Full transcript of “Polynesia - Kabihasnan sa Rehiyong Pacific (AP 8, Term 1, Week 4) | NoypiTV”. Click a timestamp to open the video at that moment. Need another video? Use the YouTube transcript generator.
0:00 Magandang araw. Sa video na ito, tatalakayin natin ang kabihasnan sa rehiyon ng Pacific particular ang Polynesia. Isang rehiyon sa Pacific na kilala sa dami ng mga pulo, lawak ng karagatan, husay sa paglalayag at mayamang kultura. Bago tayo dumako sa Polynesia mismo, unahin muna natin ang mas malawak na rehiyon kung saan ito kabilang. Ang Pacific Islands Oceania Ang Pacific Islands Oceania ay binubuo ng humigit kumulang 20,000 hanggang 30,000 pulo na nakakalat sa Pacific Ocean. Marami sa mga pulong ito ay may mababang lupain, maulang klima at may iba't ibang uri ng halaman at punong
0:45 hindi karaniwang makikita sa ibang lugar. Sa ilang bahagi ng Oceania tulad ng New Guine, Solomon Islands at Vanuatu makikita ang mga kakapal na kagubatan. Mahalagang tandaan na ang mga lugar na ito ay bahagi ng mas malawak na Oceania ngunit karaniwang inuuri sa Melanesia hindi sa Polynesia. Ipinapakita lamang ng mga halimbawang ito kung gaano kayaman at magkakaiba ang kapaligiran sa Pacific Islands. [musika] Dahil sa kagandahan, kasaganaan at likas na yaman ng maraming pulo sa Pacific, tinatawag din ang mga ito bilang Garden of Eden. Sa kasalukuyan, isa sa pinakamahalagang industriya sa maraming pulo tulad ng Tahiti, Hawai, Samoa at
1:32 iba pa ang turismo. Ngayon naman tutukan natin ang pangunahing paksa ang Polnisia. Ang salitang Polynesia ay mula sa mga salitang griego na poly na nangangahulugang marami at nesos na nangangahulugang pulo. Kaya ang Polynesia ay literal na nangangahulugang maraming pulo. Lokasyon at katangian ng Polynesia. Ang Polynesia ay matatagpuan sa gitna at sila ngang bahagi ng Pacific Ocean. Karaniwan itong inilalarawan bilang isang malaking tatsulok na tinatawag na Polynesian triangle. Ang tatlong pangunahing sulok ng Polynesian Triangle ay Hawaii sa Hilaga, New Zealand o Ao
2:18 Tiara sa Timog Kanluran at Eastern Island o Rapanui sa Silangan. Kabilang sa mga pangunahing pulo at kapuluan sa Polesia ang Hawai Samoa, Tonga, Tvalu, Tokelao, New Cook Islands, French Polynesia, Wallis and Futuna, New Zealand o Aute Aaroa at Easter Island o Rapanui. Mapapansin na malawak ang sakop ng Polynesia [musika] ngunit ang mga pulo nito ay kadalasang maliliit at magkakalayo. May ilang pulo ring nabuo mula sa mga bundok o bulkan na ang malaking bahagi ay nakalubog sa dagat. Dahil dito naging napakahalaga sa mga Polynesian ang karagatan, paglalayag, pangingisda at
3:05 pakikipag-ugnayan sa ibang pulo. May iba't ibang uri rin ng lupain at pinagkukunan ng yaman ang mga pulo. Dahil hindi pare-pareho ang likas na yaman sa bawat lugar, natutong makipagpalitan ng produkto ang mga tao mula sa iba't ibang pulo. Kabilang sa mga ipinagpapalit nila ang pagkain, asin, sago, kasangkapan at mga kagamitang tulad ng ax head o ulo ng palakol, may sariling wika, tradisyon at sa ilang pagkakataon ay may autonomiya o sariling pamamahala ang ilang pamayanan sa Polynesia. Bagama't magkakalayo ang kanilang mga panahan, nagkaroon pa rin sila ng pagkakatulad sa kultura, paniniwala, kabuhayan at paraan ng pamumuhay.
