0:07 Değerli arkadaşlarım hepinize merhabalar. Atatürk inkılapları konusuyla inkılap tarihinin artık son konularına ve son ütelerine geldik. Yine kardeşimiz kameraman Murat beyle beraber mahşer kitabımızın yazarı Nazım Yaşar'la beraberiz. Ne yapıyorsun Nazım? Bayağıdan beri gözükmüyordu. Nazım bir hafta devletten izin alacağım diye 3 bu5 aydır çalışıyor. [kahkaha] An devlet memuru olmak labi değil mi? Özellikle nöbetel anlamda Allah özellikle sağlıkçı arkadaşlarımızın veya nöbet tutan geceleri işlerde çalışanların tüm yardımcıları olsun. Geçen hafta İstanbul Kitap Fuarındaydık iki gün boyunca İstanbul'da eee kitaplarımızı imzaladık ve kitap tabii ki yıllardan beri artık test soru bankasına, ders notuna imza atmaktan artık yorulduğumuz için eee mahşeran da kitabımızı çıkarttık. Allah'a şükürler
0:53 olsun. Eee, cumartesi pazarı da benim hocam.com'dan satışı açtık imzalı şekilde. Şimdi ada soyadı imza atmak öyle basit bir şey değil. Türkiye'de inanılmaz atlar var. Bir de inanılmaz soy isimleri var. Bir de ünlü ünsüz oyunları çok fazla. Mesela benim de soyadımın yetkin olması lazım ama yetkin mesela e şimdi okurken arkadaşımız okuyor ama mesela yazarken bazen yanlışlıklar yapabiliyoruz. Muhammed Muhammed DT efendim Samet Samet işte ne bileyim Abdülsalem ama işte orada birleşik olan var ayrı olan var eee özellikle Güneydoğu Doğu Anadolu bölgesien özellikle Kürt arkadaşlarımızın Kürtçe isimleri var. Onları tabii ki burada şey yapabilmek kolay olmadı ama Allah'a şükürler olsun şöyle söyleyeyim kitabın ilk beş baskısı
1:38 iki gün içinde tamamen bit Hepinize çok teşekkür ediyorum. Büyük il gösterdiniz. İstiyorsunuz ki bir imza devam etsin. Çünkü benim imzam şöyle değil. Yani böyle geçen bir yazardan imzalı kitap var diye ben de bir gittim imzaladım. Sağ olsun Allah razı şöyle yapmış bırakmış. En son imzayla bakıyorduk yani. Yani isme soyisme diye gelmiyor orada. Ama biz büyük uğraş verdik. 3 gün daha İstanbul'da kaldım. Onun için eee benim hocamın dağıtım yeri İstanbul'da deposu Esenyurt'ta. Orada 3 gün boyunca Nazım Yaşar kardeşimizle beraber tam 6.000 kitaba imza attık arkadaşlarım. Ve bunların bir de 6.000 olmuyor. Bir de onun kargolanma süreci var. Yanlış giden oluyor, eksik giden oluyor, başkasına giden, onları çeviriyorsun, bir daha yazıyorsun. İnanın kolay değil. Ama çok mutlu etti bizi. Özellikle eee şimdi 10uncu baskısına girdik. Bu arada bilmeyen arkadaşlar için söyleyeyim.
2:24 Romanlarda hani üzerlerinde baskı görüyorsunuz ya 10 baskı mesela ya da 11. baskı. Eee romanda her 1000 adet bir baskı demektir arkadaşlar. Yani bizim şu an eee 10 baskı demek 10.000 adet demektir. Yaklaşık olarak kaç gün içinde? bir hafta içinde mahşer kitabı eee ilk tanıtımını da İzmir'de yapacağız. Bu videoyu bugün seyreden arkadaşlar, İzmir'den seyreden arkadaşları pazar günü penguen kitabinde İzmir lansmanına davet ediyoruz. Orada da tabii ki Pengen kitabı satacak bunu. Orada alıp imzalayacağız. Eee vallahi inşallah bunun serisine devamını geçeceğiz. Çok güzel tepkiler aldık sizlerden. Okuyan tüm arkadaşlar iki şeyden çok dem vurdular. Biri kitabı alıp okumaya başladı. Mesela 20 sayfasını bir okuyayım işte yarın devam edeyim. Devam edememiş hemen bitirmiş akıcılıktan dolayı. İkincisi kurgunun
3:09 iyi olması. Yani orada olayların hepsi gerçek ama olayları birinin gözünden anlatımı yoksa akademik kitaptan herhangi farkı olmazdı. O yüzden hepiniz benim hocam konuda veya diğer trend yolunda veya da başka yerlerde kitabı alın okuyun. İlla imzalı değil. Ama şöyle imza için geleceğiz. Çok yakın zamanda 17'sinde özellikle de arkadaşlar 17 Ocak'ta beni şu an eee Balıkesir'den dinleyen arkadaşlar 17 Ocak'ta Balıkesir'de olacağız. Bunları ilerleyeceğiz. 18'de BKM'de olacağız Bursa'da. eee yine imza gündemi sadece bu mahşer için değil getirdiğiniz her kitaba veya oradan aldığınız her kitaba imza atıyoruz. İlla roman imzası için gelmiyoruz. Oraya tabii ki diğer hocalarımızdan da müsait olanlarla birlikte geleceğiz. Bu devam edecek. Gaziantep'e gideceğiz. Allah nasi Diyarbakır'a bir daha gideceğiz. Eee Denizli'ye gelme durumumuz var. Yine
3:54 baktığımız zaman Samsun'a, Trabzon'a bir daha eee başka neresi var mesela? Konya'ya. Yani biz elimizden geldiğince imza günleri sık tutmak istiyoruz sizlerle. Çünkü bir kadraca ders anlatıyorum önümde sadece. Eee, maalesef Nazım var. Kadraca ders an zaten ara ara bakmamaya çalışıyorum. Yukarı bakın değil mi kardeşim? >> Orada eee kadraja baktığımız için kadrajın arka tarafında gerçekten çok yoğun bir şekilde bizleri izleyen bir öğrenci kitlemiz var. Ve bu kitle inşallah ileride devlet memuru olacak. Devlet yönetiminde yer alacaklar. Devlet yönetiminde yer alan her bir bireyimizin tarih bilincine, milli bilince ve devlet geleneklerine bağlı olarak yetişmesini istiyoruz. Bu vatan hepimizin vatanı. Eee, her yerde olan bir olay hepimizi üzmekte. O yüzden ben bayramın
4:40 dalgalandığı her yerde eee, sizlerin sevgisini, ilgisini e bugün Yükseko'ya da gitsem aynı, Edirne'ye de gitsem aynı, Keşan'a da gitsem aynı, Sinop'a da, Hatay'a da fark etmiyor. Şükürler olsun bu sevgi dilini birlikte şu an inşa ediyoruz bu süreçte. Siz sadece ders almıyorsunuz arkadaşlar bu videolarda. Dediğim gibi bu bir araç oldu sizin için. KPS bir araç. KPS öyle kendinize çok anlamlar yüklemeyin. Bir puan var. O puanı alacaksınız. Rabbim de nasip ederse atanacaksınız. Ama edindiğiniz milli bilinç bir ömür ardına çocuklarına intisak. Yani sen bu kitabı aldın e okudun. E tamam da bunu rafına koyacaksın. Yeri gelecek oğlun. Yeri gelecek yeğenin. İzmir'e gidecek atanacak. Askerlerini İzmir'de yapacak veya milli bilinci geliştirecek. Lise çağlarına gelecek okutturacaksınız.
5:27 Bakın bu işler böyle olur. Bu kitapların en güzel özelliği ne? Tes kitabı değil ki üzerine soruyu yaz, çöz, yırt, kes. Öyle bir şey değil. Bunu aldın, rafına koydun ama önce sen okuyacaksın. Rafta biriktirme huyu bizim milletimizden bir kere çıkmak zorunda. Ya memlekette ne kadar çok kitap satılıyor ya. Tüyab'a gidiyorsun ana baba günü ya. Herkes kitap alıyor. Arkadaşlar maalesef ülkemizde maalesef bir sıkıntı anlatayım size. Kitap biriktirme oyunumuz var. Bakın bizlerde de kitaplar var ama biz ileriki zamanlarda okuruz diye aldıklarımızı gerçekten okuyoruz. zaman buldukça. Ama çoğu öğrencimiz biriktirmeyi bir marifet sayıyor. Hayır biriktirme aldın, okudun, notunu düştün, tarihini yazdın, koydun. Sonra ne yapacaksın tekrardan?
6:12 Ama burada ne yap? Tarih bilinci lazım. Şimdi bu kitabı tarih bilinci olmayan bir insan evet etkilenebilir, okurken duygulanabilir. Kabul ediyorum ama İzmgali benden dinledikten sonra tekrardan bu kitabı alıp okuduğu zaman bambaşka şeyler hissedecek. Ben size iki şey söylüyorum. Romanlarla ilgili 20 yaşında okuduğun romanı 30'da bir daha oku. 40'ta da bir daha oku. Romanların çünkü değişimi senin ruh değişimiyle alakalıdır. Yaş aldıkça yaşantın daha fazlalaşıyor. Yaşantın fazlalaşıca anlamlar daha fazla oluyor. Anlam yüklüyorsun. Bütün mesele bu. Anlaştık mı? O yüzden romanların birinci manası farklı yaşlarda bir kere daha okumandır değerli arkadaşlar. Haberiniz olsun. Atatürk inkılapları hatırlayalım.
