0:02 [Müzik] Evet efendim tekrar merhabalar. Hoş geldin, sefalar getirdin. ÖSYM'nin çok sevdiği vatandaşlık dersinin başlangıcında yine çok çok net bilmen gereken ama ezberlemeden, yavaş yavaş yük almadan öğrenmen gereken bir başlıktayız. Hukukun dallarını öğreneceğiz. Hukukun dallarını sosyal hayatta bayağı konuşuyoruz. İş hukuku mu, medeni hukuk mu, ceza hukuku mu, idare hukuku mu, anayasa hukuku mu? Ama bunlar hangi kategoride sınıflandırılmış? Bunlardan bahsedeceğiz. Hukukun dalları. Bu dersimizin ana başlığı. Hukukun
0:47 dallarını sana öğreteceğim. Sen ne zaman, nerede, nasıl soru gelirse tık tık tık tık nasıl işaretlersin? Bunun bilgilerini vereceğim. Bunun dışında bazı hukuk dallarını da ufaktan ufaktan sana tanıtmaya başlayacağım. Öncelikle hukukun dalları arkamda tahtada da gördüğünüz üzere kamu hukuku, özel hukuk ve karma hukuku olarak kategorize edilmiştir. Neymiş? Kamu hukuku varmış. Neymiş? Özel hukuk varmış. Neymiş? Karma hukuk dalı varmış. Eğer bir hukuk ilişkisinde taraflardan birisi genellikle devletse, devlet üstün ve ayrıcalıklı yetkilerle o ilişkide varsa, dolayısıyla devlet üstünlüğü olduğu için de eşit konumda olma olgusuna biraz daha
1:34 uzaksak o hukuk dalı kamu hukuku dalıymış. Eğer bir hukuki ilişkide bireyler arasında ilişkilerden bahsediliyorsa, eşitlik temel hakimiyet alanını bulmuşsa, eşitlik hakimiyeti varsa evlenme boşanma ticaret miras borç ilişkisi gibi özel hukuk dalıdır. Ama kısmen kamu hukuku kısmen özel hukuk ilişkisi gösteriyorsa adı üstünde karma hukuk dalıdır. kamu özel karma diye kategori kategori ayrılmış. Gel seninle bu kategorileri bir öğrenelim. Şuradayım. Geldim. Kamu hukuku dalları özellikle devlet üstünlüğünün var
2:19 olduğu, devletin üstün ve ayrıcalıklı yetkileriyle bu ilişkinin taraflarından biri olduğu bir hukuk dalıdır. Kamu hukuku dalları bizim daha çok birey olarak yapamadığımız şeyleri içerir. Bu anlamda anayasa hukuku, idare hukuku, icra ve iflas hukuku, yargılama, diğer adıyla usul hukuku, devletler genel hukuku, devletler umumi hukuku da derler. Bununla birlikte vergi ve ceza hukuku var. Ve kamu hukuku dallarında devlet üstünlüğü varmış. Anayasa, idare, icra yargılama devletler genel vergi ve ceza. Benim yapamadığım şeyler ya diyorum. Sen bireysel olarak birine ceza verebilir misin? Yok. Mahkeme verir. Sen
3:05 birini yargılayabilir misin? Mahkeme yargılar. Sen birinden icra yapabilir misin? Hayır. İcra dairesi yapar. Ya sen anayasa yapabilir misin? İdare yapabilir misin? Vergi alabilir misin? Yapamazsın. O zaman senin bireyselde yapamadığın şeyler kamu hukuku dallarını oluşturuyor. Döndüm. İkinci bir hukuk e başlığı özel hukuk kategorisi. Özel hukukta da medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku ve devletler özel hukuku var. Devletler özel hukukuna hususi hukuku da derler. Devletler hususi hukuku olarak da görürsen şaşırma. Bu anlamda özel hukuk dalları biraz daha az, biraz daha öğrenilebilir ve eşitlik ilkesinin hakim olduğu dallar iki eşit
