Kısa Özet
Bu video, Osmanlı İmparatorluğu'nun yükselme dönemini, özellikle Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerini ele alıyor. Yavuz Sultan Selim'in kısa sürede büyük işler başarması, doğu siyaseti, fetihleri ve Anadolu'daki Türk siyasi birliğini sağlaması anlatılıyor. Kanuni Sultan Süleyman'ın ise Osmanlı tarihindeki en uzun süre tahtta kalması, fetihleri, isyanlarla mücadelesi ve devletin zirveye ulaşması vurgulanıyor. Ayrıca, Sokullu Mehmet Paşa'nın döneme damga vuran projeleri ve Osmanlı-Fransız ilişkileri gibi konulara da değiniliyor.
- Yavuz Sultan Selim'in 8 yıla 80 yıllık iş sığdırması
- Kanuni Sultan Süleyman'ın en uzun süre tahtta kalması
- Sokullu Mehmet Paşa'nın döneme damga vuran projeleri
Giriş
Osmanlı İmparatorluğu'nun yükselme dönemi, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemleri ele alınacak. Özellikle bu iki padişahın devletin zirveye ulaşmasındaki rolleri incelenecek. Yavuz Sultan Selim'in kısa sürede büyük işler başarması ve Kanuni Sultan Süleyman'ın uzun süren hükümdarlığı dönemindeki fetihler ve reformlar üzerinde durulacak.
Yavuz Sultan Selim Dönemi
Yavuz Sultan Selim, babasını tahttan indirdikten sonra 8 yıllık kısa hükümdarlığı döneminde büyük işler başarmış ve "8 yıla 80 yıllık iş sığdırmış padişah" olarak anılmıştır. Doğu siyasetini benimseyerek Safevilere ve Memlüklere karşı akınlar yapmış, 1515'te Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğulları Beyliği'ne son vererek Anadolu'da Türk siyasi birliğini kesin olarak sağlamıştır. 1519'da Tokat'ta Bozoklu Celal tarafından çıkarılan ilk Celali isyanı da bu döneme denk gelir. Yavuz'un doğu siyasetini belirlemesinde İdris-i Bitlisi'nin "Heşt Behişt" adlı eseri etkili olmuş ve yaklaşık 25 bölgenin Osmanlı'ya bağlanmasında rol oynamıştır.
Yavuz Sultan Selim'in Fetihleri ve Sonuçları
Yavuz Sultan Selim, batıya değil doğuya yönelerek 1514'te Çaldıran Savaşı'nda Safevileri mağlup etmiş ve Şii tehlikesini bertaraf etmiştir. 1515'te Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğulları'na son vererek Anadolu Türk Siyasi Birliği'ni kesin olarak sağlamıştır. Memlükler üzerine sefere çıkarak 1516'da Mercidabık ve 1517'de Ridaniye savaşlarını kazanmış, böylece Suriye, Filistin ve Mısır Osmanlı topraklarına katılmıştır. Bu fetihlerle baharat yolu ve kutsal emanetler Osmanlı'nın eline geçmiş, halifelik Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. Yavuz'un vasiyetnamesi, onun ne kadar büyük bir hazine bıraktığını ve hiçbir Osmanlı padişahının onun kadar hazineyi dolduramadığını gösterir.
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi
Kanuni Sultan Süleyman, 46 yıl tahtta kalarak Osmanlı tarihinin en uzun süre hüküm süren padişahı olmuştur. Tahtının ilk yıllarında Mısır'da çıkan isyanlarla uğraşmış ve bu isyanları bastırmıştır. Birçok kanun çıkartmış ve "Kanuni" lakabını almıştır. "Muhibbi" mahlasıyla şiirler yazmıştır. Kanuni dönemi, fetih hareketleriyle de dikkat çeker. Fatih Sultan Mehmet'in alamadığı Belgrad ve Rodos'u fethetmiştir. 1526'da Mohaç Meydan Muharebesi ile Macarları mağlup etmiştir.
