0:00 Canlarım benim, Ankara'nın en sıcak gününden herkese selamlar. TYT fiziğin önemli konularından ısı ve sıcaklığı Ankara'nın en sıcak gününe nasıl denk getirdim bilmiyorum ama başardık arkadaşlar. TYT'de ve MS'de her sene mutlaka bir tane soru geliyor. O yüzden bu konuyu çok güzel öğrenmemiz lazım. Bugün iki tane dersimiz, iki tane de ödeviniz olacak. Birinci ders yani bu derste ısı, sıcaklık, iç enerji, öz ısı, ısı sırası gibi önemli kavramları, bunlar arasındaki farkları öğreneceğiz. Yani konunun temellerini sağlam bir şekilde bu derste atmamız gerekiyor. Lütfen dikkatli bir şekilde dinleyelim. Şimdi ısı ve sıcaklık video ders kitabımızda nerede başlıyor? Hemen baktım. Sayfa 72. 72. sayfayı açtıysan çayını suyunu kolanı kahveni her neyi seviyorsan onu da ayarladıysan
0:45 şöyle keyifli, güzel bir ders yapalım. Hadi başlayalım. Şimdi ısı ve sıcaklık günlük hayatta çok fazla birbirine karıştırılan kavramlar. Mesela vücut ısısı diyoruz ama vücut sıcaklığı dememiz lazım. Bunların farklarını birazdan detaylandıracağız. Biz önce iç enerji kavramını yakından tanıyalım. Buradan daha önce soru geldi. Yine gelebilir. Ne demek iç enerji? ya adı üzerinde maddenin içindeki enerjiye iç enerji denir. Maddeyi oluşturan moleküllerin öteleme, dönme, titreşim hareketlerinden dolayı sahip oldukları bir kinetik enerjileri, aralarındaki kimyasal bağlardan dolayı da sahip oldukları bir potansiyel enerjileri vardır. Her bir molekülün bir maddenin içerisinde milyarlarca molekül var. Her bir molekülün kinetik ve potansiyel
1:33 enerjilerinin toplamına maddenin iç enerjisi deniyor. Dolayısıyla elimde bir bardak çay var. Bunun iç enerjisi nedir lan? Hesapla dediğin zaman abi böyle bir hesap yapamazsın. Bunun içerisindeki moleküllerin tek kinetiğini, potansiyelini nasıl bulacaksın? Bunları nasıl toplayacaksın? Böyle bir matematik henüz yok arkadaşlar. Dolayısıyla bir maddenin iç enerjisi nedir diye bir şey soramazsınız ama maddelerin iç enerjilerini kıyaslayabilirsiniz. Bunun da şartları var. Mesela maddeler aynı tür olması lazım. Mesela suyla suyu. Suyla zeytinyağını kıyaslayamıyorsun. İki maddede suysa örnek veriyorum. Mesela burada bir bardak ağzına kadar dolusu var. Burada da bir bardak ağzına kadar dolusu var. Yani bunların ikisinin de kütleleri aynı. İkisi de su. Bunlar da aynı. Bu 50°. Bu 90°. Hangisinin iç
2:22 enerjisi fazladır dediğinde kardeşim her şey aynı. Y'nin sıcaklığı daha fazla. O yüzden onun iç enerjisi daha fazla diyebiliyorsun. Ya da şöyle de olabilir. Mesela burada 2 bardak su var. Yani 2m kütle. Burada yine su var ama bir bardak su var diyelim. Kütlesi m. Şimdi bunun da sıcaklığı 80, bunun da sıcaklığı 80. Yani diyorsun ki kardeşim ikisi de su. İkisinin de sıcaklığı aynı. Bak her şey aynı ama birisi bir bardak birisi 2 bardak. Tabii ki de 2 bardak olanın KL diyelim 2 bardak olanın iç enerjisi daha fazladır diyebiliyorsun. Yani iç enerji nedir diye bunun iç enerjisini hesapla dediğinde bir şey söyleyemeyiz ama iç enerji kıyaslanabilen bir kavramdır. Şimdi moleküllerin kinetik enerjisi