3:51 bireyin hukuki ihtilaflarını ya da ilişkilerini çözen, düzenleyen dallar bunlar. Özel hukuk. Peki geldiğimde ben seninle anayasa, idare, ceza, icra, iflas vergi eee yargılama devletler genel kamu hukuku dalıdır dedim. Medeni borçlar, ticaret, devletler özel özel hukuk dalıdır dedi. Bir de kısmen kamu, kısmen özel hukuk ilişkisi gösteren karma hukuk dalları var. Karma hukuk dallarında iş hukuku, bankacılık hukuku, çevre hukuku, hava hukuku hatta hava hukukuna bağlı olarak bir uzay hukuku bile vardır. Parantez içinde uzay hukuku da diyebilirsin. Toprak hukuku, fikir ve sanat eserleri hukuku vardır. Bu anlamda
4:40 ismi biraz farklı gelen iş, banka, çevre hava torprak fikir sanat. Bunlar karma hukuk dalıdır. Peki gel benimle biraz daha genişten konuşalım. Seninle birazcık daha rahat sohbet edelim. Öncelikle bizim kamu özel karma ayrımımızı bilmek için benim sana tavsiyem tekerleme ezberlemek doğru bir şey değil. O an için faydalı görünür ama uzun vadede kaybettirir. Ben böyle inanıyorum. Dolayısıyla her şeyin kodlaması, her şeyin tekerlemesiyle olmaz. Bu tahtayı ezberlemek de bir ilk anda doğru değil. İlk etapta öncelikle özel hukuk dallarını bilsen ne olur? Medeni borçlar ticaret. Medeni borçlar ticaret özel hukuk dalıdır. Diğerinin içinde zaten özel
5:26 geçiyor. Devletler özelde. O zaman üçünü bil. Medeni borçlar, ticaret özel hukuk dalıdır. Bu sana hangi soruyu çözdür biliyor musun? Aşağıdakilerden hangisi kamu hukukunun dallarından değildir der. Araya bir tane özel atar çözersin. Aşağıdakilerden hangisi karma hukuk dallarından değildir der. Araya bir tane özel atar çözersin. Aşağıdakilerden hangisi özel hukuk dallarından değildir der. Özeli zaten biliyorsun yine çözersin. Ve kendine yük almadan aslında birkaç soru çözdüğünde neyin nerede yer aldığını beynin zihnin kavrar. Oturup da daha önceden de söyledim. Hazreti Ebubekir imparator neon anamız Kanuni Sultan Süleyman Roma'yı kim yaptı? Anam olmaz. Bu doğru değil. O yüzden de medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku, medeni borçlar,
6:14 ticaret özel hukuk dalıdır de. Olanı çöz. Çıkmış sınav sorusu. Hangisi bir kamu hukuku dalı değildir? Cevap B. Borçlar hukuku. Çünkü borçlar hukuku bir kamu hukuku dalı değil, özel hukuk dalıdır. İsmail çıkmış soruya göre mi diyorsun? Hayır. Yük almanı engell engelliyorum. Yapamadığın şeyler kamu hukuku dalı, medeni borçlar, ticaret, özel hukuk dalı, iş, hava, çevre, torprak, fikir, sanat ismi biraz değişik gibi gelenler. Karma hukuk dalı. Ha bak ismi biraz değişik gibi gelenler. Karma, medeni borçlar, ticaret özel. Yapamadığım şeyler icra, vergi alamıyorum, idare yapamıyorum, anayasa yapamıyorum, ceza veremiyorum, yargılama yapamıyorum. Kamu medeni borçlar ticaret
7:01 özel hukukalıdır. Sana bir şeylerden daha bahsedeceğim burada. Aslında hukukun yazısız kaynakları var ya yani yazılı olmayan kaynağı örf ve adet hukuku. Örf ve adet. O yazısız kaynak sadece özel hukukta kaynak olarak kullanılır. Yani özellikle kamu hukuku dallarında örf ve adet kaynak olmaz. Neden? Bölgesel örf ve adete göre anayasa mı yapacağız? İdare mi yapacağız, icra mı yapacağız? Bölgesel örf ve adete göre hop icra mı yapacağız, yargılama mı yapacağız? Vergi mi alacağız, ceza mı vereceğiz? Bu tek düzeliği bozar kamu hukuku dalları için. Ama örf ve adet yalnızca özel hukukta kaynaktır.
