0:00 Tonguçimden herkese merhaba. 2. dönem 1. fizik yazılısı videosuyla karşınızdayım. Önce programımıza bir bakalım. Kimya, edebiyat matematik coğrafya biyolojiyi hallettik. Bugün günlerden cumartesi. Sabah güzelce uykumuzu da aldık. Bu videoyu izledikten sonra 10 numara fizik sınavına, fizik yazılısına hazırlanmış olacaksınız sevgili gençler. Peki bu videoyu hazırlarken nelere dikkat ettik? Tabii ki bütün senaryoları dikkate aldık. Elektrik yükünün hareketi üzerinden elektrik akımı kavramını çözümleyebilme ile başladık. Elektrik akımının oluşturabileceği tehlikelere karşı alınması gereken önlemler şeklinde bitirdik. Yani bütün elektrik konusunu ele aldık ve bütün senaryoları dikkate alarak soruları hazırlamış olduk sevgili gençler. Peki bu yazı sürecinde hangi kitaplar size yardımcı olacak? Baş ucu
0:47 kaynağınız kimler? yazılı notları ve aynı zamanda yazılı denemeleri bu kitaplarla sınava hazırlanma süreciniz çok rahat geçecek sevgili gençler haydi videomuza artık isterseniz başlayalım ve diyelim ki önce elektrik akımı bir etkenin dik kesinden yüklerin cinsine bakılmaksızın birim zamanda geçen toplam yük miktarına elektrik akımı denir. I sembolü ile gösterilen akımın sa birimi amperdir. Ampermetre ile ölçülür. Yani bir akımı bulmak istiyorsak birim zamanda geçen yük miktarı olduğu için kesitten geçen yük bölü geçen süre yaptığımızda akımı bulacağız. Yükün birimini kulomb aldığımızda zamanı da saniye aldığımızda bunlar sıdaki birimler. O zaman akımın birimi
1:33 amper oldu. Bakın bu temel bir büyüklük. Temel değil mi? Bu da temel bir büyüklük. Temel. O zaman yük yani klomp ne olmuş oldu? türetilmiş oldu. Bu iki temel büyüklükten türetildiği için sevgili gençler, şimdi elektronlar sol tarafa doğru hareke ediyorlar. Normalde hani katı iletkenlerin içerisinde eksi yükler hareket eder, elektronlar harek eder. Çünkü hatırlayınız eee protonlar çekirdeğin içerisindeydi. Yani artı yükler çekirdeğin içerisinde. O artı yüklerin çekirdeğine çıkıp kapalarına göre rahat rahat takılmaları mümkün değildi. Etrafında, çekirdeğin etrafında dolaşan elektronlar hareket edebiliyorlardı. O zaman elektronların hareketiyle bir aslında elektrik akımından bahsediyorduk. Elektrondanlar sol tarafa doğru hareket ettiğinde onlara ters
2:19 yönde bir i akımını kabul ediyoruz. Yani eksi yüklerin hareketine ters yöndedir i akımı diyeceğiz sevgili gençler. Güzel. Şimdi katı iletkenlerde elektrik akımı serbest elektronların hareketiyle gerçekleşir. Sıvılarda elektrik akımı sıvı içindeki iyonlar aracıyla gerçekleşir. Normal koşullarda gazlar elektriği iletmez. Çünkü onların serbest elektronları yoktur biliyorsunuz. Ancak düşük basınç ve yüksek sıcaklık altında iletken hale gelebilir. Bunun temel nedeni gaz atomlarının veya moleküllerinin birbirinden uzakta olması ve serbest elektronların bulunmamasıdır. Bununla birlikte düşük basınç ve yüksek sıcaklık altında gaz atomlarındaki elektronlar koparak serbest hale geçebilir. Bu serbest elektronlar veya iyonlar gazın elektrik akımını iletmesini sağlar. Bu durum neon ve plorsanal lambalar gibi aydınlatma
3:04 araçları ile plazma televizyonlarında gözlemlenir. Potansiyel fark yani aslında gerilim de diyebiliriz bu arkadaşa. Şimdi potansiyel fark aslında bir devrede elektrik yüklerinin hareketini sağlayan güç yani orada enerjiyi veren şey gibi düşünebilirsiniz. Potansiyel farkını. Yani elektrik yüklerinin hareket etmesini istiyorsak iki nokta arasında o zaman orada bir potansiyel farkı oluşturmalıyız. Şimdi artı yükler var ve eksi yükler var. Bunları bir kablo yardımıyla birbirlerine bağladığımızda eksi yükler harekete başlar değil mi? Eksi yükler harekete başlıyor. Bu tarafa doğru gidiyorlar. Unutma bir cismin artı yüklü olması demek katı bir cismin bir cismin artı yüklü olması demek ondaki
3:50 elektronların verilmiş olması gibi bir durum söz konusu. Yani aslında bir çekirdek var. Artı yükler var. İşte protonlar aynı zamanda etrafında dolaşan elektronlar var. Şöyle şöyle elektron. 6 tane elektron. Şu an bu cisme ne diyeceğiz? Nötr diyeceğiz. Bu elektron verirse şayet bak elektron verirse o zaman artı yüklenir. Eğer bu arkadaş elektron eksi yüklenir şeklinde bir yorum yapmamız gerekiyor. Peki elektronlar o zaman sol tarafa doğru elektron hareketi olacaksa elektronların eksi yüklerin hareketlerinin ters yönde bir akım olacak demiştik ve artı yüklü cisimdeki potansiyel fazladır. Eksi yüklü cisimdeki potansiyel daha azdır. Yani buraya o zaman biz yüksek potansiyel diyeceğiz. Buraya da alçak potansiyel
4:36 diyeceğiz. Tamam mı? O zaman akım yüksek potansiyelden alçak potansiyele doğru hareket eder diyeceğiz sevgili gençler. Güzel. Yani bunları şöyle bir geçiş olsun diye başlangıçta hatırlatmış oluyoruz. Daha derinlere girmedik. Şimdi direnç nedir? Bir iletkenin içinden geçen elektrik akımına karşı gösterdiği zorluk olarak tanımlanır ve elektrik devresinde direncin şematik gösterimi şöyle zikzak şeklindedir. R ile gösterilir birimi sayı birim sisteminde ohmdur. Oh diyeceğiz ve ohun da sembolü şu şekilde olacak sevgili gençler. Normalde günlük karşılığı yani günlük hayatta dirençleri gördüğümüzde şöyle bir şey görürüz. Uçlarında böyle iki tane tel var. Ortasında böyle silindirimsi bir şey var. Devdek gösteriminde ne dedik az evvel? Zigzak çizgiler demiştik. Şimdi burada bir
