0:02 Herkese merhaba 15 ve son videomuz dayız kaynaştırma ve özel eğitime hızlı başlangıç video serisinde iizi konuşacağız ama ben bir kavram daha ekleyeceğim videonun sonunda E bu Evrensel tasarımı Evrensel tasarım Universal Design herkes için tasarım anlamına geliyor Aslında Eee Mesela bir kapı yapacaksanız uzun boylu olanın merkeze almalısınız kısa boylu olan Eğer uzun boylu olan merkeze alırsanız büyük bir kapı yaparsanız kısa boylu olan da şişman olan da zayıf olan da geçebilecek Ama siz zayıf ve kısa boylu olana göre bir kapı yaparsanız uzun boylu olan ve şişman olan geçmekte zorlanacaktır Dolayısıyla tasarımı yaparken denilen
0:49 şey şu Evrensel düşünmekte fayda var Yani herkes için düşünmekte fayda var eğer herkes için düşünürsek oluşturacağımız tasarım daha bir Evrensel tasarım oluyor burada bir resim var Eee bu resimde bir Merdiven var merdivende tekerlekli sandalyedeki kişi de tekerlekli sandalyede olmayan kişi de çıkabiliyor bu aslında merdivenlerin engelsiz hale getirilmesi Evrensel tasarım zemine sıfır bir bina yapıldığında hiç merdiven yapılmadığında Aslında evrensel bir tasarım olmuş oluyor yani Herkesin geçebileceği bir Eee giriş oluşturmuş oluyorsunuz Şimdi burada yine bir başka resim var Evrensel tasarımla ilgili Eee
1:39 herkese eşit miktarda ayak ayağın altına koyacağı Eee kasa verdiğinizde kısa boylu çocuk mağdur oluyor maç izleyemiyor Adil olmayı da eşit olmaktan farklı olarak kısa olana daha çok kasa vermek Eee uzun olana vermemek olarak nitelendiriyor ve böylece Eee hepsi izlemiş oluyor ama farklı kasalar vererek bu işte fırsatlara eşitlemek dediğimiz şey izlemek için fırsatları eşit diyoruz ama Eee Hani uzun boyl alanı ameliyat yapmıyoruz ya farklılıkları koruyoruz Burada ise
2:24 Eee Herkesin kendi boyunda ama yine izleme imkanı veren bir başka model buna da Evrensel tasarım demişler Bence de mantıklı çünkü yani her boyları koruyoruz kısa boylu yine kısa boylu kalıyor uzun boylu yine uzun boylu kalıyor ama fırsatları eşit diyoruz yani eee çocuklar hepsi maçı izleyebilecekler bu fırsatı vermiş oluyoruz fırsatları farklılıkları Koru fırsatlara eşitle bizim ilk başta söylediğimiz şey de Biz bunu yapmaya başardığımız anda Aslında Kelebek Etkisi dediğimiz bir etki oluşacak kelebek etkisi nedir Kelebek Etkisi küçük bir kelebeğin kanat
3:11 çırpışı başka bir anda başka bir zamanda başka bir yerde Belki bir fırtınaya dönüşmesini anlatır küçük etkilerin büyük sonuçlarını söyler küsür atı hesaplanmayan bazı verilerin yekün oluşturduğunda devasa bir sonuç ortaya koyabilmesi anlatır küsür atların etkisini söyler küçüklerin büyüğe dönüşmesini anlatır Kelebek Etkisi şimdi bir sınıfınızda bir görme engelli öğrenciniz olduğunda o ders çalışabilen diye Ders notlarını foto fotokopisini ailesine göndermeye başladığınızda şunu demeye başlarsınız ben bu D çocukların güzel defter tutanların fotoğraflarını neden bir siteye koymuyorum veliler oradan
3:58 indirsinler güzel not tutamayan Çocuklar da var sadece görme engelli değil ki bakın orada bir not tutma sistemi oluşturmaya başlıyorsunuz sonra diyorsunuz ki bak ben 5 yıldır öğretmenim 5 yıldır notlarımı tutuyorum bunları neden düzgün bir şekilde yazıp bir siteye koymuyorum diyorsunuz notlarınızı temize çekmeye başlıyorsunuz şimdi görme engellinin ailesinin Ders notlarına ulaşıp akşam evde çocuklarıyla çalışmak için ufak bir kelebeğin kanat çırpışı bir anda sizin Eee kendi alanınızda bir site kurarak eee Eee orada dünyayla o Öğretim biçiminizi paylaşmanız anlamına geliyor yani küçük etkiler küçük sorunları çözmeniz Aslında engellinin bir engelini çözmeniz engelli