7:46 Özel hukukta örf ve adet kaynaktır. Yani sana bir yerde sorulmuşsa ya da sorulursa aşağıdaki hukuk dallarından hangisinde örf ve adet kaynak olarak kullanılır diyorsa hangisi bir özel hukuk dalıdır diye sormuş olacak. Yani özel hukuk dallarında örf ve adet diye bir kaynak kullanılır. Bileceksin. İsmail orada niye söylemedin? Hukukun dallarını bilmiyorsun ki. Niye sana orada öğreteyim? Öğretmeye çalışayım. Bilmediğin bir şeyle ilgili sana bir eee soru işareti, bir flu ortam yaratayım. Olmaz. O yüzden yazdın notların arasına. Devlet üstünlüğü var. Özelde eşitlik var. Örf ve adet kaynak değil. Örf ve adet hop kaynak. Özel hukuk dallarında
8:32 yazdın. Yine kendince notlara. Benim yapamadığım şeyler genellikle kamu hukuku dalları, anayasa, idare, ceza, icra, yargılama gibi. Medeni borçlar, ticaret özel hukuk dalı. İsmi biraz değişik gelenler karma hukuk dalı dersen rahat edersin. Hayat boş. İsmail'le coş dedim ya. Gerçekten öyle. Şimdi seninle birazcık böyle hukuk dallarını tanımaya başlayacağız ve bu ünite içerisinde özellikle eee ceza hukukundan bahsedeceğiz. Vergi hukukundan kısmen bahsedeceğiz. Çok geniş bir şekilde medeni hukuktan bahsedeceğiz. Özel hukuk dallarından, borçlar hukukundan bahsedeceğiz. Çok çok kısmi ticaret hukukundan ve devletler özel hukukundan bahsedeceğiz. Burada yer
9:19 alan anayasa ve idare hukuku vatandaşlık bilgisi dersinin zaten birer ünitesi üç soru anayasa hukukundan geliyor 3 soru idare hukukundan geliyor ortalama. He ama yine bazılarını ismen bilmekte fayda var mı? Var. Öncelikle ben sana ismen bilmen gerekenleri böyle bazı sözlü tanımlar yapmayı sağlayacağım. Sen de küçük notlar alabilirsin ama önce öğrenmek ve pekiştirmek lazım. Ya turşuyu bidona koyduk üstüne bastıracağız ki tam olsun. Anayasa, idare ceza vergi icra iflas yapamadığım şeyler kamu hukuku dalı. Örf ve adet yok. Medeni borçlar, ticaret, özel hukuk dalı, eşitlik var. Örf ve
10:04 adet var. İş, hava, fikir, çevre, sanat derse, torpak derse ismi biraz değişik gelenler karma. Sen ne yapacaksın? Kendine söylüyorsun. Ben ne yapmalıyım? Medeni borçlar, ticaret özel hukuk dalıdır. Ö bilmeliyim. Tamam sevgili arkadaşım. Bir kere bu önemli. Hiç soru kaçırmayacaksın. Rahat ol. Eğer yurttaşlık bilgisi değersini, eee, ortada böyle bir cahil söylem 3 gün kala ben bitirebilirim. Hayır. Böyle felsefelerle yap, bitirmeyeceksen yıl içinde düzenli, gereği kadar çalışırsan keyifli bir şekilde hiç soru kaçırmazsın bu tabloda. Öncelikle şuraya biraz yaklaşalım. baktığımızda anayasa hukuku bizim üç soruluk bir alanımız.
10:50 Devleti oluşturan temel organları yani yasama, yürütme, yargıyı, temel hak ve hürriyetlerimizi, anayasamızdaki değiştirilemez maddeleri düzenleyen bir hukuk dalı. Yani baktığımızda devleti oluşturan temel organları, temel hak ve hürriyetleri düzenler deyip geçebilirsiniz. Çünkü ileride bayağı konuşacağız. İdare hukuku devletimizin temel teşkilatlanmamızı idari teşkilat çizeceğiz oraya geldiğimizde idari teşkilatlanmayı ve kamu hizmetlerinin görülmesini düzenleyen bir hukuk dalı. İdari yapılanmamızı ve kamu hizmetlerinin görülmesini düzenleyen bir hukuk dalıymış. Bir kamu hukuku dalıymış. İcra ve iflas hukuku. Sana bir ton tanım yapacağım. İkinci videomda yani ikinci
11:36 ders videomda aslında yaptığın bir tanıma benzeteceksin. İcra ve iflas hukukunun tanımı borcunu kendi rızasıyla yerine getirmeyenlerin devlet zoruyla yerine getirmesini ve iflasa tabi olmayı düzenler. Ana devlet soruyla borcu yerine getirme neydi? Cebri icra. O yüzden icra ve iflas hukuku bizim için cebri icra hukuku olarak da anılabilir, adlandırılabilir ve icra ve iflas hukukunun yanına borcun devlet soruyla yerine getirilmesi ve iflasa tabii olmayı düzenleyen bir kamu hukuku dalı diyebilirsin. Döndüğüm bir diğer hususa yargılama hukuku. Yargılama hukukunun diğer adı usul hukukudur. Usul hukukunda görürsün.