5:22 karşımızda bir silindirik yapıya sahip bir tane cisim görüyoruz. Bir tane katı görüyoruz. Bir madde görüyoruz. Şimdi bunun elektrik akımına karşı gösterdiği zorluğu yani direnci bulmak istersek ne yapacağız? Uzunluğu dikkate alacağız. Alanı dikkate alacağız. Kesit alanı dikkate alacağız. Değil mi? Aynı zamanda hangi maddeden yapıldığını dikkate alacağız. Yani cinsine bakacağız ve sıcaklığını da önemseyeceğiz. Bunlara bağlıdır diyoruz. O zaman direnci bulurken uzunluk da doğru orantılı. Hatta hani ders anlatımlarında şunu söylüyorduk ya. Bir noktadan bir noktaya gitmek isteyen bir araba düşünelim demiştik. Bu arabanın yolunu şöyle dümdüz çizdik. Sonra bu arabanın yolunu böyle düz değil de şöyle çizersek yani yolunu arttırırsak daha zor gider demiştik. Yani bu direncin artması gibi düşünmüştük. Aynı zamanda arabanın
6:09 yolunu şu şekilde genişletirsek bu trafiğin daha az olmasına ve daha rahat gitmesine sebep oluyordu. Bu da direncin azalmasın anlamına geliyordu. Yani alanı arttırdığımız zaman direnç azalıyordu hatırlarsanız. Uzunluğu arttırdığımız zaman ise direnç artıyordu. Uzunluk da doğru orantılı. Alan ile ters orantılıydı. Direnç rğimiz arkadaşta öz direnç değil mi? Öz direnç maddenin cinsine bağlıydı. Her maddenin kendine ait bir öz direnci vardır ve birimi de ohm x metredir diyoruz. Çünkü bu arkadaş normalde metre uzunluk ya bu arkadaşta alan da metre²are değil mi? Metre²are yukarıdaki metre ile aşağıdaki metrekare birbirini götürdü. Burada metre var. O
6:54 zaman bu metreden kurtulmam lazım. Bu metreyle bu metrede birbirini götürür ki direncin birimi olan ohm karşımıza çıkar. Gördüğünüz üzere sevgili gençler. Evet devam. Oh yasası sabit sıcaklıkta bir iletkenin uçları arasındaki potansiyel farkın bu iletkenden geçen elektrik akımına oranı sabittir. İşte bu dirençtir. Bu sabit değer iletkenin direncine eşittir. Bu ilişki ohm yasası olarak adlandırılır. Yani bir iletken var. O iletkene V kadarlık potansiyel farkı sağlarsak uçları arasında bir I akımı geçiyor. Son sırada 2V kadarlık potansiyel farkı aldığımızda o zaman 2i akımı geçiyor. 3V yaparsak 3i geçiyor. O zaman burada bir eğimden bahsedersek şuradaki üçgene bakarsam yükseklik bölü yatay ne oldu? V/ı oldu. I diyelim. Ben şöyle I
7:39 yazacağım. Sonra diğer büyük üçgene bakarsak şuna baktığımız takdirde şurası 2V oldu. Burası 2i oldu. Evet 2V/ 2i oldu. Ve orana bakarsanız V/ V/i çünkü 2y'ler birbirini götürecek. V/ V/ işte buna sabit diyoruz. İşte bu sabitte kimdi? Dirençti. Rydi. Peki bu direnci nasıl değiştirebilirim? Ancak ve ancak uzunluğunu değiştirirsem, kesit alanını değiştirirsem bir de mi? Bir de cinsini değiştirirsem değiştiririm. Yani burada gerilimi arttırdığımda, potansiyel farkını arttırdığımda direnç değişemez. Üzerinden geçen akım arttığında ya da azaldığında direnç değişemez. Direnç dediğimiz arkadaş yalnızca yalnızca neydi? Kendisini oluşturduğumuz maddenin cinsine bağlıydı. Bir daha söylüyorum. Kesit alanına bağlıydı ve uzunluğuna
8:26 bağlıyidı. Güzel. O zaman R = V/ bunu yazdık. Sonra içler. Bunun altına 1 yazdığımızda içler dışlar yaptığımızı varsayarsak v dediğimiz ki ben çok fazla söylüyorum bunu. V = I x R V dediğimiz bağıntıya ulaşıyoruz. Ve amper bu arada temeldi değil mi? Temel büyüklük. Sonra volt bu arada türetilmiştir. Türetilmiş. Temel büyüklükler kısa muzlu onlardan birisi değil. Volt farkındaysanız. O yüzden türetilmiş bir büyüklük. Ohm da kesinlikle türetilmiş bir büyüklük. türetilmiş bir büyüklüğün birimidir diyeceksiniz sevgili gençler. Devam edelim mi? Evet. Reosta sabit potansiyel fark altındaki bir devreden geçen akımın büyüklüğünün değiştirilmesi için devredeki iletkenin direnç değeri değiştirilmelidir. Bir iletkenin direnci
9:13 iletkenin boyutlarını değiştirmek, farklı maddeden yapılmış bir iletkeni tercih etmek, ayarlanabilir bir direnç olan reosta kullanmak gibi yöntemlerle ayarlanabilir. Yani potansiyel farkı değiştirmeden değiştirmeden bir yakımını değiştirmek istiyorsan o zaman dirençteki birtım özellikleri değiştirmen lazım. Burada bak bir reosta görüyoruz. Burada bir sürgü var. Reosta sürgüsü dediğimiz. Şimdi akım ne yapar? Bakın. Akım şuradan çıkan i akım mı? Şöyle çıktı. Dev de böyle gider gider gider. Şurada bir boşluk var farkındaysanız. Buradan yoluna devam edemez. Çünkü akım dediğimiz şey aslında elektrik yüklerinin hareketi. Boşluktan yükler geçemeyeceğine göre o zaman ne yapacak? Şuradan yoluna devam edip buraya geldi. Bundan sonraki harekete dikkat. Devreyi eksi kutba gidecek şekilde tamamlayacak ve böyle gidip
9:58 devreyi tamamlayacak. Peki hocam şuraya niye gitmedi? Çünkü şöyle bir şey olmaz. Yani orada devam edemeyeceği bir yol var. Zaten onu bilir elektrik akımı. Oradan yolla devam etmez. Devrede eksi kutba ulaşmak için burayı devam edeceği için dikkate almamız gereken direnç nedir? Şurasıdır diyoruz. Şurası şu uzunluk. Ha o zaman direnç dediğimiz şey R x L/ A değil miydi? Evet. O zaman sürgüyü sağ tarafa ya da sol tarafa doğru harek ettirdiğimizde direncin boyunu değiştirerek aslında direnci değiştirmiş oluyoruz. Değil mi? Mesela bir yönünde hareket ettirdiğim zaman yazıyorum hemen tekrar yazayım istersen. R = R x L/ A. Şimdi 1 yönünde hareket ettirdiğimi düşünürsem uzunluk ne oluyor? Azalıyor. Uzunluk azaldığı için direnç ne oluyor? Azalıyor. Eğer r e=