3:08 onların sıcaklığının olmasını sağlar. Yani kinetik enerjiyi sıcaklıkla ilişkilendiriyoruz. Şöyle yazalım. İç enerji diyelim. Şöyle maddenin iç enerjisi. Enerjisi ne demekti? Kinetik enerji artı potansiyel enerji. Buradaki kinetik enerji sıcaklığın bir göstergesi ama sıcaklık kinetik enerjidir diyemeyiz. Sıcaklık enerji değildir. Lütfen bir yere not al. Aynı zamanda bunun tanımını da tabii ki de bir yere ne yapacaksın? Not alacaksın. Şimdi moleküllerin potansiyel enerjisi ise maddenin fiziksel halini belirler. Yani katı mı, sıvı mı, gaz mı? Bunu belirleyen potansiyel enerji oluyor. Mesela biz bir maddeye dışarıdan diyelim ki ısı veriyoruz. Şimdi ısı demek enerji demek. Birazdan göreceğiz. Yani maddeye biz enerji
3:55 verdiğimizde kesin bir şey var. Maddenin enerjisi artar. Çünkü sen ona ısı veriyorsun. Yani sen ona enerji veriyorsun. O yüzden onun enerjisi artar. Ama enerji iki türlü artabilir. Yani kinetik enerjisi artabilir, potansiyel enerjisi artabilir ya da her ikisi artabilir. Şimdi eğer madde hal değiştirmiyorsa yani katıdan sıvıya, sıvıdan gaza bir değişim yoksa o zaman potansiyel enerjisi değişmemiş oluyor. Ne değişecek? Dışarıdan enerji aldığı için kinetik enerjisi artacak. Yani sıcaklığı artacak. O zaman biz şunu söyleyebiliriz. Bir maddeye ısı verdiğinde eğer madde hal değiştirmiyorsa sıcaklığı artar. Çünkü kinetik enerji artması sıcaklık artması demektir. Ya da bir maddeye dışarıdan ısı verdiğinizde eğer maddenin sıcaklığı
4:43 değişmiyorsa o zaman madde hal değiştiriyordur. Çünkü enerji aldığında onun enerjisi artacak. Eğer kinetik sabitse sıcaklığı değişmiyorsa o zaman potansiyeli artmak zorunda. Yani madde hal değiştiriyor demek ki. katıdan sıvıya geçiyordur ya da sıvıdan gaza geçiyordur. Demek ki bir maddeye ısı verdiğinizde yani ona enerji verdiğinizde onun enerjisi iç enerjisi %100 artar ama sıcaklığı kesin artar diyemeyiz. Belki potansiyel enerjisi artıyordur. Yani madde hal değiştiriyordur ya da belki de sıcaklığı artıyordur. Yani ısı almak illaki sıcaklık artacak anlamına gelmiyor canlarım. Buna dikkat edelim. İç enerji hesaplanamaz. Ancak iç enerji madde miktarına, sıcaklığa ve maddenin fiziksel haline tabii ki de bağlıdır
5:29 diyeceğiz. Şimdi geldik buraya. Isı, öncelikle ısı ve sıcaklık arasındaki farkları iyi değerlendirmemiz lazım. Isı, sıcaklık farkından dolayı alınan ya da verilen enerjidir. Bak bir ısının enerji olduğunu duydun. Isının sıdaki birimi nedir dese diyeceksin ki enerjininaki birimi neydi? J. Dolayısıyla ısının Say'daki birimi jouldür diyeceksin. Çünkü ısı bir enerjidir. Unutma ısı her zaman sıcaklığı yüksek olandan düşük olana doğru akar. Yani iki maddeyi sen bir araya getirdiğinde maddelerin miktarları ne olursa olsun, türleri ne olursa olsun, cinsleri ne olursa olsun hangisinin sıcaklığı büyükse ondan diğerine doğru ısı akar. Mesela bunun
6:16 sıcaklığı diyelim 90°, bunun sıcaklığı diyelim 60°. O zaman bundan buna doğru ısı akar. Tek şartımız neymiş? Sıcaklığı büyük olandan sıcaklığı düşük olana doğru ısı transferi olur. Ne zamana kadar olur? Sıcaklıkları eşitlenene kadar. Yani eninde sonunda bu ikisinin sıcaklığı aynı olacak. Bu arada mutlaka böyle şöyle bir şey yok. Mesela 90 60 daha 150 75'te bunlar buluşurlar diyemeyiz. Hani böyle bir şart yok. 90' la 60 arasında bir yerde diyelim 80'de de bunlar buluşabiliyor. Bunlar eninde sonunda bir sıcaklıkta buluşacaklar. İkisinin de sıcaklığı aynı sıcaklık olduğunda biz ona denge sıcaklığı diyoruz. denge sıcaklığına ulaştığında yani termal denge sağlandığında yani
