0:00 Selam genç arkadaşım. Yoto Fizikte Barış kanalına hoş geldin. Evet, sizlerle birlikte yapmış olduğumuz TYT kampımızda ikinci çalışma ile birlikteyiz. Konumuz madde ve özellikler olacak. Tabii konunun içerisinde madde kavramına ait olan kütle, hacim, bunlarla ilgili hesaplar yapacağız. Öz kütle, karışımların öz kütlesini bulduktan sonra adezüzyon, kohezyon, yüzey gerilimi ve kılcallığı da bitireceğiz ve bu konuyu uğurlayacağız arkadaşlar. Sonraki konumuz tabii ki de basınç olacak. Biliyorsunuz ki çalışma esnasında yeni yapmış olduğumuz, yeni hazırlamış olduğumuz TYT soru bankamızı kullanacağız arkadaşlar. Buradaki madde ve özelliklerine ait olan tüm kazanım testlerini çözeceğiz ve özellikle de çok çok özel soruları seçerek de artık konuya bir şekilde güzel bir şekilde de inşallah veda etmiş olacağız arkadaşım. Hadi bakalım birlikte çalışmaya, birte çözmeye başlıyoruz.
0:47 Evet, konuyla ilgili tabii öncelikle tanımlara ihtiyacımız var arkadaşlar. Madde ve özellikleri. Şimdi maddenin tanımı nedir diyecek olursan aslında çaktırmadan bazı tanımları veriyor burası bize. Ne diyor? Uzayda yer kaplayan. Bu ne demektir? Hacim demek aslında. Yani değil mi? Hacmi olan ve kütlesi olan her şeye biz ne adını veriyoruz? Madde diyoruz. Ve maddenin biliyoruz ki biz nedir? Dör tane hali var. Bunlar neler? İşte klasik olay. Eee, hatta buradaki aslında kabaca çizimde bunu veriyor zaten. Katı, sıvı, gaz ve tabii ki de plazma halinden bahsediyoruz arkadaşım. Şimdi görsel olarak katıları dikkat ediyseniz belli bir şekle sahip. Atom moleküller yakın. Sıvı hale gelince ne oldu? şekil bozuldu. Artık şekil özelliği yok arkadaşlar. Gaz halinde daha da serbest
1:33 hale geldi. Tabii bunu yaparken ne yapıyoruz? Bir maddeyi biz katı halden sıvı hale geçerken ne yapıyoruz? Hal değiştirmesi için ne veriyoruz arkadaşlar? Isı enerjisi vermemiz gerekiyor. Isı enerjisi veriyoruz. Sıvıya geldi. Biraz daha verdik gaza. Çok çok daha fazla veriyorsun ki plazma haline geliyor. Şimdi plazma halini eskiden biz anlatıyorduk. Eee çok özel bir hal zaten. Ne yapıyorsun maddeye? Eğer ki sen enerjiyi verdiğin zaman elektronlar, eee, maddenin atom molekülleri elektronlarını kaybediyor ve eksi yüklü hale geliyor. Artı yüklü hale geliyor. Onu yakalayanlar eksi yüklü hale geliyor. Yani içerisinde ne var? Bir sürü iyonize haldeki gaz bulut var bizim için. Ve elektriği, manyetik alanı çok iyi iletiyor. Ve çok değerli bir şey aslında. Belki bunu çok nadir duyacağınızı da düşünüyorum. Eee, plazma halinde ya da plazma bulutlarındaki
2:20 gerçekleşen reaksiyonların hızı ışık hızıdır arkadaşlar. Bu yüzden çok kıymetlidir. Normalde bir gaz reaksiyonunun hızı akustik ses hızıdır arkadaşlar ama plazma hali çok özel bir haldir. Bununla ilgili de minik bir dipnot da size ilave etmiş olalım. Şimdi tabii burada birazcık böyle tanımlamaya başlayalım bakalım. İlk işimiz kim? Kütle. Kütleyi zaten nereden biliyoruz biz? Temel büyüklükler kavramından biliyoruz. Neydi? Değişmeyen madde miktarıydı. Buradaki değişmeyen kastımız ne arkadaşım? Bu meşhur bir olay var ya. Aya gittik, uzaya gittik falandı filandı. Değişmeyen işte bu arkadaşım. bulunan yere göre değişmiyor. Kutuplarda da olsan, Ekvator'da da olsan, ayda da olsan fark etmiyor bizim için. Uluslararası birimini çok iyi bildiğinizi düşünüyorum. Kilogram ve tabii ki eşit kollu teraziyile
3:05 ölçülüyordu. İşte eşit kollu teraziyi çizmişiz yanda. İşte bildiğiniz basit pazar terazisi. Espraki kolun uzunluğuyla buradaki kolun uzunluğunun eşit ol. Mesela burası L ise burası da L uzunluğunda olmasıdır. Ve burada ne var mesela? Örnek veriyorum. Burada 1 kilogram var. Burada ne var? Bilmiyorum ki. İşte bir cisim var diyelim. M kütleli bir cisim. Ne yapılıyor? Tork mantığı aslında. Siz 11. sınıfta bilen arkadaşlarım vardır ama ne yapıyoruz? Şöyle yapıyoruz. M kütlesinin denge noktasına olan uzaklığı nedir? L. O zaman M x L. 1 kilogramın da dikkat ederseniz buraların uzaklığı L olduğuna göre L''ler gider. M'nin 1 kilogram olduğu. Hemen soldakileri sağdakilere eşitlememizi sağlayan bir sistem. Ha bunu niye yazdım? oldu ya bir gün L''ler eşit vermezse ne yapacağınızı bilin
3:50 diye. Yani ezberden gitmeyin istiyorum. Şimdi geldik konunun belki daha da uğraştırıcı bir kısmı hacim bizim için. Bakın şimdi hacim volüme tabii oradan geliyor. V harfi bir maddenin uzayda kapladığı yerdir. İşte biraz böyle kilo aldığım zaman fazla yer kaplıyorum falan diyebilirsin. Yani değil mi? Kabacası aslında yani bu işin uluslararası birimine lütfen dikkat et. Nedir? Metre³. Günlük hayatta çok kullanabilirsiniz ama nedir? Mesela metre³. Sonra ne görüyoruz mesela? Desimetre³. Bu arada desimetre kübe ne adını veriyoruz kısaca biz? Litre adını veriyoruz değil mi arkadaşım? Ve eee cisimlerin mesela bir şeyin hacmini hesaplamayı gerçekten de çok çok iyi bil arkadaşım. Düzgün geometrik cisimlerin hacmi ne yapabilirsin? Hemen basit
4:37 cetvel ve formül yardımıyla bulabiliriz. Şimdi bu arada diyebilirsin hocam var mı bildiğimiz bizim bir şeyler? Var mı? Var tabii ki. Bak bu cisimleri bileceksiniz ve bunları bu arada bilmemeniz açıkçası fizikle alakalı bir olay değil. Bunun sorumlumuzu tabii ki biz değiliz. Yani ne var mesela? Küp. Neydi küpün özelliği? Tüm kenarların aa olmasıdır. Bu arada düzgün yukarı doğru çıkabilen mesela küp düzgün yukarı çıkıyor mu? Evet. Prizma. Evet. Silindir. Evet. Bunların aslında hepsinin formülü aynıdır. Nedir? Tabanın alanını bul. Bak. Taban alanını bul. 3üncü boyutla çarp. Yani bak şurası ne kadar yapıyor? Şu a kare değil mi? Çarpı bir tane de bu a küp oldu. Bak buraya gelelim. Ne yapıyor? Bak bu da aynı şekilde neydir buranın alanı? B x C. Bir de 3üncüyü de