6:57 Cumhuriyet ilan edildi. Doğru mu? Lozan. Lozan'dan sonra kısa süre içinde işte Ankara'nın bir başkenti oluşu var. İç politika gelişmeleri benzer gelişmeler de var burada. Ancak önce Atatürk'ün inkılaplarını bir anlayalım. Bir ya bu inkılaplar ta Fransız ihtilali veya Frans inkılabı gibi mesela önce yazarlar yazmış. Cumhuriyet ilan cumhuriyet ilan sonra hapse atılmışlar. Hapistyken yazmaya devam etmişler. Halkı bileşik. Böyle bir şey yok. Yukarı, yukarıdan, tabandan tabana bir anda anlık zaten en büyük tepkiyi de o yüzden o zaman milletvekilleri ve halk tarafından en büyük tepki bu. Mesela 24'ünde eee şey ne derler ona? Ali Fetih Okyar eee şeyde kabinede istifa ediyor. 5. icra vekili heyeti sondur zaten. E hükümeti muhalefet kuramıyor. İşte
7:43 hükümet bunalımın dediğimiz olay var. Birazdan anlatacağım. E sonra ne oluyor? Ertesi gün tak. Cumhuriyet ilan ediliyor. Cumhuriyeti ilan ediyor. Cumhurbaşkanı seçimi yapıyor. Millet sabah kalkıyor. 101 pare. Top atışı. Doğru mu kardeşim? Lan ne oluyor diyorlar. Ramazan mı geldi? Hani şimdi bu top atışları genelde bize. Halbuki cumhuriyet ilan etmiş. Cumhuriyetin ilanı da edildikten sonra bütün genelg duyuruluyor ya millet varana kadar. Mesela sallıyorum atıyorum eee Kırşehir Kaman'da 3 gün sonra kutlamış. Anlay yani hani bir ön hazırlık bir şey yok. O zaman ne? Bunu yapanlar yani bu inkılapları gerçekleştiren kadro milli mücadeleyi de kazanan kadro. Belli bir ideolojinin önü değil. Ne bolşeviklik, ne komünizm, ne emperyalizm, ne kapitalizm. Bir ekonomik değil. Bu bizim kendimize ait has
8:30 ihtiyaçlardan oluşmuştur. Geri özellikle Osmanlı Devleti'nin son dönemi, dağılma dönemi sizlerle birlikte işledik. Gördünüz savaşlar evet görünen yüzün ama halkın yaşadığı ekonomik sorunlar bambaşka. O yüzden halk savaşa gitmek istemiyor. Bir daha savaşmak istemiyor. Ne olursa olsun diyor ya arkadaş ya. 200 kişilerle Fethiyeler, metiyeler işgal edildi bu ülkede. 200 kişi şuradan geri gelmeye kasa. Bizim OSTİMden Batık de gelemez ya. Ben İtalyan askeriyim. Sizi işgal etmek istesem de. Bizim OSTİMdeki sadece demirci kaynakçı yeter onlara ya. Hepsini birbirine kaynak yapar onlara. Anladın mı? Nüfusun çokluğu değil. Nüfusun azlığı da değil. Senin kafa düşüncen. Ne diyorsun biliyor musun? Yıllar oldu be. Oğlum gitti gelmedi. Kızım gitti gelmedi. Askerlikten bahsediyorum efendim. Köyüme asker girdi. Düşman askeri bıkmış. Ürünü
9:17 yakılmış, evi yakılmış, camiler yakılmış, ahırlar yakılmış. Adam diyor ki ne olursa olsun diyor. Ben bundan daha sonra ne göreceğim diyor. İşgal ediyorsa olsun. Bazen tutuyorlar ya böyçları halka yorunlar. Anan diyor bu geleceğine diyor Yahudi gelsin diyor. Biz diyor Ermeni gelsin diyor. Bu olacağına şu olsun diyorlar ya. Hani o bıkkınlığı hissedebiliyorsunuz halkta. Her zaman için söylüyorum. Sadece bu dönem için söylemiyorum. Her seçim döneminde tutun bir parti başkanı sorun bu gelsin mi veya diğeri gelsin mi? Herkesin bir kendince yorumu oluyor. O yüzden bir bıkkınlık var hakkı. Bunu iyi anlamak, iyi irdelemek lazım sosyolojik açıdan. O yüzden Atatürk inkılapları temelden, yukarıdan aşağıdan beklemeye kalkarsan o fikri düşüncenin çok uzun zaman yıllar alacağı belli. O yüzden zaten münevver denilen bir aydın kesim yetiştirme
10:02 durumumuz var. Cumhuriyetin ilk yıllarında önemli derecede aydın eksikliğimiz var. sebepleri savaşlara katılan aydınların çoğunun şehit olması. Bugün Çanakkale Savaşı'nın diğer adanının aydınlar savaşı olması. Liseye giden, lise 4'lerin mezun verememesi. Yani lise 4'ler diyeyim abi bugünkü anlamıyla yoksa üçler. Lise 4'lerin mezun verememesi hep çocukların asker ekmesi askerde şehit olmaları veya gazi olmaları topluma tekrar kazandırılama durumları engelli olunabilmesi. Hastalıkların bulaşığı şekilde çok büyük yaygını. Ya Mustafa Kemal Cumhuriyeti kurdu da cumhuriyet ilan edince her şey bitti mi ya? Lan memlekette bir gezisi var Diyarbakır'a şeye bir gezisi Güneydoğu Anadolu'ya bir gezi düzenledi. Aman Allah'ım çocukların hepsinde bulaşıcı hastalık var. Frengit, Trahom. Bulaşı hastalıkları kısmını anlatacağım.
10:47 Kızamık dizenteri kolera savaş. Gördüğün gibi mi ya? Kafandan bomba düşüyor. Yanda asker işgal ediyor. Ağrını yakıyor. Dün yediğini bugün yiyemez hale geliyorsun. Çocuklarımızın hepsi inceciktir. İnce. Hani biz bugün Afrika'dan bir ülke gösteriyorlar bize. Geliyorsunuzdur Birleşmiş Milletler kamplarını. O çocuklar, yavrucaklar böyle bir deri bir kemik ya. Ha kendi tarihini görmeyen insan öyle zannediyor. Bizler de bir deri bir kemik arkadaşlar. İbrahim Çallı'nın Sakarya atladığı eserine gitti de o Efe eserine. Ne yaptı? Mustafa Kemal dedi ki sen Sakarya çiziyorsan bizim atlar bir deri bir kemikli bir adam. Bir deri bir kemikli bizim atlar. Arpa ablamı yediremedik. Sen nasıl böyle çizersin dedi. Resme müdahale ettin.
11:33 Olmadı. Mustafa Kemal resme müdahale eder mi ya? Bir cumhurbaşkanı etmemesi lazım. Ama diyor ki sen bunu böyle çizersen ileriki nesiller de kurtuls lan öyle diyorlar. Bize öyle anlatıyorlar da e böyle var ya bize öyle anlatıyorlar. Hayır. Anladınız mı? Tümüzü çok zor şartlar altında kazanılmış bir devlet yapısı var. Ülke yapısı var. Ama bu ülkede özellikle şunu da söyleyeyim. Bizim de örnek olduklarımız var. Mesela biz bu inkılapları yaptıktan sonra mesela Afganistan, Amanullah, İran gene onlarda birçok darbe oldu falan. Irak. Bakın şimdi bizim yaptığımız inkılapların çoğu örnek olarak diğer doğu toplumlarını etkiliyor. Evrensellik var. Artı mesela Türk toplumu da etkileyecek. 90'lı yıllarda HSCB'den dağılan Azerbaycan, Kırgızistan, Türkmenistan gibi devletler yani Türk
12:18 devletleri, Türk cumhuriyetleri örnek olduğu devlet kimdir? Türkiye'dir. Çok geri kalmışlardı. Komünizmin etkisiyle onların ekonomik sistemleri farklı. O yüzden tekrardan dünyaya entegre olmalarında bizim önemli kuruluşlarımız etkin olmuştur. Türk soyudur, Tikadır, şudur. Yani demek istediğim rol model devlet nedir? Bugün bile İslam ülkelerinde gelişmişlikten dolayı örnek gösterilen üç ülke vardır. Üç ülke. Bunlardan Suudi Arabistan'ı saymıyorum. Çünkü Suudi Arabistan zaten Mekke, Medine oldukları söyleli yeter. Hac geliri yeter. Bırak petrolü geçtim. İki, tabii ki Güneydoğu Asya'da Endonezya devleti ve Malezya devleti inanılmaz yükselişte Endonezya özellikle Malezya. Üçüncüsü gösterilen ülkelerden Türkiye'dir. Hem İslam'ın yaşayış biçimi açısından eee çok böyle aç uçuru şekilde
13:06 olmayan veya eee iki tarafı dengeli şekilde olan veya insanların birbirine karışmadığı veya işte e gördüğü zaman vay be dedikleri dedikleri toplum var ya Türkiye'de İslam burada yaşan dedikleri veya din burada yaşan bazı ülkelerden bir tanesi örnek göstere Türkiye'dir arkadaşlar bu bir gerçek. Bugün başka emirlikler veya başka İslam cumhuriyetlerinin içlerine girdiğimiz zaman sizler de görüyorsunuzdur. Birçok eee YouTuber gidiyor 3 gün dayanamıyor. 3 gün bakışlardan rahatsız oluyor. Lan adam erkek haliyle gidiyor da bakıştan rahatsız oluyor. Kurban oldum Afganistan sanki bizdeki ulus yani. Vallahi değil mi? Hiç vallahi farkı yok. Kabil'de geziyor adam. Erkek haliyle korkuyor. Evet. Öyle buradan söylemeyle olmuyor işler. Vatanın kıymetini bilelim. Bu ülkede kaç
13:53 yılda? Ezan okunamadı. Milli mücadele döneminde Ayasofya'da indirdiler. Ayasofya'yı biz patlatacaktık. Eğer onların eline geçme durumunun tamamıyla olması adamlar korkuları askerleri çekmek zorunda kaldılar. Şimdi birçok anlatılan bak ben size tarihteki şey tarih size yanlış anlatılmıyor arkadaşlar. eksik anlatıyor. Eksiği doldurarak gittiğimizden dolayı öğrenci anlaması daha kolaylaşıyor. Bütün mesele budur. Yoksa Atatürk inkılaplarına baktığınız zaman belli bir ideolojinin olması, olmaması, evrensel niteliğe sahip olması, başka toplumları etkilemesi, kendi has ihtiyaçlarımızı veya kendi ihtiyaçlarımızı gidermesi, yukarıdan tabandan tabandan tabana doğru olması artı artı buraya dikkat demokratik laik sistemle yapılması. Yani
