Kısa Özet
Bu video, Osmanlı Devleti'nin duraklama dönemindeki ıslahatları ve bu dönemin önemli şahsiyetlerini ele alıyor. 17. yüzyıl ıslahatlarının genel özelliklerinden, ıslahatçıların kimler olduğuna ve yaptıkları çalışmalara değiniliyor.
- Sorunların kökenine inilmeye çalışılmış ancak baskı ve şiddet yöntemleri kullanılmıştır.
- Islahatlar kişilere bağlı kalmış ve süreklilik sağlanamamıştır.
- Batı örnek alınmamış, yükselme dönemine geri dönülmek istenmiştir.
- Tarhuncu Ahmet Paşa, Genç Osman, Kuyucu Murat Paşa, IV. Murat, I. Ahmet ve Köprülüler dönemi gibi önemli isimler ve dönemler incelenmiştir.
Giriş
Osmanlı Devleti'nin duraklama döneminde, yükselme dönemindeki gücünü kaybetmesi ve bu durumu düzeltmek için yapılan ıslahatlar ele alınıyor. Yetenekli devlet adamları ve padişahlar, çeşitli ıslahatlarla devleti yeniden ayağa kaldırmaya çalışmışlardır.
17. Yüzyıl Islahatlarının Genel Özellikleri
- yüzyıl ıslahatlarının genel özelliklerine bakıldığında, sorunların kökenlerine inilmeye çalışıldığı ancak isyanların baskı ve şiddet yoluyla bastırıldığı görülmektedir. Islahatlar kişilere bağlı kalmış, süreklilik sağlanamamıştır. Batı'nın üstünlüğü henüz kabul edilmediği için yükselme dönemine geri dönme arzusu hakimdir. Adalet ve hukuk sistemindeki bozulmalar, usulsüz atamalar gibi sorunlar çözülmeye çalışılmıştır.
17. Yüzyıl Islahatçıları
- yüzyıl ıslahatçıları "TOKMak" şifresiyle hatırlanabilir: Tarhuncu Ahmet Paşa, Genç Osman (II. Osman), Kuyucu Murat Paşa, IV. Murat, I. Ahmet ve Köprülüler dönemi. Bu isimler, Osmanlı Devleti'ni içinde bulunduğu kötü durumdan kurtarmak için çeşitli çalışmalar yapmışlardır.
Tarhuncu Ahmet Paşa
Tarhuncu Ahmet Paşa, IV. Mehmet döneminde sadrazamlık yapmıştır ve Osmanlı Devleti'nin ilk denk bütçesini hazırlamıştır. Gelir ve gideri eşitlemeye çalışmış, ancak çıkarları zedelenen kişiler tarafından şikayet edilerek görevden alınmıştır.
Genç Osman (II. Osman)
Genç Osman, düzenli ıslahat yapmaya çalışan ilk padişahtır. Şeyhülislam'ın yetkilerini kısıtlamış, Hotin seferindeki disiplinsiz davranışları nedeniyle yeniçerileri kaldırmayı düşünmüştür. Başkenti Anadolu'ya taşımayı planlamış ve yeniçeriler tarafından öldürülen ilk padişah olmuştur. Sarayı halka açmış ve halktan biriyle evlenmiştir.
Kuyucu Murat Paşa
Kuyucu Murat Paşa, I. Ahmet dönemi sadrazamıdır. Celali isyanlarını çok sert bir şekilde bastırmış, öldürdüğü kişileri kuyulara tıkmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı kitabında artık 17. yüzyıl ıslahatçıları arasında yer almasa da, soru bankalarında karşımıza çıkabilmektedir.
IV. Murat
IV. Murat, katı ve sert bir padişahtır. Saray kadınlarını devlet yönetiminden uzaklaştırmış, içki, tütün ve kahvehaneleri yasaklamıştır. Gece sokağa çıkma yasağı koymuştur. Islahatlar için Katip Çelebi ve Koçi Bey'e risaleler (raporlar) hazırlatmıştır.
I. Ahmet
I. Ahmet, Ekber ve Erşed sistemini getirerek veraset sisteminde düzenlemeler yapmıştır. En yaşlı ve en akıllı olan kişinin tahta geçmesi usulünü getirmiştir. Şimşirlik (kafes usulü) ile yetişerek tahta geçmiştir.
Köprülüler Devri
Köprülüler devri, IV. Mehmet döneminde Köprülü Mehmet Paşa'nın sadrazam olmasıyla başlamıştır. Köprülü Mehmet Paşa, saraya bazı şartlar öne sürerek sadrazam olmuştur. Çanakkale boğazı'ndaki Venedik ablukasını kaldırmıştır. Köprülü Fazıl Ahmet Paşa, Girit'in fethini sağlamış ve Uyvar Fatihi olarak anılmıştır. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, II. Viyana Kuşatması'nda başarısız olmuş ve bu durum kutsal ittifak savaşlarına neden olmuştur. Köprülüler dönemi, duraklama içinde yükselme dönemi olarak kabul edilir.