4:45 olmayanların da faydasını sağlayacak bir yenilik olabileceği için önünü açılıyor bugün navigasyon dediğimiz şey aslında Araba kullanırken sesle yön yer tarifi almamız gibi bir şey bakın onun neden olduğu sonuçlar otonom araçlar ya benim kollarım yok ama ben de araba sürmek istiyorum Benim de arabam olsun istiyorum arabada Ben de tek başıma gitmek istiyorum Bakın bu engeli çözme gayreti Aslında otonom araçlarının temeli etrafımızda gördüğümüz birçok şey temelde bir engeli bir problemi çözmeye yönelik geliştirilmiş şeyler burada Eee Evrensel tasarıma tekrar döndüğümüzde Evrensel Tasarımın bazı ilkeleri var e
5:30 eşitlikçi kullanım herkese kullanım fırsatı vermeyi hedefliyor ya mesela Eee Evrensel tasarıma uygun bir asansörde Eee çok dar olmaz kilolu birisi de girebilir Belki bir çocuk da kullanabilir Mesela bir köpekte asansöre alınabilir Eee Evrensel tasarım herkesin eşit ikçi kullanabileceği bir tasarım demek kullanımda esneklik Yani farklı kullanabilmek Örneğin Eee fare ile kaydet butonuna basmak ya da Ctrl s ile hemen kaydetmek ya farklı
6:15 kullanımlar farklı kullanımlara izin vermesi lazım yapının Eee sadece tek bir girişi olması değil de belki ben o gün Yürümek istiyorum Arkada da bir kapı olabilir yani bir yangın girişi olabilir farklı kullanımlara izin veren bir şey olması lazım Sistemi kurarken ona önem göstermek lazım algılanabilir Bilgi yani Mesela bir kırmızı bir buton varsa bu şu demektir kriz anında bir problem anında bas Hani her gelen ona basmaz basmamı bu kırmızı bir buton kırmızı renk tehlike çağrıştırır yani burada Eee bu algılanabilir olması önemli peki Evrensel tasarımda Başka ne olmalı hata
7:03 yapabilme imkanı bir kişi hata yapabiliyor olmalı bir hatayı yaptığında geri tuşu olmalı tekrar geri alabilmeli ya Sen ne yaptın hata yaptın tüm sistemi çökerttin Olmaz böyle olursa o sistem Evrensel tasarıma göre hazırlanmış bir sistem olmaz az fiziksel çaba istemeli Bedensel Engelliler olduğu için yani eee işte uğraşıyorum uğraşıyorum bir türlü kapağı aç değil de düğmeye Bastım açıldı yani eee mesela açılır kapılar Eee hiç açmak için enerji harcamaz yanan karşısına geldiğiniz mi kapı kendiliğinden açılır Açılabilir kapılar örnek veriyorum Evrensel tasarıma uygun kapılardır Elinizde bir eşya vardır
7:49 kapıyı açamayacak ama açılır kapı sizi görür görmez açılır bu Evrensel tasarıma uygun bir araçtır ama Tasarımın doğası gereği tasarım biten bir şey değildir ihtiyaçlar arttıkça değiştikçe tasarım da değişir Dolayısıyla Evrensel tasarımı biten bir tasarım değildir Bazen Eee benden Evrensel tasarım örneği istiyorlar ama Evrensel tasarım Hani biten bir şey değil Eee mesela kaşık diyelim ki tahta kaşık önceden ama tahta yıkanınca yıkanması gerekiyordu falan filan Demir Çelik kaşıklar geldi artık Çelik kaşıkları kullanıyoruz ama parkinsonu eli titriyor Onun için
8:35 titremeye duyarlı Kaşıklar tasarlandı eli titrese de kaşık titremiyor mesela Eee sonra çocuklar için mesela kaşığın daha renkli olmasını sağladılar titreşimli renkli Kaşıklar ya kaşık tasarımı hala devam edebilen bir şey ihtiyaca göre e kaşık tasarımları devam ediyor mesela Anne yemeği yedirirken çocuğa Eee kaşık hareket ettiği için Eee yemek dökülebilir O yüzden daha çukur kaşık yapılıyor Ne kadar hareket ettir de içinde bir şey olmuyor yemeğe Dolayısıyla direkt Hani ağzına e yemeği
9:22 koyduğunda hiç olmazsa bir miktarı ağzına amaca uygun olarak yapılan tasarımlar işte burada eee bir madde daha var alan ve boşlukların kullanımı ya boşluk kavramı çok önemli bir kavram Ben boşluk kavramını çok önemsiyorum e Mesela bir camiye girdiğinizde bir mekana girdiğinizde onay Aslında görkemli kılan içindeki boşluklarda daha görkemli görünür daha ev görünür mesela Bir dersin içerisinde de en tecrübeli öğretmen dersin içerisinde de doğru boşlukları koyabilir