14:39 bunu yaparken içen medeni kanunu alıyoruz ama aynısını uygulamıyoruz. Muhakkak ki kendi dinamiklerimizi de ortaya koyuyoruz. Ha gene de çok eleştiri oldu mu? Tabii ki. Mesela en büyük eleştiri saltanatı kaldırması, sonra cumhuriyeti inan mesela ve halifelik. Şu üç taneyi bilmeniz lazım. Neden? Hem sınavda soru olarak geliyor hem de birimle bağlantısını bilmeniz lazım. O yüzden Atatürk inkılaplarının önce özelliklerini yazalım. Sonra siyasi alanda yapılan inkılaplar. Bu arada tahta komple siyasi alanda yapılan inkılaplardır. Daha sonra onları biz ayırdık. Dört parçalı işcilerin inkılapları siyasi alanda, hukuk ve toplumsal alanda, efendim ekonomi alanında işte ve en sona sağlık, bayındırlık, ulaştırma alanlarında ve eğitim alanlarında gibi işleyeceğiz. Hazır mıyız? O zaman Atatürk inkılaplarının önce özelliklerini yazalım. Buyurun Azım Bey. >> Birbirini tamamlayan nitelik >> birbirini tamamlayan niteliklere
15:24 sahiptir. Ben bir tanesinin örneğini vereyim. tamamlayan niteliklere sahiptir. Mesela 1934 tarihinde soyadı kanunu çıkarılıyor. Çok güzel bir kanun. Ben soyadını az kesinlikle doğru buluyorum. Bu arada Türkiye'nin çıkartığı en önemli kanunlardan bir tanesidir. Çünkü ancak soyadı kanunu çıkartsan da köydeki adamın şeyi değişmemiş ki. Hep lakabı var, unvanı var. Şeyh lazım. Kolu maalesef sakatsa çolak lazım. Ayağı bilmem neyse kafasına kelse sırma saç lazım. Hep böyle bir lakaplar var. Bakın insanların lakaplarından dolayı ezilme ve unvanlarından dolayı yükseltilme durumları Sovyet kanunuya bitirmiştir. Bu bir. İki. Bu kanuna ileriki yıllarda daha evvelden de zaten azınlıklar da dahil olduklarından dolayı onlara verilen soy isimle beraber bir kaynaşma
16:11 hedeflenmiştir. Ancak bu her zaman böyle mümkün olmadı. Artı mesela birbirini tamamlayan iki inkılap söyleyeyim. Örnek harf inkılabının yapılması millet mekteplerin açılması birbirini tamamla. Lan harf inkılabı yapıyor da kime öğretecek? Kime öğretilecek? Biribirini öğretecek, o da birini öğretecek. Örnek soyadı kanunundan sonra lakap ve unvanların yasaklanması. Bak bunlar birbirini tamamlayan ilkelerdir. Sınava girdim. 1934'te çıkartılan soyadı kanunu tamamlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir? Yine aynı yıl çıkartılan neymiş? İmam ve lakapların yasaklanması. Al sana çok güzel muhteşem bir soru değil mi? Devam. >> Evet. Türk milletinin ihtiyaçlarından doğmuştur. ihtiyaçlarından
16:57 doğmuştur. Devam. >> Evrensel yönüyle >> Evet. >> diğer uluslar >> Evrensel yönüyle diğer uluslara ne olmuştur? >> Örnek teşkil etmiştir. Özellikle İran, Irak ve Afganistan'ı. Sizler de biliyorsunuz Afganlar Milli Mücadele döneminde bizden öğretmen ve doktor istemişlerdi. Hatırlayın. Amanullah'ın da Türkiye'ye gelen ilk yabancı resmi der adamıydı. Devam. Toplumda kargaşa oluşturan >> toplumda kargaşa oluşturan ikiliklere son verildi. İkiliklere son verildi. Örnek mesela bir yer hicri takvimi kullanıyor. Diğeri Rumi kullanıyor. Diğeri miladi kullanıyor. Hepsi miladi bazıları cuma günü resmi tatil. Bazılarına cumartesi,
17:42 bazılarına pazar veya eee şey neydi onun ismi? Eee tartıda, ölçüde herkes birbirinden farklı. Mesela buradaki dirhemle oradaki dirhem aynı değil. Buradaki litreyle oradaki litre aynı değil. Çok ilginç şeyler var. İstanbul'a mal götürüyor adam mesela zararlı çıkıyor. Çünkü oradaki hesaplamayla buradaki hesaplama aynı değil. Tamam. O yüzden ne oldu? Gram, kilometre işte kilometre, cantimetre gibi, milimetre gibi şeyler geldi. Devam. >> Savaş ortamından dolayı. >> Savaş ortamından dolayı evet hazırlık aşaması kısm >> fikri hazırlık aşaması kısa sürmüştür. Fikri hazırlık aşaması kısa sürdü. Bence fikri çoğu aşama yok. Neden yok? Çünkü bir sorunu çözmek için de bir
18:29 şeyin mesela saltatı kaldırdın, devlet başkanlığı bir rejim sorunu ortaya çıktı. 24 Ekim 1923'te de hükümet bunalımı ortaya çıktı. Birazdan geleceğim. E bu sefer de ne oluyor? Mesela cumhuriyeti ilan etmek zorunda kalıyorsun. Yani aslında kafada bir cumhuriyeti ilan edeyim demiş Mustafa Kemal 1919 tarihinde evet söylemiş ama cumhuriyeti ilan etmek kolay değil ki. Bir rejim değişikliği. O yüzden mesela fikri hazırlık süresi çok kısadır. Devam. >> Laikusal >> laik ulusal ve demokratik özelliklere sahiptir. Demokratik özelliklere sahiptir. Evet. Bunlara dikkat ediliyor yani yapılırken. Devam. >> Evet. Fikri ortaya koyanlarla yapanlar aynı. ortaya koyanlarla
19:15 yapanlar aynı isimlerdir. Aynı isimlerdir. Evet, devam edelim. >> Tabandan tabana doğru bir >> Tabandan tabana doğrudur. Tabana doğrudur. Örnek mesela halk halifeliğin kaldırmasını istemiş midir? Evet. Size soralım. Yutma gider. İstememiştir. Öyle bir şey var mıdır ya? Yürümüş müdür? kaldıralım halifeliği diye. Yok öyle bir şey. O yüzden burada yukarıdan aşağı doğru olduğunu söylüyor. Veya diğer birçok şey şapka kanunu olabilir bu soyadı kanunu metre litre fark etmiyor ya da alfabe. Bunların hiçbirine biz istiyoruz diye halkın ayaklandığı görülmüş müdür? Yok. Türk milleti zaten inkılap için ayaklandığı eee ne zaman var diye sorarsan tarihte hiç yok. Sıfır. Ya Türkiye'de yeni bir şey talep etme halktan doğan olmuyor.
20:01 Bizde genelde yukarıdan aşağı doğru yapı. Bu Osmanlı devletinde de böyle. İslamiyet öncesinde de böyle yani töreyi değiştireceksen de o da son aşamada anca kurultaya getirilip Hakan'a söyleniyordu. Yani hani öyle bizim milletimizin geleneklerinde bizi yönetsin mantığı vardır. Bir daha söyleyeyim. Bizi birileri iyi yönetsin. Biz ona yetkiyi verelim. Ne yaparsa yapsın. Evet. Gerçekten bu var. Ortadoğu toplumlarının çoğunda da bu vardır. Bugün Ortadoğu'da bu kadar fazla tek adamın, tek rejimin veya yıllardır aynı partinin veya yıllardır aynı işte bahs rejimi mesela Suriye'de ve Irak'ta Saddam Hüseyin işte Beşar Esed'in babası Hafız Esad gibi yıllardır böyle tek adamlar mesela Libya'da Muammer Kaddafi dönüyorsun bu tarafa. usta zeynel abid hep aynı adamların yıllarca sülalesel anlamda ki bana göre Azerbaycan da böyledir bir ortadoğu devlet değildir
20:48 ama Azerbaycan da İlham Aliyev'den bu yana öyledir. Bu da bir gerçek. 1990 günümüzde 2026 kaç yıl olmuş lazım? 10 2636 yıl olmuş. Tabii bu mesela oğluna devam ettirebilir. Ya demek istediğim bu tür toplumlarda özellikle Ortadoğu'da cumhuriyet rejimlerinin oluşması çok uzun süre yıllar almıştır. Ben size bir şey söyleyeyim. Biz hala cumhuriyetle cumhuriyetle demokrasiyi karıştırıyoruz. Cumhuriyet ne zede millet oy kullandı mı lan? Nasıl gururla gidiyor? Formayı giyeni mi görürsün? Tepkisini dile getirmek için o gün kıyafetini değiştiren mi görürsün? Efendim pankart taşıyanı mı görürsün? Evet. Ama cumhuriyet eşittir demokrasi demek çok doğru değil. O zaman ne olur biliyor musun? Cumhuriyetle gelen herhangi bir parti ister daha önceden gelsin ister şimdi isterse daha sonan gelsin bu onu o zaman araç kullanır. İktidara gelir
21:34 iktidar da her şeyi yapar. O zaman ne oluyor? Bu cumhuriyet olmuyor ya. Cumhuriyet evet oluyor resmen görünüşte halk oy kullanıyor oluyor ama demokrasi olmuyor. Demokraside ne yarar var? Çoğulculuk, halkın istekleri değil mi? Meclise yansıması. Şimdi yeni bir vergi gelmesini kim ister? İster misin? Eee, harçlara şimdi zam geldi. Ona zam geldi. Kim ister abi? Kimse istemez. Doğru mu? E bizim milletten isteğimiz bu mu ki milletvekilleri yapıyor? Ben her zaman bunu düşünürüm. Haksız mıyım? İlla bize zam yapın diye var. Bazen bazıları çıkıy asgari ücret bize yetiyor ya diyor. Ulan sana yetiyor da be adam sen atıyorum Kırşehir'desin, Yozgat'tasın, Kırıkkale'desin belki köyündesin. Belki sana o yetiyor ama gel bakalım İstanbul'a, Ankara'ya, İzmir'e, oraya büyükşehirlere bakalım geçinebiliyor musun asgari ücretlerle? Bu tür insanlar olayların farkında olmayan, yaşantısı olmayan insanlar.