7:01 ısıl denge sağlandığında artık ısı alışverişi sona erının enerji birimi kalori olarak da kullanılabiliyor. Sorularda kalori kullanılıyor ama bir soru size si dediği anda kaloriyi değil jü söylemek zorundasınız canlarım. Isı kalorimetre kabı ile ölçülüyor. Q harfi ile gösteriliyor. Bir maddenin ısısından bahsedilemez. Yani bunun ısısı nedir? Bunun ısısı nedir? Bunun ısısı mı büyük? Bunun ısısı mı büyük? Hadi söyle falan. Öyle bir şey yok arkadaşlar. İç enerjiydi o. Az önce anlattım ya. Bunun iç enerjisi mi fazla? Bunun iç enerjisi mi fazla? Maddeler aynı türse kıyaslayabiliyorsun. Diğer türlü bununla bunu zaten kıyaslayamıyorsun. Dolayısıyla ısı bunun ısısı nedir dediğinde bu bir kavram hatası. Bu
7:48 yanlış bir soru. Bunun ısısı nedir? Cevabı yok. Ama şöyle söyleyebilirsin. Bu bardakta 70 derece çay var. Bu çayı 90 derece yapmak için ne kadar ısı vermem lazım buna? Yani buna ne kadar enerji vermem gerekiyor ki sıcaklığı 70'ten 90'a gelsin? Dolayısıyla ısıdan bahsedebilmek için bir sıcaklık değişimi olmalı ki hani biz diyelim ki buna ne kadar ısı vermeliyiz? Şimdi bir maddenin ısısından bahsedilemez olayı önemliydi. Bunu kenara bir yere not ettiğini düşünüyorum. Ancak maddenin ilk ve son sıcaklığı verilip ne kadar ısı verilmelidir? İşte çay örneği. Sonra odanın ısısı, vücut ısısı gibi ifadeler zaten yanlış. Bu tür ifadelerin yerine bir sıcaklık kullanmamız lazım. Oda sıcaklığı, vücut sıcaklığı gibi. Hal
8:33 değiştirmeyen bir maddeye verilen ısı ile sıcaklık değişimi doğru orantılıdır. Hal değiştirmiyorsa yani iç enerjiyi hatırlayalım. Bu önemli yani konunun temel mantığı yani kinetik enerji artı potansiyel enerjiydi. Eğer hal değiştirmiyorsa madde dolayısıyla potansiyel enerjisi değişmiyor. O zaman sen dışarıdan enerji verdiğinde yani ısı verdiğinde maddenin iç enerjisi artacak. Yani ya kinetik ya potansiyel artması lazım. E potansiyel değişmiyor dedik. Maddel değiştirmiyor. O zaman kinetiği artması lazım. Yani sıcaklığı artacak. İşte Q = MC delta T yani kel macit formülü bizim için bu konuda önemli bağıntılardan bir tanesi. Buradaki Q ısı, maddeye verilen ısı miktarı. Buradaki M kütle. Bu C öz ısı. Birazdan
9:20 bunu da öğreneceğiz. Bu delta T de sıcaklık değişimi. Yani maddeye ne kadar fazla ısı verirsen maddenin sıcaklık değişimi o kadar fazladır. E mantıklı. Yani bir maddeye Q kadar ısı verirsen sıcaklığı T kadar değişiyorsa 2Q kadar ısı verirsen sıcaklığı 2T kadar değişir diyebiliyoruz. Böyle bir doğru orantı var. Şimdi geldik sıcaklık kavramına. Isı bir enerjiydi ama sıcaklık bir enerji değil. Bak en önemli farkı bu. Maddenin sıcaklığı arttırıldığında atomlarının titreşim hareketi dolayısıyla da kinetik enerjisi artar. Maddenin sıcaklığı azaltılıp 0 kelvin yapılabilseydi atomlar titreşim hareketini dahi yapamayacaktı. İşte evrende 0 kelvin diye bir sıcaklık yok.