3:52 Pinagmulan ng mga Polynesian. Ayon sa mga pag-aaral sa wika, archeolohiya at Henetica, ang mga ninuno ng mga Polynesian ay may kaugnayan sa mga Austronesian na naglakbay mula sa bahagi ng Asia patungong Pacific. May kaugnayan din sila sa tinatawag na Lapita Culture. Isang sinaunang kulturang mahalaga sa paglawak ng mga pamayanan sa Oceania lalo na sa Fiji, Tonga, Samoa at Kanlurang Polynesia. May ilang pag-aaral din tungkol sa posibleng pakikipag-ugnayan ng ilang Polyesian sa mga katutubong tao ng South America bago dumating ang mga Europeo. Ngunit mahalagang linawin na hindi ito nangangahulugang doon pangunahing
4:38 nagmula ang mga Polynesian. Mas malakas pa rin ang ebidensya na ang kanilang pangunahing pinagmulan ay kaugnay ng Austronan migration mula sa Asia at Pacific. Sa madaling salita, ang pinagmulan ng mga pollan ay bunga ng mahabang paglalakbay, paglipat at pakikipag-ugnayan ng mga tao sa iba't ibang bahagi ng Pacific. Pamumuhay at kabihas ng Polynesian. Ang kabias ng Polynesian ay umusbong sa gitna ng malawak na karagatan. Dahil maliliit at magkakalayo ang kanilang mga pulo, natuto silang maging mahusay na mandaragat. Gumamit sila ng outrigger canoe at double hold canoe upang makapaglakbay sa malalayong bahagi ng Pacific Ocean. Ang bangkang may dalawang
5:24 katawan ohal ay tinatawag ding catamaran. Isang uri ng sasakyang dagat na mas matatag sa tubig at angkop sa paglalayag sa malawak at minsan ay mapanganib na karagatan. Hindi sila umaasa sa modernong compass o mapa. Sa halip, ginamit nila ang posisyon ng mga bituwin, galaw ng alon, direksyon ng hangin, paglipad ng mga ibon, kulay ng ulap at anyo ng tubig upang malaman ang kanilang direksyon. [musika] Dahil dito, kinilala ang mga pollin bilang ilan sa pinakamahuhusay na manlalayag sa sinaunang daigdig. Para sa kanila, ang karagatan ay hindi lamang hadlang. Ito ay daan upang makipag-ugnayan, makipagkalakalan at
6:10 magtatag ng mga bagong pamayanan. Sa kanilang kabuhayan, mahalaga ang pangingisda, pagsasaka, pangangalap ng pagkain, paggawa ng bangka at pakikipagpalitan ng produkto. Ilan sa kanilang itinanim ay taro, yum, [musika] breadfruit, saging at niyog. Sa ibang pulo, nagpapalitan sila ng pagkain, asin, kasangkapan at iba pang likas na yaman. Bukod sa kabuhayan, mahalaga rin ang kanilang kultura at sistemang panlipunan. May sarili silang wika, tradisyon, paniniwala, sining at sistemang panlipunan. Sa ilang lugar may mga pinuno or chief na namamahala sa pamayanan.
6:55 Malaki rin ang papel ng pamilya, angkan relihiyon, ritwal, musika, sayaw at oral tradition sa kanilang lipunan. Mahalaga rin sa ilang lipunang polynesian ang konsepto ng mana at kapu. Ang mana ay tumutukoy sa banal, sagrado or espiritwal na kapangyarihan na maaaring taglayin ng isang tao, pinuno, bagay o lugar. [musika] Karaniwang iniuay sa kapangyarihan, karangalan at autoridad ng mga pinuno. Samantala, ang kapu na lalo ng iniuugnay sa ilang lipunang Polynesian tulad ng Hawaii ay tumutukoy sa mga sagradong pagbabawal, tuntunin o batas na gumagabay sa kilos ng tao sa pamayanan.