22:21 Bunu insanları kale almamak lazım bugün. Keşke asgari ücret 28 değil 48.000 L olsa. Ha böyle de olsa yarın her şeye de zam gelir. Bu da ayrı bir denge. Ama şunu anlatmak istiyorum. Yaşam standartları açlık standardının altında olan bir asgari ücreti kabul edilemez. Mümkün değil ya. Tüin açıkladı açlıkla devletin asgari. Ha bir de bunu yapan patronlar var. Adam milyon dolarlar kazanıyor işçiye asgari ücret veriyor. Kardeşim olmaz ya. Adam mühendis adam diyetisyen, adam okumuş iktisatçı iyi yerleri bitir. Yok arkadaş illa bir asgari ücret verecekler yani 3 ay sonra veririz çalıştır. Türkiye'nin çok büyük kanası var. Bu asgari ücret meselesi İsviçre'de çok tartışıldı. İsviçre'de insanlar ne dedi biliyor musun? Asgari ücret eğer belirlenirse bu insanlar asgari ücrete göre maaş vermeye başlar. Sen adamı devlet olarak teşvik ediyorsun. Haksız mıyım? İstanbul'da
23:07 asgari ücret aynı olabilir mi ya Türkiye genelinde? Hayır. Büyük şeyler için asgari ücret farklı olmalı. Küçük şeyler için farklı olmalı. Bunu sen adalet her eşitlik adalet mi? Bu soruyu sormak lazım. Sana soruyorum. >> Mümkünat var. Bu bir 30.000 L kira var. Öbür tarafta 6.000 liraya adam oturuyor. Sence aynı asgari ücreti versen adama adamın geçinme durumu var mı? Ha keza asgari ücreti İstanbul'a uygulamak mümkün değil zaten. Kimse bunu uygulayamazdı. Ama genel manada bunu patron ona uygulatıyor. Adam asgariden başlatıyorsa e 3.000 L daha fazla veriyor. Bu kadar yani. Türkiye'nin çok büyük gelir sıkıntısı var. Yani para var ama dağılımı iyi değil. Nazımda 10 var sende 2 var. E tamam da Nazım senin hakkını yiyor. Farkında değil ama Nazımda. Ha tamam. O diyor ki oh rızkı yağdırıyor Mevlam bana. Tamam da oğlum
23:53 haramdan gelen rızkı ben ne yapayım ya? O yüzden burada mesela inkılapların da bu tarafa girmiş tabandan tabana yapıldığı için tabanın bir isteği olmamıştır. Yani taban şunu yapalım, bunu yapalım dememişti. Bakın bunları dikkatli anlayın. Bu dört defa sınav sorusu olmuştur. Türk inkılabının özelliklerini bilmeniz lazım. Devam. >> Belli bir ideolojinin ürün değil. >> Belli bir >> ideolojinin ürünü değildir. Ürünü değildir. Şunla yapalım. Bu olsun. Bunla buna. Hayır öyle bir şey yok. Biz orada özellikle bir de sorunları çözmek için yaptığımız inkılaplar da var. Şimdi gelelim inkılaplara. Aslında bu inkılabı ben size daha evvelden anlattım. O yüzden gene çok üzerinde durmayacağım ama bir mantık güteceğim size. Salt tatlı kaldırmasının harflerini saydırmıştım hatırlayın. 22'ydi. O zaman
24:40 ben şunu bileceğim ki 1 Kasım 1922'de 1. TBMM zamanında yapılmış en büyük inkılaplardan bir tanesidir. Saltat kaldırmak bir devlete son vermektedir. Neden? Osman oğlu, Orhan oğlu, Murat oğlu Bayat böyle gidiyor ve bu sülaleden biri olmak zorunda. İlla oğul da olmak zorunda değil ama oğludur. Peki oğul olmazsa amcası geçer. O ayrı konu. Sonuçta herkesin çocuğu olacak gibi bir durum yok. Bazılarında çok çocuğu var. Yüzdene sayılmıyor bile. Yani o da ayrı bir konu. Orada mesela Ekber Erşedi'i getiriyorsun ki orada taht kavgası olmasın. Osmanlı biraz duruma göre davranmıştır saltanata geçme konusunda. Şimdi normalde Vahdettinin oğlunun geçmesi lazım. Osmanlı Devlet'in devam etmesi neye bağlı? Vahdettin oğlunun geçmesine bağlan. Ondan sonra devam. Peki ben ne yapıyorum? Türkiye Büyük Millet Meclisi olarak saltanatı kaldırıyorum. Yani babadan oğula geçme
25:27 sistemini kaldırıyorum. Ve bunu ne zaman yapıyorum? Dikkat dikkat dikkat. Lozan 20 Kasım'da toplanmıştır kardeşim. Normal. Hatta 13 Kasım'dır. Millet gelmeyince 20 Kasım ertelendi. E kaç gün önce yapılan bir inkılap bu? 20 gün önce. E o zaman ben ne düşüneceğim o zaman? Nazım 20 gün önce yapılan bir inkılap Lozan'la bir ilişkisi olabilir. Ne ilişkisi? Lozan sonuçta Türkiye Büyük Millet Meclisi ile beraber yani Ankara hükümetiyle beraber yani Türkiye Devleti ile beraber Osmanlı Devleti de birlikte çağrıldı. O yüzden ben ne yapıyorum? Saltanatı kaldırıyorum. Saltanatı kaldırınca ne oluyorum? Osmanlı Devleti'i resmi olarak son veriyorum. Resmi olarak son verince de onların Lozan'a gitmesini o tarafın engelliyorum. Bütün meseleyi anladınız mı? Bütün mesele budur. O yüzden 1 Kasım 1922 çok miladi bir takvimdir. Dikkat.
26:14 Lozan görüşmeleri araya girdiğinden dolayı Evet. çok tepki aldığı durumlar da olmuşsun meclisin içinde falan. Ama saltanatın kaldırılması çok fazla tartışılamamıştır. Çünkü Lozan görüşmeleri başlayınca sürekli Lozan'dan TBM'ye bilgi akışa ve sürekli TBM'nin gündemi Lozan olunca saltanat kalması unutulmuş gitmiştir. Bak ben size bir şey söyleyeyim mi? O yüzden dikkat edelim. Şu tarih bizim için çok kıymetli. Ben her tarihe önem vermem. Beni az çok görmüşsünüzdür ama ÖSYM'nin bazı tarihlere karşı zafı vardır. Ne demek bu? 1 Kasım 1922. Çok ilginçtir. Mustafa Kemal bütün 1 Kasım 1922 Türkiye Büyük Millet Meclisi konuşmasını dinliyorum. Dinliyorum derken yani kitabını okuyorum. Bu kitabını okurken hep bir şeye dikkat ettim. Saltanat kelimesi mesela hiç kullanmıyor. Mesela ona 15 Kasım'da bir
26:59 daha soruyorlar. Paşam Osmanlı'ya son verdin. Saltanatı kaldırın. Bir 1 Kasım 1922 kararıdır. Bak ısrarla saltanat kaldırılması demiyor. Mustafa Kemal ne diyormuş? 1 Kasım 1922'de yapmış olduğumuz inkılap ya da 1 Kasım'da yapmış olduğumuz inkılap mesela 1928'de bir daha soruyorlar Paşam işte Osmanlı'yı kaldırdınız Osmanlı ileride yurt dışına çıktı falan ondan sonra diyor ki saat kaldık dem 1 Kasım kararı bizim için geri dönülemez bir karar bak şimdi o zaman ben Atatürk'ün bir gün 1 Kasım lafı içinde geçen bir sorusunun gelme ihtimali yüksek görüyorum. O yüzden sen bileceksin ki 1 Kasım'da ne olduğunu. Ondan sonra soruyu yapabilirsin sen. O yüzden hemen notunu al. 1 Kasım 1922 tarihini hemen şöyle defterini kez al. Dedi ki Ramazan hoca bu tarihi unutma.
27:45 Tamam. Unutursam unutmayan başka birisi yapar. Aynı neti yapsanız dahi tarih netimi daha fazla yapan tarih netini daha fazla derken 80'e 80 yaptık Nazım senle diyelim. İk sen de 80 yaptın ben de 80 yaptım. Sen vatandaşlıktan atıyorum bir soru fazla bana göre yaptın. Ben sana tarihten birisi aynı oluyor işte puan. Ben bunu anlatıyorum anlatıyorum insanlar şey yapmıyor. Aynı puan gelmez. İkimiz de 80'er net yapalım. Tarihimiz eee haricinde tarihimiz haricinde diğerleri aynı olsun. Tarihi ben tarihten bir fazla yapıyorum. Sen vatandaşlıktan bir fazla yap. Sallıyorum. Ben fazla yaptığımdan dolayı benim oradaki netimin daha fazla puansal anlamda gördüğünü. O yüzden tarih derste bir net çok şeye bedel. Senin atama yerin, atama zamanın, atandığın eee işte kurum, ilçe, il neyse
28:31 çok önemli. O yüzden biz ne yapacağız? Ramazan hoca bana ne dedi? 1 Kasım'ı bileceğim. Bileceğim. O zaman mesela 3 Kasım'da Hakimiyet-i Milliye gazetesi bir devrin sonu başlığını attı. Neyle alakalı olabilir bir devrin sonu ya? He >> sağ tatık kal. Ben kafayı çım. Ramazan hocam bana ne? 1 Kasım 1922 dedi. O zaman 3 Kasım'da hakimiyeti milli bir çıkan gazete haberi neyle alakadar olabilir? Ha 5 Kasım 1922'de Osmanlı sadrazamı Tevfik Paşa. Artık mührük verecek kimse kalmadı. Ben kime istifamı sunayım dedi. Bak işte bu duruma neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisi? Cevap ne? O yüzden ben saltanat kaldırmasını iki yönlü soru bekliyorum. Bir 1 Kasım
29:18 Mustafa Kemal'in saltanat kelimesini asla kullanmayıp 1 Kasım kelimesini kullanması. İki dikkat Lozan'a giderken yapılması çünkü iki devlet vardı artık hatırlayın. Bir Türkiye Devleti bir İstanbul yani Osmanlı Devleti. İki devletin ulusal çıkarlarımıza ters tutmesi. Lozan'a her iki devletin birlikte çağrılması bu inkılabın yapılmasını tabii ki eee etkenlerinden bir tanesidir. Zaten ulusal egemenin önünde bir engeldir. Tek başına olan bir yerde ulus egemenden bahsetmek mümkün değildir. Hadi bakalım. saltanatı kaldırmasının nedenleriyle başlay >> Osmanlı Devleti Lozan görüşmesi >> Osmanlı Devleti'nin >> görüşmeler >> Lozan görüşmelerine Evet. >> Davet edilmesinden dolayı Evet. ortaya
30:04 çıkabilecek bir kargaşayı >> ortaya çıkacak bir kargaşayı >> he >> böylece >> he >> tek >> önleme lozan'a tek gitme isteği. Doğru mu? Lozan'a tek gitme isteği. Evet devam etım. >> Ne? >> Yönetim iki başlığa son verme. >> Nazım gene kelimeleri yutmaya başladın ha. Yönetimde çift başlığa son verme değil mi? Evet. Devam lazım. >> Devlet idaresinin laikini sa >> devlet idaresinin >> laikleşmesini sağlama. Bunu nerede anlattım? Atatürk ilkelerinde anlattım. Saltat kalması niye laiklik? Laikleşmesini sağlama. Evet.