10:06 0 Kelvinin karşılığı -273 S. Yani bir maddeyi ne kadar soğutabilirsin? -273 yapamıyorsun. Çünkü bu sıcaklık mutlak 0 anlamına geliyor. Bu sıcaklıkta artık maddenin atomları dahi titreşmiyor. Dolayısıyla böyle bir sıcaklık evrende söz konusu değil. Bir kere TYT'de mi MSÜ'de mi bir soru gelmişti. Soru şuydu. İşte bir maddenin sıcaklığı hangisi olamaz? İşte şıklarda -2 Kelvin vardı. 0 Kelvin bile olamazken -2 Kelvin nasıl olacak? Dolayısıyla maddeyi soğuturken belirli bir sınır var. Mesela sıcaklık artarken bir sınır yok. 3.000 derece de olur, 5.000 derece de olur. Ama madde ne kadar soğuk olabilir? Kelvin olarak 0 Kelvin. Çünkü
10:53 farklı termometreler var. Kelvin, Fahenheit, Celsius gibi. Onları bir sonraki derste göreceğiz. 0 Kelvin -273 Sin altında bir sıcaklık söz konusu değil. Şimdi maddenin moleküllerinin ortalama kinetik enerjilerinin ölçüsüne sıcaklık denir. Bak ortalama kinetik enerjisine denir demiyoruz. Çünkü sıcaklık bir enerji değil ama kinetik enerjinin bir göstergesi. Yani maddenin sıcaklığı arttığında kinetik enerjisi artmış oluyor anlamına geliyor bu. Titreşim enerjileri ne kadar fazlaysa madde o kadar sıcaktır diyoruz. 0 Kelvin yani mutlak 0 noktası. Evrende hiçbir maddenin sıcaklığı 0 kelvin olamaz. Testlerde bazen geliyor. Sıcaklık bir enerji değildir. Enerjinin bir
11:40 göstergesidir. Temel bir büyüklüktür. Çünkü kısa muzun içerisindeki S harfi sıcaklıktır. Sayda birimi de Kelvind'ir. Termometre ile ölçülür sıcaklık ve T ile de gösterilir. Yani ısıyla sıcaklığın ne kadar farklı olduğunu, birinin enerji, birinin enerji olmadığını işte birinin temel büyüklük, biri temel büyüklük değil. Bunların farklarını güzel bir şekilde not almamız lazım. Bir örnek. Özdeş KLM kaplarında bulunan suların kütleleri, sıcaklıkları veriliyor. İç enerjilerini kıyaslayınız. Bak hepsi su olduğu için iç enerjilerini kıyaslayabiliyorum. Farklı madde olsa zaten kıyaslayamam. Şimdi bakıyorum. K ve L''nin kütleleri aynı. İkisi de su. Bak her şey aynı ama bakıyorum bunun sıcaklığı 60, bununki 40. E hangisi daha fazla iç enerjisi? L''nin iç enerjisi
12:27 daha fazla. O yüzden L K'dan daha büyük diyorum. Şimdi L ile M'yi kıyaslamak istiyorum. İkisi de su. Türleri aynı. Bu da 60°. Bu da 60°. Bak sıcaklıkları da aynı. E bakıyorum bu M, bu 2m. Miktarı fazla olan diğer şartların hepsi aynı olduğu için miktarı fazla olan öne geçiyor. O yüzden M de L''den büyük oldu. Sıralama ne oldu? M, L, K şeklinde bir sıralama yaptık. Aşağıda verilen birimlerden hangileri ısı birimi olarak kullanılır? Issı bir enerjidir. Kalori kullanılır ısı birimi olarak. J zaten si dediğinde jou seçmemiz gerekiyor. Kelvin nedir? Bir sıcaklık birimidir. Isı birimi değildir. Cevap 1 ve 2 oldu. Şimdi geldik gerçekten konunun önemli
13:13 noktalarından bir tanesine. Öz ısı ve ısı sığası. Bunları ayırt etmemiz önemli. Öz ısı ne demektir? Öz ısı, diğer adıyla ısınma ısısı ve özgül ısı. Küçük C harfi ile gösteriliyor. Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 derece değiştirmek için verilmesi ya da alınması gereken ısı miktarına öz ısı deniyor. Şimdi sizin elinizde diyelim 100 gram su var. Bir de sizin elinizde 100 gram demir var arkadaşlar. Siz bunların ikisini de ocağın üzerine koydunuz diyelim. Aynı özdeş ocaklar. Yani gittiniz aygazın üzerine bunları koydunuz. Hangisinin sıcaklığı daha çabuk artıyor? Demirin sıcaklığı daha çabuk artıyor. Ya suyun sıcaklığı artmak
14:00 bilmiyor ya. Bir çay demlemek istiyorsun. Ulan arkadaş gidiyorsun geliyorsun su kaynamamış. Gidiyorsun geliyorsun su kaynamamış. Suyun sıcaklığı çok zor değişiyor. İşte bu suyun öz ısısının yüksek olması anlamına geliyor. Sıcaklığı zor değiştiği için. Ama demirin sıcaklığı kolay değişiyor. Yani demiri ocağın üzerine koy. Bir dakika sonra kıp kırmızı olur. Yani sıcaklığı o kadar fazla artar ki demek ki her maddenin 1 gramının sıcaklığını değiştirmek için ona verilmesi gereken ısı aynı değil. Yani demirle su aynı değil. 1 gram demirin sıcaklığını 1 derece arttırmak için farklı bir ısı vermen gerekir. 1 gram suyun sıcaklığını 1 derece arttırmak için farklı bir ısı