5:22 çarpıyorum. AC. Bak aslında aynı mantık. Peki buraya geldiğim zaman bunun tabanı ne? Bu bir daire. Dairenin alanı ne kadardı arkadaşım? π r²are çarpı. Şimdi bir de burayı çarp h. Bunların üçü de aslında aynı mantıkla çalışıyor. Fakat diğerleri dikkatliysen küre ile koni böyle değil. Yani o yüzden onlarda biraz daha farklı davranmamız lazım. Mesela küre ne oluyor? Özel bir formül. Yarıçapı R verildiyse 4/3π r³ değil mi? Unutma sakın. Atıyorum koni nedir? Silindirin içinden mesela şöyle kesip alarak yapabiliriz değil mi biz bunu? Nasıl? 1/3te kadar bak. π r² x h/3 diye bulabiliriz de zaten hemen. Hadi bakalım. Düzgün peki geometrik olmayan cisimlerin hacmini nasıl bulacağız? İşte bak bizi belki de
6:08 ÖSYM'nin en sevdiği kısımlardan biri bu. Tabii ne yapabiliriz burada? Dereceli silindiri kullanmak ya da meşhur bir ifade taşırma kabı. Taşırma kabının özelliği de işte bak alttaki şekil. Dereceli silindir bu. Görüyorsunuz bak bunun üzerinde sayılar var. İşte ben çok iyi göremiyorum. İşte ne var orada? 200 seviyesine kadar var. Ne oldu? Cismi attık mesela şuraya geldi. Battı. Ne oldu? Hop şuraya geldi. İşte atıyorum 250 sayısına geldi. Ne oldu? 200'deydin sen. 250'ye geldin. Niye 50 arttın? Cisim yüzünden. Demek ki cismin hacminin 50 olduğunu öğrendik falan. He ikinci kısım ne? Taşma düzeyine kadar dolu olan bir kaba cismi bıraktığımda bak yandaki kap boş. Ne oldu? Cisim battı. Dışarı sıvı taştı. E sen bunu ölçersin. Kaç yazıyor burada kardeşim? 75 cm³ yazıyor. İyi o zaman bu
6:53 cismin 75 cm³. Ama burada çok kıymetli bir şey var. Bak buraya lütfen dikkatinizi çekmem lazım benim. Mesela burada bak uyarı lafımı da takayım buraya. Çok değerli bir şey ya. Bu bilgi olmadan olmaz arkadaşım. Tamam. Cisimler ne kadar taşarıyor? Çok değerli bir kelime. Tüm cisimler ister yukarıda ol, askıda kal, dibe bat, tüm cisimler ne kadar sıvı taşır derlerse tüm cisimler ne diyoruz arkadaşım? Batan hacmi kadar. Bak bu kelimeyi lütfen unutmayın. Kaldırma kuvvetinde kaldırma kuvveti kadar diyeceğiz ama o gün geldiği zaman deriz acelerim batan hacmi kadar sıvı taşırır ya da sıvının yerini değiştirir diyoruz. Bak o zaman sen bir cismin tüm
7:40 hacmini bulman için ne olması gerekiyor? Tüm hacminin içeride olması lazım. Yani ben bu cismi attığımda cisim burada kaldıysa ya da dibe battıysa ben o zaman ben bunun tüm hacmini bulurum. Ama şimdi maviyle çizdiğim farklı bir durum. Eğer cisim burada kalırsa ne olur? Sen bunun batan kısmı yani alttaki kalan kısmının hacmini bulursun. O yüzden bir cismin hacmini bulmak istiyorsanız kesinlikle ve kesinlikle tamamının içeride olmasını sağlaman lazım. Tamam. Bu çok önemli. Hard diske iyi yaz burayı. Evet. Kazanım temelli sorularımızın çözümlerine başlayalım. İlk sorumuz bakalım ne diyormuş. Maddenin katı, sıvı ve gaz halleri ile ilgili olarak hangileri doğrudur? Katılar belli bir şekle ve hacme sahip mi? Evet. Nedir? İşte atıyorum küp gibi belli bir şekle sahip. E ben bunun hacmi de bellidir. Dışarıdan
8:26 kuvvet uygulanmadıkça da ne yapar? bu özelliklerini korurlar. Eğer zaten bunu çok iyi şekilde koruyorsa da biz bunlara ne adını veriyoruz? Dayanıklı. Sıvılar molekülleri arası bağların tamamen kopmasıyla gaz haline mi geçiyor? Evet. O bağlar onları bir şekilde de olsa tutuyordu. Onu bıraktığın anda serbest hale geçiyorlar. Gazlar bulundukları ortamda sıkıştırılamaz mı? Hayır. Sabit bir hacme sahipler mi? Hayır. Çok rahatlıkla sıkıştırılabilir. Değil mi? Bir pipetinin içerisine mesela istersen gazı sıkıştırabilirsin. Dolayısıyla 1 ve 2 aradığımız cevaptı. Çok günlük hayatta karşılaştığımız bir şey. Grip ilacı üretim yapan bir şirket üretilen ilacın içindeki kimyasal maddelerin kütlelerini ilaç kutusuna yazmıştır. Değil mi? Buna göre en büyük eee kütleye sahip olan işte parasetamol
9:14 var, kafein var, renklendirici var, aromatik verilmiş vitamin. Şimdi burada dikkat et bak neler var. Parasetomol 0.5 gr değil mi? Sonra miligram var bak. 50 miligram. Şimdi uyanacağım bir şey var burada. Özellikle aklınıza getirmeniz gereken şey şu. Gram alt birimleri ne vardı? Desigram, santigram, miligram. Gramdan miligrama gidersen kaç kat büyük oluyorsun? 1000 kat büyük oluyorsun. Dolayısıyla gram ne oluyor? Sen bunu miligrama çevirmek için 1000'ile çarparsan aslında bu ne yapıyor? 500 miligr. Bu durumda parasetamol kafeini harcadı. 008 gram. E zaten sonuçta 05 gramdan büyük. Bunu da attım. 1 miligram. E o zaman 500 miligram 1'den
9:59 gene büyük oldu. Bak 0,8 miligram 10dan da büyük oldu. Dolayısıyla parasetomol bu maddedeki en yoğun ya da kütlesi en büyük olan madde olduğunu söyleyebiliriz. Sıvılar şekilsiz olduklarından ve tüketim sırasında miktarları genellikle gözlemlenebilir bir hacim üzerinden değerlendirilen genellikle hacim bir bak ne yapıyorsun? Kola satın al desem ne yapıyorsun? 1 litre kola abi diyorsun. Mesela atıyorum benzini alıyoruz biz hep 50 liralık alıyoruz değil mi? Mesela öyle yapıyoruz artık. Alamıyoruz. 1 litre de alamıyoruz. Buna göre su, kola ve sütün hacimlerini ise bak 0,5 L 2 dm³ 500 m. Şimdi burada bizim başımızdaki bela ne? Birimsel uyumsuzluk. Şimdi bu arada çok değerli bir şey. 1 dm³ün aynı
10:45 zamanda 1 Lre olduğunu unutma. Bu arada litrede hemen normal çalışıyor. Ne oluyor? Mesela diyelim ki litre ne oluyor? Desilitre, santil ve mililitre. Gene aynen geçerli. E o zaman şimdi bak şimdi bu 2 dm³ dediğin şey 2 L yaptı mı? O zaman 2 L. 500 mlrede ne yapar? Bak militreyi hepsini litreye getirmeye çalışım. 1 2 3 basamak atlamam lazım. Doğru mu? O zaman bak buradan geliyorum. 1 2 3. O zaman bu ne yaptı? 0.5 L yaptı mı? E bu da 0.5 L yaptı. Doğru mu? O zaman bu verilere göre en büyük olan kim oldu? Kola en büyük oldu. Diğerleri de birbirlerine eşit olmuştur. Bak birim geçişlerini de öğrenmemiz lazım. Şimdi çok iyi bir soruyla beraberiz.
