Kısa Özet
Bu video, felsefenin ne olduğunu, filozofun kim olduğunu, felsefi düşüncenin nasıl geliştiğini ve özelliklerini, felsefenin ne işe yaradığını ve felsefi soruların neler olduğunu kapsamlı bir şekilde ele alıyor. Felsefenin Antik Yunan'da doğuş nedenleri, felsefi düşüncenin temel özellikleri ve felsefenin bireysel ve toplumsal faydaları üzerinde duruluyor.
- Felsefenin kelime anlamı "bilgelik sevgisi"dir.
- Felsefe, kesin ve net bir tanımı olmayan öznel bir düşünce sistemidir.
- Filozof, bilgiye ulaşmaya çalışan ve bilgiyi seven kişidir.
- Felsefe Antik Yunan'da doğmuştur çünkü akıl ve mantığa dayalı düşünce burada gelişmiştir.
- Felsefi düşüncenin özellikleri arasında rasyonellik, evrensellik, sistemlilik, tutarlılık, eleştirellik ve refleksiflik bulunur.
- Felsefe, insanın kendini tanımasına, merakını gidermesine, hoşgörülü olmasına ve ilkeli bir hayat sürmesine yardımcı olur.
- Felsefi sorular, derinlikli, evrensel ve kesin cevabı olmayan sorulardır.
Felsefe Nedir?
Felsefenin kelime anlamı Antik Yunanca'dan gelir ve "bilgelik sevgisi" anlamına gelir. Felsefenin kesin bir tanımı yapılamaz çünkü felsefe özneldir, konuları geniştir, soyuttur ve kesin bir bilgi yığını değildir. Felsefe, kişiden kişiye, toplumdan topluma ve çağdan çağa değişebilir. Felsefe bilim değildir; akıl, düşünce, sorgulama ve arayışla ilgilidir. Albert Camus'ye göre felsefe, yaşamın anlam ve amacı üzerine düşünmektir. Karl Jaspers'e göre ise felsefe, yolda olmaktır.
Filozof Kimdir?
Filozof, bilgiyi seven, bilginin peşinden koşan ve bilgiye özlem duyan kişidir. Filozof her şeyi bilen değildir; bilgiye ulaşmaya çalışan, hoşgörülü, önyargısız ve her şeyi akıl süzgecinden geçiren kişidir. Filozoflar toplumu aydınlatmaya çalışır, insanlığa seslenir ve bildikleriyle yetinmeyip sürekli sorgulama yaparlar. Felsefe bir yolculuktur ve filozof bu yolculuğun önemli bir parçasıdır.
Felsefi Düşüncenin Gelişimi
Felsefe, Antik Yunan'da MÖ 6. yüzyılda İyonya bölgesinde, Milet kentinde ortaya çıkmıştır. Felsefenin burada doğmasının nedeni, buradaki düşüncelerin dinden, mitolojiden ve büyüden bağımsız olmasıdır. Doğa olayları yine doğa olaylarıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Felsefenin Antik Yunan'da doğmasını sağlayan faktörler arasında merak, hayret, bilmek için bilme isteği, özgür düşünce ortamı, hoşgörü, kültürel etkileşim, bilgi birikimi, ekonomik rahatlık, boş zaman, mitolojik düşüncenin yetersizliği ve akla duyulan güven yer alır.
Felsefi Düşüncenin Özellikleri
Felsefi düşüncenin temel özellikleri şunlardır:
- Rasyonel Olma: Akla ve mantığa dayalıdır.
- Evrensel Olma: Bütün insanlığa mal olması ve çağları aşmasıdır.
- Yığılımlı Olarak İlerleme: Bilgi birikimi ve derinleşmedir.
- Sistemli Olma: Her şeyin bir düzen içinde işlemesidir.
- Tutarlı Olma: Görüşler arasında çelişki olmamasıdır.
- Eleştirel Olma: Fikirleri irdeleme ve sorgulamadır.
- Sorgulayıcı Olma: Her fikri soruşturma ve yüzeyin altına inmeye çalışmadır.
- Kesinlik Olmaması: Şüphe ve kuşku ile ilerlemedir.
- Refleksif Olma: Düşüncenin kendi üzerine yönelmesi, kendini gözden geçirmesi ve değerlendirmesidir.
- Temellendirmeye Dayalı Olma: İleri sürülen yargıların gerekçesini ve nedenini söylemektir.
- Merak ve Hayret: Bir şeyi merak etmeden öğrenmenin mümkün olmamasıdır.
- Bütünsel Olma: Olayların tek bir yönüne odaklanmayıp bütünsel olarak ele almaktır.
Felsefenin İşlevleri
Felsefe, insanın kendisini tanımasına, hayatına yön vermesine, merakını gidermesine, önyargılardan uzak durabilmesine, farklı fikirlere açık olabilmesine, özgürce ve doğru düşünmesine, başkalarının fikirlerine saygılı olmasına ve ilkeli bir hayat sürmesine yardımcı olur. Toplumsal olarak ise ortak bir kültürün oluşmasına, farklı toplulukların bir arada yaşamasına, önyargıların giderilmesine, bilgi toplumunun oluşmasına ve insanların kendini özgürce ifade edebileceği bir toplumun oluşmasına katkı sağlar. Ayrıca bilimlere yol gösterir, demokrasi bilincinin kazanılmasını sağlar ve toplumların geleceğini planlamasına yardımcı olur.
Felsefi Sorular
Felsefi sorular, kendi başına anlamlı olan, insanın kendine sorduğu, günlük ihtiyacın dışında, basit ve sıradan olmayan, evrensel ve derinlikli sorulardır. Yaşamın anlamı, devletin nasıl ortaya çıktığı, güzelliğin ne olduğu gibi sorular felsefi sorulardır. Günlük, teknik veya bilimsel sorular felsefi sorular değildir. Felsefi olmayan soruların yanıtları gözlem ve deneyle doğrulanabilir, ölçülebilir ve denetlenebilir niteliktedir.