10:46 gene r x L/ A dersem ki iki yönde hareket ettirdiğinde bu tarafa doğru gidersek o zaman ne oluyor? Akın gideceği yol artıyor. L arttığı için direnç de artmış oluyor. Reos da aslında ayarlanabilir direnç olmakla aslında bize buradaki R'yi değiştirerek I akımını değiştirmemizi sağlıyor. Reosanın bir elektrik devresindeki gösterimleri bu şekilde ya da bu şekildedir sevgili gençler. Devam edelim mi? Kısa devre neymiş? Kısa devre elektrik akımının devredeki normal hattı terk ederek en kısa yoldan geçmesiyle oluşan bir arızadır. Ya da dirençsiz bir yoldan yani hani böyle bir bir yere gitmek istiyorum ama ben giderken hiçbir zorlukla karşılaşmak istemiyorum diyor. O zaman ne yapacak? Dirensiz bir yol tercih edecek. Bu sırada akım halinden
11:32 yükselir. Kablolar aşırı ısınır ve yangın riski doğar. Yani hani dirensiz bir yoldan gidiyorsa direnç çok küçük olduğu için akım çok büyük olur. Üzerinden geçen akım çok büyük olduğunda da telde bir anda çok fazla ısınma bir yangına sebep olacak bir durumdur. Kısa devre sigortalar ve şaleller bu yükselişi algılayıp sistemi keserek güvenliği sağlamaya çalışır. Sigorta zaten belli bir akım değerine kadar akımın geçmesine izin veren bir alettir. Eğer atıyorum 5 milamper standart akım değerimiz 5 milamperin üstü olan 7 milamper 8 milamper gibi akım çekmeye çalışırsa sistem o zaman sigorta kendini pat diye kapatıyor. Bu sayede birtım sıkıntılar ortadan kaldırılmış oluyor. Bir ampül var gördüğünüz üzere. Şimdi bir de üreticimiz var. Şimdi bu ampülü
12:17 yakmak istiyoruz ama yukarıdan da bir tane tel bağlamışız. Şimdi ne yapacak? Şimdi buradan çıkan i akımı şu noktaya geldi. Bu noktaya geldi ve devreyi buradan çıktı ya böyle tamamlamak istiyor. Tekrar eksi kutba gelmek istiyor. Bu noktadan gelip eksiye tamamlaması için eksiye gelmesi için şu noktaya ulaşması lazım. Peki bu noktadan bu noktaya ulaşması için dirençsiz bir yol var mı? E var. Ampul demek zaten bir direnç demek. Bir R direnci var. O zaman dirençsiz bir yol olan şu yolu tercih edecek ve böyle yoluna devam edecek. Dolayısıyla ampül yanmayacak diyoruz ve burada bir kısa devre söz konusu olacak. Keza buraya geldik. Burada da şu noktadan bu noktaya gidip devreyi tamamlamak istiyor. Buradan buraya gelecek ve devreyi böyle tamamlayacak. O zaman dirensiz bir yol var mı? Evet var. Şuradan yoluna devam edecek ve devreyi tamamladığı için ampül yanmayacak. Kim
13:03 bu? Ampermetre. Aslında ampermetreyi kapalı bir anahtar gibi düşünebilirsiniz. Yani direnci neredeyse sıfıra yakın bir şeydir bu. Dolayısıyla çok küçük bir direnç olduğu için akım ampermetre üzerinden geçmeyi tercih edecek ve ampul yanmayacak. İşte bu ampermetrenin yanlış bağlanmasıdır. Paralel bağlanmış. Doğru bağlanma nasıl olacaktı? Şöyle bir devreyi tekrar çizersem lambayı şöyle koyduğum takdirde ampermetreyi ona seri bağlamalıyım ki bu lamba böyle yansın. Değil mi? Bu doğru bağlama ama bu yanlış bağlama. Paralel bağlanmayacaktı unutmuyoruz. Dirençlerin bağlanma türlerine geldik. Önce seri bağlamaya bakalım. Yan yana bağlanıyor bu dirençler. Yan yana bağlandı da bunlara seri bağlama diyoruz. Seri bağlamada dirençler üzerinden geçen akımlar kesinlikle aynıdır diyoruz. Aynı
13:50 akımlar geçer. Bak aynı hani eşittir büyüklükleri anlamında söylüyorum. Direkt aynı akım geçer. Sonra buradaki eşdeğer direnç yani seri bağlı olduklarında eşdeğer direnç bunlar toplanılarak bulunur. Eşdeğer direnç ne demek? Aslında şu demek. Yani bu şeyden çıkan, üreteçten çıkan bir anakol akımını, I akımını düşündüğümde i ya da ı fark etmez. akımı düşündüğüm zaman diyorum ki 3 tane direnç yerine tek bir dirençle aynı akımı elde ettiğimde aslında onların eş değeri bir direnç ortaya koymuş oluyorsunuz. Yani aynı etkiyi yapan dirence eşdeğer direnç diyoruz. Ve geliyoruz bunların uçları arasındaki potansiyel farklara V1, V2, V3 dediğimizde bunların toplamı yani V1, V2, V3 bize V'yi verecek diyoruz. V1 + V2 + V3 = üretecin potansiyel farkı.
14:37 Buraya geldik. Şimdi paralel bağlamada ise bakın paralel bağlamada ise şimdi bu iki nokta arasındaki potansiyel farkına mesela buraya K dersek buraya L dersek KL arasında sağlanan potansiyel fark ne kadar? V kadar. Şimdi herhangi bir direnç yoksa K noktasını ve K noktasını yol ayrımlarına K noktasını devam ettirebiliyorum. Direnç yok. L noktası, L noktası ve L noktası diyebiliyorum. Görüyor musunuz? O zaman KL arasındaki potansiyel fark V ise yine KL arasındaki potansiyel fark ne kadar? V kadar. Yine KL arasındaki potansiyel fark ne kadar? V kadar. Yine KL arasındaki potansiyel fark ne kadar? V kadar. Dolayısıyla paralel bağlı dirençlerin uçları arasındaki potansiyel farklar şu an eşit. Gördüğünüz üzere eşit olur diyoruz. Bu bir. İkincisi, şimdi akımlar