11:32 Boyutları bilinmeyen bir kübün hacmini hesaplamak istiyoruz. Bir cetvelle kenarlardan nasıldı? Bir küp bu değil mi? Ne yapabilirim? Hemen akla gelecek olan şey çok basit. Ben bunu hocam şey derim ya burayı ölçerim. A A a A a A küp olduğunu hemen söyleyebilirim o zaman. Birinin kenarını ölçerim. Sonra hacim formülünü kullanırım. Oldu. Bitti. Kübü içinde batabileceği sıvı bulunan dereceli bak içinde bat. Ne oldu diyelim. Bir dereceli silindirimiz var. Şu seviyeye kadar sıvı var. Ne kadar? İşte 500 cm³. Ben bu kübü eğer ki içine batabileceği bir attım. Buraya geldi. Ne oldu? Seviye 520 oldu. Hemen ne öğrendin? 20 olduğunu öğrendik. Gitti. Kübü sabit sıcaklık altında içinde gaz bulunan kapalı bir kaba koyarak kaptaki
12:19 gazın basınç değişimi. Şimdi bu da çok güzel bir şey. Sabit sıcaklık altında. Şimdi birazcık erken bir bilgi olabilir ama genel kültürünüze de güveniyorum. Paran varsa ne rahat demişler değil mi? Kimyadan da tanıyorsunuz. Eğer şimdi genelde biz mol sayısıyla bununla oynamadığımız sabit sıcaklık altında ne oluyor? Basınçla hacim arasında bir ilişki var. Eğer hacim yarıya düştüyse basınç iki katına geldi değil mi? E o zaman ben bir sistemdeki gazdaki hacim değişimini biliyorsam basınçtan faydalanarak da ya da hacmi bulabilirim. Basınç değişimi biliyorsam hacmi bulurum. Hacim değişimi biliyorsam basıncı bulurum. Dolayısıyla üçüyle de bu işi yapabilirdik. Küp biçimindeki içi dolu K ve L cisimleri içinde 170 cm³ su bulunan
13:07 kaplara bırakılda K cismi dibe batıyor ve 190 oluyormuş. Hadi bakalım. K dibe battı değil mi? Şöyle ve seviye ne olmuş? 190 oldu. E adama sorarlar. Niye 20 arttın? Çünkü KA'nın batan hac E kadarı battı arkadaşım? Hepsi battı. O zaman sen K'nın 20 cm³ olduğunu buldun. Peki diyor ki L cisminin yarısı batıyormuş. Bak A L''nin yarısı batıyor ve seviye ne oluyormuş? 200 oluyormuş. Ne kadar arttın? 30. Niye 30 arttın? Çünkü batan hacmi ne kadar? L''nin yarısı. Sen o zaman L'nin yarısının 30 olduğunu biliyorsan o zaman L''nin kendisinin de 60 cm³ olduğunu buldun mu? Demek ki K'nın 20, L''nin de 60 olduğunu
13:53 biliyorsak 1/3 diyoruz. Mutlu bir hayat sürdürüyoruz. Taşma seviyesi 500 cm³ olan taşırma kabında 400 sıvı varmış. Bak unutma burada 400 var. Halbuki taşma seviyesi 500'de kaba 5 tane bil yatıyormuş. Çok güzel. Ve ne oluyor? Bilyeler dibe batıyormuş. 1 2 3 4 5. Tamam. 60 su taşıyormuş. Patron nasıl 60 taşıyacaksın ya? Önce senin bir seviyeye gelmen gerekmiyor muydu? Bir 100 çıkman lazım. 60 da dışarı geldiğine göre demek ki 5 bilyenin batan hacminin ne olduğunu öğreniyoruz. 160 cm³. O zaman demek ki bir bilyenin ne olduğunu öğrendik. 32 cm³ olduğunu öğrendik. Okey. Cepteyiz.
14:39 Tamam. hacmini bulmuşuz değil mi? Bilyelerin hacmi 32. Diyor ki yarıçap. E bilye nasıl? Küre. O zaman demek ki 32 sayısını nasıl bulmam lazım benim? 4/3 π r³ün 32 sayısını. π'yi de 3 al dediyse r'nin kübü 8 yaptı. Demek ki yarıçapında 2 cm olduğunu söyledik. Mutlu hayat sürdürürdük. Devam ediyoruz konu anlatımlarına. Şimdi geldik öz kütle. Yoğunluk. Bak bu arada Milli Eğitim Bakanlığı'nın yeni müfedatında ısrarla öz kütle yerine yoğunluk kavramı kullanılıyor. Bu yüzden sen de buraya dikkat et. Tamam. Şimdi öz kütle yoğunluk dediğin şeyi dens türediği için D ile gösteriliyor. Ve tanımı ne? Birim hacimdeki madde
15:26 miktarına öz kütle. Yani bak fizikte tanımlar şöyle başlıyor. Hacimdeki madde miktarı. Bitti. Bu arada şimdi çok değerli bir şey geliyor. Bunun uluslararası birimini yaz desem ne yazmak aklına geliyor? Tabii ki de şu gelecek. Kütlenin uluslararası birimi kilogram. Hacmin uluslararası birimi metre³üptü. Kilogram/ m³. Hocam biz hep gram/ cm³ kullanıyorduk. Olabilir. O bak ona bakarsan santigrat derecede kullanıyoruz. Halbuki burada kilogram/ m³ çok daha favori bizim için. Daha doğrusu uluslararası. Bu arada şimdi eğer sıcaklık ve basınç sabitse öz kütle nedir? Ayırt edici bir özelliktir. Yani her zaman ayırt edici mi diye sorabilirsin. Evet. Sabit sıcaklık ve basınç altında. Bu arada sen bir maddeyi
16:11 düşünsene. Eee, yarım litre su yarım kilo geliyor, değil mi? 1 Lre 1 kilo. Nasıl orantı? Doğru. O zaman sıcaklık sabitse bu grafikte ne oluyor? Kütle ve hacmin düzenli olarak artması lazım ve grafiğin 0ı kesmesi gerekir. Fakat gelelim sıcaklık artıyorsa ne oluyor? Şimdi sıcaklık artıyor ise şimdi burada da şöyle düşünelim. D = m/v bizim tek formülümüz. Sıcaklığın artması ne demektir? Birincisi için konuşuyoruz. Şunun için konuşalım. Sıcaklık artarsa hacim artmaya başlar. Şişmeye başlarız. Genleşmeye başlarız. Hacim arttıysa da dolayısıyla öz kütle ne yapmaya başlar? azalmaya gittikçe ne oldu? Hacmin büyüdüğü, kütlenin değişmediği bir grafik halinde görmemiz gerekiyor. Böyle
16:58 sıfırı pek kesmeden yapmaya çalış işte. Değil mi? Peki ikinciye gelelim. Sıcaklık azalıyor ise ne olacak? Mesela buna da ikinci diyelim. E D = N/V'ye göre sıcaklık eğer azalıyorsa hacim azalmaya başlar. Öz kütlenin değeri büyümeye başlar. Bak bu grafik şuna benzer. Hatta bu arada bu grafikleri özellikle çizmeye çalışıyorum. Mesela kütle hacim grafiklerini şöyle de çizebilirsiniz. Biraz azalan, artan tarzlarda da mesela bak bu ne yapıyor? Bu düze gelecek. Bak şöyle bir zamanla şuraya doğru da gidebilirsin. Burada mesela ne olabilir? Kütle gittikçe büyüyor. Bak aynen bunlara benzedi grafikler. Bak buradaki ne oldu? Sonda böyle düze. Bunu da devam ettirsem bu hale gelecektir. Bunlar şeklinde de görebilirsiniz.