12:23 Yargılama hukuku da görebilirsin. Bu anlamda bizler böyle sohbet ederken mesela size ceza kanunlarını anlatırken bizlerin uyması gereken vatandaşların uyacağı cezayı, kaideleri, kuralları anlatırız. Ama bir de mahkemeler ceza kanunları ile ilgili yargılamayı nasıl yapacak? Buna ışık tutan bir hukuk dalı var. Ceza usul hukuku, ceza muhakemesi hukuku. Mesela medeni kanun anlatırız sizlere. E bizlerin uyacağı medeni kanun maddeleri. Bir de medeni usul hukuku var. Mahkemeler medeni hukuka dair yargılamayı nasıl yapacak? Mesela vergi hukuku var. Bizlerin uyacağı vergi ile ilgili hükümler. Bir de vergi usul hukuku var. Yani vergi mahkemeleri yargılama yaparken vergi ile ilgili bir
13:08 konuda nasıl hareket edecek? Neye göre karar verecek? Yani nasıl bizlerin uyacağı kurallar varsa bağımsız ve tarafsız olan mahkemeler de yargılama görevini yerine getirirken, karar verirken nelere uyacak, neye göre yargılama yapacak onu düzenleyen bir hukuk dalı olması lazım. Onun adı da yargılama yani usul hukuku. Yanına şunu yazabilirsin. Bağımsız ve tarafsız mahkemelerin yargılamayı nasıl yapacağına dair düzenlemeleri barındırır. Tamam. Ve sana şöyle bir şey söyleyeyim. Bir hukuk dalının içinde isminde usul muhakeme görüyorsan kesinlikle yargılama hukukunun alt dalıdır. Mesela eee ceza muhakemesi hukuku yargılama hukukunun alt dalıdır.
13:56 Ya da vergi usul hukuku yargılama hukukunun alt dalıdır. Mesela medeni hukuk özel hukuk dalı değil mi? Ama medeni usul hukukunu görürsen usulün alt dalı. Sakın ola İsmail hocam medeniye özel dediydiniz deme. Bu medeni hukuk değil medeni usul. Medeni yargılama hukuku usulün alt dalı. O zaman yanına da bir not al. Medeni usul hukuku bir kamu hukuku dalıdır. Usul hukukunun alt dalıdır. Evet, medeni hukuk özel hukuk dalıdır ama bir hukuk dalının içinde usul, yargılama, muhakeme geçiyorsa kamu hukuku dallarından yargılama hukukunun alt dalıdır. D ve kelime oyunlarına gelme. Bir firma sormuş. Hangisi özel hukuk dallarından değildir? demiş. Cevap: Medeni usul hukuku. Çünkü içinde usul geçiyor. Medeni hukuktan farklı bir
14:42 hukuk dalı buranın içinde. Dikkatli ol. Bununla birlikte geldim Devletler Genel Hukukuna. Devletler genel hukuku da Devletler Umumi Huku olarak da bilinir. Umumi, genel. Tamam. Aslında akademik olarak Devletler Genel Hukukunun çok geniş bir tanımı var. Hiç sorulmamış tanıma ama var. Tanıma baksana. Devletlerle devletler, uluslararası kuruluşlarla uluslararası kuruluşlar ya da devletler ile uluslararası kuruluşların ilişkilerini düzenler. Bismillah. İki devletin ilişkisini devletler genel hukuku düzenler. Türkiye ile Almanya gibi. İki tane uluslararası kuruluşun ilişkisini de devletler genel hukuku düzenlenmiş. Birleşmiş Milletlerle Avrupa Birliği
15:29 gibi ya da bir devlet ile uluslararası kuruluşun ilişkisini de devletler genel hukuku düzenler. Olaya genel bakar. Türkiye ile Avrupa Birliği'nin ilişkisi gibi kısacası devletler ile uluslararası kuruluşların ilişkilerini düzenler yazacaksın. Neymiş Devletler Genel Hukuku? Devletler ile uluslararası kuruluşların ilişkilerini düzenler. Ve tabii ki temel kaynağı ülke içindeki yasalar olmaz. Milletlerarası antlaşmalar temel kaynağıdır dersin. O zaman devletler genel hukuku için ne yazdın sen? Devletler ile uluslararası kuruluşların ilişkilerini düzenler dedi. Ha ondan sonra milletlerarası