15:23 farklı olabilir. Eşit de olabilir. Bakın aynı demiyorum. Büyüklük olarak eşit de olabilir. Bunu belirleyen şey nedir? R'dir. Çünkü V = I x R dedik. V dedik, değil mi? Dolayısıyla V'ler aynı olduğuna göre V'yi sabitledin. Büyük direnç olursa küçük akım geçer. Değil mi? Tam tersi V = I x R yaptın gene. V'yi sabitledin bu sefer. Az önce de aynısını yapmıştım gerçi. V'yi sabitledik. Bu sefer R direnci az olursa, küçük direnç olursa üzerinden geçen akım daha büyük olacaktır şeklinde yorum yapacağız. Yani akım belirleyen şey aslında paralel bağlamada direncin büyüklüğüdür diyeceğiz. Tamam mı sevgili gençler? Tamam. Eşdeğer direnci şöyle bulacağız. 1/R1 + 1/ R2 + 1/R3 şeklinde eşdeğer direnci bulacağız. Ama bir takım pratiklerimiz vardı. O pratiklerden bir tanesi yalnızca iki tane direnç paralel
16:10 bağlıysa bakın yalnızca iki tane direnç paralel bağlıysa oradaki eşdeğer direnç R = R1 x R2/ R1 + R2'ydi. Ama bir daha söylüyorum yalnızca 2 direnç. yalnızca iki direnç ve aynı zamanda şöyle aynı direnç yani özdeş dirençler birbirine paralel bağlsa direnci R olan bakın değeri R olan dirençler özdeş dirençler paralel bağlıyor. N tane yani atıyorum 4 tane. O zaman eşdeğer direnç ne oluyordu? R/4. N tane bağlanırsa ne oluyordu? R/ N. Eğer dediğim gibi özdeş dirençler dirençler paralel bağlıysa direkt bunu yapabiliyorduk. Basit bir örneklendirme
16:57 yapalım. Bağlı ise yapabiliyorduk. Mesela bir direnç. Mesela bir direnç. Mesela bir direnç. 24 ohm. 24 ohm. Ve ne olsun? 4 ohm. Şöyle bir K ve L noktaları arasına dirençler bağladık. T noktaları arasındaki eş değer direnci sorduğumda diyorum ki 24 ile 24 aynı değerler. Bakın özdeşler. İki tane var. O zaman 24/2'den ne geldi? 12 geldi. Tamam. Artık bunların yerine tek başına 12'yi düşünüyorum ve aynı zamanda aşağıdaki 4'ü düşünüyorum. Sanki sadece bunlar varmış gibi düşünüyorsunuz. Ve 4. Sadece iki tane direnç bakın paralel bağlıysa eşdeğer direnç nasıl buluyorduk? Çarp. Toplamlarına böl. 4 x 12/ 4 + 12 yani 48/16 değil mi? 8/16'dan ne geldi? 3
17:44 geldi. Demek ki KL arasındaki eşdeğer direnç KL arasındaki eşdeğer direnç 3 ohmuş bulduğumuz şekilde. Tamam. Bu pratikleri de kullanabilirsiniz sevgili gençler. Şimdi üreteçlerin bağlanma türlerine geldik. Seri ve paralel bağlıyoruz yine üreteçleri. Şimdi burada seri düz bağlamı var. Burada ise seri ters bağlamı var. Peki seri düz ne demek? İkisi aynı yönde seri bağlanmış ve aynı yönde akım çıkarıyorlarsa seri düz. Ama burada seri bağlanmışlar ama ters yönde akım çıkarıyorlar farkındaysanız. O yüzden bunlara seriyi ters bağlayacağız. Seri düz bağlıysa gerilimleri yani KL arasındaki toplam potansiyel farkı bulurken toplayacağız kaç tane varsa. Ama ters bağlıysa bu bu yönde akım gönderiyor. Bu da bu yönde akım gönderiyor. O zaman büyük olandan küçük olanı çıkaracağız. Toplam
18:30 potansiyel farkı bulmak için. V1 V2'den büyükse V1 - V2 olacaktır ve şu şekilde bir akım dolaşacaktır. Ama V2 daha büyük olursa toplam gerilim V2 - V1 olacaktır. O zaman bu şekilde akım dolaşacaktır diyoruz. Bunlar eşitse dolayısıyla bunlar birbirlerini sıfırlayacağı için devrede akım dolaşmaz diyoruz. Paralel bağlamaya geldiğimizde şimdi buraya K, buraya da L diyoruz ya. O zaman buraya da K bakın buraya da K buraya da K diyebiliriz. Çünkü direnç yok. Buraya L buraya L buraya da L diyebiliriz. Aslında KL arasına bu da V bu da V sağlamış. O zaman KL arasına toplan şöyle sağlanan toplam gerilim ne olacaktır? Direkt V kadar olacaktır diyoruz. Yani bir tanesinin gerilimine eşit olacaktır diyoruz sevgili gençler.
19:16 Peki gelen i akımını düşündüğümüzde direnç üzerinden ne oldu? Buradan bir I akımı çıkmış. Şunu biliyorum. Bir noktaya ne kadar akım gelirse o noktadan o kadar akım çıkar. O zaman akımın yarısı buradan diğer yarısı da buradan gelecek diyoruz. Hani şu an 2 tane olduğu için 3 tane olursa 3'e böleceğiz, 4 tane olursa 4'e böleceğiz şeklinde. Yani buna ben ı/2, buna ben ı/2 şeklinde e değer verebilirim. Hani yapmış olduğum açıklamalara bağlı kalarak. Anlaştık mı tabii gençler? Evet devam edelim. Evet şu ana kadar ne dedik? Dirençler seri bağlandı, paralel bağlandı. Üreteçler seri bağlandı, paralel bağlandı. Artık nereye geldik? Tükenme sürelerine geldik. Bu biraz kafa karıştırır ama üstesinden geleceğiz merak etmeyin. Bir üreticinin tükenme süresi üreticinin üzerinden geçen akımın büyüklüğü ile ters orantılıdır diyoruz. Özdeş pil ve
20:02 ampüller şekillerdeki bağlanırsa üreteşlerin tükenme süreleri arasındaki ilişkiyi söyleyin. Bakın şöyle düşünün. I akımını bulurken ne yaptık? Q'yu türeye bölmüştük. Yani birim zamanda geçen yük miktarına akım demiştik. İçler dışlar yaparsak Q = I x T diyebiliriz, değil mi? Şöyle bir bağıntı. Tamam. O zaman Q aslında potansiyel farkı bakın potansiyel farkı düşünerek sahip olunan yük gibi düşünebiliriz. Yani potansiyel farkı V olan V olan V olan üreteçler buna buna buna hepsinin yükküne Q qyirsin. Yani V ile direkt doğru orantılı gibi bir yorum yapabilirsin. Tamam mı? Yani o zaman ben aslında bir i x tabit değer belirleyeceğiz. Onun üzerinde ilerleyeceğiz. Tamam mı? i x t yani