17:45 Peki geldik olayın güzel tarafı. Karışımların öz kütlesi. Yeni bir formülünüz yok arkadaşım. Tek bildiğiniz şey ne arkadaşım? Kütle bölü hacim. Sen de aynısını devam ettireceksin. Şimdi öz kütlesi D1, öz kütlesi D2 olan iki sıvıyı karıştırdığım zaman ne oldu? Yeni bir karışım elde edeceğiz. Ve yeni bir formül yok. Tek formülümüz şu. Karışımların öz kütlesi şöyle buluyorsunuz sadece. toplam kütle bölü toplam hacimdir. Dolayısıyla ne olacak? Yani sen bunu yazdığın zaman karışımın öz kütlesi birincinin kütlesi ikincinin kütlesi bölü birincinin hacmi artı ikincinin hacmi gibi hemen bulabilirsin. 3 tane varsa 3 tane yazacaksın. Bir şey yok
18:31 yani. Ve burada çok değerli bir şey var. Sen tat duyusu gibi her zaman böyle söylerim. Küçük çocukları annelerine verir. Zararlı olmasın diye kolayla suyu karıştırıp karıştırıp belerdim. Nasıldır tadı? İğrençtir değil mi açıkçası? E o zaman şimdi neye benziyor bunun tadı? Ne koladır ne susun sen. Arasında bir lezzetsizliksin yani. O zaman mesela bu kola olsa D1 bu D2 ise karışım nerede olmak zorunda? Arasındaki bir değer olmak zorundadır. Yani sen 2 ile 5'i karıştırdığında aradaki bir sayı olacak. İşte 3 olur mu hocam? Olur. 3.2 olur mu? olur. Arasındaysan her türlü sayı olursun. Ve burada eee çok önemli bir özel durum var. Karışımların öz kütle hesabı. Ya bunu bilmeden hayat sürdürebilir misin? Sürdürebilirsin ama
19:17 bilirsen birazcık hızlı olman sağlıyor. Başka bir cacığı yok yani bu işin de. Özel durum. Eğer D1 ve D2 öz kütleli yoğunluğuna sahip olan iki sıvı eğer eşit hacimde ya da eşit kütlede karıştırılırsa bak şimdi eşit hacim formülünü hadi gel beraber bulalım. Şimdi normalde benim bildiğim nedir? D karışım birincinin kütlesi ikincinin kütlesi bölü hacimler V1 V2 değil mi? Şimdi madem hacimler eşitse ben buraya V'leri karalayıp V yazabilirim değil mi? S bak karaladım hatta. Ne güzel sildinde bile hemen. Ne güzel. Sen sen karalarken ben siliyordum. Değil mi? Ayıp ya hocam ya. D = N/V dışında bir şey bilmiyoruz değil mi? Kütleler yerine ben DV yazabilir miyim? Hadi yazayım. D1 x V +
20:02 D2 x V/ 2V'den güle güle V'ler. D1 + D2/ 2. Neymiş adı? Aritmetik ortalama. Kaçırma. Peki ikinciye gelelim. Eşit kütleyi nasıl bulacağım? Hadi bunu sen beni durdurup dene bakalım olacak mıymış? Ben gene yapacağım da sen toparla durum. Bakalım ne yapıyorsun? Birincinin kütlesi, ikincinin kütlesi bölü hacimleri topla. Şimdi ne yapıyorum? Kütleler isse o zaman ben bu m'leri karalayayım değil mi? Böyle karaladım. Ne oldu? 2m V yerine ne yazabilirim? M/ D1 M/ D2. Ondan sonra ne yapıyorum? Bunu D2 ile bunu da d1 ile yapıyorum. Ne oldu? 2D1 D2/ D1 + D2. Bunun adı neymiş? Geometrik ortalama. Bu kadar basit. Hadi hazırsan kazanım temel sorulara
20:48 başlayalım yine. Kütle, hacim ve öz kütle nicelikleri ile ilgili hangileri doğrudur demiş. Bir cismin kütlesi dünyanın her noktasına da eşit olarak ölçülür mü? Evet. Kütle neydi? Değişmeyen madde miktarıydı. Bir cismin sıcaklığı değiştirildiğinde kütlesi değişmezken hacmi değişir mi? Evet. Genleşmeye hoş geldin. Hal değiştirmelerde bu arada mesela düşün katıdan sıva bile geçsen hal değiştirdiğin zaman hacmin değişebilir ama ne değişmez? Kütle değişmeyecek. Öz kütlenin uluslararası birimi gram/ no neydi? Kilogram/m³ptü. Dolayısıyla 1 2 aradığımız cevaptır. İçinde V hacminde sıvı bulunan dereceli
21:35 kabı elektronik tartıyla tartan öğrenci kütleyi m olarak ölçüyor ve sıvının öz kütlesini D olarak yapıyormuş. Diyor ki öğrenci deney düzeneği daha sıcak bir ortama götürülürse dereceli kaptaki sıvı hacmi ne oluyor? Eğer sıcaklık artarsa ne oluyor arkadaşım? Genel anlamda şu çıkıyor. Hacim büyüyor ama ne oluyor? Kütle değişmeden olacak. Hatta bu yüzden de ne oluyor? Kütle aynıyken hacim büyüdüğü için öz kütleyi daha küçük ölçer. O zaman dereceli kaptaki sıvı hacmini V'den çok ölçer. Terazide bir değişiklik var mı? Tabii ki yok. Bu arada buharlaşma falan yok zaten. Bak parantez içinde yazmışım. Sıvının hesaplanan öz kütlesini ne yapacağız? Bak burada hesapladık. D'den daha küçük olarak ölçeceğiz. 1 2 3 güzel
22:22 olurdu. Aynı sıcaktaki K ve L sıvılarının kütle hacim grafiği verilmiştir. Karışımın öz kütlesi hangisi? Şimdi bakıyorum hemen. Öz kütle için ne biliyorsun arkadaşım? Kütle değerini hacme böleceğim. Bak K'nın grafiği kestiği yer burası mı? Bakıyorum. Kütle 12, hacim 2. 12/2'den bunun öz kütlesi kaç? 6. L''nin grafiği kestiği yere bakıyorum. 8'e 4. 8/4'ten 2. O zaman ben bunları karıştırırsam ne olmak zorunda? 6 ve 2'nin arasındaki sayılar olacak. Bak 5'e evet, 4,5'a evet, 3'e evet, 2,5ğa evet ama 1,5'a hayır. Bak ÖSYM de yıllar önce böyle bir soru sormuştu. Elif ve Mehmet plajda yürürken eski bir sikke buluyorlar. Sikkedeki
23:08 bazı işaretlerden yola çıkarak bu sikke saf gümüşten yapılmıştır hipotezini geliştiriyorlar. Bu hipotezinin doğrulanması ya da çürtülmesinde hangi özellik incelenmesi yeterli? Şimdi dikkat edeceğim bir şey var. Bir maddenin ne yapman lazım? Ayırt edici bir özelliğini söylemen lazım ki yani her gördüğün beyaz sıvı sudur dersen ayvayı yersin kardeşim. Her gördüğün altın rengi olan şeye de altın diye satın alırsan kazığı yersin elbet bir gün. Buna benziyor renkli. Renk ayrı değil. Mesela çap. Her gördüğün 5 cmlik şey çeyrek altın. He. Al o zaman hayatın kaysın. Renge güvenilmez. Ağırlığa hiç güvenilmez. Üzerindeki yazılara da güvenilmez. Ben üzerinde altın yazınca satabilir
23:53 miyim sana bunu? Ama öz kütle yalan söylemez. Çünkü ayırt edici bir özelliktir. Fizik eşittir kazık yememek. Aynı zamanda öz kütleleri DK ve DL olan K ve L sıvıları kaçırma. Eşit hacimli olacak şekilde karıştırıldığında karışımın öz kütlesi 2 oluyormuş. Bak vay vay vay. Eşit hacimin özelliği neydi? K'nın öz kütlesi ile L''nin öz kütlesini toplayacağız. 2'ye böleceğiz. 2 çıkacak. Demek ki sen ne biliyorsun? K ile L''nin öz kütlelerinin toplamı 4'ü vermek zorunda. Bakıyorum 1'e 3. Yes. 4e 0 5 olmadı. 2,5ğa 1,5 neden olmasın değil mi? Toplamları tutuyor zaten. O zaman 1 ve 3'ten biz bu sonucu elde ederiz.
