0:00 Herkese merhabalar. Güneş sistemi ve tutmalar ilk fen dersimizde beraber güneşe gidiyoruz seninle beraber. Bak burada gördüğün gibi bu sene seninle beraber güneş sistemini öğreneceğiz. Güneş sisteminde hangi gezegenler var? Bunların özellikleri nelerdir? Bak güneşimiz burada toplam 8 tane gezegenimiz var. Merkür, Venüs, Dünya, Mars, ilk dördü. Ardından da Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün geliyor. Hemen seninle bunlara birazcık yakından bakalım mı evladım benim? Bak burada hemen bak güneşimiz bir kere yanıyor değil mi? Alev alev alev alev ve kapkaranlık uzayımız. Sonra Merkür geliyor. Sonrasında Venüs geliyor. Sonrasında dünyamız geliyor. Sonra Mars geliyor. Sonra asteroidler böyle akıyorlar buradan böyle geçiyorlar. Akıyorlar, kaçıyorlar. Bir sürü asteroid var. Sonra Jüpiter dönüyor kendi ekseni etrafında. Sonra Satürn. Halkalı bir
0:45 gezegen. Böyle etrafında halkalar var gördüğün gibi. Sonra Uranüs. Sonra da en son olarak da Neptün var. Toplam kaç tane gezegenimiz var? 8 tane gezegenimiz var. Bu sekiz tane gezegenden ilk dördünü öğreneceğiz. Sonra son dördünü öğreneceğiz. Bak ilk dördüne iç gezegenler diyeceğiz. Son dördüne dış gezegenler diyeceğiz. Ve bunların sıralamasını En büyüğü hangisi mesela buradakilerden gözüküyor? Jüpiter. Dev gezegen. En küçüğü hangisi? Merkür. Cüce gezegen. Mesela burada dünyamız mavi gezegen olarak biliniyor. Mars kızıl gezegen olarak biliniyor. Bu çoban yıldız olarak biliniyor. Bunun her birisinin özelliği var. Bu halkalı gezegen olarak biliniyor. Tongu Şeran Bey, şimdi seninle beraber bunların temel özelliklerine bakacağız ama öncesinde şunu söylemek istiyle beraber ilk başta güneş sistemiyle
1:31 başlayacağız. Tutulmaları önceğiz güneş ve ay tutulmasını sonrasında kuvvetin etkisinde hareket, canlılarda sistemler, ışığın yansıması ve renkler ve ardından da ikinci dönemde Tonguç Şelenim maddenin ayırt edici özellikleri elektrik ve sürdürülebilir yaşam ve etkileşimle devam devam. Hayır çok basit. Burada gördüğün konuların hepsi gerçekten de lokumcuk konular. Bunları seninle beraber süper bir şekilde öğreneceğiz. İşte biz bu 6. sınıfta öğreneceğimiz konuların temellerini aslında 5te atmıştık. Güneşin yapısı, ayın yapısı, hareketleri, ayın evreleri, güneş dünyayın birbirile ilişkisi. Hemen sana şunlarla alakalı ödevini vermek istiyorum. Biliyorsun programımıza uygun bir şekilde ilk fen dersimizi yapıyoruz seninle beraber ve programımızdaki ilk ödevini de Tonguç Elan Beyim burada gördüğün gibi fen bilgisindeki ilk dört testimiz burada. Hemen sana şunu da göstermek istiyorum bu arada. Fend'eki