20:47 akımla doğru ya da akımla ters orantılı gibi cümleler kurduğumuzda yani tükenme süresi akımla ters orantılı olacak. Neden? Çünkü i çı t bir daha söylüyorum q'ya eşit. Üreteçler özdeşse hepsindeki yük Q kadar olacak. Tamam. Buraya gelelim. Şimdi burada bir tane lamba var. 3 tane üreteç var. 3 tane pil var. Özdeşlermiş. Bu V, bu V, bu da V. bağlanma şekline bakarsak burası artı eksi + eksi + eksi aynı yönde aynı yönde aynı yönde akım çıkardıklarına göre o zaman buradaki toplam gerilim ve toplam ne olacak? 3V olacak diyoruz. Buraya gelelim. Burası + - + ek + ve eksi. Bunlar paralel bağ. Toplam gelilin bir tanesinde eşitti. V toplam eş v kadar
21:33 diyeceğiz. Güzel. Aynı lamba ve aynı lamba. 3V ve V. O zaman V'de I akımı geçerse 3V'de 3i akımı geçer diyebilirim. Neden? V = I x R'yi düşünerek yazdım bunu. Oldu mu? Harika. Peki. Peki. Şimdi bu 3 akımına dikkat. Bu üreteçlerden seri oldukları için hepsinden 3i akım geçer. 3i yani 3i'yi 3'e bölüp iyi yapma. Aman hapsinden 3i. O zaman buradaki şunu herhangi birini dikkate alabilirsin. Zaten aynı sürede bitecekler bunlar. Bunu dikkate aldın. Buradaki akımımız 3i gördüğünüz üzere. Sonra sonra buraya gelen i akımı şu noktaya, şu noktaya, şu noktaya gelen akımların toplamı değil mi? i akımı. O zaman buradan gelen 3 tane olduğuna göre ı/3 buradan gelen de ı/3 buradan gelen
22:21 de ı/3 olacak. Hangisini aldığının dediğim gibi bir önemi yok. O zaman şu arkadaşı alırsan ne oldu buradan? I/3 akımı oldu. Peki akımlarla süreler ne dedik az evvel? Ters orantılı olacak dedik. Yani bunları t ile çarptığımda birbirlerine eşitlensin istiyorum. O zaman şöyle diyebilir miyim? Bunu t/3 ile çarpayım it olsun. Dolayısıyla bunu da 3t ile çarpayım ıt olsun. Gördünüz mü? O zaman tükenme süreleri t1 için t/3 ise t2 için süreye bakıyorum ne oldu? 3t şeklinde bir yorum yaptık sevgili gençler. Tamam. Harika. Elektrik akımının oluşturabileceği tehlikelere karşı alınması gereken önlemlerden bahsedelim. Günlük hayatımızda kullandığımız elektrik doğru şekilde kullanılmadığında hayat tehlikeler oluşturabilir. Özellikle
23:07 vücudumuzdan elektrik akımı geçtiğinde bu elektrik akımı çarpmaya sebep olabilir ve çeşitli düzeylerde fizyolojik etkiler yaratabilir. Elektrik çarpmalarına karşı alınması gereken önlemler neler? Ellerimiz ıslakken elektrikli bir cihaza ya da prize dokunmamalıyız. Bakın insanın vücudunun direnci 500 ohmla 500.000 ohm arasında bir değerdir. Tamam mı? O arada değişebilir tabii bu da işte eee vücudun ıslak olup olmamasıyla ilgilidir. Her kişi farklı vücutsal yapıya sahiptir. İşte boyutları olsun, ne bileyim birinin boyu uzundur, birinin boyu kısadır. Ondan sonra hormonal bir yapı söz konusu. Yine psikolojik durum bile önemlidir orada. Yani sahip olunan hani vücuttaki sahip olunan maddeler direnci belirler anlamında söylüyorum. Yani o zaman ıslaklık kötü bir şey. Islaklık
23:53 direnci bakın direnci azaltır, akımı arttırır. Yani biz aslında akımdan korkacağız. Vır dersek V = I x R dersek ki hani hepimizin evlerindeki prizlerde 220 volt'luk gerilim var. V aynı. O zaman bizim R'mizin değişmesi yani R'mizin küçülmesi üzerimizden geçen akımı arttıracaktır. Bu da tehlikeye sebep olacaktır. Ki ıslak vücutta da ıslaklık demek direncin küçülmesi dolayısıyla daha büyük akım geçmesi demek ve tehlikenin artması demek. Hani 500.000 ohm dedim ya 500'de 500.000 sanki 500'ü çok ıslak bir kişi gibi düşün. 500.000 de çok kuru bir kişi gibi düşün. Tamam. Yerinden çıkmış bir priz tamir etmeden kullanma. Şarj edilerek kullanılan cihazlar şarjdayken kullanmamalıyız. Elektrik sebebiyle
24:39 çıkan yangınlar su yerine yangın tüpleri kullanmalıyız. Açık prizleri priz kapaklarıyla kapatmamalıyız. Ölüm tehlikesi uyarısı bulunan elektrik panellerine yaklaşmamalıyız. Onlarda şöyle bir şey durumu var. Hani yıldırım şekli gibi şöyle bir işaret var. Evimizin uyarı. Şöyle uyarı. Evimizin elektrik sigortasını uzun süre evde bulunmayacaksak kapatmalıyız. Bakın su yerine yangın tüpleri kullan. Çünkü su ne dedik? elektriği iletebilir. O sırada su kullandığında elektriği iletip bir sıkıntıya yine sebep olabilir. Aslında derdimiz ne? Yangı tüplerindeki o içerisinde bulunan başka eee karışımlar, kimyasallarla engel olmalıyız. Tamam gençler. Evet. Şimdi devam ediyorum. Ne diyeceğiz? Elektrik devlerinde alınması gereken güvenlik önlemlerine bakacağız. Tüm devre elemanları sağlam ve yalıtkan malzemeden
25:26 yapılmalıdır. Tamam. Derelerde sigorta ya da otomatik kesici kaçak akım röesi bulunmalıdır. Çok önemli. Tesisat yalnızca uzman kişiler tarafından incelenip gerekirse tabir edilmelidir. Tabloların açıkta bulunmasına dikkat edilmeli. Açıkta bulunmamasına olmamasına dikkat edilmeli. Sıyrılmış yerleri varsa kullanılmamalıdır. Üçlü beşli prizlere bir anda aşırı yükleme yapılmamalıdır. Çok akım çekildiğinde o prizin kablosu çok ısınır ve yanabilir. Bu da tehlike. Havuzlar için kullanılan elektrik tesisatları belli periyotlarda kontrol edilmelidir. Bakın bu çok önemli. Çünkü orada bir ıslaklık var. ıslaklık demek orada elektrik akımının daha büyük olabileceği anlamına gelir. Bu da tehlikeli. Aman dikkat. Elektrik devreleri veya cihazlar temizlenirken önce pişi prizden çekilmeli veya sigortası kapatılmalıdır.