16:15 antlaşmalarda esas kaynaklarındandır. Temel kaynağıdır dedi. En azından tanımını bil. Bir yerlerde tanımı sorulur. Mesela ben kitabımda sordum. ÖSYM3 sordu mu? Sormadı ama bir hukuk dalının tanımını sormak bence güzel bir bilgi, doğru bir yönlendirme. Dolayısıyla ben sordum ve her an karşına çıkabilir diye tanımını bilsen fena olmaz. Devletlerle uluslararası kuruluşların ilişkilerini hangi dal düzenler? Devletler genel hukuku. Derse ki mahkemelerin yargılama yaparken nasıl yargılama yapacağı, nelere göre karar vereceğini düzenleyen kurallar hangisindedir derse yargılama yani usul hukuku. Devlet sonra borcun yerine getirilmesini düzenleyen hukuk dalı hangisidir derse icra ve iflas hukuku. Eğer derse ki kamu yararı gerektiren hallerde işte eee kamu
17:00 hizmetlerinin görülmesi, idari teşkilatlanmamızı düzenleyen hukuk dalı derse idare hukuku devletin temel organlarını düzenleyen, temel hak ve özgürlüklerimizi güvence altına alan, düzenleyen hukuk dalı hangisidir derse anayasa hukuku derim. Ne gerek var? Bir cümle üzerinden karşıma çıkacak böyle bir sorunun benim canımı sıkmasına hemen işaretleyeceğim. Ve bunun dışında bir diğer kamu hukuku dalımız da vergi hukukudur. Vergi hukuku da bir kamu hukuku dalıdır. Çünkü ben vergi alamıyorum bireysel olarak. Ben yapamıyorsam devlet yapıyor. O zaman kamu hukuku dalı. Vergi hukuku da verginin doğumundan tahsiline kadar geçen evreyi düzenler. Verginin doğumundan, verginin var olmasından
17:48 mükellefin eğer bensem o benden alınmasına, tahsil edilmesine kadar geçen evreyi düzenler. Vergi hukuku ile ilgili vatandaşlık bilgisinde çok yüklü bir soru. Hatta yakın tarihte böyle bir soru yok. Ama yine de ben senin için biraz detaylandırmak istiyorum. Detaylandırmayı da nasıl yapacağım? Ben böyle gidiyip gideceğim. Sen orada boş şeyleri izlemeyeceksin. Tahtayı sileceğim. Tahtayı sildikten sonra vergi hukuku ile ilgili donatacağım. Bu ders için de vergi hukukunu da halletmek istiyorum seninle. Ondan sonra dersi bitireceğim. Şimdi diyorum, gidiyorum, geliyorum. Geldim ve fişek gibi geldim. Sen beni tahtayı silip yazarken görmedim bile. Ahanda
18:34 tertemiz vergi hukukunu anlattığım bir tahta oluştu. Şimdi seninle vergi hukukundan bahsedeceğiz ama öncesinde ne dedim sana? Vergi hukuku kamu hukuku dallarından bir tanesi. Onu hatırla diye kamu hukuku dallarını şöyle bir daha göstermek istedim. Ve vergi hukuku ne gibi tanımlanabilir? Vergiyi doğuran olaydan, verginin doğmasından tahsiline kadar geçen evreyi düzenleyen bir kamu hukuku dalı. Ve vergi ile ilgili yurttaşlık bilgisinde çok soru yok. itiraf edeyim ama ben yine de ne olur ne olmaz diye birazcık bir şeyler anlatmak istiyorum sana. Öncelikle vergileme aşamalarından bahsetmeliyim. Vergileme aşamaları bizim için 4T olarak
19:19 karşımıza çıkar. Vergileme aşamaları derken 4T derken hocam verginin tarhı, verginin tahakkuku, verginin tebliği, verginin tahsili dediğimiz dört aşamayla oluşur. Vergileme. Sevgili memur adayı, verginin tarhı yani verginin hesaplanması belirlenmesi. Bununla birlikte verginin tahakkuku, verginin adımıza kayıt edilmesi ya da kesinleştirilmesi. Tebliği bizlere bildirilmesi, bildirim yapılması, öde bu vergiyi denmesi, tahsili de bizden alınması. Tarh, tahakkuk, tebliğ, tahsil. Peki anladıkta vergi hukukuna hakim olan