2:16 ilk 4 testimiz e tabii ki 5'ten 6'ya hazırlık kitabımızdan Tonguş beim burada ilk testimizde dikkat ettiysen evladım benim burada bir konu özeti var. Bunları mutlaka oku ve 5. sınıf tekrarını yapıyoruz bu testlerimizde. Dör tane testim var. Bu dör tane testi tamamlarsan aslında bütün bu konuları tekrar etmiş olacağız diyorum ve eğer kaşınıyorum diyorsan da 0'dan 6'ya kitabımızdan da sayfa 120 arasında çözebilirsin. Hadi bakalım o zaman seninle beraber 6. sınıf konusunun temellerini bir atalım. Bir kere biz 5. sınıfta güneşin yapısını öğrenmiştik. Güneşin yapısında ne vardı Tonguş Eren Beyim? Aynı içinde dünyamızın içinde çekirdek olduğu gibi güneşin içinde de çekirdek var. Katmanlardan oluşuyor. Dediğin gibi portakal gibi, şeftali gibi fark etmez. İşte bu katmanların içinde çekirdek en sıcağı dışarıda da Tongkçuğun güneşin
3:02 ışık küre yani bize ışığı gönderen renk küre renkli olmasını sağlayan bunun ve aynı zamanda taç küre var. Tongç abim. Güneş bir yıldız bu arada. Güneşin yapısında dünyanın en yakın yıldızı olduğunu bilmen gerekiyor. Ve biz dünya olarak güneşe bağlı olduğumuzu da bilmen gerekiyor. Tongçim dünyadaki yaşam için ısı ve ışık kaynağı olarak kullanıyoruz biz güneşi ve küresel bir yapıda diğer bütün gök cisimleri gibi kendi ekseninde dönme hareketi yapıyor Tonguş Beyin. Bunu da güneşin üzerindeki lekelerden keşfetmiş bilim insanları. Hatta sana şunu göstermek istiyorum evladım benim. Harikasın. Bak güneşin güneşin üzer güneşin döndüğünü görebiliyoruz. Bunu nasıl keşfetmişler biliyor musun? Böyle karanlık karanlık noktalar var ya arada böyle değişiyorlar. Hani işte bunlar güneşin üzerindeki soğuk noktalar. İşte hani Adana
3:47 ya güneşin soğuğu Adana'nın sıcağı. Güneşin soğuğu güneşin soğuğu bile çok sıcak. Bu arada bu noktaların yer değiştirmesinden. Aa güneş dönüyor kardeşim demişler ve dünyanın da döndüğünü biliyoruz ve 24 saatte yani bir günde bir tur attığını biliyoruz. kendi ekseni etrafında ve ayın da kendi ekseni etrafında döndüğünü bilmemiz gerekiyor. Yani güneşte, dünyada, ayda saatin tersi yönünde kendi ekseni etraflarında dönerler. Bu çok önemli bir bilgi Tongu Şeler beim ama tabii ki dünyada güneşin etrafında dolanma hareketi yapıyor ve bunu bir yılda 365 günde yapıyor. Ayda dünyanın etrafında dolanma hareketi yapıyor. Çünkü ay bizim uyduğumuz yani bize uydu o. Dolayısıyla bizim etrafımızda dolanıyor diye düşünebiliriz. O da 27 günde dolanıyor diyebiliriz. Şimdi seninle beraber o
4:34 zaman bir de ayın yapısına, özelliklerine bakalım. Bir kere eee ay dünyaya 384.000 km uzakta ama güneş 150 milyon kilometre uzakta. Güneş çok uzakta. Hatta ayı bazen güneşten daha büyük görürüz. Çünkü ay bize çok yakın olduğu için daha büyük görürüz. Halbuki güneş aydan milyonlarca kat daha fazla bir eee hacme sahip. Dolayısıyla bizim burada bilmemiz gereken şey şu. Ay dünyaya en yakın gök cismi aslında. Güneşte bayağı uzak. Hatta arada Merkür, Venüs var gördüğün gibi. Ve burada unutmayalım ayın yapısında ayın üzerinde bir ince bir toz tabakası var. Ve ayın atmosferi olmadığı için Tongu Çeran Beyim mesela aya 1960'larda gittik ve hala. Hayır hayır ben gitmedim. Neyil Armstrong gitti ilk başta. Ayak basan