26:13 Prizlerin gevşek olmamasına dikkat edilmelidir. Gevşekse onarılmalıdır. Topraklama önemli. Neymiş bakalım bunun önemi? Elektrikli cihazlarda çeşitli nedenlerden elektrik kaçağı meydana gelebilir. Elektrik kaçağı olan bir cihazın insan vücudunun herhangi bir noktasına temas etmesi durumunda kişiye elektrik çarpabilir. Yani bir elektrikli bir cihazı bir şeyler yapıyorsun. Sağına soluna takıyorsun, tuşuna basıyorsun falan. O sırada eğer bir kaçak varsa ve o elektriği sen alıyorsan akımdan dolayı sana zarar verebilir. Bu durum sadece insanlar için değil tüm canlılar için çok tehlikelidir. Elektrik cihazların herhangi bir elektrik kaçağı tehlikesine karşı bir iletkenli toprağa gömülü halde bulunan sisteme bağlanmasına topraklama denir. Elektrik devrelerindeki topraklamanın şematik gösterimi bakınız
26:59 şekilde. Mesela burada bir paratoner var. Bu paratonöre düşen elektrik şu kablo iletken yardımıyla aynen toprağa gidiyor. Herhangi bir şekilde hiçbir şeye zarar vermiyor. Bakın şunlar topraklama için kullanılıyor. Fişlerin de takılan fişlerin de orasında boşluklar olur. Onlar birbirlerine değerler. Bir kaçak olursa oradan direkt toprağa akar gider. Bir cisimde biriken fazla elektrik yükünün güvenli bir şekilde toprağa aktarılması işlemidir. Topraklama genellikle negatif yükler iletken bir tel aracılığıyla toprağa yönlendirilerek elektriksel denge sağlanır. Elektrikli cihazlardan kaynaklanan olası elektrik kaçaklarına karşı topraklama sistemi kullanılır. Bu şekilde cihazdaki elektrik kaçağı cihaza dokunan canlı üzerinden değil iç direnci oldukça düşük olan toprak hattı üzerinden geçer. Ne diyorduk? Çünkü V = I x R ya ne
27:46 yapıyordu? direnci küçük yolu tercih ediyordu. Direnci küçük olan ya da direnci olmayan yolu tercih ediyor. O zaman toprak bağlantısında direnç çok küçük olduğu için oradan yoluna devam edecektir oradaki elektrik akımı. Böylece cihaza dokunan canlının çarpımı riski engellenmiş olur. Paratonert binaları ve yapıları yıldırımın zararlı ellerinden korumak için kullanılan bir güvenlik sistemidir. Bakın normalde biz 220 volt'luk bir gerilim kullanıyoruz değil mi? Potansiyel fark kullanıyoruz. Tamam. Bir yıldırımın bakın bir yıldırımın elektriksel potansiyel fark gerilimi ne kadar verir biliyor musunuz? 100 milyon ile 1 milyar volt arasındadır. Evet çok büyük bir değer farkındaysanız. O yüzden tehlikelidir ve bu yıldırımla gelen elektriğin paratoner
28:33 yardımıyla toprağa akması kadar bizim için güzel bir şey şu an. Tabii ki yok. Geldik sorulara. Bir iletkenin birim kesrinden 5 saniyede bir yönünde -20 komp, 2 yönünde + 30 komb yük geçi gözlenmektedir. Buna göre iletken üzerinde oluşan elektrik akımı hangi yöne kaç amper olur? I = Q/ P'yi yazdın. Şimdi dikkat burada dikkat etmemiz gereken bir şey var. Kim nereye gidiyor? Şimdi 5 tane bir yönde -20. Yani buradan -20 klomp sola doğru gidiyormuş. Tamam mı gençler? Tamam. Sonra iki yönde de + 30 klomp geçiyormuş. + 30 kulomp. Bunu da maviyle yazalım. + 30ompluk yük de buradan buraya geçiyormuş. Şimdi kim nereye geçti? Bazen kafamız karışabilir. Ben bu tarz durumlarda kolaylık olması
29:20 açısından bir yerdeki fazlalığa bakarım derim. Yani sol tarafa ya da sağ tarafa ne olmuş? Ne olmuş? Hadi sağ tarafa yazalım. Ne olmuş? Şimdi buradan -20 kulomp gittiğinde ne oluyor biliyor musunuz? Aslında aslında eksi + eksi + eksi art bunlar çiftler halinde duruyorlar değil mi burada? Dolayısıyla gençler buradan eksiler gittiğinde ne oluyor? Onun partnelleri olan artılar kalıyor farkındaysanız. Dolayısıyla -20 klomp sol tarafa doğru gittiğinde + 20omp fazlalık oluştu. Yani bunları bıraktı. Sanki buraya + 20 kulomp gelmiş gibi oldu. E şimdi bir de buradan + 30 lomp gelmişti yukarıdan değil mi? Geldi. Geldi. O zaman toplamda toplamda 30 kulomp + 20 kulomptan + 50 kulomp yük
30:08 geçmiş gibi oldu diyorsunuz. Geçmiş gibi oldu diyeceğiz. E tamam artık yükü bulduk. Q'ü bulduk. Bu durumda I = 50 bölü geçen süre 5 saniyede olduğu için 5'e böldüğümüzde 10 amper akımı da bulduk. Akım neydi? eksi yüklerin hareketine ters yöndeydi ya da artı yüklerin hareketiyle aynı yönde. O zaman eksi yükler sola doğru gittiğine göre o zaman akım sağa doğru olacak. Yani iki yönde olacak. Akımın yönü akımın yönü 2dir dedik ve bu soruyu çözdük ve 10 puanı kaptık değil mi? Güzel. Pardon. Şimdi kesit alanı. kesit alanı A uzunluğu L olan bir iletkenin direnci 2
30:53 ohm'dur. Aynı iletkenden farklı uzunluk ve kesit alanlarda parçalar kesilip iç dirençleri 0 olan 8 volt ve 6 volt'luk üreteşleri şekildeki bağlanıyor. Devlerden geçen akımları sırasıyla ı1 ve2 ise ı1/ı2 oranı kaçtır? Buluruz. Der ki bize kesit alanı A uzunluğu L olan madde şeye de R diyelim. İç direncine de bunun direncine bunun r'sine 2 ohm demiş. Bu bilgiyi vermiş bana. Tamam. O zaman birinci durumdaki yani şu arkadaşın direncine bakarsak R1 R aynı çünkü aynı maddeden yapılmış. Uzunluk L/2 oldu. Yani sold sağdakine göre yarıya düştü. Bö A değil mi? O zaman buradan R x L/ Ama bir de burada 2'miz var. Buraya da 2'yi aldık. Yani bu
31:38 direncin aslında yarısı olmuş oldu farkındaysanız. Yani R1 = aslında R/2 oldu ve buradan 2'ye böldüğümüzde 1 ohmluk direnç geldi. R1'den bahsediyorum. R2'ye gelelim. Yine R ç uzunluğu L kadar ama bölü farkındaysan 2A kadar değil mi? Alanın 2 katına çıkmış. Bu da direncin aynı şekilde onun gibi yarıya düştüğünü yani şunun gibi yarıya düştüğünü söylüyor farkındaysanız. R2 direnci eşittir ne yapıyoruz o zaman? Yine R/2 diyoruz. Buradan da 2/2'den yine bu da 1 ohm gelir. Uzunluğun yarıya düşmesi direncin azalması. Kesit alanın dikkatine çıkması yine direncin azalması olacak sevgili gençler. Hadi şimdi akımları bulalım. I1 = 8/ V/ R ya ne kadardı? 1 yani 8 amper.
