz Halbuki ben size ne diyordum protein sentezi canlılarda evrensel bir olaydır Bunlardan arkadaşlar hücre zarı sitoplazma ribozom gibi yapıları beklemeyin İşte o yüzden ben buna canlı diyemiyorum Peki neden canlı hocam dna ya da RNA'sı var İkisi beraber olmaz
4:00 Hücreyi başka bir hücreyi enfekte edeceği zaman kullandığı enzimler var Ancak lütfen arkadaşlar bakın bu enzimleri kendisi sentezlemiyor Girdiği konakçının içerisinde o konakçının malzemelerini kullanarak ona sentezlettiriyor Ve bunu tekrar söylüyorum Bunlar metabolik enzim değil Bunlar solunum yapmaz Bunlar protein sentezi yapmaz Bunlar kendi içlerinde nükleik asitlerini sentezleyemezler Bunlar başka bir hücrenin içerisine girerken o hücrenin zarını çeperine eritmek delmek için kullandıkları enzimler ve baktığınız zaman arkadaşlar bunlar çoğalabilir Ancak ne zaman çoğalabilir işte kendisine özgü bir hücrenin içerisine girdiği zaman Dolayısıyla bakın buradan şöyle bir sonuç çıkaracağız Hücrelere özgüdür
4:50 diyoruz ya hocam hemen kırmızı kalemini al ve şuraya bir ünlem at zorunluluğu hücre içi parazittir Eğer bir ortamda kendisine özgü canlı bir hücre yoksa ki checkpoint ve soru çözümlerinde güzel bir sorumuz var Ortamda canlı bir hücre yoksa bir virüsün çoğalmasını beklemeyin arkadaşlar Çünkü tekrar söylüyorum metabolizmaları metabolik enzimleri ATP üretim şemaları asla yok Gelelim bir virüsün çoğalmasına Ama virüsün çoğalmasını tabii ki biz klasik bakteriofaj üzerinden anlatacağız Bakteriofaj Bakın şurada bir bakteri var Burada ise bakteriofaj var Yani bakteriofaj sakın ha bir bakteri değil bir virüstür Virüs bakteriyi enfekte
5:42 ediyor Bakterinin içerisinde kendi sayısını arttırabiliyor Dolayısıyla şöyle bir bakalım İşte burada masum bekleyen bir bakteri var ve onların üzerinde bakteriofaj Bakterioyofaj ne yapıyor kendi kalıtım maddesini yani DNA'sını ki genellikle biz buradan DNA bekliyoruz Hani bakterioyofajların kalıtım molekülü genellikle DNA'dır Ne yapmış bakın dikkat edin İçeriye bakterinin içerisine DNA'sını aktarmış Kılıf dışarıda kalmış O zaman hocam şöyle bir ifade kullanabilir miyim bakteriofajın kılıfı dışarıda kalır Biz genelde virüslerin çoğalmasını arkadaşlar farklı farklı gördüğümüz için
6:27 hani bunu böyle bütün virüslerde böyle olacak tarzında bir cümle kurmayız Ama dedim ya bakterioyofaj özelinde konuşuyoruz Bakteriyofaj bakteriyi enfekte ederken dışarıda protein kılıfını bırakır ve içeriye DNA'sını aktarır Şimdi dikkat edin bakın burada bir protein kılıf var Burada bir nükleik asit var Burada da işte bakteriye tutunmasını sağlayan yapılar var Peki geldim tekrar Bakterioyofaj kılıfı dışarıda bıraktı Nükleik asidini bakteri içine aktardı Kademe kademe gidelim Bakın nükleik asit sayısını arttırdı Dolayısıyla nükleik asidini konakçıya sentezlettirir Konakçıya
7:16 sentezlettirir Çünkü kendisinin böyle bir özelliği yoktu Daha sonra kılıf ve enzim ürettirir Hangi enzimi ürettirir işte başka bir hücreyi enfekte edeceği zaman zarını çeperini delen enzim ürettirir Sonra bunları bir araya getirir Yani DNA'sını kılıf içine alır Tabii bir sürü virüs var artık bakteriyi parçalar ve dışarı çıkar İşte şu andan itibaren yeni bir bakteriyi enfekte etmek için yüzlerce binlerce virüs oluşturulmuş
8:02 olur Hocam şimdi baktığımızda bizim burada dikkat etmemiz gereken şey nedir virüs bakteri içerisinde bakterinin malzemelerini kullandı Peki nedir bu malzemeler aminoasitler protein kılıf yaptı değil mi ya da bu aminoasitleri taşıyan TRNA ya da hocam bu konakçının ribozomunu kullandı Dolayısıyla ribozomun yapısındaki ribozomal RNA'yı kullanmış oldu Bakterinin içerisindeki enzimleri kullanmış oldu Yani bakterinin doğrudan kendi genetik materyalini kullanmadı Hatta bazı virüsler bakterinin içerisine girdiği zaman bakterinin DNA'sını ortadan kaldırır Dolayısıyla size burada
8:48 şöyle bir soru sorabilirler Bir virüs konakçının içerisine girdiği zaman özellikle nelerini kullanmasını beklersiniz amino asidini tn'sını ribozomunu enzimlerini kullanmasını beklersiniz Ama girdiği konakçının kalıtım materyali olan DNA'sını kullanmasını çok da beklemezsiniz Tekrar söylüyorum virüsün bakteri içerisine girdiği zaman bakteri DNA'sını parçalamasını beklersiniz İşte biz bu olaya arkadaşlar litik evre diyoruz Yani aslında burada anlatılan şey neymiş litik evre parçalama evresi Bir de dersin başında ne dedim lizogenik evre diye bir şey var Lizogenik evre ne demek bakın buraya bir not alın lütfen Lizogenik evre virüs DNA'sının
9:37 virüs DNA'sının bakteri DNA'sı ya da hücre içerisine girdiği hücre DNA'sının içine entegre olması yani bununla birleşmesi Arkadaşlar biz ne diyoruz lizogenik evrede bir saklanma durumu söz konusu Yani bildiğiniz virüs kalıtım materyalini bakterinin içerisinde DNA'sında saklamış oluyor Bakteri kendini çoğalttığında otomatik olarak virüs DNA'sını da çoğaltmış oluyor True altı misali Hadi burada küçük bir mola daha verelim Sonrasında checkpoint ve soru çözümü var