24:39 Şimdi geldik konumuza devam ediyoruz. Dayanıklılık. Şimdi katıların üzerine uygulanan bak daha başlarken böyle bir uyarıda bulunmuştum sana. Kuvvete gösterdiği dirence ya da kendi ağırlığını taşıma direncine dayanıklılık denir arkadaşım. Ve genel anlamda dayanıklılığı böyle d gibi bir sembolle gösterirsek neymiş? Bak genelde aslında bir sürü şeyden etkileniyor. Yapıldığı maddesi var, ıvrı var, zıvırı var. Kuvvetin uygulanma hızı var, ortam sıcaklığı var. Her şeyi etkiler. Fakat çok kaba bakıyoruz. Ne diyoruz? Kesit alan bölü hacim. Şimdi kesit alan nasıl bir şey peki? Şimdi örnek veriyorum. Böyle bir silindir olsun. Şimdi bunu alıyorsun eline. Bir testeren var diyelim ki. Ne yapıyorsun oradan? Testereyi alıyorsun. Kes dedim ben bunu.
25:25 Başladın kesmeedim. Böyle doğuruyoruz bunu. Ne yapıyorsun? Nereyi kesmen lazım? Şurayı kesmen lazım. İşte biz burayı kestiğin yere kesit alanı diyoruz. Örneğin bunun tüm yüksekliğine h, yarıçapına r deseydim. Hadi gel bunun dayanıklılığını bulalım. Bak şimdi dayanıklılık. Kestiğin yerin alanı ne kadar yapıyor? π r² hacmi ne kadar? π r² x h. Güle güle. 1/ hh. Hatta düzgün sütun şeklinde yükselenlerde direkt 1/h diye yapabilirsin. Mesela adam sana verdi. Atıyorum tabii bu arada bu dikdörtgenin mesela uyarı olsun size. Mesela bir de böyle koyalım bak mesela. Bir de böyle farklı şekillerde koyarsınız. Mesela bir binayı böyle ya da böyle yapman sonucu etkiler. Mesela bu A B C biraz sonra B C Aline getirdim. Bunun mesela dayanıklığı
26:10 nedir desem hemen sen şey diyeceksin. 1/ a yüksekliğe bak ama buna bakıyorum. 1/b adam sadece şeklini yan çevirerek bile bu işi yapabilir. Bu arada uyarı sana burada yazmış mıyım? Yazmamışım. Eğer bir cisim küçük ise dayanıklıdır. Bak küçük şeyler daha dayanıklıdır. Buraya da lütfen hard diskinize çok çok iyi yazın. Ne gibi mesela aklıma gelen bebekler mesela değil mi? Koltukların ayaklarını küçük yapmanız çok önemli. Uzun ve şey yaparsan mesela dayanıklı olmayacaktır. Veya bir kibrit çöpünü bile çok rahat kırabilirsin ama küçüldükçe kıramadığını göreceksin. Bak bunlar küçüklüğün dayanıklı olduğunu anlatan kavramlardır bizim için. Ve geldik adhezyon kohezyon yüzeye girdim.
26:56 Tabii bunun bir meyvesi de sonrasında çıkacak. Tabii ki kılcallık etkisi ile ilgileneceğiz arkadaşlar. Şimdi adhezyon ve kohezyon. Şimdi aynı cins moleküllerin birbirlerine uyguladığı kuvvete kohezyon denirken farklı cinslerin uyguladığına adhezyon deniyor. Bakın şimdi aynı cins olunca k'den aklında tut. Mesela aynı cins ne? Kardeş mesela değil mi? Adezyonda ben şöyle kafada tutuyorum. Aynı değil ilk iki harfi AD değil mi? Bakın farklı cins. Bu arada kohezyonun Türkçe mealine ne adı veriliyor arkadaşım? tutma. Birbirlerini tutması. Ama adhezyon içinde şöyle derler. Yapışma. Bak bazı kelimeleri arayın lütfen. Mesela civa
27:42 moleküllerinin birbirlerini tutması. Ne yapıyor? Bir tane civa var burada. Mesela bu büyük olan ne yapacak? Biraz sonra bunları kendisine yapıştıracak. Tutacak böyle girer. Gel hep beraber tutalım. Ama yağmur damalarının cama yapışması. Bak anahtar kelime burada farklı cinsu. Çok güzel bir örnek. Ve bakın bu işin artık belki öğretmeniniz bile kocaman çizmeye çalıştım ki böyle görsel olarak kocaman karşınızda da dursun istiyorum. Adezyon ve kohezyonda mesela çok değerli kısımlar var. Eğer adezyon ve kohezyon kuvvetleri eşitse bu şekilde, adezyon büyükse burada veya bu şekilde görebiliyoruz. Peki nasıl oluyor bu iş? Şu bakın hemen kenardaki bir tane moleküle bakalım. Şuraya bir tane bir molekül çizdim. Düşün. Ne yapıyor? Tüp
28:27 bunu çekiyor. Yani farklı cins çektiği için adhezyon bu çekiyor kendisine doğru. Kohezyon. Eğer bunlar birbirlerine eşitse kenarlar ne yapıyor? Böyle düz kalıyor. Okey. Peki aynı şekilde bu molekülü ne yapıyor? Cam tüp kendine çekiyor. Adezyon. Kendi cinsleri çekiyor. Kohezyon. Eğer adhezyon fazlaysa ne yapıyor? Bak kollar yukarıda. Aynen bu şekilde kollar böyle yukarıda görüyorsan adhezyon daha fazla olduğu anlatıyor bize. Peki tam tersi kohezyon kuvveti aşağı çeken kuvvet yukarı çekenden büyük ise o zaman ne oluyor? Bak kollar bu sefer bu şekilde bölünüyor arkadaşlar. Bak bu şekli kocaman özellikle çizdim sadece sırf bunu anlatabilmek için lütfen bunu hard diskinize iyi yazın. Kimin baskın olduğu belli. Şimdi bunun bir meyvesi var ki