30:52 >> Nazım bir daha söyle. >> Ulus egemenliğini hayata geçir. >> Sesli ulus egemenliğini hayata geçirme veya ulus egemenliğin önündeki en büyük engeli kaldırma. Bir daha söyleyelim. O var mı? Herhangi maddede lazım. Devam ed iki maddeyi sen yaz. >> Cumhuriyet idaresine ortama >> Cumhuriyet idaresine ortam hazırlama. Evet. >> Monarşi ve aile idaresi >> ne? >> Monarşi ve aile idaresi anlayas. monarşi ve aile idaresi anlayışına son ver anlayışına son verme. Sizler de biliyorsunuz ki 1 Kasım 1922'den yapılan bu olaydan sonra eee saltanatık kaldırması kararı Vahdettin'e
31:37 bildiriliyor. İstanbul hükümeti tamamen laf edilmiş oluyor. Hatta dedim ya Tevik Paşa lan ben kime artık istifamı sunacağım koca baş şeye sunsam zaten devlet yok artık. Daha sonra sizler de biliyorsunuz ki Malayazırlıcısıyla eee kendisi vahdetin ve etrafı çevresi eee şeye gitmiştir dersen yurt dışına gitmiştir. Böylelikle Osmanlı Devleti'nde Osmanlı hanedanının yurt dışına bir kısmını sadece Vahdettin'in şeklinde bakın bir daha sorum hanedanı öyle bir kişi iki kişi değil yüzlerce kişi var. Çünkü onun torunu onun oradan torunu onun oradan torunu Abdülmecid'in oğlu Abdülaziz'in oğlu Abdülhamitlerin çocukları öyle düşün. Meş Mehmet hanedan dediğin şey sülale. Şu an sadece Vahdettin ve ekibi dışarıda. Anlaşıldı mı bütün durum? Bunu bilin yani. Evet. Geldik buraya. Tabii gelişmelerinden bahsetmek lazım. Eee,
32:24 saltatı kaldırırken elbette ki bunun teklifini verenler değil mi kardeşim? O önemli. Yine bu salatı kaldırmasına neden olan gelişmeler bir de sonuçları var. Hadi şu gelişmeleri söyle bakalım. Konferans öncesinde >> Evet. Görüşmeleri davet alan >> öncesinde görüşmeler için davet alanik hazırlıklara başlamış. >> Tevfik Paşa hazırlıklara başlamış. Evet Nazım hareketi >> başlamış. Ancak Mustafa Kemal'in harekete geçmesiyle bu durum engellenmiştir. Bu durum engellendi. Evet. Devam. Meclis kuratın
33:11 son verdi kuruluna getirilen evet >> saltanatın varlığına son verme konusu. >> Saltanatın varlığına son verme konusu. Evet. >> Birçok >> birçok >> he >> kaldırmakta karar. >> E teklifi kim sundu? Karar verild. Evet. Bakın son Osmanlı padişahı Vahdettin. >> Son Osmanlı padişahı Vahdettin. Evet. >> Halife sıfatıyla >> yurt dışılmış. >> Evet.
33:56 >> Yurt dışına çıkarılmış. Bir saniye. Ve Tevfik Paşa hükümeti. Evet. son vermiştir. >> Hükümetine son verilmiştir. Burada bir şey dikkat ettireceğim. Osmanlı Devleti'nin son padişahını herkes bilir Vahdetini bilir. Ama son saldıramını bilemez. Bu çıkan bir sınav sorusudur. Osmanlı Devleti'nin son saldıramı Tevfik Paşa'dır. Dikkat zaten şey kısmında da anlatacağım. Evet. 3. madden lazım. TB'nin hareketi kalmasından sonra >> ne? TB'nin hareketi kaldırmasından sonra >> Evet. Evet. >> Ne yapıyorsun ben? Anlamadım ki. Ben de diyorum başka bir madde yazdıracak. Ver
34:43 Nazım okuduğunu da okuyamıyorsun. Kurban olduğum. >> Ondan sonra Nazım'ı zorbalıyorsunuz hocam. Böyle yapıyoruz. Biz çok üzülüyoruz Nazım'a. Neyine üzülüyor Nazım? Kendine üzülmüyor. Evet. TM'nin >> halifelik. >> Halifelik diyorsun hala ya. >> HBMM bitirelim. >> Naz nereye okuyun? Şu okun da çok karışık madde ya. >> Ya niye karışık madde lazım? Niye okuyamıyorsunuz oğlum? Ver şunu ya. >> Allah Allah >> değil mi? Evet. İngiltere harf kendisi Müslümanlar kusu bundan sonra İngiltere'da çekand yapması üzerine. Tamam Abdülmecid Efendi geldi desene be adam ya. Allah Allah uzatıp duruyorsun. Mantıksız gel. [kahkaha] >> Mantıksız gelmedi. Sen okuyamıyorum demiyorsun da. >> Evet şöyle yazıyorsunuz arkadaşlar. Şöyle anlatayım ondan sonra anlamanız için. >> Biz saltanatı kaldırdığımız zaman halife olarak kim yurt dışına çıktı? Vahdetin.
35:28 Vahdetin hangi sıfatta çıktı? Halife. Halife-i müslimin. Yani Müslümanların halifesi. Bunu kullanabilme durumu olabilir mi bize karşı? olabilir. Bunun üzerine saltanatı kaldırmasından 4 gün sonra yani 5 Kasım'da Türkiye Büyük Millet Meclisi hatta belki ileriki zamanlar çok az bir zaman sonra halifelik şeyini Vahdettin'den kaldırmıştır. Yani halifelik sıfatını Vahdettin'den almıştır. Yeni halife seçmiştir. Son halife Abdülaziz'in oğlu Abdülmecid Efendidir. Son Ali ve Fahdettin değil. Neymiş? Abdülmecid Efendi ü defa sınav sorusu oldu ya. Ben oraya Vahdettin yazıyorum. Herkes Vahdettin yapıyor ya. Olur mu ya arkadaşlar? Doğru öğrenelim tarih. Son halife. Hangi kurum seçmiş bu arada halifeyi? Türkiye Büyük Millet Meclisi
36:16 seçmiş. Halifelik sağanını Vahdettin'den kim kaldırmış? Yine Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu kaldırmış. Yani halifeliği Vahdettin'den de kaldıran TBMM'dir. Yeni halifeyi seçen de yine TBMM'dir. Şimdi o zaman biz de diyoruz ki halifelik sanını alan Vahdettin'den önce Busan kaldırıldı. Sonra yeni halife olarak değil mi? Abdülmecid Efendi seçildi. Abdülmecid Efendi seçildi. Ha demek ki ben saltanatı kaldırınca yerine de ne olmuş? Abdülmecid Efendi yeni halife
37:04 olmuş. Evet sonuçlar şimdi mantık düşün. Saltat kaldırsam Osmanlı Devleti resmi olarak sona erer. 1. Lozan'a Türkiye Büyük Millet Meclisi yani Türkiye Devleti tek olarak gider. 3. Ancak benim saltatı kaldırmamla beraber bende bir sorun ortaya çıktı. Benim yeni devlet başkanım ne olacak? Benim yeni olacak. Bize öyle bir sistem daha oturmuş vaziyette değil. Sonuçta 1 Temmin mantığını sizler de biliyorsunuz. Türkiye Büyük Millet Meclisi vardı. İcra vekilleri daha sonra ikiye ayrıldılar. Sonra biliyorsun başkomutanlıkla tebime tüm yetkileri Mustafa Kemal'e verildi. Yani farklı bir ortam var. Şimdi bizdeki sorun şu. Öbür tarafım belliydi. Öbür tarafta ne var? Vahdettin var. İstanbul hükümeti var. Doğru mu? Rejimde atıyorum meşudiyet ya da işte eee Mesut Monarşi bir şey var ama yani bize ne var? Bize rejimin ne olacağı belli mi? Değil. Belki de Mustafa Kemal atı dedi ki
37:49 kardeşim padişahlık bu ülkede devam etsin. Saltanat devam etsin benden gitsin. Ya da gel Kazım buraya gel İsmet buraya siz cumhurbaşkanı olun. Ben kendi köşeme çekilim ki Mustafa Kemal'e birçok kişi saltan beni mücadeleden sonra paşam sen de artık dinlenirsin. Hani öyle bir diyorlar ki paşaya hani bu saatten sonra bir daha çalışmazsın. Bak bu kadar yorgun düşün ettin. Şu oldu, bu oldu. Hani cumhurbaşkanı olsan dahi istifa edersin. Bu ülkede seni onursal cumhurbaşkanı seçermiş gibi yapalım diyen de çok oldu. Bunu bilin. Çok yakınları dedi. Hatta hal dedip adı var dedi mesela. Yani demek istediğim şu ki saltatlık kaldırılmasından sonra devlet başkanlığı ve rejim sorunu ortaya çıkmıştır. Devlet başkanlığı ve rejim sorunu ileride cumhuriyetin ilanıyla çözülecektir. Evet. Söyle bakalım. Devletin laikleşmesi yolunda >> bir devletin laikleşmesi yolunda
38:37 >> ilk ciddi adım atıldı. İlk ciddi adım atıldı. Evet. >> Osmanlı Devleti varlığı resmi olarak sonu. >> Osmanlı Devleti resmi olarak sona erdi. Resmi olarak sona erdi. Evet. Devam. Türk milletinin tek temsilcisinin >> Türk milletinin tek temsilcisinin Evet. >> TBMM olduğu ortaya konu. >> TBMM olduğu ortaya konuldu. Evet. >> Ulusal egemenliğin ders >> Evet. >> Ulusal egemenliğin gerçekleşmesi yolunda önemli bir adım atandı. Önemli bir adım
39:25 atıldı. Atandı diyoruz ya. >> E değil mi? Allah elimizi dilimizi Allah Mahmut ağzımı dilimi bağla diye. Ben bir cümleye gireyim bak. Evet. >> Rejim ve devlet başkanlığı sorunu. >> Rejim >> ve devlet başkanı >> ve devlet başkanlığı sorunu ortaya çıktı. Sorunu ortaya çıktı. Bu ileride neyle çözecek? Bir kere daha söylüyorum. Cumhuriyetin ilanıyla çözecek. Ancak ben cumhuriyetin ilan edilmeden önce bir şeye çok vurgu yapmak istiyorum. O da şu dedim ya bazı tarihlerde bazı kronolojik gelişmeleri bilmeniz lazım. Bunlardan bir tanesi tabii ki ve tartışmasız Ankara'nın başkenti ilanıdır. Dikkat hemen notunuzu alıyorsunuz. Şöyle diyorsunuz. Ankara cumhuriyetin
40:11 ilanından 16 gün önce ne olmuştur? Başkent ilan etmiştir. Makar kelimesi vardır Arapça. Makar ne demek? Yani merkez başkent. Tamam. Bir kere daha söylüyorum. Ramazan Hoca dedi ki, "Yaz notuna yaz." Ramazan Hoca dedi ki, Ramazan Hoca dedi ki, "Kronolojik sorularda ki size kronolojik soru gelebilir. Beş tane olay verir. Beşini de kronolojik olarak şey yapar. Ne der? Sıralader. Ama öğrencilerimizin bilmediği bir nokta şu. Cumhuriyet ilan edildi de Ankara başkent olduğu değil. Ankara başkent olup daha sonra cumhuriyet ilan ediliyor. Bunu da böyle bilirim. Doğru mu lazım? Ankara'nın başkenti olmasının teklifini de İsmet İnönü vermesi. Bu arada saltanatın kaldırması teklifini daha kimin verdiğini Nazım söylemedin. Ben sana