7:42 Maaari itong ihalintulad sa isang code of conduct o sistema ng mga batas at regulation na dapat sundin ng mga tao. Sa pamamagitan ng kapu, napapanatili ang kaayusan, paggalang sa pinuno at pagsunod sa mga paniniwala ng lipunan. Epekto ng heographya sa pag-unlad ng kabihas ng Polynesian. Una, nahubog ng karagatan ang kanilang husay sa paglalayag. Dahil magkakalayo ang mga pulo, kinailangan ng mga Polynesian na matutong maglakbay sa dagat. Dito umunlad ang kanilang kaalaman sa paggawa ng bangka kabilang ang double halded canoe at katameran. Pati na rin ang pagbabasa ng bituin, direksyon ng hangin, galaw ng alon at iba pang
8:28 palatandaan sa kalikasan. Ikalawa, naging mahalaga ang kalakalan at palitan ng produkto. Hindi lahat ng pulo ay may parehong likas na yaman. May mga pulo na may matabang lupa. May mga pulo na mas angkop sa pangingisda at may iba ring pinagkukunan ng materyales para sa kasangkapan. Dahil dito, natuto silang makipagpalitan ng produkto sa ibang pulo. Ikatlo, naapektuhan ng kapuluan ang kanilang pagkain at kabuhayan. Dahil napapalibutan sila ng dagat, naging pangunahing kabuhayan ang pangingisda. Sa mga pulong may matabang lupa, umunlad naman ang pagsasaka. Ang dagat at lupa ang naging pangunahing
9:13 pinagkukunan nila ng pagkain. Ikaapat, nagkaroon sila ng magkakaibang pamayanan ngunit may magkakatulad na kultura. Dahil magkakalayo ang mga pulo, nagkaroon ng sariling katangian ang bawat pamayanan. Gayon pa man, dahil sa paglalayag at pakikipag-ugnayan, napanatili pa rin ang pagkakatulad sa wika, paniniwala, sining, kaugalian at paraan ng pamumuhay. Ikalima, napalakas ng heograpya ang kanilang pagiging mapamaraan. Dahil limitado ang yaman sa ilang maliliit na pulo, natuto silang gamitin ng maingat ang likas na yaman. Gumamit sila ng mga lokal na materyales tulad ng kahoy, hibla, [musika] bato,
9:59 kabibe, dahon at niyog sa paggawa ng bahay, bangka, kasangkapan, palamuti at kagamitan sa araw-araw. Ikaanim, nakaimpluwensya ang klima sa kanilang pang-araw-araw na pamumuhay. Ang tropical na klima ay nakatulong sa pagtubo ng iba't ibang halaman at pagkain. Ngunit dahil nasa Pacific sila, kinailangan din nilang harapin ang mga bagyo, malalakas na alon at pagbabago ng panahon. Ikapito, ang pagiging hiwa-hiwalay ng mga pulo ay nagpalakas sa pagkakakilanlan ng bawat pangkat. Ang bawat [musika] pulo ay nagkaroon ng sariling pinuno, tradisyon, ritwal at paraan ng pamumuhay. Kaya kahit
10:45 magkakaugnay ang mga Polynesian, makikita pa rin ang pagkakaiba-iba ng kanilang kultura depende sa lugar na kanilang tinitirhan. Ikawalo, ang karagatan ay naging tulay ng ugnayan. Para sa ibang kabihasnan, maaaring maging hadlang ang dagat. Ngunit para sa mga pollination, ang dagat ang naging daan upang makarating sa ibang pulo, makipagkalakalan, magpalaganap ng kultura at magtatag ng bagong pamayanan. Ikaam, nakaapekto ang heographya sa kanilang paniniwala at kaayusang panlipunan. Dahil mahalaga ang kalikasan, dagat at mga pinuno sa kanilang buhay. Nabuo ang mga konseptong tulad ng mana at kapu. Ang mana ay nagbigay diin sa banal na
11:31 kapangyarihan. Samantalang ang kapo ay nagsilbing gabay sa mga tuntunin, pagbabawal at kaayusan sa pamayanan. Mga ambag ng kabihas ng pollation. Una, ipinakita nila ang mataas na antas ng kaalaman sa paglalayag at nabigasyon kahit wala pang makabagong teknolohiya. Ginamit nila ang bituin, hangin, alon, ibon, ulap at dagat bilang gabay sa paglalakbay. [musika] Ikalawa, nag-ambag sila sa larangan ng paggawa ng bangka lalo na sa paggamit ng outrigger cano, double hold canoe at katamaran na angkop sa mahabang paglalakbay sa karagatan. Ikatlo, mahalaga rin ang kanilang ambag sa sining at kultura [musika] tulad ng
12:18 musika, sayaw, oral literature, tattooing, ritwal at mga kwentong ipinapasa mula sa isang henerasyon patungo sa susunod. Ikaapat, ipinakita rin nila ang kahalagahan ng pakikiangkop sa kapaligiran. Natuto silang mamuhay sa maliliit na pulo, gamitin ng maingat ang likas na yaman at panatilihin ang ugnayan ng tao, dagat at kalikasan. Sa kasalukuyan, napapakinabangan pa rin ang kanilang mga ambag sa pag-aaral ng kasaysayan nabigasyon turismo kultura, pangangalaga sa karagatan at indigenous knowledge systems. Ang kanilang kaalaman ay nagpapaalala na ang sinaunang tao ay may malalim na pag-unawa sa kalikasan at sa
13:04 kapaligirang kanilang ginagalawan. At diyan nagtatapos ang ating aralin tungkol sa kabihasnan sa rehiyon ng Pacific particular ang Polynesia. Isang rehiyon sa Pacific na kilala sa dami ng mga pulo, lawak ng karagatan, husay sa paglalayag at mayamang kultura. Kung nakatulong sao ang video na ito, huwag kalimutang i-like, mag-subscribe at i-click ang notification bell para lagi kang updated sa mga susunod nating aralin. Hanggang sa muli, maraming salamat sa inyong panonood.