20:06 ilkeler var. Vergi hukukuna egemen olan ilkeler, vergi hukukunun ilkeleri var. Bunları da bilmemiz gerekir mi? Evet. Özellikle bir hukuk dalının ilkeleri varsa, bir hukuk dalına hakim olan ilkeler varsa biz onu bilmeliyiz. Niye? Çünkü her zaman o hukuk dalı ile ilgili bize yorum yapabilme kabiliyeti sunar. İlkesi varsa bileceğiz. ve vergi hukukuna hakim olan ilkeler, vergi hukukunun ilkeleri önemli. Nereden geliyor? Anayasamızın 73 no'lu maddesi aslında bize vergi hukukunun ilkelerini söylüyor. Bunlardan 73. maddenin 1. fıkrası diyor ki herkes kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi
20:52 vermekle yükümlüdür. Yani herkes vergi versin diyor. Bu vergide genellik ilkesini ortaya çıkarıyor. Bununla birlikte 2 fıkra diyor ki anayasada diyor ki vergilerin adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amaçlarındandır diyor. Vergide adaletli ve dengeli ol diyor. O da vergide adalet ilkesini ortaya çıkarıyor. Ve son olarak diyor ki vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülükler kanunla konulur, kanunla değiştirilir ya da vergi varsa kanunla kaldırılır diyor. Bu anlamda vergi de kanunilik ilkesini ortaya çıkarıyor. Tabii ki genellik adalet ve kanunilik
21:38 ilkeleri, vergi hukukunun ilkeleri de buradan nasıl soru gelebilir? Bir de buna bakalım. Kadın erkek ayrımı gözetmeksizin ülkedeki yurttaşların tamamından vergi alınması hangi ilkenin sonucudur? Genellik. Herkesten eşit miktarda değil. Mali gücüne göre vergi alınması hangi ilkeyle ilgilidir? Adaletli ve dengeli ol diyen ilkeyle ilgilidir. Yönetmelikle genelgeyle kararnameyle değil yalnızca kanunla vergi konuluyor olması hangi ilkeyle ilgilidir? Kanunilik ilkesi ile ilgilidir. Bununla birlikte en çok yaşanan tartışmalardan bir tanesi de vergi hukukunda eşitlik var mı? Aslında sen de ben de atıyorum retro yayıncılıkta çalışıyoruz. İkimiz de retro yayıncılıktayız. Atıyorum
22:24 ikimiz de 30.000 maaş alıyoruz. İkimiz de aynı gelir vergisini ödeyeceğiz değil mi? Aynı konumda bulunanlar için nispeten bir eşitlikten bahsedebiliriz bazı hususlarda. Ama vergi hukukunda aslında olmayan mutlak eşitliktir. Mutlak mutlak eşitlik ne demek? 100.000 lira kazanan da 30.000 L kazanan da aynı vergiyi ödeyecek demek. Bu neye ters? Adalet. O zaman vergi hukukunda mutlak eşitlik ilkesi yoktur. Vergi hukukunun ilkeleri nelerdir? Genellik, adalet, kanunilik bilinecek. Peki seninle bir de vergileri sınıflandıralım. Şurada sınıflandıralım. Vergilerin sınıflandırılmasından bahsedelim. Vergiler üç kategoride
23:10 sınıflandırılır. Ben ana vergileri yazdım buraya. Yüzlerce vergi kaleminden konuşabiliriz ama gerekli olan ana unsurlar bunlar. Ve vergiler üç kategoride sınıflandırılacak. Bir, gelir üzerinden. 2. gider, diğer adıyla harcama üzerinden alınan vergiler. 3. Servet üzerinden alınan vergiler. Yeni bir şey öğretmiyorum biliyor musun? Aslında bildiğin şeyi ben birazcık daha tasdikleyeceğim. Çünkü altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlamı işar işleyeceğiz seninle. Eğer bir vergiye senin elde ettiğin gelir var da gelirin üzerinden alınıyor, gelirin üzerinden katlanıyorsan gelir üzerinden alınan vergidir. Eğer bir vergiye para harcamayı kabul ettiğin için, gider yapmayı kabul