14:47 vermen gerekir. İşte maddelerin 1 gramının sıcaklığını 1 derece değiştirmek için ona verilmesi ya da alınması gereken ısı miktarına öz ısı deniyor. Öz ısı maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Hatta aynı maddenin bile katı, sıvı, gaz hallerinde öz ısıları farklı oluyor. Yani suyun öz ısısıyla buzun öz ısısı bile aynı değil. Ama bunları ezberlemenize gerek yok. Sorular zaten altında bilgi olarak bunları bize veriyor. Biz sadece şunu bileceğiz. Öz ısı maddeler için ayırt edici bir özelliktir ve öz ısısı yüksek olan maddelerin bunu not al sıcaklığını değiştirmek daha zordur. Yani C'si büyükse o maddenin sıcaklığını değiştirmek daha zor. Şimdi geldik ısı
15:34 sığasına. Isı sığası büyük C harfi ile gösteriliyor. Bir maddenin kütlesiyle öz ısısının çarpımına ısı sığası deniyor. Yani m ile c'yi çarpıyorsun. Isı sığasını buluyorsun. Isı sığası ayırt edici bir özellik değil. Neden? Bak şimdi mesela burada bir madde var. Öz ısısı C. Başka bir madde var öz ısısı 2C diyelim. Şimdi bunların öz ısıları farklıysa bu maddeler farklı madde değil mi abi? Farklı. Ama ben bundan 2m gr alırsam bundan da m gr alırsam bunun da ısı sığası 2mc oldu. Bunun da ısı sığası 2mc oldu. Yani bunların ısı sığaları eşit oldu mu? Evet eşit oldu. Ama bunlar aynı madde değil. Yani ısı sığaları aynı. Sen bunlara aynı madde
16:20 diyemiyorsun. Niye? Sen biliyorsun. Çünkü bu C, bu 2C. Ha bu ikisinin sen X ve Y maddeleri olduğunu biliyorsun. Demek ki ısı sığaları aynı diye sen o maddelere aynı diyemiyorsan ya da ısı sığaları farklı diye farklı madde diyemiyorsan mesela burada da su var. Burada da su var. Bunun da öz ısısı C. Bunun da öz ısısı C. Bundan 3m gr aldım. Bundan da m gr aldım. E ne oldu? Bunun ısı sırası 3C oldu. Büyük C. Bunun ısı sığası 1C oldu. Yani ısı sığaları farklı mı? Evet farklı. E bunlar farklı madde mi? Yook. Bunların ikisi de su. Yani ısı sıha farklı diye farklı madde diyemiyorsun. Isı sıha diye aynı madde diyemiyorsun. O
17:07 zaman ısı sığası ayırt edici bir özellik falan değil. Isı sığası büyük olan maddelerin sıcaklığını değiştirmek zordur. İşte konunun önemli maddelerinden bir tanesi. Bunu bir yere not al. Şimdi az önce bizim kel macmacit diye bir bağıntımız vardı. Hatırladın mı? MC x delta T. Diyor ki ısı sığası büyük olan maddelerin yani MC büyükse ısı sırası MC demek. MC büyükse buradaki delta T küçük olur diyor. E gayet mantıklı. Yani sıcaklığı zor değişir. Yani mesela 100 gram suyla 1000 gram su hangisinin sıcaklığı zor değişir? 1000 gram olanın. 1000 gram olanın kütlesi fazla. E kütlesi fazla olduğu için otomatikman ısı sırası fazla oluyor. Isı sığası fazla olan maddelerin sıcaklığını
17:52 değiştirmek zordur canlarım. Şurayı silip bir iki bir şey daha anlatmak istiyorum burada ben sana. Şöyle burayı da sileyim. Şöyle yapalım. Mesela benim burada 500 kalori veriyorum ben bir maddeye. Yani bir ısı veriyorum. Şimdi eğer burada m x c ise sen diyorsun ki sıcaklığı sadece 5 derece değişir. Ama buradaki m x c eğer 50 ise o zaman sıcaklığı 10 derece değişir diyorsun. Çünkü 500'ü vereceksin. Yani ısı sığası küçük olduğunda sıcaklık değişimi büyük oluyor. Isı sığası büyük olduğunda sıcaklık değişimi küçük oluyor. Bunu bir yere not al. Bu sorularda çok fazla karşına gelir. Deniz olan bölgelerde havanın daha yumuşak olmasının sebebi de budur. Çünkü suyun öz ısısı toprağın öz