40:57 ısrarla diyorum ki saltanatın kaldırmasının teklifini kim verdi? He beyefendi bir araştır bakayım bir. Hadi bir gir bakalım senin çalışmayan internetine. >> Oğlum ben burada soru soruyorum. Öğrenci oradan buluyor. Bizim bizim Nazım kim verdin abi? Çok ilginç bir adam verdi. Lozan'a da giden bir adamdır o. Lozan heyetinde de var. O vermiştir mesela. Aha aha geliyor. >> Aha geliyor. [kahkaha] >> Rızaur. >> Doktor Rıza Nur vermiştir. Başka o zaman saltanatı kaldırması teklifini kim verdi? Halifeliğin kaldırması teklifini kim verdi? Bazılarını bilmek zorundayız. Evet. Ankara'nın başkenti ile ilgili ilk notumu yazıyorum. Bak not ben bilerek notu buraya veriyorum. O kitapta yazm şunu bilmeniz lazım.Anın
41:43 ın başkent olması cumhuriyetin ilanından önce yaşanan bir gelişmedir. Tamam. O yüzden hangi sorularda dikkat edeceğiz biz? Kronoloji sorularında muhakkak iyi dikkatle buraya bak. Muhakkak diyorum ikisi birlikte verilir. Ha demek ki ÖSYM şöyle yapmıyor. Bir saltanatı kaldırması, iki cumhuriyet ilanı, üç halifeliğin kaldı. Sırala öyle sıralama lan. Herkes yapar o zaman oğlum. Öyle olur mu lan? Adam oraya
42:28 Ankara'nın başkentini de koyuyor. Çocukluk lan bu cumhuriyet ilandan önce miydi şimdi sonra mıydı? O yüzden ben ne diyorum? Ankara cumhuriyetin ilanından önce başkent ilan edildi. Tamam. Az sonra cumhuriyet ilan. Her ikisine de 101 pare Ankara Kalesi'en top atışı yapıldı. Yani 16 gün arayla iki tane büyük gelişmeye Ankara sahip olmuştur. Kıymetli dostlar o zaman Ankara'nın başkent oluşunda İsmet İnönü ve 14 arkadaşın etkisi çok büyüdü. Bu arada şunu da söyleyeyim Mustafa Kemal bugün Türkiye'de birçok siyasetçi Ankara'yı çok sevmezler. Evet, meclis buradadır, bakanlıklar buradadır ama Ankara'da böyle çok yapılacak bir şey bulamadıklarından dolayı Ankara'yı çok sevmezler. Nereyi severler? İstanbul'u. Türkiye'nin zaten fiili başkenti normalde Ankara gibi gözükü resmi
43:14 başkent. Öyle diyeyim aslında fiili başkenti İstanbul. Ekonominin yönlendirildiği yer Marmara'dır. O yüzden İstanbul'a giden milletvekili zaten sayısal anlamda İstanbul milletvekili fazladır. Değerli arkadaşlar Mustafa Kemal Asok İstanbul taraftarı hiçbir zaman olmadı. Hem İstanbul'da başkenti ilan edip aslında Osmanlı Devleti'nden belki son kalan düşünceleri de orada yıkabilirdi ama ileriki zamanlarda devletin özellikle Trakya bölgesinden tekrardan işgale uğrama durumundan dolayı İstanbul başkentliğini Ankara'ya içeri bölgeye taşımıştır. Bunun iki tane yolu vardı. Bir tanesi demir yolu ulaşımı. İki Ankara halkının özellikle milli mücadeleye çok büyük katkısı. İnsanlar evlerinden kiramitlere kadar söküp götürdüler. Ankara halkı kendi arasında para topladı. Eee Ankara'da Mustafa Kemal'in 27 Aralık 1919'da karşılanışı birçok faktör var Ankara'da olmasını ve
44:00 Ankara halkının özellikle Mustafa Kemal eee biliyorsun Ankara'dan milletvekili seçti TBMM'ye. Cumhurbaşkanı gene Ankara'da oldu. Yani asıl hayatının bir döneminde Ankara aslında milli mücadelede hani diyoruz ya hayatını etkileyen beş şehir. Acaba neden Ankara yok? Ben hep düşünürüm. Halbuki Ankara'yı sevmiştir Mustafa Kemal. Onu baştan söyleyeyim. E merkezi buraya taşıyan adamın hayatında Ankara'nın etkisi olmama ihtimali var mı? Yok. Ama etkileyen beş şehir arasında mesela bulunmamakta. Artı İstanbul'a biraz da özel gıcığı olmuştur. Ama dikkat edin vefat ettiği yer neresidir? Dolmabahçe. Evet. İstanbul'dur. Normalde Mustafa Kemal oradan zaten nakli bu tarafa yapıldı. Naşı ama normalde nerede vefat etmesi beklenir? Aslında baktığınız zaman Ankara'da mesela belirli bir süre Mustafa Kemal İstanbul işgalden kurtulduktan sonra gitmiyor. Evet. Bak ben size söyleyeyim. Mustafa Kemal
44:46 İstanbul' ne zaman ziyaret etmiş bir bakalım. Yani işgalden kurtulduğu halde ne zaman tekrardan ziyaret etmiş? Hemen gitmedi. Biraz bekledi. Yani demek istediğim biraz İstanbul aşı bir adamdan bahsetmiyoruz. Mustafa Kemal Esan Mustafa Kemal genelde iç Anadolu, Doğu Anadolu özellikle daha sonraki yıllarda Mersin, Adana, Hatay muhabbetinden dolayı, Hatay sonundan dolayı genellikle o bölgeye daha çok aşırı neşir olacak. Ama şunu da söylemek lazım. Ankara'nın başkenti olmasında özellikle Trakya bölgesinden gelecek saldırılarla alakalı bir durum ki bunu ileriki zamanlarda ne kadar önemli olduğunu Dünya Savaşı'nda sırasında göreceğiz. Türkiye fiilen Dünya Savaşı'na katılmamıştır ama her zaman bir Alman tehdidi, Almanya'nın ittirmesiyle bir Yunan tehdidi ve Bulgar tehdidini hep görmüştür. O yüzden o bölgeye çakmak hattı denilen bir hatta yapmıştır Teci Çakmaktan kaynaklı ve o
45:31 bölge istikamlar kurmuştur. Ne demek istiyorum peki? O bölge neyi koruyor? İstanbul'da bugün Çanakkale savaşlarını biz kazanamasaydık eğer ilk işgal edecek yerimiz İstanbul'du. O yüzden İstanbul'u biraz daha içeri taşı. Şimdi Ankara'ya gelmek kolay. Sana söyleyeyim kardeşim. Evet arkadaşlar Ankara'ya gelmek kolay mı? Düşünebiliyor musun? Bir yabancı ülkesiniz ve bir yabancı ülkenin işgali ancak şöyle olabilir. Ankara'ya hava indirme yapabilirsin askerlerini. Bizimkiler seni havada vurur. Açık söyleyeyim. >> Evet. Evet. Şaka değil. Gerçekten o iş oraya geldiği zaman seni havada öldürürler. Öyle sen aşağı falan inemezsin. Öyle. O eskidendi. O zamanında yokluğun, yoksulluğun, ekonomik krizin, Osmanlı Devlet'in sürekli sürekli savaş kaybetmesinin psikolojik etkisinin şeyiydi. İnsan
46:17 psikolojisi tekrardan düzeldiği zaman, nesiller geçtikten sonra tekrardan savaş pozisyonu alan bütün milletlerde tarih hafızası gelişir. O yüzden bu kadar film, dizi Boşertrde çekilmiyor asla değil. Asla ben bir şeyin tesadüf olduğuna inanmam. Özellikle dizi sektöründe. O yüzden ben ileriki yıllarda Türkiye'nin en korunaklı yani Ankara'nın neden başkent olmasını ileriki zamanlarda bir daha anlayacağız. Eee, olumlu ve olumsuz sonuçlarını. Kara harekatı dünyanın en zor olan yerlerinden bir tanesidir. Ankara. Yani Ankara'ya gelebilmen için ha düşünsene Hatay'dan Allah korusun Adana'dan veya öbür taraftan Sinop'tan, Kastamonu'dan gelmeye kalktın. Sen geçene kadar Ilgaz'ı Hı. >> Yok >> tabii. Hiç öyle öyle düşünüldüğü gibi falan. değil. Bir de işin ilginç tarafı Ankara'nın çevresi, Ankara halkı da yani
47:04 vatansever bir topluluktan oluşmak. Gerçekten günümüzde de birçok anketli olsun, birçok işte ne bileyim sosyal deneylerde falan olsun işte Kastamonu öyle, Çankırı öyle, Ankara öyle, aşağı tarafı Konyası bu tarafı eskişey biraz korunaklı. >> Bolu'yu da atlamayalım. Hadi o da var. Özellikle Dört divan halkı. Doğru mu kardeşim? Ankara'nın başkent ilan edilmesi bana göre olumlu bir gelişmedir. Evet, kolay değildir. Çünkü bütün devlet kurumlarının buraya taşınması yılları alacaktır. Bugün Kızılay'ın olması, bakanlıkların olması yıllar sonraki bir gelişmedir. Ankara'nın merkezi Kızılay değil, ulustur. Osmanlı devletinde de zaten ulustur. Kale ve çevresidir. Hiçbir zaman unutmayın. Kalenin eski isimleri Hisar diye atlattırlardır. O yüzden Hisar mahalleleri, burç mahalleleri, Osmanlı Devleti'nin yaşadığı kale mahall niye? Niye yükseğe çıkmış Osmanlı? Hem sel, taşkın ve depremden korunabilmek
47:49 için hem de olası bir askeri harekette biliyorsunuz kale alınmadan fetih sayılmıyor. E kaleyi alabilmenin için yukarı çıkman lazım. Aşağıdan yukarı mı çıkan avantajdır? Yukarıdan aşağı atan mı? Anladın? O yüzden yukarıdan aşağı bir şey yuvarlamak, bir şey dökmek, bir şey ateşlemek artı yukarıdan aşağı kimsenin bilmediği gizli tüneller yapabilmek Osmanlı Devleti'nin büyük satı mesela Osmanlı Devleti'in çok sarp kayalarıaki kaleleri fethetme yöntemi kale sartan sonra tüm su iletişimi kesmeleri ve insanlar biliyorsun yiyecek yiyebilirler ama susuzluk çok zor iştir. Bir de oraya bir yaygara çıkartır. Sularınızın hepsini zehledi. Hadi hayırlı uğurlu olsun bir tane içmez. İçmeyince de o kale çoğunlukla zaman teslim olmuştur. Yoksa Osmani bugün mesela Türkiye'de Afyon Karahisar Kalesi. E şöyle bakıyorsun ya la diyorsun. Hep sizde de öyle olmuyor mu lan? Ankara kalesine çıkıyorsun
48:38 la. Bebek arabası sürüyorum ya. Bebek arabası bildiğin. Bebek arabası şeyde etnograf oradan yukarı doğru. Lan kardeşim sonra diyorsun lan bu bizim herkesin şeyidir bu. Lan zamanında nasıl yapmışlar? Zamanında burada nasıl yaşamışlar? Nasıl insanlar bunlar? Ecdada saygı duyuyorsun. Evet. Kaleleri ziyaret etmenin en güzel tarafı ecdada saygı duymaktır. Çünkü bir o kaleleri sen yapmadın. İki o kalelerin dibinde sen yaşamadın. O kaleler ilk ateşin oraya açıldığını sen bilmiyorsun. Kale mahalleleri diğer adı Hisar mahalleleridir. Hisar, Hisarcık, Hisar Önü hep bu isimlendirmelerdir. O yüzden Osmanlı Devleti'nde başkent evet İstanbul'du ama unutma Osmanlı Devlet'nin bir sınır da Arnavutluktu. Bir sınır da Macaristan'dı. Yani İstanbul baktığın zaman Osmanlı sınırları içinde arada kalıyordu yani.