29:12 kim? Yüzey gerilim kuvveti. Hava ile sıvı arasında bir ara yüzey var biliyorsunuz. Örnek şimdi mesela bu nedir? Şöyle bir yüzey düşünelim. Böyle burası ne hali? Buranın hava. Burası da su olduğunu düşün. Tam şurada bulunan bir molekülü düşünelim. Bak şimdi ne yapıyor? Bunu biraz inceleyelim. Hava molekülleri bu su molekülünü kendine çekiyor. Buna ne deniyor? Adhezyon kuvvetleri denir. Farklı cins ya bunlar. Peki bu arada suda diyor ki gel bakayım aşağı. kohezyon kuvvetleri uyguluyor. Bu arada yüzeyde de yine neler var? Başka su molekülleri var. Bunlar da ne yapıyor? Aslında birer tane kohezyon kuvveti uyguluyor. Doğru mu buna? İşte yüzeydeki su moleküllerinin diğer moleküle uyguladığı bu kuvvete yüzey gerilim YG diyoruz. Ama aslında bu bir
29:58 kohezyonun meyvesi. Fark ettiniz mi? Hava ile sıvı arasındaki ara yüzeyde meydana gelen ve moleküllerin zaten bak ipucu tutunarak tutunma neydi zaten? Kohezyond bir zar gibi örtmesine al sana yüzey gerilim denir. Bunun sayesinde ne derler? Böcekler suda yürüyebilir. Su damlasını hayal etsenize. Ne yapıyor? Sanki bir torbanın içerisinde duruyormuş gibi, değil mi? İşte o torba gibi olan yüzey kim aslında? Hemen yüzey eee gerilim kuvveti nedeniyle oluşan. Ve bu arada yüzey gerilim kuvveti ile ilgili güzel bir tablo var. Onu bir anlatalım. Sizinle beraber paylaşalım. Şimdi bazı maddelerin sıcaklıkları ve yüzey gerilim kuvvetleri. Bu arada yüzey gerilim kuvveti böyle gama gibi bir
30:44 sembolle gösteriliyor. Böyle kırmızıyla gösterelim. Bu arada bunu da nereden buluyoruz? Şöyle düşün. Kuvvet uyguladığında ne yapıyor? Gerginlik yaşıyorsun. O zaman kuvvetle uzamanın arasında nasıl bir ilişki var? Doğru orantı var. Hatta burada ne yaparız biz? F'i x'e bölersek K gibi bir sabit buluyorduk değil mi? Yaylarda. Burada da buna ne adını veriyoruz? Gama. Ve bu arada bunun birimi ne olacak? Tabii ki new/ met olacak. Bak şimdi mesela cıva 15 derecedeyken 487 iken 30 derecedeyken 480 suya bakıyorum 0dayken 75'deyken ne oluyor? Azalıyor. Demek ki yüzey gerilim kuvveti ile ilgili neler söyleyebiliriz? Sıcaklık arttıkça yüzey gerilim kuvveti azalıyor. Başka mesela su 75 tuzlu su 82 ama alkolle su
31:35 29 oluyor. Yani eklediğin şeye bağlı olarak yüzey gerilimini arttırabilirsin de azaltabilirsin. Tuzlu su eklediğinde artarken deterjan ya da alkol eklersen azaltırsın. Buna da en güzel örnek zaten şu var. Bulaşık yıkamak. Ya yüzey geriliminin en güzel örneği bulaşık yıkamak. Bak inanmıyorsan bir yıka da aklın başına gelsin. Değil mi? Ne yaparsın mesela? İyi bulaşık yıkamanın yöntemi nedir desem? Yorumlara yaz. Hadi bakalım. Tabii ki bir sıcak suyu tercih etmek. Niye? Bak zaten neydi? Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi arızalıyordu değil mi? Bak o bulaşık yapışan işte tabağa, çanağa neye yapıştıysa mesela onun sen orada yüzeye ne yapıyor? Yapışmış. Sen onu sökmen lazım. Yüzey gerilimini azaltman lazım. İşte nasıl
32:20 azaltacaksın? Mantık çok basit. Sıcak su deterjan eklemen işte bak. Deterjan gibi maddeler yüzey gerilimini azaltıyor ama tuz eklersen kötü oluyor mesela. Değil mi? Şimdi geldik bunun bir meyvesi daha. Kılcallık. Öncelikle çapı 1 milimetreden küçük olan borulara kılcal boru deniyor. İşte damarlarımızda da diyoruz ya biz. Kılcal borlarımız var. Kılcal damar diyor mesela öğretmeniniz değil mi? Kılcal bor demiyor tabii ki. He sıvıların bu borularda kendiliğinden yükselmesi ya da şimdi niye yükseliyor ya da alçalıyor? İşte su gibi maddeleri yükseltmek kolayken civayı öyle her babayı kaldıramaz yukarı. Niye? Çünkü kohezyon kuvveti büyük olan bir sıvıdır. İşte nedir? Bitkilerin topraktaki suyu yapraklarına taşıması. Peçetenin suyu
33:06 zeminden emmesi. Zaten bak reklamını bile dinle. Ne diyor? Onlar halka değil fil çekiyor değil mi mesela? Mantık yürüt bir kere. Şimdi bu arada borunun çapı azaldıkça kılcılık yani ne kadar? Şöyle bir bakayım örneklendirmede şöyle ben kendim çizeyim. Mesela bir tane bir boru çizdiniz. Geniş ama bir tane daha yanda var ince değil mi? Mesela eğer sen burada mesela normalde seviyede bu buraya kadar böyle yükselebiliyorsa inceldiği zaman daha da yukarı yani. Niye? Ya şöyle düşün şurada burada bir sürü molekül var değil mi? Koohezyonunu baskınlaştırabilirsin ama burada çok az var. bir iki tane koyabilirsin. O yüzden bunu havaya kaldırmak kolaylaşır. Ne kadar inceyse o kadar yukarıda. Tabii su için, cıva için de o kadar aşağıda.