10:08 Yani sürekli konuşursanız hiçbir şey anlatamazsınız belirli süreçlerde boşluklar koymanız lazım yani eğer dersine boşlukları doğru koyuyorsa bir öğretmen tecrübeli öğretmendir örnek veriyorum mesela 5 gün ders işleniyor iki gün bir boşluk var o boşluk sürdürülebilirliği sağlıyor süreklilikte boşluk olmaz sürdürülebilirlikte boşluk olur Eğer bir kavramı Sürdürülebilir olmasını istiyorsanız içine boşluklar koyacaksınız Dolayısıyla Evrensel Tasarımın içinde de ferahlık bir boşluk Hissi bir alan hissi oluşturulması gerekiyor Yani kapıda da Eee kapı örneğinden yola çıktık ama mesela binanın içerisinde de
10:55 Eee tüm duvarlara posterler yapıştırılmış her yere bir şeyler konulmuş orada bir kargaşa hissi oluşuyor ama bir sergi salonuna gittiğinizde o eseri esas göz önüne tutan şey arka tarafındaki boşluktur sergi alanında her yere bir şey yapıştırılmaz sergi alanında bir boşluk vardır orada Eser sergilenir Eee Evrensel tasarımda da bu olmak zorunda yani Evrensel tasarım hata yapılabilir olmalı Evrensel tasarım her kullanım farklılığı olmalı ama Evrensel tasarım Aynı zamanda da bu boşluk bilinci olmalı yani sadelik alan ve boşluğun
11:42 kullanılması size and Space usage dedikleri aşama önemli şimdi Evrensel Tasarımın bu ilkelerini saydıktan sonra benim Özellikle ekleme istediğim son şey şu Eee Eğer bir kelebek etkisi oluşturacak Herkese uygun bir tasarım yapmaya çalışıyorsak Bu harika saygı duyulacak bir şey ve bu engellilerin sorunlarını odaklanan bir eğitim sistemiyle mümkün olacaktır Siz kabartma bir Türkiye haritası Hazırladığınız da sadece görme engellin ihtiyacını gidermiş olmuyorsunuz aynı zamanda gören çocukların da Türkiye'ye dokunarak görerek öğrenmesini sağlamış oluyorsunuz dağları ne taraflarda Dağlar daha yukarıya doğru çıkarken de aşağıda
12:30 kaldığını renk uyumuyla değil de hem renk hem dokunsal olarak farklılığı hissetmesini sağlıyorsunuz Bu anlamda bir kelebek etkisi oluşturmak isteniyorsa eğitimde reform isteniyorsa engelli öğrencileri merkeze almakta fayda var engelli öğrenciler merkeze aldığınızda ulaşacağınız nokta da Evrensel tasarım ama Evrensel tasarımda eee bir içinde İroni barındırıyor Yani herkes için bir şey tasarlama çabası Çok önemli ama herkes için bir şeyler tasarlarken eğer o farklılıkları ortadan kaldırmaya herkesin giyeceği tek tip ayakkabıyı oluşturmaya çalışıyorsanız hata yapıyorsunuz Eee farklılıkları korumak için de bireyselleştirilmiş Evrensel tasarım dememiz lazım Ne demek bu yani arkadaşım
13:18 sen öğrenciler için en uygun ayakkabı tasarımı yapmış olabilirsin binlerce öğrenciye sormuş yani bağcığı olmayan kolay kirlenmeyen falan filan Hem top oynanabilen hem şık Görünen bir Evrensel ihtiyaçları içeren bir ayakkabı tasarlamış olabilirsin ama ben yeşil ayakkabı seviyorum ya o bir Evrensel Tasarımın içerisinde de bireyselleştirilmiş Turmak lazım bu kullanımda esneklik olsun Eee kullanımda esneklik eşitlikçi kullanım eşitlikçi kullanım ilkesi tam Ona girmiyor ama kullanımda esneklik olsun bir farklı olar farklı kullanma
14:04 imkanı verecek bir şey oluşturmanın internet sitelerinin hepsinin sesli olduğunu düşünün girer girmez op paralan internet sitesini okumaya başlıyor tamam ben görme engelli olabilirim benim için iyi olabilir ama görme engelli olmayan birinin o sesten rahatsız olma durumu da var Ben Görme engelliyim dokunsal olarak bir şeyler öğrenmek istiyorum ama görme engelli olup da dokunmak is y enler huylanan var Dolayısıyla Evrensel tasarımı yaparken bireysel bazı ihtiyaçları da gözden kaybetmemek gerekir gözden kaçırmamak gerekir onları da dikkate almak gerekir baktığımızda Bu normal dağılımın iki
14:52 ucunda ya üstünler ya yetersizlikler karşımıza çıktı Eee ama ama farklı yaştakiler farklı Cinsiyette Kiler farklı öğrenme gücü olan farklı fiziksel gücü olan farklı duyma gücü olan farklı görme gücü olan farklı konuşma gücü olan farklı sosyal ilişki düzeyine sahip farklı fiziksel büyüklükteki Eee kişiler farklı tecrübe düzeyinde olanlar farklı el becerisi olanlar farklı ellerini kullananlar kullanıcının Eee hata yapabilme gibi eee farklı ellerini kullananlar gibi farklı durumda olan insanların bu farklılıklarını korursak insanlığın