49:24 Ama şimdi Türkiye sınırları içinde Ankara'nın olması İsmet Önü ve arkadaşlarının teklifidir. Başla. >> Lozan'dan sonra >> Lozan'dan sonra Evet. >> İstanbul >> 6 >> Ekim 1923'te >> Evet. >> İnf kuvvetleri tarafından boşaltılmıştır. >> İilaflarca boşaltıdı. Evet. İstanbul itaat ettiği İstanbul aynasından sonra >> Hı hı. >> Merkezi sorunu ortaya çıkmıştır. >> Evet. Hükümet merkezi sorunu ortaya çıktı. Hükümet merkezi sorunu ortaya çıktı. Evet. >> İsmet Paşa Ankara'nın başkan komisun >> İsmet Paşa. Evet. >> Ankara'nın başkentun öngöreni.
50:09 >> Ankara'nın başkent oluşu. Evet. Öngören maddeyi. >> Öngören maddeyi. Evet. >> 9 Ekim 1923. >> 9 Ekim 1923'te >> 1923'te TBMM'ye 14 arkadaşıyla bir sınavda 14'ü de vurguladı. O yüzden ben de vurguluyorum. TBM'ye 14 arkadaşıyla birlikte sundu. Birlikte sundu. Evet. >> 13 >> 13 Ekim. Biz Ankaralılar bunu kutluyoruz biliyorsunuz. 1923'te Evet. >> TBM'de kabul edilen tek maddelik >> TBM'de tek maddelik yasayla >> Evet. yasayla Ankara başkent ilan edilir. Ankara başkent ilan edilir.
50:56 Normalde 25.000 nüfusa sahip çok yangın da var bu arada. Çok anlatılmayan çok yangınlar var Ankara'da. Ankara yangını var sonra Seli var falan. Bayağı nüfus düşüyor. Evet. Ankara'nın ilçelerinde yaşayanlar çok. Kızılcamamda, eskiden Güdül'de, eskiden Haymana'da, Çamlıdere'de. Ama Ankara merkezde yaşayan çok azdı. Bugün Ankara merkez doldu. O ilçeler boşaldı. İlçelerdeki tüm arkadaşlar Ankara merkez geldi. Şimdi Ankara merkez nerelisin Kızcamak? Neresin Koçar? Neresin? Bala neresin? Aymana neresin? Kazan. E sorsan hep Ankara'nın ilçeleri. Oradan buraya iş imkanı için gelmişlerdir. Olay budur. Şu tamam mı? Şurası yani Ankara'nın başkenti ilan edilmişse şuraya kadar ben ne yapıyorum? Bir genel tekrar yapıyorum. Hazır mıyız? bir dört defa sınav sorusu olması meselesiyle eskiden çok geliyordu. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk inkılaplarının özelliklerinden biri değildir diye geliyordu. Son
51:42 zamanlarda gelmiyor ama bilmenizde gerçekten fayda var. İki şu tarih Evet. Senin doğum tarihin neymiş Nazım? >> Evet. Nazım hocanızın doğum tarihi 1 Kasım 1922'dir. Hala yaşıyor. Kaç yaşında olduğun lazım? >> 104 yaşındasın lazım. Allah bir dalya daha nasip etsin. >> Evet. 1 Kasım 1922 Nazım hocanızdan aklınıza gelecek. Nazım hocanızın doğum tarihi 1 Kasım 1922. Artık bundan sonra her sene Nazım Yaşar'ı 1 Kasım 1922 gördüğünüz zaman Nazım hocanın doğum günü ben mesaj atayım 105. yılını kutlayım 106. yılını kutlayayım diyebilirsiniz. Sizlerinki değil sizlere ayrı geleceğim. Evet saltatı kaldırmasının nedenlerinde en önemli mesele Lozan'ın her iki tarafın birlikte
52:29 çağrılmasıdır. Ancak bunun yarattığı sorunu bilmeniz lazım. 2 artı teklifi kim verdi? Bir kere daha söylüyorum. Teklifi Rıza, Nur ve arkadaşları vermiştir. Doğru mu Nazım? Heh. Bunu bilmeniz lazım. Bak kırmızıyla yazdım. Geldim. Osmanlı Devleti'nin son sadrazamı kimdir? Tevh Paşa. Doğru mu? Şurada da zaten notumuzu verdik. Dikkat. Bu saltanat kaldırınca, Vahdettin yurt dışına çıkınca halifelik de kendisinden önce san olarak TBM genel kuruluna kaldırıyor. Dikkat Abdülmecid Efendiyi kim seçti? Bak bir gün bu soru gelir. Yazar oraya. Şerifka Vekaleti yazar oraya. Şehrüstanlık Babı Meşat Dairesi yazar oraya. İçişleri Bakanlığı yazar
53:15 oraya. Genelkurmay Başkanı. Maarif Bakanı. Ya sen bir kere eski isimleri bilmez anlayamadan ki. Lan Genelkurmay ne? Erhan Harbiye ne? O yüzden bilmeniz gerekeni söylüyorum. Hiçbiri değil. kanunla gelmiştir. Kanunu da yapan TBMM'dir. Abdülmecid Efendi son halifedir. Zaten birazdan halifikte göreceğiz. Sonuçları bir Osmanlı Devletin resmi olarak sona erdiren gelişme nedir? Saltanatı kaldırmak. Laiklik yolunda ilk ciddi atım adım tabii ki saltatı kaldırması. Lozan'a kim gidiyor? Türkiye tek gidiyor. Ulus egemenliğin yolundaki en büyük engel kaldırılıyor. Dikkat dikkat dikkat. En çok gelen iki sınav sorusu. Rejim ve devlet başkanlığı sorununu oluşturan durum nedir? Cevap saltanat
54:00 kalması. Soruyu değiştiriyorum. Saltanatın kaldırılmasının yarattığı iki sorun nedir? Rejim ve devlet başkanı soru. Neyle çözüldü? Cumhuriyet inanıyla. Ancak biz kronolojik gittiği için önce Ankara. Ankara dikkat teklifi sunan kim? İsmetin Ödür. 14 arkadaşlar. Zaten bir sınavda da öyle geldi. 14 diye geldi. O yüzden 14 yazdım. Bunu da bilin ama neyi bilecektin? Şu not çok önemliydi. Yazdı sana kronoloji. Çok ilginçtir. Cumhuriyetin ilan edilmesiyle alakalı kronolojik sorularda eee saltatı kaldırması zenzat saltatık kaldırması en önemlilerden ilki biliyorsun zaten. Hemen bir diye işaretledim. Sonra ne yazıyor? Cumhuriyet ilanı. Sonra Ankara'nın başkentu. Sonra halifeliğin kaldırması. Sonra atıyorum soyadı kanunu. Beşliği veriyor sana. Bir kere şunu diyeceğim. Saltatı kaldırması. Hani
54:46 ilk diyeyim. Soyadı kanunun neresi? Sonlarda bir kere ilk ve sonu bulunca araya kalıyorsun. Şimdi tamam araya kalıyorsun da seçeneklerde de üç seçeneği anca düşürürler. Orada ben neyi bileceğim? Ben Ankara'nın başkentini cumhuriyetin ilanından önce bileceğim. Anlaşıldı mı? Bunu bilirsen soruyu yaparsın. Senin için 5 saniye ama bilmeyen bir adam için hayatta o soruyu yapamazsın. >> Sadece neyi bilir? 29 Ekim 1923 Cumhuriyeti İlahı. Tamam. Başka yok. [kahkaha] Sınavda ben görüyorum oğlum sınavda yalnak çocuk kendi kendine konuşuyor ya. O soruyu çözerken o beyinle konuşuyor. Bilmeyen adam için ne kadar zordur ya. Bilmediğiniz bir şeyden sürekli soru lan abi insan bilmediği zaman ne anlıyorsun zaten. Sınav günü ben anlıyorum o
55:32 psikolojik şükür. Ben sonuçta 27 tane soruya bakıyorum oturuyorum. Kaç dakikam alıyor? 5 56 dakika sonra oturuyorum ta sınavın sonuna kadar herkesi izliyorum. Yapanı da görüyorum yapamayanı da görüyorum. Terleyeni de görüyorum. Sese gireni de görüyorum, girmeyeni de görüyorum. Çok rahat da var mesela. Çok rahat. Yani o kadar rahat ki onun sınav için hazırlanmadığını anlıyorsun. Tabii onu da görüyorsun. Arkadaşlar bu ne rahatlık olacak ne çok kaygı ol, çok dengeli bir şey olması lazım. Tamam. İnşallah sizin için olacak. Evet. Diğer tarafa geçtik. Cumhuriyet ilan ediyoruz. Evet geldik cumhuriyetin ilanına. E tabii ki cumhuriyetin ilanını en büyük hazırlayan neden? saltanatı kaldırmasından sonra ortaya çıkan devlet başkanlığı ve rejim sorunu zaten bunu çözeceğiz. Bunun için ancak bir olay
56:19 oldu arkadaşlar. Dört tane icra vekilleri redim biliyorsun. Birincisi Mustafa Kemal Atatürk'tü. Daha sonra sizler de biliyorsunuz Fezi Çakmaklar kurdu. En son Lozan görüşme dikkat Rauf Orbaydı. Lozan onaylandığında kim varmış? Rauf Orbay. Hatta İsmet Önü ile Rauf Orbay'ın arası açılacak. İsmet Ünlü'nün mesela Lozan konferansından imzalanmış şekilde geri dönecek. Rauf Forbay onu karşılamaya bile ekleyecek zaten. Sonra Rauf Forbay istifa edecek. En son Alifetih Okyar kuracak. Ancak Alifet Okyar'da şöyle bir durum ortaya çıkıyor. Alifet Okyar mesela meclis hükümet sisteminde neydi? Bakanlar tek tek oylamayla seçiliyor. Mesela diyor ki Ali Ferit tek olsun nazım. Dahiliye vekil o olsun diyor ama onu seçmiyorlar. Şu olsun diyor. Ali Fatih Cebesoyu gidiyor başka bir adam seçiyorlar. Böylelikle bunun üzerine baktı ki kendi adamlarını seçemiyor. Bunun sebebi ne? Meclis hükümet sisteminden kaynaklı. Bunun üzerine ne olmuştur? Meclis