33:52 Hadi bakalım. Aşağıda bazı madde ikilileri verilmiş. Hangisindeki gerçekleşen çekici kuvvet türü? Adezyon kuvvetini. Ahezyon neydi? Farklı cinsler arasında. Bu arada ille sıvı sıvı falan olmak zorunda değil arkadaşım. Su ve cam farklı cins mi? Evet. Mermer, civa farklı cins. Yağ, alkol farklı cins. Evet. O zaman hepsi bitti. Çok kolay iş. Hadi bakalım. Bir dayanıklılıkla ilgili bir örneklendirme yapacağız. Bir inşaat işçisinin beton zemin üzerine tuğlalarla örmüş olduğu duvar şekildeki gibidir. A, B, C. Homojen bir yapıya sahipse duvarın dayanıklılığı nasıl bulunabilir? Çok basit. Neydi? Eğer düzgün yukarı kadar eee çıkıyorsa
34:38 dayanıklılığın ne demiştim ben? Size hatırlayın. 1/ yüksekliğe bakman yeterli. Şu anda bu öyle mi? Hani böyle oval değil. Ganlar açılan değil. Dümdüz yukarı mı çıkıyor? Bitti. 1/ yükseklik. Yüksekliğin ne senin kardeşim? C. 1/C'dir bu iş. Bitti. He uzun uzun yapsaydın da şöyle yapman gerekirdi hocam. Neydi? Kesit alan bölü hacimden bulacağız. Şimdi buranın kesmeye kalksaydın nasıl kesecektin sen burayı? Bak şöyle keseceğiz değil mi biz burayı? Şöyle bir şekilde keseceğiz biz burayı. Neydi buranın? A x B değil mi? Hacmi ne kadar? A BC. Bak sonuç gene 1/C'ye gelecekti ama 1/ yükseklik. Bir çiçeğin yaprakları üzerinde duran su damlaları görseldeki gibi bak ne güzel
35:23 duruyor. Kohezyon kuvveti su damlalarının bir arada durmasını sağlayı. Şimdi bak çok değerli bir şey. Kendi cinslerinin bir arada durmasını yani gel kendi cinslerimi tutarım ben. Hani bu şeye benziyor. Erkek erkeğe alı sahada maç yapıyoruz. Kız kıza kahve içmeye gittik. Bunun gibi bir şeyler yani. Bu ne oluyor? Kendi cinslerini tutuyor musun? Evet. Buna ne deniyor? Kohezyon deniyordu. Yüzey gerilim kuvveti su damlalarının küresel şekil almasını sağlamıştır. Evet. Ne demiştim? Su damlalarının sanki bir torba içinde duruyormuşçasına şeklinin dışında ne var? Bir zar var. İşte buna ne deniyordu? Yüzey gerilim. Adezyon kuvvetinin etkisi çiçeğin yapraklarına tutunmuştur. Evet. Yani yapışmıştır diyebiliriz. Evet. Bak şimdi ne oluyor. Yaprakla su damlası farklı
36:09 cins mi? Evet. Adezyon nedeniyle de bunlara ne yapıyor? Yapışıyordur. Dolayısıyla 1 2 3 diyebiliriz. Adezyon kuvvetinin kohezyon kuvvetine göre daha büyük olduğu sıvıların kılcal boru içindeki yükselmesi olayına kılcallık denir demişiz. Değil mi? Şimdi demiş ki hangileri buna örnek olarak verilebilir? Topraktaki suyun kılcallık deyince aklınıza zaten ilk gelecek şey topraktaki suyun yapraklara nasıl taşınıyor? Kılcallık etkisiyle elleri ıslak bir kişinin ellerini havluyla kurulaması. Evet. Havluların mesela bak pahalı olmasını sağlayan şey çok önemli bir şeydir. Bazı havlular var elindeki suyu emmezken bazıları çok iyi alır. Niye? İşte kılcallık özelliği fazlalaşan yani birim smetre²edeki
36:54 tüy sayısı, ip sayısı ne kadar fazlaysa o kadar iyi bir havlu elde etmiş oluyorsunuz zaten. Peki pipetle bardaktaki limonatalığın içilmesi buna örnek verilebilir mi? E şimdi sen ne yapıyorsun? Tabii burada pipet yardımıyla sen ne yapıyorsun? Basıncı azaltıyorsun. Yukarı doğru çekmesini sağlıyorsun, değil mi? Peki kendi kendine yukarı çıkabiliyor muydu? Hayır. Eğer belli bir mesafe çıkabiliyorsa burada kılcalıktan bahsedebil yani kendi kendime içmemi sağlamıyor. Ama sen ne yapıyorsun? Havayı resmen içindeki pipetin şu bölgesinde bulunan havayı çektiğin için havayı çek değil mi? Ne oluyor? Buradaki basınç düşüyor. Basınç düşünce de buradaki açık hava basıncının etkisiyle burası yukarı çıkıyor. Dolayısıyla bu kılcallık etkisine girmiyor.
37:42 Sıcaklıkları eşit sıvıların bazı sıvıların yüzey gerilim katsayısı verilmiş. Bak hadi bakalım ne demiş. Etil alkolün 0,022 0074 0.4. Şimdi bir ataç su yüzeyinde batmadan durabiliyorsa bak suda durabiliyorsan cıvada haydi haydi durabilirsin değil mi? Neden? Çünkü yüzey gerilim katsayısı daha büyük. Eğer bir sistemde yüzey gerilimi yüksekse orada durmak kolaydır diyeyim size. Durmak kolay. Bir böcek su yüzeyinde duramayıp batıyor ise etilal e sen zaten suda duramıyorsun. 0074. E bu daha da küçük hiç duramaz. Metal bir para su yüzeyinde batmadan durabiliyor ise aynı para su ile etil alkol karışımında dibe bat. Bak bu çok
38:28 değerli bir şey. Eğer iki maddeyi karıştırırsan ne elde edersin? Arasında bir lezzet elde edersin. Arasında bir yüzey gerilimi. Dolayısıyla suda ne yapıyorsun? Batmıyorsan etil alkolde belki batabiliyorsun değil mi? Daha küçük çünkü. Sonuç arasındakinde de batabilirsin. Olabilir. Batabilir demiş zaten. Dolayısıyla üç yesle seni de uğurladık. Asrın kahvaltı sırasında bisküvisinin ucunu sıcak suya batırıp ağzına götürmeye çalıştığında dağıldığını ve tabağına düştüğünü gözlemliyormuş. Şimdi nedir? Çay ne yapıyor? Yavaş yavaş yavaş yavaş yukarı çıkıyor değil mi? Burada en tepeye kadar çıkabilir ve bisküviyi dağıtabilir. İşte neydi? Sıvıların yukarı doğru çıkması olayını gördün mü? Kılcallık olayı mı? Evet. Peki
39:13 ıslandıkça ne oluyor? O katı tanelerin arasına sular girince katı moleküllerinin düzenli şekli bozuluyor ve şeklini koruyamamaya başlıyor. Yani dayanıklılığı azalıyor. Çayın sıcaklığı daha düşük olsaydı bisküvi dağılmay Evet. Bak bunu deneyi yapmak kolay. Sıcak olduğu zaman ne oluyor? Çok kolay bir şekilde nüfuz etme özelliğine sahip oluyor. Aklınıza bunların üçü de gelebilir. Deneme bedava. Şimdi kitabımızdaki kazanım temelli soruları bitirdik arkadaşlarım. Bunun üstüne ne yapıyoruz? Şimdi bu kitaptan seçmiş olduğum ÖSYM tarzı mesela test 1'deki öğrenimizdeki 9. soruyu beğenmişim nedense beğenmişim. Hadi bakalım. Santrifüj aleti kan tahlili laboratuvarında kullanılan ve kandaki maddelerin ayrışmasını merkezcil kuvvet esasına göre sağlayan bir alettir. Alet
40:00 döndüğünde öz kütleleri farklı olan serum, yağ ve pıhtı ayrılır. Bu arada pıhtının yoğunluğu fazla. Yağdan, sıvı neyden? Serumdan. Buna göre ne diyor? Yağ, serum ve pıhtının görünümü nasıl olur? E cevap çok basit. Sen bunları hızlı bir şekilde döndürdüğün zaman merkezcil kuvvet etkisiyle en yoğun olanlar nereye gelecektir? Biz biliyoruz ki sıvılar böyle farklı şekilde duruyorsa aşağıya doğru gittikçe yoğunluğun fazlalaşması gerekiyor. O zaman en büyük olan kimdi? Pıhtı. Sonun üstünde kim olacak? Yağ. Onun üstünde de serum. O zaman pıhtı ne renk verilmiş? Yeşil olacak. Bak burası yeşil. Sonra yağ bölgesi sarı. Sonra buraya da mavi gibi bir şey çizeceğiz herhalde. Mavi, sarı, yeşil yani Denizli gibi bir cevap