5:20 ayak basan Müslüman olmuş hocam. Hayır ya onla ilan sesi duydu diyorlar. Onunla ilgili çeşitli söylentiler var. Ama şunu söylemek gerekiyor. Ay aslında dünyanın sadece aynası. Yani dünya güneşten aldığı ışığı bize yansıtan bir gök cismi ve dünyaya da en yakın gök cismi ve şunu unutmayalım atmosfer gibi bir olayı olmadığı için de incecik bir atmosfer olduğu için de hiçbir rüzgar müzgar yağmur yağmadığı için de ayak izleri adam 48 numara giyiyormuş hocam. Evet. Nereden görüyorsun bunun? Evet gerçekten de büyük yiyormuş. Paletli bir ayağı var. Şimdi burada Tonguçen benim bunların sıralamasına baktığımız zaman güneş en büyüğü aysı en küçüğü. Hatta bunların böyle karşılaştırmasını yaparsak hatta şöyle bir eee sayfamız da vardı. Onu sana göstermek istiyorum. Eee
6:05 nerede? Bunların arasında. Hatta şöyle bir büyüklüklerini karşılaş. Bak Güneş basketbol topuysa dünya nohut tanesi aysa toplu iğnenin başı kadar. Minnacık. Minnacık yani. Gerçekten de çok küçük. E güneşe göre ve dünyaya göre diye düşünebiliriz. Peki Tongç ayın yapısı ve özelliklerinde bir kere şunu bilmemiz gerekiyor. Işık kaynağı değil. Güneş ışık ve ısı kaynağı ama ay ışık kaynağı değil. Sadece yansıtıcı. Tek doğal uydumuz ve küresel yapıda ve yüzeyinde kraterler. Göktaşları böyle çarpıyor, çarpıyor, çarpıyor. Krater dediğimiz şey delik aslında. Ayın yüzeyinde böyle delikler vardır. Bu delikler de göktaşlarının çarpması yüzünden oluşmuştur diyebiliriz. Ayın hareketlerine baktığımız zaman Tong Şer bir kere kendi eksenin etrafında dönme hareketi yapıyor. Aynı dünya gibi ve aynı zamanda dünyanın etrafında dolanma
6:52 hareketi yapıyor. Ve çok enteresan bir şey var. Kendi eksenin etrafında dönme hareketiyle dünyanın etrafında dolanma hareketi aynı sürede tamamlanıyor. Dolayısıyla ay bize hep aynı yüzünü gösteriyor ve Evet. Ay hep aynı yüzünü gördüğümüz bir gök cismi aslında. Hep aynı kreterleri görüyoruz dünyadan bakınca tabii ki ve dünya ile birlikte güneş etrafında dolandığını bilmemiz gerekiyor. Yani sadece dünyanın etrafında değil güneş etrafında da dolanmış oluyor dünyayla birlikte. Peki o zaman şimdi ayın evrelerine bakalım Tonguş be. Bir kere ayın bir kere ayın e d tane ana evresi var Tonguş beim. Bak şunları çok iyi bilmemiz gerekiyor. Ayın ana evreleri evladım benim bir kere yeni ay sonra ilk dördün sonra dolunay. Sonra son dördün. Bak bu dört tane evre ana evredir ve ay dünyanın etrafında dolanıyor mu böyle?