32:28 I2'yi bulalım. I2 = V2 6/ yine 1 ohm'dan 6 amper. O zaman ı/ı2 = 8/6. O da eşittir. Her ikisini 2'ye bölersek 4/3. Cevabımız 4/3 oldu gördüğünüz üzere sevgili gençler. Harika. Şimdi iç direnci önemsiz özdeş üreteçlerle kurulmuş şekil 1 ve şekil 2'deki devrelerin eşdeğer dirençleri sırasıyla R1 ve R2 devrelerden geçen akımlar ise1 ve 2'dir. Buna göre R1/ R2 oranını bulunuz. I1/2 oranını da bulununuz diyor. Tamam. Şimdi bunlar seri bağlı değil mi? Seri bağlıysa eş değer dirençte ne yapacağız? Toplayacağız. Eşdeğer direnç şöyle 1 için yazalım. Topla 3 4 değil mi? 5 daha
33:14 9 yani 9r olmuş oldu. Buradaki eşdeğer direnç bunlar paralel. Unutma yalnızca 2 dirençse yani 6 ile 3 çarp toplamlarına böl yapabilirim. 6 + 3 ki ne oldu buradan da? 18/9'dan 2 6 ile 3'ten her zaman 2 gelir zaten. 2R bunu bulduk 2R. Sonra oradaki 2R ile yeni bulduğun 2R ile aşağıdaki 2R birbirlerine paralel oldu değil mi? 2 ve 2. Yani 2 tane 2 olduğu için 2/2'den 1R geldi. Tek bir r. Bu durumda sevgili gençler R1 = 9R. Şöyle R2 = 1R oranladığımız vakit cevabımız ne oldu? 9 oldu. 9. Güzel. Geldik akımlara. I1 akımı için V kadar
34:02 gerilimi 9R'ye böleceksiniz. 2 akımı için V kadar gerilimi R'ye böleceksiniz. Çünkü buradan R gelmiş. O değil mi? Sonra bunları oranlayıcıyız. Oranladık. Pat pat. Ters çevirdiğimizde yani V/9R yazdık. Aynen. R/V. R'ler gitti. V'ler gitti. Cevabımız ne oldu? 1/9 oldu. Durum. Yani dirençler 9a 1, akımlar ise 1e 9. Tam tersi çünkü v unutma. Sonraki sorudayız. Aşağıdaki şekillerde ana kol akımları ile pillerin tükenme sürelerini karşılaştırmak için yapılan deneyin şematik gösterimi verilmiştir. Tamam. Devlerde iş dirençleri ihmal edilen özdeş üreteşler ve dirençler R kullanılmıştır. Devlerdeki anakol akımları sırasıyla ı ve 2ymiş. Bunları
34:49 bulunun. I1/ı2 oranını bulun. Üreteçlerin tükenme süreleri arasındaki ilişkiyi açıklayın der soru bize. Bunlar aynı yönde akım çıkardıkları için toplam gerilim 2V. Bunlar birbirlerine paralel olduğu için toplam gerilim V kadar. O zaman ı akımını bulalım. I1 = 2V/ R oldu. I2 akımını bulalım. V toplam Vi. Böl R oldu. O zaman ı/ı2 dediğimizde 2V/ R/ V/ R ters çevirdik. 2V/ R x R/ V. R'ler birbirlerini pat, V'ler birbirini pat götürdü. Cevabımız 2 oldu cepte.
35:34 Sonra bunlardan şimdi ı1 L2 hatta şey diyelim mi? Oran 2 ya 2 ya. O zaman buna hadi 2i diyelim. Kolay olsun. Buna da i diyelim olur mu? Süper. Şimdi bunlar seri olduğuna göre bundan da 2'yi bundan da 2'yi geçecek demiştik ama bu arkadaşlar paralel olduğu için buna ı/2 buna da ı/2 akım gönderiyor diyeceğiz. O zaman şurayı alırsak 2'yi burayı alırsak bir tanesini alacağız. Yani şunu aldığında 2'yi bir tane bunu aldığında ı/2 ve bunları süreyle çarptığımda eşit olmak zorundalar demiştik. O zaman buna t/2 süre dersem t oldu. Buna da 2t süre dersem ve bunlar birbirine eşit oldu. Ha sonuç bunun tükenme süresi t/2. Bunun tükenme süresi yani şunun 2T diyebilirim. Bu durumda T1/ T2 oranını sorarsa bana T/2/ 2T dediğimde T'ler
36:22 birbimi götürecek. 1/4 kalacak cevabımız sevgili gençler. Harika. Süper. Evde bulaşık yüken Cansu lavabanın yanında duran çalışır durumdaki su ısıtma makinesinin fişinden kıvılcım ve duman çıktığını fark etmiştir. Yani orada aslında bir elektrik kaçağı gibi bir şey var farkındaysan. Hemen bulaşığı bırakıp ıslak elleriyle çok tehlikeli yuvasından biraz çıkmış durumda olan prize takılı fiş çekmeye çalışmıştır. Prizden çıkaran Cansu su ısıtıcının kablosunun bir kısmının sıyrılmış ve lavabonun kenarından suz suyla temas ettiğini görmüştür. Bak su su. Buna göre Cansı böyle bir olayı tekrar yaşamamak ve elektrik çarpması riskini azaltmak için neler yapmalıdır? Fikirlerinizi metni doğru şekilde tekrar yazarak belirtiniz. Ne yapmalıydı? Hemen
37:08 bulaşığı bırakıp ıslak elleriyle yuvasından birazcık olup biraz takılıp hiç çekmeye çalışmıyor. Bak yanlış. Ne yapacaktı? Ellerini önce kurutacaktı. Ellerini kurutup kurutup plastik bir ne bileyim eldiven takabilirdi. Plastik bir eldiven takmalı. Eldiven takmalı. Güzel bir yorum oldu. Sonra çekmeye çalışıyor. Yanlış dedik. prizden çıkaran can su ısıcının kablosunu bir kısmının sıyrılmış olduğunu görüyor. Laabonun kenarından sızan su ile temas ettiğini görmüştür. Ne yapacak hemen onu? Buradaki şey sızan su var ya sızan suyu sızan suyu hemen hemen kurulamalı diyeceğiz sevgili gençler. Ve bununla
37:55 alakalı bir işlem yapmadan önce de gidip sigortayı kapatmalı. Sigortayı kapat. Sonra bütün işlemleri yap diyeceğiz. Sonra bütün işlemleri yap. Tamam mı? İşlemleri yap ve sıkıntı yaşama Cansu diyoruz. Evet. Güzel. Bunu da bu şekilde yorumlamış olduk ve geldik sonraki map örnek yazılı sorusu benzeri sorularımıza. şekilde ki iyon içeren sıvı ile dolu cam tüpünden anoda doğru Q1 = -6 x 10 üzeri -6om, katoda doğru ise Q2 = 6 x 10 üzeri -6 kom değerinde yük geçiyormuş. Yük akışı
38:41 04 saniye sürdüğüne göre tüpte oluşan elektrik akımının şiddetini hesaplayarak yönünü belirleyiniz. İşlemlerinizi gösteriniz. Ne demiştik? Hani fazlalık olarak bakalım demiştik değil mi? O zaman buradan artı yükler geliyor. Bunlar gelenler. gelen. Sonra burada eksi yüklerin gitmesinden dolayı burada da fazlalık oluşuyordu. Eksilerin gitmesi yani eşler kalıyordu burada fazlalık. Sonra bunları topluyorduk tamamını geçmiş gibi düşünüyorduk değil mi? E tamam o zaman 6 x 10 üzeri -6 gelmişti. Artı geldi. Sonra giden eksi yine 6 x 10 üzeri -6. O zaman bunun fazlalığı yine 6 x 10 üzeri -6 olacak fazlalık. Sonra bunları toplayacağız. Toplam geçen yük miktarı ne olmuş oldu? 6 x 10 üzeri -6 + 6 x 10 üzeri -6. Her ikisi de 6. 6. O