18:38 ısısına göre daha büyüktür. Hemen şöyle not alalım. Küçük C su ü toprak. Şimdi öz ısısı büyük olan maddelerin sıcaklığını değiştirmek zordu, değil mi? Mesela suyun sıcaklığını değiştirmek çok zordu. Çay bir türlü olmuyordu. Bir türlü su kaynamıyordu ama demiri koyduğunda demir hemen kıp kırmızı oluyordu. Sıcaklığı yüzlerce derece artıyordu anında. İşte bu mantıkla aynı. Suyun öz ısısı yüksek olduğu için sıcaklığı zor değişiyor. Bundan dolayı da su olan bölgelerde hava daha yumuşak oluyor. Yani gece ve gündüz farkı daha az oluyor. Gece atıyorum -10 derece, gündüz de + 30 derece olmuyor. Çünkü suyun sıcaklığını değiştirmek zor olduğu için o bölgede de bir deniz varsa
19:23 çok fazla su var orada. Dolayısıyla o suyun sıcaklığı fazla değişmediği için havanın yumuşak olmasını sağlıyor. Ama su olmayan yerlerde hava daha karasal oluyor. Yani gece -10 derece, gündüz + 50 derece. abarttım biraz. + 20 derece olabiliyor. Yani farklar daha fazla oluşuyor. Suyun öz ısısı topraktan büyük olduğu için bu geç ısınma, geç soğuma mevzusu. Bir de suyun bu özeliği hani geç ısınıp geç soğuyor ya kalorifer peteklerinde kullanılıyor. Mesela peteğin içerisinde su var. Sen kazanı ısıtıyorsun, kaynatıyorsun sonra yatıyorsun. Sabaha kadar kaloriferler sıcak kalıyor. Niye? içerisinde su var ve suyun sıcaklığı çok kolay değişmediği için yani ısısını, sıcaklığını muhafaza
20:10 edebildiği için hani öz ısısı yüksek ya öz ısısı yüksek olan maddelerin de sıcaklıkları zor değişiyor. Suyun sıcaklığı zor değişiyor. Yani sen kazandaki suyun sıcaklığını diyelim 80 derece yaptın. Sabah bir kalkıyorsun su 60 derece olmuş. Yani hala evi ısıtmaya devam ediyor. O kaloriferin içerisindeki su ya da sıcak su torbaları var. Niye su tercih ediliyor? Çünkü su, sıcak su torbasının sıcaklığı hemen azalsın istemiyorsun. Uzun süre ne yapsın? İşte ısıtsın istiyorsun. Yani sıcaklığı kolay değişmesin diyorsun. İşte öz ısısı yüksek olan maddeler sıcak su torbalarında da tercih edilmiş oluyor. Suyun bu özelliği soğutma ve ısıtma sistemlerine kullanılmasında bir tercih
20:56 sebebi oluyor. Diyor ki ısı sığası ile ilgili olarak hangileri doğrudur? Eşit kütleli iki maddeden öz ısısı büyük olanın ısı sığası daha büyüktür. Bak eşit kütleli. Yani bunun da kütlesi m, bunun da kütlesi m ise öz ısısı büyük olan. Mesela bunun öz ısısı 2C, bunun öz ısısı C. Şimdi hangisinin ısı sığası daha büyük dediğimde sonuçta ısı sığası demek bununla bunun çarpımı demek. Yani bu MC yapıyor. Bu 2 MC yapıyor. Yani L''ninki daha büyük. Bu doğru. diyor ki, "Eşit miktarda ısı verildiğinde ısı sığası büyük olan cisimlerin sıcaklıkları küçük olanlara göre daha fazla değişir. Tam tersine daha az değişir. Yani Q = MC delta T'de diyor ki
21:42 eşit miktarda ısı veriyorum. Yani ben diyor 500 veriyorum. Bir tanesinin MC'si 100, bir tanesinin MC'si de diyelim 50. O zaman MC'si 100 olanın sıcaklığı 5 derece değişir ama MC'si 50 olanın sıcaklığı 10 derece değişir. Yani MC'si büyük olanın yani ısı sığası büyük olanın sıcaklığı daha az değişir. Ama burada ne diyor? Isı sığası büyük olanın sıcaklığı daha fazla değişir diyor. Bu yanlış. Maddeler için ayırt edici? Hayır. Isı sığası ayırt edici değil. Öz ısı ayırt edici. Cevap A şıkkı. Aşağıda herhangi bir fiziksel niceliğe ait bazı özellikler veriliyor. Buna göre verilen özellikler hangi fiziksel niceliğe aittir? Sıcaklık farkından dolayı aktarılan enerjidir. Bak bunu duyduğun anda bu ısının tanımı. Hem enerji diyor
22:30 hem de sıcaklıkları farklı olan iki maddeden birbirinden diğerini akıyor. Hangisinden hangisini akardı? Sıcaklığı yüksek olandan diğerine. Mesela bu 91°, bu da diyelim 90°. Benim için yeterli bir şey bu. Fark var. Büyük olandan küçük olana doğru akar. Ne zamana kadar? İkisi de aynı sıcaklığa gelene kadar akman devam eder. Her zaman sıcaklığı yüksek olandan düşük olana akar ısı. İki madde arasında sıcaklık farkı arttıkça aktarım hızı artar. Isının iletim hızı nelere bağlıdır? Onu ilerleyen derslerimizde göreceğiz. Yani burada tamamen ısıdan bahsediyor. Şekildeki bardağa 80 S sıcaklığına bir miktar su konulmuştur. Bu bardağın 24 Sit sıcaklıkta bir ortama bırakılması ile ilgili yargılarından hangileri doğrudur?