7:38 Harika. Güneşten gelen ışınlar dünyanın bu tarafını gündüz bu tarafını karanlık yapıyor mu? Yapıyor. Karanlık olduğu zaman bizi aydınlatmıyor mu? İşte ay biz eee burada karanlıkken güneşten aldığı ışınları bize yansıtırsa tak bizi burayı aydınlatıyor ve bu sayede geceyken bir anda aydınlanmış olabiliyoruz. Ay bizi aydınlatıyor yani ve dolunayken aydınlatıyor. Dolunay çünkü böyle pas parlak ayın böyle şey gibi olduğu yüz yuvarlak olduğu pas parlak olduğu zaman değil mi? Bir de Tonguçen benim ayın böyle sadece sağını parlak gördüğümüz kısım var. Buna ilk dördünü diyoruz. Bir de sadece solunu parlak gördüğümüz kısım var. Sol düğünüz bak son solu parlak sayın son dördün diyoruz. Bir de
8:24 Tonguç abın hiç ay gözükmeyen bir kısmı var ki ona da biz yeni ay diyoruz ve her birisi bunların bir hafta sürüyor. Yani dolayısıyla bak şundan şuraya geçiş bir hafta, şundan şuraya geçiş bir hafta, şundan şuraya geçiş bir hafta ve bir hafta toplam kaç hafta oldu? 4 hafta. 4 hafta bir ay değil mi Allah aşkına? İşte ayın dünya etrafında dolanması zaten bir ayda oluyor ve 4 haftada oluyor şeklinde düşünebilirsin. Peki ayın evrelerine şimdi seninle beraber bir bakalım. Bak ayın evrelerine bakalım seninle beraber. Şimdi güneşimiz zaten burada var. Harikasın. Güneşimiz zaten burada böyle alev alev ısı ve ışık kaynağı. Burada Tuncim dünyamız kendi eksen etrafında dönüyor. Burada gördüğün gibi güneş de kendi eksen tarafında dönüyor. Ama önemli olan burada dönmeden ziyade güneşten gelen ışınlar aya çarpıyor ve dünyaya yansıyor. Ve işte
9:11 dolunayı biz bu evrede görüyoruz. Yani sağ tarafta olduğu zaman ay veya sağ taraf demeyeyim de eee şöyle düşünelim aslında eee dünyanın dünyanın güneşe bakmayan tarafında olduğu zaman ay tonuş gece olan tarafında olduğu zaman dolunay oluyor. Gündüz olan tarafında olduğu zamansa yeni ay oluyor. Bunu unutmayalım. Son dün ve ilk dün de Tonguç abim sağ tarafı ve sol tarafı parlak olunca unutmayalım. Ara evreleri de hilal ve şişkin olmak üzere iki tane tonguçim. Hatta hilal de Türk bayrağımız değil mi? Türk bayrağımızın renkleri de hilaldir diye düşünebiliriz. Peki o zaman şimdi seninle beraber dör tane ana evresi var dedik. Ara evreleri de var dedik. Hilal ve Şişkin Aylar ara evreleri ve her birisi de birer hafta
9:56 sürüyor dedik. Ve bunların büyüklüklerini de mutlaka bilmemiz gerekiyor. Güneş en büyük, dünya en küçük de ay diye düşünebilirsin. Peki bunların hareketlerine bakacak olursak da güneş kendi eksenin etrafında, dünya kendi ekseni etrafında, ay kendi ekseni etrafında dönme hareketi yapıyor. Dünyanın kendi eksenin etrafında dönme hareketi 1 gün 24 saat ve ayın kendi ekseni etrafında dönme hareketi 27 gün yani bir ayda tamamlanıyor. Peki aynı zamanda dünyanın güneş etrafında dolanma hareketi 1 yılda tamamlanıyor. 365 gün 6 saatte ve ayında dünya etrafında dolanma hareketli tonçum 27 günde bir ayda tamamlanıyor diye düşünebilirsin. Peki hepsi saat gününün tersine döndüğünü bilmemiz gerekiyor. O zaman bak en fazla hareketli hangisi biliyor musun? Ay deli gibi dolanıyor. Kendi etrafında dönüyor. Dünyanın