Kanuni Dönemi Fetihleri ve Avrupa Siyaseti
Kanuni Sultan Süleyman, Fatih'in alamadığı Belgrad ve Rodos'u fethetmiş, Mohaç Meydan Muharebesi ile Macarları mağlup etmiştir. 1529'da Viyana'yı kuşatmış ancak kış şartları nedeniyle alamamıştır. 1532'de Alman seferine çıkmış ve Fransa Kralı Fransuva'yı Şarlken'in elinden kurtarmıştır. 1533'te Avusturya ile İstanbul Anlaşması'nı imzalamış ve Avusturya arşidükü Osmanlı sadrazamına denk sayılmıştır. 1538'de Preveze Deniz Savaşı ile Akdeniz Türk gölü haline gelmiştir.
Deniz Seferleri ve Stratejik Anlaşmalar
1538'de Preveze Deniz Savaşı kazanılmış ve Akdeniz Türk gölü haline gelmiştir. Aynı dönemde Hint deniz seferleri yapılmış ancak yeterli kazanç sağlanamamıştır. 1541'de Macaristan'ın tamamı alınmış, 1551'de Trablusgarp fethedilmiştir. 1555'te İran ile Amasya Antlaşması imzalanmıştır. 1560'ta Cerbe Deniz Savaşı kazanılmıştır. 1565'te Turgut Reis Malta kuşatmasında şehit düşmüştür. 1566'da Kanuni son seferini Zigetvar üzerine yapmış ve burada vefat etmiştir. 1569'da Venedik devletine kapitülasyonlar verilmiştir.
Kapitülasyonlar ve Sokullu Mehmet Paşa Dönemi
Kapitülasyonlar, vergi alarak hazineye gelir sağlamak, batılı devletlere imtiyaz vererek müttefik edinmek ve Haçlı ittifakını parçalamak amacıyla verilmiştir. Sokullu Mehmet Paşa, Kanuni'nin son dönemi, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde sadrazamlık yapmıştır. II. Selim döneminde Kıbrıs fethedilmiş ancak İnebahtı'da Osmanlı donanması yakılmıştır. Sokullu Mehmet Paşa'nın Venedik elçisine söylediği söz önemlidir: "Biz Kıbrıs'ı alarak kolunuzu kestik, siz İnebahtı'da sakalımızı kestiniz. Kesilen kol yerine gelmez ama kesilen sakal daha gür çıkar."
III. Murat Dönemi ve Sokullu'nun Projeleri
III. Murat döneminde Fas Osmanlı egemenliğine girmiş ve İran ile Meşaleler Savaşı yapılmıştır. Ferhat Paşa Antlaşması ile Osmanlı Devleti doğuda en geniş sınırlara ulaşmıştır. Sokullu Mehmet Paşa'nın projeleri arasında Don-Volga nehirlerini birleştirme projesi, Süveyş Kanalı projesi ve Marmara-Karadeniz kanal projesi bulunmaktadır. Don-Volga projesi ile Kırım'ı Ruslara karşı korumak, Orta Asya Türkleri ile bağlantı kurmak ve İran'ı kuzeyden kontrol etmek amaçlanmıştır. Süveyş Kanalı projesi ile baharat yoluna işlerlik kazandırmak ve Osmanlı'yı Hindistan'a ulaştırmak hedeflenmiştir. Marmara-Karadeniz kanal projesi ile Karadeniz'den ikinci bir çıkış açmak ve tersanelerdeki kereste ihtiyacını karşılamak amaçlanmıştır.
Genel Tekrar ve Önemli Hatırlatmalar
Videoda, yükselme döneminin önemli olayları ve padişahları tekrar gözden geçiriliyor. Bozoklu Celal isyanı, Heşt Behişt'in önemi, Çaldıran ve Ridaniye savaşları, Hadimül Haremeyn Şerifeyn unvanı, Kanuni'nin uzun süren hükümdarlığı, Belgrad ve Rodos'un fethi, Mohaç Meydan Muharebesi, Viyana kuşatması, İstanbul Anlaşması, Preveze Deniz Savaşı, Hint deniz seferleri, Turgut Reis'in şehadeti, Zigetvar seferi, Fransa'ya verilen kapitülasyonlar, İnebahtı olayı, Ferhat Paşa Antlaşması ve Sokullu'nun projeleri gibi konular vurgulanıyor. Ayrıca, Malta'nın hiçbir zaman Osmanlı tarafından fethedilemediği ve bu durumun İnebahtı yenilgisine zemin hazırladığı belirtiliyor.