23:17 Suyun ısısı azalır. Bir maddenin ısısı artar, ısısı azalır. Tamamen yanlış ifadeler bu. Yani azalır dese de yanlış, artar dese de yanlış. Çünkü bu bardaktaki çayın ısısı nedir dediğimde bunun bir cevabı yok. O yüzden ısısı artmıştır da yanlış bir ifade. Isısı azalmıştır da yanlış bir ifade. Dolayısıyla bunlar direkt kavram hataları. Direkt siliyoruz üstünü. Peki iç enerjisi azalır diyor. Bak suyun iç enerjisi azalır. İşte ısı için söylemek istediklerin aslında iç enerji için söylenmesi lazım. Sonuçta 80 S burada su. E oda sıcaklığı da 24. Bu suyu odada bırakırsan eninde sonunda bu su oda
24:04 sıcaklığına gelecek. Yani eninde sonunda 24 derece olacak mı? Olacak. E sıcaklık ne oldu? Azaldı. Dolayısıyla iç enerji ne demekti? İç enerji maddenin kinetik enerjileri ve potansiyel enerjilerinin toplamına eşitti. Madde sudan gaza ya da sudan katıya döndü mü? Dönmedi. Yani potansiyel enerjiyle ilgili bir şey olmadı. Potansiyel enerji maddenin fiziksel hali ile ilgiliydi. E kinetik enerji sıcaklıkla ilgili. E bakıyorsun sıcaklığı azaldı. O zaman kinetik enerjisi azaldı. Demek ki maddenin iç enerjisi de ne oldu? Azaldı. Yani bu doğru. Suyun öz kütlesi artar diyor. Şimdi öz kütle m/v ile bulunuyor. Sıcaklık azaldığında maddeler ne olur? Büzüşür. Ne demek? Yani hacimleri
24:50 azalır. Dolayısıyla bir maddenin diyelim hacmi şu kadarsa sıcaklığını azalttığında maddenin hacmi şu kadar oluyor. Yani biraz küçülüyor. Dolayısıyla kütle değişmiyor. Kütle maddenin değişmeyen miktarı. Yani bu sabit. Sıcaklık küçüldüğünde hacim de küçüldüğü için öz kütle ters orantı gereği artıyor. Burada da artar diyor. Cevabımız 2 ve 3 yani E şıkkı oldu. Isı, sıcaklık ve iç enerji kavramları ile ilgili yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? Bak kesinlikle iç enerjisi artan maddelerin sıcaklığı artar. Kesin mi? Hayır. Bak iç enerji ne demekti? Kinetik enerji ve potansiyel enerjinin toplamı. Şimdi iç enerji artıyor. Tamam.
25:35 Kardeşim bu da artmış olabilir. Bu da artmış olabilir. Bilemem ki. Şimdi iç enerjisi artan maddenin sıcaklığı artar demek sıcaklık hangisiyle ilişkiliydi? Kinetik enerjiyle. Değil mi? Yani sen bana diyorsun ki iç enerjisi artmışsa mutlaka diyorsun sıcaklığı artmıştır. Yani mutlaka iç enerjisi sıcaklıktan dolayı artmıştır. Böyle bir şey yok. Böyle bir garanti yok. iç enerjisi sıcaklığı sabit kalıp hal değiştirdiği için de artıyor olabilir. Yani katıdan sıvıya geçmek ya da sıvıdan gaza geçmek zaten enerjisinin artması demek. Demek ki sıcaklık değişmeyip madde hal değiştirerek de iç enerjisini arttırabilir. Yani bu kesin değil. Sıcaklığı artan bir maddenin iç enerjisi de artar. İşte bu %100 doğru. Çünkü iç enerji sıcaklığı artan bir madde diyor.