10:41 etrafında dolanıyor ve dünnyaile beraber güneşin etrafında dolanıyor. Bunu da bilmemiz gerekiyor. Peki şimdi seninle beraber 6. sınıfta öğreneceğimiz konu başlıklarına geçiyoruz. Nedir bunlar? Tonguelim benim tabii ki güneş sistemi. Güneş sistemiyle başlamak istiyorum. Güneş sistemini sana çizdim burada. Merkür, Venüs, Dünya, Mars ve Asteroid kuşağı var bu arada. Sonra Jüpiter, Satin, Uus, Neptün. Bunlar iç gezegenler. Bunlar da dış gezegenler. Bunları şöyle ezberliyorum ben. Mavi Dünya Mars, Jeysun diye ezber. Bak s U N baş harfler aktiş yaptım. Evet. Burada sun aslında güneş demek ingilizce. O yüzden Sun diye söylüyorum bunu. J Sun diye de söyleyebilirsin. J dediğimiz şey de Jüpiter'i temsil ediyor. Burada en büyük gezegenin bu olduğunu, en küçük gezegenin de bu olduğunu bilmen
11:26 gerekiyor. Ve Mars'la Jüpiter arasında asteroid kuşağı olduğunu bilmemiz gerekiyor. İç gezegenlere, karasal, dış gezegenlere de gazsal gezegenler diyoruz. Hadi bakalım o zaman. Şimdi seninle beraber bir de bunların yapısını şöyle bir bakalım. Şimdi burada gördüğün gibi Tongu Şelen Bey bak burada güneş sisteminde, güneş sisteminde aslında uzay karanlık. Uzay karanlık olduğu zaman tabii bize güneş aydınlatıyor. Güneş buradan aydınlatırken Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Güneşe en yakın dör tane aslında gezegenimiz toplam 8iz gezegen vardı. Bu dört gezegene iç gezegenler demiştik. Bak tekrar şunu söyleim. Bu cüce gezegen, bu dev gezegen Jüpiter, bu halkalı gezegen Satürn, bu Uranüs yan yatmış varil bu Neptün en uzan en uzak gezegen Tonguçum. Zehirli gazlarla dolu atmosferi. Aynı zamanda
12:13 asteroid kuşağı. Mars'la Jüpiter arasında Mars kızıl gezegen. Dünyaya en yakın gezegen diyebiliriz aynı zamanda. Bu da çoban varsa neden kızıl gezegen demişler hocam? Eee çünkü evladım bey üzerinde kızıl eee kayalar ve aynı zamanda toz parçaları var. Dolayısıyla toprağa kızıl olduğu için kızıl gezegen diyoruz. Peki o zaman şimdi bunların bir girişini yaptıktan sonra seninle beraber bir de Tonguç Elazığ benim güneş ve ay tutulmasına bakalım ve bu işi noktalayalım. Şimdi güneş tutulması güneşin gözükmemesi demek. Ay tutması da ayın gözükmemesi demek. Bu kadar basit. Güneş ne zaman gözüküyor? Gündüz mü gece mi? E gündüz. Gündüz. Gündüz bir anda mesela Çorum'da bir anda güneş yok oluyor. Hayda her yer karanlık oluyor. Çorum'un hepsi karanlık oluyor. Hatta oldu gerçekten de Çorum'da
12:59 güneş tutması oldu ve dünyanın belli bölgelerinde olur. Güneş tutması. Dünyanın merkezi zaten Çorum hocam. Hayır öyle bir şey yok. Yani şunu demek istiyorum. Gerçekten de dünyanın sadece belli bir bölgesinde ayın gölgesi düşüyor. Bak güneşten gelen ışınlar ayın arkasına geçemiyor ve gölgesi dünyanın üzerine düşüyor ve güneş bir anda gözükmemeye başlıyor. Güneş tutması güneşin gözükmemesi ve gündüz vakti olur ve ay bu taraftayken yani yeni ay evresindeyken olur. Bak burası yeni aydı. Burası dolunaydı hatırlıyorsan yeni ay ilk dördün dolunay son dördünü hatırlıyorsan ve burada yeni ay evresindeyken bir anda dünyanın üzerine ayın gölgesi düşüyor ve güneş gözükmüyor. Ve ay tutulması Tonguç abim ayın gözükmemesi demek. Ne zaman ayı görüyoruz biz? Normalde gece dolunayken görüyor biliyoruz değil mi? dolunayken yani dün ay buradayken Tonguş