40:45 olacaktı. Şimdi çok değerli bir bilgi. Biraz daha üst düzey bir bilgi. Şekillerdeki kaplarda bulunan sıvı ve katılar ısıl olarak dengedir. Buz ve katı çinko kendi sıvılarında bak buz. Buzun kendi sıvısı ney? Su. Sıvı çinko katı çinko duruyormuş. Bak ne olmuş peki? Buz erirken yani ne oluyor? Su olurken dikkat et şimdi e su daha aşağıda duruyor. Buz yukarıda duruyor. Demek ki buz erirken ne yapıyorsun sen? Şöyle söyleyebiliyor mu? Buz su haline gelirken, buzu su haline getirirken yoğunlukta büyüme var. Peki hal değiştirirken ben bir şey söylemiştim size. Kütle sabitken yoğunluğu nasıl büyütebilirim? Tabii ki hacmi küçülen
41:32 bir madde türüdür. Bak buz erirken hacmi küçülen bir madde türüdür. Çok özel kelimelerle tanıştırıyorum sizi. Ezberlemeyin. Peki çinko donarken sıvı çinkounun ne yapması lazım? Katı hale geçerken. O zaman sıvı katı haline geçerken çinkoda ne yaptı? Yoğunluğu artıyor. Yani kütlesi değişmezken demek ki hacmi ne yapıyormuş? Küçülüyormuş. Donarken hacmi küçülüyor muymuş? Evet. Katı çinko sıvı hale geçerken bak sıvıdan katıya geçerken ne oluyordu? Yoğunluk artıyordu. O zaman katıdan sıvıya geçerken de ne diyebiliriz? Yoğunluğu azalmaktadır. Öz kütlesi küçülmekte midir? Evet. Dolayısıyla 1 2 3te uğurluyoruz. Bak bu soruda çok
42:18 değerli bir şeyle tanışacaksınız. O da ne? Eee buzun kendi sıvısında yüzebilen yani erirken hacmi küçülen madde türü olduğunu ısı ve sıcaklık konusunda da öğretmenin söyleyecek. O gün geldiğinde dersin ya. Barış hocada da bir şey demişti. Sahit. Hadi bakalım. 3üncü testten güzel bir soru. Çok değerli bir bilgiyle tanışacağız. İçinde D özleli sıvı bulunan kaba musluktaki kaptan 3D'lik sıvı ilave geliyor. Musluktan zamana bak uyanacağım bir şey var burada. Şimdi zamanla karışımın öz kütlesi ne yapacak? Artacak. Neden? Sen şimdi D''ye 3D eklemeye başladığında şimdi burada yalnız grafiğin çizimi çok önemli. Sen D ile 3D'yi karıştırdığında ne olmak zorunda? D ile 3D'yi karıştırdığında
43:05 sonuç aradaki bir sayı çıkmak zorunda. Doğru mu arkadaşım? Ekledikçe buraya yaklaşırsın ama asla 3d'yi geçemezsin. Doğru mu? Eğer sen grafiği böyle artan çizersen geçersin. Düz çizersen geçersin. Ama azalan çizersen bak ta sonsuza kadar böyle gider bu grafik. 2 o kadar çok eklemişsin ki neredeyse 3D'ye dibine değer. Yani 2.99 olursun ama 3D asla olmayacaksın. O zaman bu tür grafiklerde aynı şey sıcaklık için de geçerlidir. Ekledikçe artan çizemezsin. 3'ü geçiyor mu bakü geçiyorum ama bu grafik asla 3'ü geçmiyor. O yüzden ekledikçe azalan az eee eğer aşağı iniyorsa da şöyle
43:51 çizmeniz gerekecekti. Asla gelmeyecek. 3D'den D''ye. Değil mi? Şimdi bu kılcallıkta bir şeyden bahsetmiştim. Onu bir dokunmak istiyordum. Burada K ve L kaplarına sıvılar konulduk. Konulduktan sonra sıvılar farklı yükselmişler. Bak birinde H1 kadar çıkarken birinde H2 daha da fazla olmuş. H2'nin H1'den fazla olmasının nedeni ne olabilir? 1. Sıvıların farklı cins olmasından kaynaklanabilir. Aynı cins olup sıcaklıkları da farklı olabilir. Değil mi? Başka borudan kaynaklanabilir. Boruların cinsleri bak boruları farklı cinsten yapabilirsiniz ve tabii ki de çapları. Mesela aynı sıvıyı kullanırsın. Bu arkadaş incedir belki. O yüzden burada çok yükselebilirsin. Dolayısıyla 1 2
44:37 3'ün hepsi yüksekliğin farklı olmasının nedeni olabilir. Güzel bir veda sorusu. Yaşam temelli sorularımız var. Gerçekten iyi bir soru. Biraz hard diskinizi de hırpalayabilecek. Hatta benden önce siz de lütfen durdurun. Ne de olsa öyle bir özgürlüğünüz de var. Yani çözmeye bir çalışın bakalım. Bir taşıma şirketi boyutları verilen özdeş karton kutuları kamyonun arkasına yüklemektedir. Taşıyıcılar kartonları şekildeki gibi üst üste koyduğunda en alttaki kartonun üzerine en çok bir karton konulabiliyor. Bak şimdi bu şekilde olunca 2H ve H değil mi? Tabanın ne kadar? 2H². Peki yüksekliğin ne olabiliyor? 3H bir daha 3H. Yani aslında 2H²elik bir taban 6H yüksekliğine kadar dayanıklılık aslında
45:24 bu değil mi? 6H'mış. Şimdi kartonları ayrı ayrı K ve L tabanlarını şimdi K tabanına koyarsam şimdi K'yı taban yaparsak nasıl olacak? O zaman yüksekliklerimiz ne oluyor? Bakalım. K'yı eğer ki ben taban yaparsam şöyle 2H'a 3H değil mi burası? Bak buraya 3H diyelim. Buraya 2H. O zaman sen ne yapıyorsun? H kalıyor. O zaman sen 6h'a kadar çıkabiliyorsan o zaman bunun üzerine kaç tane daha koyabilirsin? 5 tane daha gidebilirdi. Dayanıklılık belli. O tabana düşen yükseklik yani 1/ aç'lara bakacağız. O zaman 5 tane daha koyabilirsin. En çok kaçar tane daha kutu konulabilir? Peki diyor ki L''yi taban yapalım. Hadi bir de L''yi taban yapalım. Gene 6h hakkımız
46:09 var. Şimdi L''yi taban yaparsan H'a 3H değil mi? Bak H 3H. O zaman yüksekliğimiz kaç oldu? 2H. 6H olabilmesi için kaç tane daha koyabiliriz? 2H'lardan 2 4 6 Yani 2 tane daha koyabiliriz. O zaman 5e 2 aradığımız cevap olacaktı. Toplamda her birini 6 aşa bağlayacak şekilde bu işi yapmamız gerekiyordu. Evet genç arkadaşım böylece ikinci çalışmamızı da bitirdik. Umarım sizin için de güzel bir çalışma olmuştur. 3üncü çalışmamız birazcık uzun olacak. Biraz daha zorlu olacak basınç konusu çünkü çok daha fazla madde var bizim için biliyorsunuz arkadaşlar. Umarım eee güzel bir çalışma olmuştur sizler için de. Bunları lütfen tekrar edin. Eee madde öz kütlenin özellikle son 3 yılın sorularını iyi incelediğiniz zaman madde konusuyla ilgili hiç boşunun olmadığını göreceksiniz ÖSYM'ne. O yüzden bu konuyu
46:56 ayrıca bir eee bitirdikten sonra da olsa ara ara bir kendinizi hatırlatın. Arada karşılaştığımız bazı sözel bilgiler var. Bunlar biraz unutulabilir, can sıkabilir zamanla. O yüzden onları lütfen ara ara tekrarlayın ve tabii ki de kitabın artık kalan e kısmındaki sorularda ÖSYM tarzı soruların çözümleri biliyorsunuz yüklü şu anda. Onları da hemen hızlı bir şekilde lütfen çöz. Yapamadıklarını da çözümlerini öğren. Hadi bakalım. Sonraki çalışmada görüşeceğiz. Kendine iyi bak. [Müzik] [Alkış] [Müzik]