57:06 hükümet sisteminin yaratmış olduğu bu hükümet bunalımı meselesindeki bütün mesele şu. Alif Petker istifa ediyor ayın 24'ünde. 23'ünde bak 29u 6 gün var. Sonra ona muhalefet edenler kendisi hükümet kuramıyor. Bunun üzerine 28'inde Mustafa Kemal Çankaya'da toplantı yapıyor ve 29'da cumhuriyet ilan ediyor. Bir kanun tasarısıyla ve 1921 anayasasında da ilk değişiklik yapılıyor. Cumhuriyet ilanının rejiminin, devletin rejimi cumhuriyetin maddesi ekleniyor. Peki böylelikle devlet başkanlığı, cumhurbaşkanlığı denilen bir sistem ortaya konuyor ve Mustafa Kemal o gün oraya katılan neredeyse 158 milletvekilinin oyuyla seçili. Normalde eee 334 milletvekili var. Bak neredeyse yarı yarıya değil mi? Yarı yarıyadan daha az bir şekilde Cumhurbaşkanı. Neden? Çünkü çoğu
57:52 milletvekili aynı zamanda biliyorsunuz farklı işlerde çalışıyor. Öne Kazım Karabekir komutan oradan gelemiyor. Atıyorum Refet Bey bir yerden gelemiyor. O öbür taraftan gelemiyor. Kimi kaymakam var kimi vali var. O yüzden çok az bir oyla ama az derken oyun tamamını alıyor. Ayrı konu. Az bir katılımla öyle söyleyeyim. Yarı yarıda Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ümüz seçiliyor. İlk başbakanlık görevinde, hükümeti kurma görevinde İsmet İnönü'e veriyor. Tamam. Mesela orada Kazım Karabekir bekliyordu. Mesela o olmadı. İsmet İnönü'e ver. Artık yolların ilk böyle artık yavaş yavaş ayrılacağının ilk sinyalleri de aslında cumhuriyetin ilanıyla mümkün olduğunu görüyoruz. Ve cumhuriyetin ilanından sonra ilk TBMM başkanı artık cumhuriyet ilan edildi. Cumhurbaşkanı var, başbakan var, TBMM başkanı var. Cumhurbaşkanı biliyoruz.
58:38 Mustafa Kemal Başbakan kim? İlk kabineyi kim kurdu? İsvein Önü kurdu. Dikkat. İlk TBMM başkanı. Ama nereden sonra? Cumhuriyetin ilanından sonra. En çok gelen sınav sorularından biridir. Ali Fetih Okyar. Bunu bileceğiz. Sınava girdin. 29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra göreve gelen ilk TBMM başkanı kimdir? Soru bu kadardır. Hemen yazır oraya. Mustafa Kemal'at yazır oraya. Ali Fetih Okyar yazar oraya. İsmettin Ön yazar oraya. Kazım Rauf Orbak. Ne diyeceksiniz cevabınız? Ali Fetih Okyar ilk ilk defa cumhuriyetin ilanından sonra meclis başkanı oldu. Hadi bir yazalım. Cumhuriyetin ilan edilmesinin nedenleri? Ulusal egemenliği gerçekleştirmek değil mi? Hepsi var. Baş. >> Tek egemen güç haline getir.
59:25 >> Ulusu tek egemen güç haline getirmek. Devam. >> Devlet başkanlığı son >> devlet başkanlığı. Ve neydi? >> Rejim tartışmalarına >> son vermek. Evet. >> Ekim bunalımı olarak >> ekim bunalımı. Diğer adıyla hükümet bunalımı. Yani bir kere daha parantez içinde ne yazıyorum? Hükümet bunalımı >> atlatmak. Hükümet kurulamıyor. Evet. Hükümet kuranın meselesini yazalım. Söyle kardeşim. En temel neden mevcut >> En temel neden evet >> mevcut hükümet oluşturma sistemidir.
1:00:10 >> Mevcut oluşturma hükümet oluşturma sistemidir. Yani bu da nedir? Meclüme sistemi. >> Eskiden biliyorsunuz ki meclis küme sistemini biz niye yaptık? Hızlı karar alalım diye. Savaş ortamıydı. Hepinize soralım. Savaş ortamında gel kardeşim bakan olduğunda kimse bakan oluyor muydu? Sorumluluk kalmadığı için bakan oluyordu. Şimdi cumhuriyet ilan edildi. Düşünün herkes Lozan imzalanmış. Savaş durumu bitmiş. Herkes ne olmak istiyor? Lise mezunua bakanı olmak istiyor. Milli Eğitim Bakanı. Efendim eskiden hiç şey yapmayan bir operatör doktor şimdi sağlık bakanı olmak istiyor. Böylelikle meclis hükümet sistemi çok zor bir sistem. Bir de oradaki milletvekilleri kendi aralarında anlaşıyor. Seni seçelim diyor. Sen de beni yardımcı yap diyor. Ya öyle bir sistem olsa günümüze ne olur? Hükümet kuramazsınız arkadaşlar.
1:00:56 Hükümeti kuran başbakan hükümeti kuramaz. Yani kendi adamlarından kuramaz. Düşünebiliyor musunuz? Her parti kesinlikle birkaç tane bakanlığı kendi adamından gönderir. Devam. >> Bakanlar meclis içinden. >> Bakanlar >> meclis içinden. >> Meclis içinden. Evet. >> Ve meclis tarafından tek tek seçilir. >> Ve meclis tarafından >> tek oylanarak verilir. >> Tek oylanarak seçilir. Evet. >> Ali Okyarın >> Ali Fethi Okyar'ın Evet. >> Ali Fethi Okyar'ın istifası üzerine dikkat. Muhalefet muhalefet hükümet kuramamıştır. Nazım kendi arasında birlikleri olmadısa hükümet kuramadı. Sonra ne oldu? Bunların hepsi cumhuriyetin ilanına giden yol açtı.
1:01:42 Ancak şu iki sistemi bilmeniz lazım. Bir sınavda geldi. Türkiye'de kabine sistemi neyle başlamıştır? Cevap Cumhuriyetin ilanına. Artık kabinet sistemi var. Ne demek kabinet sistemi? Artık ülkenin bir başbakanı var. Başbakan bir hükümet kuracak. Bunun için de istediği adamı ister meclis içinden ister meclis dışından ne yapabiliyor? getirebiliyor. Bu çok önemlidir değerli arkadaşlar. Öylelikle kabine sisteminde hükümet kurma çok daha kolay hale geliyor. Başlayalım. Meclis hükümetiyle kabul sistem tek yazıyoruz. Meclis vekileri eyeti. >> Meclis hükümet sistemi. Evet yaz. Devam et. icra vekilleri heyeti meclis içinden ve meclis tarafından >> icra vekilleri heyeti yani hükümet >> meclis içinden ve meclis tarafından >> meclis içinden ve >> meclis tarafından seçilen bakanlardan oluşur. >> Meclis tarafından seçilen bakanlardan
1:02:29 oluşur. Bakanlardan oluşur. Bak Ali Fethoker ne yapamadı? Kendi istediği bir bakanı getiremedi. Çünkü adamı daire vekili Aliferi tek olsun dedi. Bir oylama yapıldı. Aliferi tek seçilmedi. Yani düşünebiliyor musun böyle bir şey olduğunu? Evet. Hükümet kurması uzun sürer. >> Hükümet kurması kurulması bu sistemle >> cumhuriyetin ilanından sonra değil mi? Zorlaşmıştır. Cumhuriyetin ilanından önce lan önce zorlaşmıştır. Neden? Herkes bakan olmak istediği için. Evet. Gelelim kabine sistemine. Buyur. >> Hükümet üyesi bakanlar başbakan tarafından belirlenmiş. >> Hükümet üyesi bakanlar kim tarafından belirleniyor? Başbakan tarafından belirlenir. Evet.
1:03:14 >> Cumhurbaşkanı tarafından da onaylanır. >> Cumhurbaşkanı onaylar. Evet. Hükümet kurulması kısadır. >> Hükümet kurulması kısadır. >> Kurulması kısa ve >> yürütme işlemi hızdır. >> Yürütme işlemi hızlıdır. İkisinin arasındaki tek fark budur. O zaman sana sınavda 1. TBMM'nin uygulamış olduğu meclis hükümeti sistemi aşağıda verilen hangi inkılapla yerine kabine sistemine bırakmıştır? Cevap Cumhuriyetin ilanı. Devam. Evet. Cumhuriyet ilan denesi sonuçları. Hadi bakalım. Devletamıyile devlet rejimi belirlenmiş. >> Devlet rejimi belirlendi. Evet. >> Devlet başkanlığı son >> belirlendi. Ve devlet başkanlığı sorunu
1:04:01 >> çözüldü. Devam. >> Milli egemenlik anlayışı güçlendi. Anlayışı güçlendi. Evet. Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı seçildi. >> Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı seçildi. >> Oo Nazım çok hızlısın lan. Yengen bekliyor. Hayırdır? Söyle bakalım. Neydi?
…