13:44 benim güneşin ışınları aya çarpıp gece bizi aydınlatamıyor ve yeryüzünün çok büyük bir kısmında gözüküyor bu arada yani birçok kısmında gözüküyor ve büyük bir alanda ve uzun sürüyor. Mesela bu güneş tutması 23 dakika 3-4 dakika sürüyor Tomkuçuğum bu saatlerce sürüyor. Yani ay tutması daha uzun sürer ve geniş bir alanda gözlemlenir ve gözlemlemek demek zaten aya ayı göremiyoruz. Bak güneş tutmasını izlerken filtreli göz gözlük kullanmak lazım ama ay tutmasında öyle bir şey yok. Geceliğin olduğu için zaten sana zarar vermiyor gözlerine. Merak etme diyoruz. Ve aynı zamanda Tongu Şelen beim bunları hemen şöyle bir modelle göstermek istiyorum seninle beraber. Bak hemen şöyle bir eee bakalım. Aa burada burada Tonguşan güneşten gelen ışınlar buradan geliyor. Bak burada şu
14:32 bölgeye dünyadaki bu bölgenin üzerinde bir anda karanlık oluşuyor gündüz vaktiyken. Burada ise Tonuşim güneşten gelen ışınlar buradan aydan gelip yansıyamıyor. Normalde ay burada olsaydı buraya gelirdi. Yansırdı burayı aydınlatırdı değil mi? Ama buradan gelip yansıyamıyor. Dolayısıyla burada ne oluyor? Ay bizi aydınlatamıyor. Ayı görememeye başlıyoruz. diyebiliriz. Hadi bakalım o zaman. Şimdi seninle beraber güneş ve ay tutulmasının temel özelliklerini bir tekrar edelim. Daha kısa sürüyor, daha uzun sürüyor ay tutulması. Daha dar alanda görünüyor bu. Daha geniş alanda görünüyor ay tutulması. Gündüz gerçekleşiyor güneş tutması. Bu da gece gerçekleşiyor. Bunu bilmemiz gerekiyor. Hadi bakalım. Birkaç tane sorumuz var. Soru. Zeynep fen bilimleri öğretmeninin vermiş olduğu projedevi için dünya ve ayın hareketlerini aşağıdak gibi çizmiştir.
15:17 Buna göre görselle ilgili ifadelerin hangileri doğrudur demiş. Dünyanın dönme hareketi 1 ile gösterilmiştir. Dünyanın kendi eks dönmü Doğru. Eee, doğru. Ondan sonra ayın dönme hareketi 2. Evet. Kendi dolanma hareketi 3 hareket. Evet. Bu da dünyanın etrafında dolanma hareket. Bu da doğru. 1 ve 2 hareketleri saat yönünün tersine, 3 hareketi saat yönündedir. Bütün hareketlere saat yönünün tersindedir. Evet. Hepsi öyle. Eee, sadece bir gezegende bilsin ama bilmek zorunda değilsin. Dolayısıyla 1 ve 2 cevabımızın C seçeneği olduğunu söyleyebiliriz. Ve geldik son sorumuza. Güneşe uzak bakımından son dört gezegen aşağıdaki gibi verilmiştir. Bu gezegenlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır demiş. Karasal gezegenlerdir. Bir kere güneşe uzaklık son dört gezegen. Yani aslında
16:02 Jüpiter, Satürn, Orus, Neptün, Karasay. Hayır öyle bir şey yok. Dış gezegenler doğru gastal gezegenler. Güneş sistemindeki en büyük gezegen bunların içinde. Evet doğru. Jüpiter Neptün Venüs bu gezegenin içinde. Evet doğru. Neptün burada Uranüs burada. Doğru. Bu da Satürn zaten. Dolayısıyla cevabımızın A seçeneği olduğunu net bir şekilde söyleyebiliriz. Hadi bakalım o zaman hemen ödevini vermek istiyorum Tongçuğum. 5'ten 6'ya kitabımız bu arada 0'dan 6'ya kitabımız da çıktı. Yepyeni müfredata uygun bir şekilde. Eee zaten 5'ten 6'ya hazırlık setimiz de eee çıktı. Tonguç evladım benim. Şimdi seninle beraber bak burada e fen kısmını açıyoruz ve fen kısmında ilk konumuz olan aslında gökyüzündeki komşularımız ve biz konusunun tekrarı. Test 1, test 2, test 3 ve test 4'ü yapmanı istiyorum.
16:49 4 tane test ödevim var. Hadi bakalım o zaman. Başarılar diyorum sana. Ödüllü sorumuzu yap yorumlar yola. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere. Kuşta var kan düşenme. Hadi çalış hazırlık yap. Şimdiden bu sorulara cevap sınavda yapma boşa hesap var. Sonmuş dak.