39:28 zaman 12 x 10 üzeri -6. Çünkü ikisinde 10 üzeri -6 var farkındaysan. 10 üzeri -6 kulom. Tamam. Akım eşittir yük bölü geçen süre. Yükümüz 12 x 10 üzeri -6 bölü geçen süre ne? 0,4. Yani 10 üzeri -1. 12/ şunu 10 üzeri -6 yapalım. 4 x 10 üzeri -1 diyelim. Sonra buradan pat 3 geldi. Sonra 3 x 10 üzeri -5 amper oldu diyeceğiz sevgili gençler. Evet bu şekilde örnek soruyu da çözmüş olduk. Yeterince uzun homojen iletken bir telden L2, L3 L ve 4L uzunluklarında X, Y, Z ve T dirençleri sırasıyla kesilerek aşağıdaki elektrik devresi oluşturuluyor. Y telinin direnci 10 ohm ve ampermetrenin gösterdiği değer 5 amperdir. Üretecin iç direnci ihmal
40:14 edildiğine göre üretecin geriliminin kaç volt olduğunu işlemlerinizi göstererek bulunuz diyor bize. Şimdi kesit alanları aynı. Tamam mı? Şimdi bunlardan keserek oluş. Yani elimizde bir tel var. Şöyle bir tel var. Bundan keserek L işte L kadar, 2L kadar 3L kadar uzunluklara sahip teller oluşturuyoruz. Şimdi bakalım. Y telinin direnci Y 2L uzunluğunda R direnci E= R x L/ A demiştik. Bizim bu kesme işleminde A'yı değiştirmiyoruz. RO'yu da değiştirmiyoruz. Aynı madde. O zaman kimle ilgileniyoruz? L ile ilgileniyoruz. İlgilen. Tamam. Şimdi bunun bunun 2L olması yani 2L ise direnç ne kadarmış? 10 muymuş? 2L ise direnç 10 ohmmuş. Dolayısıyla L uzunluğu olursa
41:01 direnç ne olur? Yarıya düşer. 5 ohm olur. Sonra 3L olursa L''nin 3 katı olduğu için o zaman direnç ne oldu? 15 ohm oldu. Çok fazla uzatmaya gerek yok. 4L olursa L ile doğru orantılı demiştik. 4 katı olacak. O zaman 4 x 5'ten 20 ohm oldu. Sevgili gençler direnç değerlerini bulduk değil mi? O zaman Y için 10'u yazdık. Sonra Z için ne yazıyoruz bakalım? 3D olduğu için 15 yazıyoruz. Bunlar birbirlerine seri bağlı olduğu için 10 + 15'ten 25 ohm geldi cepte. Tamam. Şunu yaptık. 25 ohm. Sonra T'ye geldik. 4L uzunluğu olduğu için burada bir 20 var. Sonra X'e bakalım. Tek başına L olduğu için bu da 5 değil mi? 5. O zaman devremiz şu oldu gençler. Sanki böyle bir 5 var. Şuradan gelen
41:47 10'la 15'in toplamı 25. Sonra aşağıdaki 20 ve devre budur. Görüyor musunuz? Tamam. Ve burası 25. Burası 20 ohm. Burası da 5. Şimdi 20 ile 25 tane ve paralel olduğuna göre çarp toplamlarına böl diyemez miyim? Bence derim. 20 x 25/ 20 + 25 şeklinde yazdım. Gördünüz mü? Buradan ne geldi? 20 ile 25'i çarptığımda 500 mü geldi? 500/45 oldu. Değil mi? 500/ 45 oldu bizim buradaki direncimiz. Peki bunu her ikisini de 5'e böldüğümüz takdirde 100/9 mu oldu? 100/9 ohmluk bir direnç. Tamam. Bu da 5 miydi? 5'ti.
42:34 Dolayısıyla bunları toplayacağız. Eşer direnç eş 5 + 100/9. Payları eşitleyelim. Burası 1 olduğuna göre 9la çarptığımızda buradan 45 145/ 9 ohm kadarlık bir eşdeğer direnç kaldı. Sonra bunları topladık. Buradan gelen 100/9'la 5'i topladık. Pekala. Akımı ne diyor bize? 5 amper diyor. Yani akım bulmak için ne yapıyorduk gençler? I akımı eş V/ R diyorduk. Tamam. I'nin yerine 5'i yazıyorum. 5 = V'yi arıyoruz. bölü bölü 145/ 9 ya da V e= direkt V da diyebilirdik. Böyle bunları çarpacağız. Buradan ne diyeceğiz? V = 5 x 145/
43:21 9. Gördüğünüz üzere ne oluyor? Çarptığımız vakit 145/9'dan ne geliyor? 500 700 725 mi geliyor? Bir daha bakıyorum. Evet 725/ 9 voltluk bir gerilimle karşı karşıyayız. Zaten bize onu sormuş oldu. Evet, bu soruyu da güzel bir şekilde çözdük ve sonra geldik diğer sorumuza. R dirençleri ve iç dirençleri ihmal edilen özdeş üreteşler kullanılarak şekil 1 ve şekil 2'deki elektrik devreleri oluşturuluyor. Buna göre K ve L üreteşlerinin tükenme süreleri oranı TK/ TL kaçtır? Bundan akım böyle çıkıyor. Bundan da böyle çıkıyor. Aynı yönde akım olduğu için toplayacağız. Ve buradaki toplam gerilimimiz ne kadar? 2V'ye kadar. Sonra buradan bu yönde ve buradan
44:07 bu yönde akım çıkarıyoruz. Buradan gelen 2V. Buradan bu yönde ve buradan bu yönde. Buradan gelen 2V. Dikkat etmeniz gereken bir şey var. Eğer buraya K noktası, buraya da K noktası, buraya da K noktası dersek, buraya L noktası, buraya L noktası, buraya da L noktası dersek, KL arasında ve KL arasında. O zaman bunlar birbirlerine paralel bağlı. Dolayısıyla KL arasındaki gerilim, toplam gerilim bir tanesine eşit olur ve 2V olur diyoruz. Anlaştık mı? Süper. O zaman buradan R'den geçen akımı bulabiliriz. Buradan geçen akıma I1 diyelim. Şekil 1 ya. Buradan geçen akıma da ı2 diyelim. Olur mu? I1 = 2V/ R. I2 = 2V/ R. Bu da aynı. Hatta V/ R'ye I diyelim isterseniz. Bu 2i olsun. Bu da
44:53 2i olsun. Ve bu arkadaşlar seri olduğu için aynı akım demiştik değil mi? Bundan da 2'yi, bundan da 2'yi. Unutma, bunu alırsan 2'yi aldın, koydun. Sonra geldik buraya. Şimdi gelen akım ne dedik az evvel? 2i. Yani şuradan geçen akım 2i. O zaman 2i'nin yarısı buradan, i'si buradan, diğer yarısı da buradan gelmeyecek mi? i'si değil mi? Buradan gelecek. O zaman şu arkadaşı aldığımızda akımımız i ve eşitleyeceğiz. Sürelerle çarptığımızda eşitleyeceğiz. Buna t/2 süre dersek, buna da t dersek birbirlerine eşit oldu. Yani TK = T/2, TL = T. Oranlayalım bununla. Bunu oranladığımız zaman cevabımız ne geldi? 1/2 geldi. Anlaştık mı sevgili gençler? Evet, güzel bir soruydu. Bunu da güzel
45:39 bir şekilde çözmüş olduk. Geldik ödüllü soruya. Cevaplarınızı yorumlarda bekliyoruz. Kondisyonumuzu arttırdık. Bu konuda virtüoz olduk. Yazılıdan da yüksek notları kapacağız. Kendinize iyi bakın. Hoşça kalın. Yazılı tonguçla [müzik] kolaylaşıyor. Her derste bana taktik veriyor. Anneciğim sen gönlünü ferah tut. Bu çocuk yazılılardan yüz alıyor.