23:56 ettiğin için, giderin üzerinden katlanıyorsan, giderin üzerinden alınıyorsa gider üzerinden alınan vergidir. Eğer bir vergiye bir şeye sahipsin ya da zenginsin diye katlanıyorsan servetin üzerinden alınan vergidir. E o zaman baktım gelir üzerinden alınan en net ve en temel vergi gelir vergisi. Bugün maaşın 100 lira olsa 100 lira olarak alamıyorsun. Bir sürü kesintiyle karşılaşıyorsun. işte gelen para üzerinden alınıyor. En net hali gelir vergisi. Aynı zamanda bir de kurumlar vergisi gelir üzerinden alınan vergilere örnektir. Kurumlar yani şirket gibi yapılar 1 yıl üzerinde bir yıl içinde elde ettikleri karın belirlenen oranlar üzerinden bir bölümünü devlete vergi olarak öderler. Örneğin o yıl kurumlar vergi vergisi %10
24:42 olarak belirlenir. 100.000 L kar ettiysen 10.000 1000 lirasını devlete vergi olarak kurumlar vergisi diye öderim. Elde ettiğim gelir üzerinden alınıyor olması gelir üzerinden alınan vergiler kategorisine soktu. Bununla birlikte gider üzerinden alınan vergiler. Bugün markete gittin. Merhaba dedim. Ben bir çikolata alacağım dedin. Çikolatanın bedeli ne kadar dedin? 50 dediler. 50'yi verdin. Çikolatayı aldın. Bir baktım faturayı da alınca asıl bedeli örneklendiriyorum bu arada tam böyle milimetrik rakamlarla değil asıl bedeli ya 45 46 T'ymiş. Geride kalan neymiş? Katma değer vergisiymiş. Bak o gofrete ödeme yapmayı, harcama gider
25:30 yapmayı kabul ettiğin için yaptığın harcama üzerinden devlet ne aldı? Bir KDV. Ve sen nereye ödedin? Gofret aldığın yere. Aynı şekilde gittin sabit ödemesi e 500 olan bir faturalı hat aldın. Faturalı hattın ilk faturasına ödedin. 500 fatura geldi. Bir baktın ki 400'si asıl kullanım bedelinmiş ama 100'si özel tüketim vergisiymiş. Bak o faturaya harcama gider yapmayı kabul ettiğin için yaptığın gider üzerinden bir ne ödedin o firmaya? ÖTV. O zaman KDV ve ÖTV harcama yani giderin üzerinden alınan vergilerdir. Bir de hım servet üzerinden alınan vergiler var. Bildiğimiz üzre emlak
26:17 vergisi bir arsan, tarlan, evin varsa her yıl raiç bedel üzerinden emlak vergisi ödersin. Eve arsaya sahip olduğun için, servetin olduğu için. MTV bilinen adıyla yazdım. Motorlu taşıtlar vergisi 6 ayda bir spesifik olarak motorun hacmine ve aracın yaşına göre belirleniyor. Ve araca sahipsin, motorlu taşıtta sahipsin diye ödüyorsun. Motorlu taşıtlar vergisi de servet üzerinden alınan vergi. Ve eğer birinin varisisin ve bir yakının varisisin ama o vefat etti. Allah hayırlısını versin. Gecinden versin. Onun bir mirası varsa intikal yani geçecekse sana devlet taş hattında kolum mu yoruldu der. Ve o mirası oraya
27:02 kaydederken, intikal ettirirken bir geçiş bedeli alır. Buna da veraset ve intikal vergisi deriz. Mirasa sahipsin diye, miras hakkına sahipsin diye alınan vergi. Bu anlamda biz bunları böyle kategorize ettik. bir yerlerden çıkar da sana bir şey soracağım. Vergiyi ben kime ödüyorum? Devlete. Yani vergiyi benden kim alıyor? Devlet alıyor. Devlet. Devletin ilgili kurumu alıyor. Ama az önce çikolata aldım. KDV'yi markete ödedim. ÖTV'de fatura ödedim. İlgili GSM operatörünü ödedim. He onlar da benden kesilen o vergiyi devlete mi veriyor? He he. O zaman KDV ve ÖTV dolaylı vergilerdir. Öğrenciden gelenler,