26:24 Yani sıcaklık artinik enerji artmış oluyor. E kinetik enerji artarsa maddenin iç enerjisi de artmaz mı? Artar. Mesela 80 derecede su var. 90 derecede oluyor. E tabii ki de iç enerjisi artıyor. Isı alan bir maddenin iç enerjisi artar. Isı almak zaten ısı bir enerjiydi. Isı almak enerji almak demektir. Enerji aldığında senin iç enerjin artar. Sen dışarıdan ısı aldın. Tamam. O zaman senin iç enerjin kesinlikle arttı. Çünkü ısı bir enerjidir. Ama kinetik enerji arttı ya da potansiyel enerji arttı. Yani ısı aldığında maddenin ya sıcaklığı artar ya da sıcaklığı artmaz. Madde hal değiştirir. İkisinden biri olabilir ama ısı almak enerji almaktır. Dolayısıyla
27:10 da mutlaka iç enerjisi artar. %100 doğru cevap 2 ve 3. Yani Deniz. Bir odada uzun süre bekletilen bir bardak su ve bir süi su bulunmaktadır. Buna göre yargılarından hangileri doğrudur? X'in iç enerjisi Y'ninkinden küçüktür. Şimdi uzun süre aynı ortamda kaldıysa ikisinin de sıcaklığı aynıdır. Diyelim oda sıcaklığı 24°. Eninde sonunda bu da 24°erece. N'inde sonunda bu da 24° olur. İkisi de aynı madde. Yoksa zaten iç enerjilerini kıyaslayamıyorum. Birisinin sıcaklığı diğeriyle aynı. Sadece birisi daha fazla. Her şey aynı. Birisi daha fazla. O zaman daha fazla olanın iç enerjisi diğerinden büyüktür. X'inki Y'den küçük. Doğru. Y'nin ısısı X'ten büyük. Bak ısı için bunu
27:56 söyleyemez. Şunun ısısı büyüktür. Şunun ısısı küçüktür. Şunun ısısı artmıştır. Ya da bunun ısısı azalmıştır. Bunlar tamamen kavram hatası. Mesela şöyle de sana göstereyim. Diyelim bu 90°. Bu da diyelim 60° yan yana getirdiğinde bundan buna doğru ısı akışı oluyor değil mi? Yani bu diyelim x maddesi. Bu da Y maddesi. Şimdi şöyle bir şey desem X'in ısısı azalmıştır. Çünkü o diğerine ısı aktarıyor desem olur mu? Hayır. Bir şeyin ısısı azalmıştır demek yanlış bir kavram hatası. Ya da Y'nin ısısı artmıştır. Hayır bunlar yanlış ifadeler. Artmıştır dese de yanlış, azalmıştır dese de yanlış. Ama şöyle söyleyebilirsin. X'in iç enerjisi
28:43 azalmıştır. Evet, bu kesinlikle doğru. Y'nin iç enerjisi artmıştır. Çünkü ısı almak enerji almak demektir. Y enerji alıyor. O yüzden Y'nin iç enerjisi artar. Xerji kaybediyor. O yüzden X'in iç enerjisi azalır. Bunları söylemekte hiçbir sakınca yok. Ama ısısı arttı, ısısı azaldı, ısısı şöyle oldu, ısısı böyle oldu. Onun ısısı ondan büyük, bunun ısısı bunlar tamamen yanlış ifadeler. Haberin olsun. Şimdi bu da yanlıştı. X ve Y'nin moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi aynıdır. Bak moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi demek sıcaklık demektir. Bu bir tanım. Bunu not almadıysan lütfen not al. Burada diyor ki bana, "X ve Y'nin sıcaklıkları aynıdır." diyor. E kardeşim, uzun süre aynı ortamda kalırlarsa sıcaklıkları
29:30 birbirine eşit olur. Yani bu doğru. Cevap 1 ve 3. C şıkkı oldu. Bugünün 2. dersinde termometrelere geçeceğiz. Termometreleri de anlattıktan sonra sana ödevlerini vereyim. Sen de çöz, olur mu? Hadi bakalım. Kendine çok iyi bak. İkinci derste görüşürüz. Yeah.