15:38 gücünü korumuş olacağız yani eee kaynaştırma bir anlam bütünlüğünde siyahı ve beyazı olması gerektiği gibi korurken öğrencileri bir arada onları kaynaştırarak bir sosyal yapı oluştururken özel eğitim o siyahı da korumayı beyazı da korumayı Bazı yerlerde Siyahın içerisine beyazı koymamı Bazı yerlerde beyazın içerisine siyahı koymamı beyazı beyaz siyahı siyah gibi korumayı anlatıyor bize yani ben seninle birlikte yürüyebilirim ama belki kolunu omzuma atmadan rahatsız oluyorum seninle yürümekten rahatsız olmuyorum Seninle konuşmaktan rahatsız olmuyorum Ama senin bana dokunmadan rahatsız da
16:23 oluyor olabilirim farklılıklarımızı korumalıyız fırsatları eşitlemeli beraber yürümeyi öğrenmeliyiz ama kendi mahrem alanlarımıza da dikkat ederek bunu yapmalıyız Eee kabartmalı haritalarımız da olmalı Eee üç boyutlu sanal gözlüklerimiz de olmalı sınıf ortamında ben görmüyorum diye sen artırılmış gerçeklikten muaf olmayabilirsin ama artırılmış gerçekliği Benim için de Görme engelli bir iş olarak Benim için de bir şeyler yapabilirsin ne yap bilirsin büyük bir heykel tasarlayabilirsiniz
17:13 olarak da beni otobüse bindirip uçağa bindirip Ayasofya'yı gezdirebilirsiniz e ayrı ayrı parçalarına dokunmamı sağlayabilirsin artırılmış gerçeklik senin daha iyi kavraman sağlarken gören biri olarak artırılmış gerçeklik görmeyen biri olarak bana bir faydası olmayabilir ama benim için de tekrar söylüyorum Ayasofya'yı Eğer öğretmek istiyorsan orayı bana tanıtmak istiyorsan benim için de Yapabileceğin şeyler var ama benim için yaptığın şeyler seyahat olsun Eee dokunsal materyaller olsun minyatürler olsun
17:59 bu tür ilk dokunsal şeyler Senin de işine yarıyor ama Eee bu imkanları küçük nesnelere dokunmayı Eee artırmış gerçeklik seyretmeyi ya da seyahat etmeyi alternatifleri sunduğun anda beni e seyahat etme zorunluluğunu getiremezsin bana artırılmış gerçeklik zorunluluğunu getiremezsin bunları bana sunarsın motive edersin teşvik edersin ve ben hangisinde daha iyi olduğumu daha rahat olduğumu hissediyorsam öyle öğrenme yolunu tercih ederim ve öyle devam etmeye çalışırım Bu da benim
18:45 farklılığımız dedikçe hepimiz eşit fırsatta farklılıklarımızı koruyarak insanlığın gücünü devam ettirmiş oluruz ve sen engelliliği devam ettirdikçe bu Kelebek Etkisi büyüyerek yayılır ve bu büyüyerek yayılan güç eğitim gücü toplumu değiştirir ve dönüştürür kaynaştırma ve özel eğitime hızlı başlangıçta en son olarak şunun altını çizmek istiyorum engelli bireyler öğrenciler de
19:30 insandır Onların da hakkı vardır Bu Biz senin için iyilik olsun diye yapıyoruz diyeceğimiz bir konu değil sosyal değişimin toplumsal değişimin temelidir engelli hakları e dinlediğiniz için tün videoları izlediğiniz için teşekkür ederim bu videoların altına yorum yapmanızı özellikle istiyorum Güzel yorumlarınız beni motive edecektir eleştirileriniz beni güçlendirecek e bu serinin bir de kitabını yazma çalışması içerisindeyim Umarım O kitapta kısa sürede raflarda yerini alır Eee amacım Aslında hızlı başlangıç ile işi hızlandırarak anlatmak değil bu
20:17 konularda fikir sahibi olmak isteyenlere hızlı bir başlangıç fırsatı vermek başlangıç hızlı olabilir ama bu süreç hayat boy devam edecek bir süreç yani engellilik kavramına bakışınız kaynaştırma kavramına bakışınız özel eğitim kavramına bakışınız Hayat Boyu Eğitim süresince devam edecek yaşamınız boyunca devam edecek bir kavram başlangıç hızlı olsun ama süreç düşünerek sakin sakin yavaş olsun Eee tekrar tekrar teşekkür ederim Hoşça kalın