27:50 "Öğretmenim, öğretmenim." Doğrudan vergileri de anlatacak mısınız? Kalan vergilerde devlete ya da ilgili kurumuna, dairesine ödediğimiz doğrudan vergilerdir. Tahta için konuşuyorum. Bu anlamda bilgimiz olsa ne olur dedik ve işi tamamladık. KDV, ÖTV dolaylı vergilermiş. sınıflandırırken gelir üzerinden alınan vergiler, gelir kurumlar, gider üzerinden KDV, ÖTV, servet üzerinden alınanlar emlak vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, veraset ve intikal vergisi. Şimdi seninle birazcık şöyle tahtayı boş buldum, sohbet edeceğim. Yine böyle sorulmamış kavramlar. Ama verginin tanımını biliyor musun? Profesör Doktor Osman Pehlivan hocamızın
28:37 kitabında devletin kamu giderlerini karşılamak üzere vatandaşlarından karşılıksız ve zorla aldığı paraya vergi denir diyor. Kamu giderleri için devlete ödediğimiz paraymış vergi. Peki şöyle bir şey söylesem. Harç üniversitelerde varsa ikinci öğretimde var. Özel üniversitede belki oluyor. O yani özel üniversitede oluyor. 1ci öğretimde bildiğim kadarıyla yok. Pasaport harcı var. Tapo harcı var. He bir kamu hizmetinden yararlanmak için ödediğimiz paraya harç diyoruz. He kamu hizmetinden yararlanmak için ödediğimiz
29:22 paraymış. Kamu hizmetinden yararlanmak için ödenen paraya harç denir. Mesela şöyle bir şey duydun mu? Resim. Hiç duydun mu resmi? Ya iş yeri falan açıyorsun ya izin bedeli ödüyorsun. İş yeri açmak için ödenen izin bedeline resim diyorum. Kenarda dursun ne zarar verir? Tahtam boştu. Resim iş yeri açmak için ödenen izin bedeliymiş. Peki şerefiye diye bir şey duydun mu? Şerefiye. Bak biraz daha boşluğum var. Bilgi veriyorum. Hava parası duydun mu? Bir nevi o. Bir yerdeki değer artışı için ödenen bedeldir. Şerefindeki artış için ödenen
30:10 bedeldir. He. Değer artışı için ödenen bedeldir. Kenarda dursun ya. Ne olacak ki? Tanımlar dursun. Genel kültür olabileceğini de düşündüğüm için sana verdim bunu. Bununla birlikte son olarak sübvansiyon diye bir şey görebilirsin. Devletin bu da aldığı bir şey değil. Yaptığı yardımlar. Devletin yaptığı yardım diye kısa kesiyorum uzatmıyorum. Sorusu falan da yok. Kavram sorusu. Bir yerlerde görürsün. Seçeneklerde görürsün. Canın sıkılmasın. Velhasıl kelam. Gel senle şurada toparlayalım. Vergi hukuku bir kamu hukuku dalıymış. Vergiyi doğuran doğuran olayda verginin tahsiline kadar geçen
30:56 evreymiş. Verginin vergileme için dört aşaması varmış. Tar tar, tahakkuk, tebliğ, tahsilmiş. Bununla birlikte vergi hukukunun hakim olan ilkeleri genellik adalet ve kanunilikmiş. Vergi hukukunda mutlak eşitlik ilkesi yokmuş. Ve baktığımızda gelir ve kurumlar vergisi gelir üzerinden alınmış. KDV ve ÖTV harcama yani gider üzerinden alınırmış. Servet üzerinden de emlak MTV veraset ve intikal vergisi alınırmış. Ha KDV ve ÖTV dolaylı vergilermiş. Çünkü ben başka bir kuruma ödüyorum. O devlete özel kişiye ödüyorum. O devlete benim yerime ödüyor. Harç kamu hizmetinden yararlanmak için ödenmiş. Resim izin bedeliymiş. şerefiye
31:42 değer artışı için ödenirmiş. Sübvansiyon da devlete yaptığım ödemelerin dışında bir şey. Devletin bana ya da gerekirse şirkete desteklemek için yaptığı yardımlarmış. Ahamda çok şey öğrendim. Beni dinlediğin için çok teşekkür ederim. Çok verimli bir ders oldu. Hukukun dalları tablosunu tekrar gözünün önüne getir. Medeni borçlar ticaret özel hukuk dalıdırı bil. İsmi biraz değişik gelenler karma hukuk dalıdırı bil. Burayla ilgili ne olur soru kaçırma. Kaçırırsan sütümü helal etmem diyorum. Seni tahtayla baş başa bırakıyorum. Sonraki derste görüşürüz. Hoşça kal. [Müzik]
