#JAWS ile #menü ve #diyaloglarla çalışma #2025

0:00 Cav eğitim serimizin bu yeni bölümüne hepiniz hoş geldiniz. Bugün ne yapacaksınız biliyor musunuz? Herhangi bir programı açtığınızda o menülerde, o pencerelerde klavyenizle nasıl bir profesyonel gibi dolaşırsınız? İşte bunu öğreneceğiz. Yani fareye hiç dokunmadan tam kontrolü nasıl ele alırız? Gelin birlikte keşfedelim. Peki bugünkü yol haritamız ne? Çok basit. Önce klavye ile gezinmenin temellerini şöyle bir sağlamlaştıracağız. Sonra programların adeta yol haritası olan menülere dalacağız. Ardından ayarları yaptığımız o meşhur diyalog kutularına bakacağız. En çok karşımıza çıkan kontrol tiplerini tanıdıktan sonra da hop hepsini bir araya getirip kendi navigasyon araç setimizi oluşturacağız.

0:45 Süper. O zaman hiç vakit kaybetmeden ilk bölümle başlayalım. Yani dijital dünyada rahatça hareket etmemizi sağlayacak o en temel beceriye klavye kontrolüne bir giriş yapalım. Şimdi aklınıza şu soru gelebilir. Tamam da fare olmadan onca pencere, düğme ve menü arasında nasıl gezineceğiz? Cevap aslında sandığınızdan çok daha basit. Sadece iki temel yapı taşını anlamamız gerekiyor. Menüler ve diyalog kutuları. Bunların mantığını bir kavradık mı? Birkaç da temel klavye komutunu öğrendik mi? Tamamdır bu iş. Hadi o zaman bu yapı taşlarından ilkine yakından bakalım. Yani herhangi bir uygulamanın adeta yol haritası olan menüler. Bunları nasıl okuruz, nasıl kullanırız gelin görelim. Aslında bir

1:32 menüde gezmek hangi program olursa olsun evrensel olarak dört basit adımdan ibaret. Bakın ne kadar kolay. Önce alt tuşuyla menü çubuğuna ulaşıyoruz. Sonra sol sağ oklarla menüler arasında geziniyoruz. İstediğimiz menünün üzerine gelince aşağı okla açıyoruz ve içindeki seçenekleri de yukarı aşağı oklarla geziyoruz. Bu kadar. Şimdi gelin bu adımları tek tek uygulamalı olarak görelim. Her şeyin başlangıç noktası. Alt tuşu. Bakın bu çok önemli. Hangi programı kullanırsanız kullanın alta bastığınız an sizi dost doğru en tepedeki menü çubuğuna ışınlayan sihirli bir anahtar gibidir bu tuş. Ve siz alta bastığınızda JZ hemen devreye girer. Size sadece menü çubuğu

2:17 seçenekler demekle kalmaz. Bir de yol gösterir. Ne yapmanız gerektiğini size fısıldar adeta. Gezinmek için sol veya sağ ok tuşuna basın der. Yani aslında içinde kaybolmanızı engelleyen yerleşik bir rehber var gibi düşünebilirsiniz. İşte burada navigasyonun iki temel boyutunu anlamak çok önemli. Şöyle düşünün. Sol ve sağ ok tuşları bir caddenin üzerindeki dükkanların tabelaları arasında gezinmek gibidir. Dosya dükkanı, düzen dükkanı, görünüm dükkanı. Bir dükkanın kapısından içeri girmek için yani menüyü açmak için aşağı ok tuşunu kullanırsınız. İçeri girdikten sonra da o dükkanın reyonları arasında yani kaydet, aç, yazdır gibi komutlar arasında gezinmek için yukarı ve aşağı ok tuşları devreye girer. Biri yatay,

3:03 diğeri dikey. Bu kadar basit. Peki daha da hızlanmak ister misiniz? O zaman erişim tuşlarıyla tanışın. Bunlar sizi gerçekten bir üst seviyeye taşıyacak süper kısa yollar. Mesela ok tuşlarıyla tek dosya menüsüne gitmek yerine o menünün adındaki altı çizili harfi fark ettiniz mi? İşte o harfi alt tuşuyla birlikte kullanırsanız yani mesela dosya için alt ve D''ye basarsanız menü anında açılır. Bu özellikle sürekli kullandığınız komutlar için size inanılmaz bir zaman kazandırır. Gerçekten bir oyun değiştirici. Tamam. Menülerden bir komut seçtik. Diyelim ki yazdır dedik. Sonra ne oluyor? İşte o anda sahneye diyalog kutuları yani iletişim kutuları çıkıyor. Bunlar bize soru soran küçük pencerelerdir. Hangi yazıcı, kaç kopya

3:51 gibi bir ayarı değiştirmemiz, bir dosya seçmemiz ya da bir şeyi onaylamamız istenir. Kısacası asıl aksiyonun yaşandığı yer tam olarak burası. Bir diyalog kutusunda gezinmenin bir tane altın kuralı var. O da tab tuşu. Bunu aklınıza yazın. Taba her bastığınızda bir sonraki adıma, shift ile birlikte taba bastığınızdaysa bir önceki adıma gidersiniz. En güzel tarafı ne biliyor musunuz? Bu bir döngü. Yani bir çember üzerinde hareket ediyor gibisiniz. Son elemana geldiğinizde taba basarsanız hop tekrar en başa dönersiniz. Kaybolma ihtimaliniz. Peki diyelim ki dalgınlığınıza geldi. Bir an nerede olduğunuzu unuttunuz. Şu an hangi düğmenin üzerindeyim dediniz. Panik yok. İşte kurtarıcı komutunuz geliyor. Insert artı tab. Bu ikiliye bastığınız onda o an odaklandığınız

4:38 kontrolün ne olduğunu size yeniden okur. Bu komut sizin dijital dünyadaki ben neredeyim sorunuzun en net cevabı. Harika. Şimdi o zaman diyalog kutularının biraz daha derinine inelim mi? Bu pencerelerin içinde en sık karşımıza çıkacak olan o temel yapı taşlarını yani kontrolleri gelin hep birlikte tanıyalım. İlk kontrolümüz onay kutusu. Bu en basit olanı. Tıpkı bir ışık düğmesi gibi düşünün. Ya açık ya kapalı. Seçen yok. Hani o şartları kabul ediyorum ya da beni hatırla gibi seçenekler var ya işte onlar. Boşluk tuşuna yani ara çubuğuna basarak tık diye işaretler. Bir daha basarak işareti kaldırırsınız. Bu kadar. Sırada radyo düğmeleri var. Bunlar size bir grup

5:24 seçenek sunar ama önemli bir kuralı var. Sadece birini seçebilirsiniz. Hepsi birden olmaz. Mesela bir anketteki eğitim durumu sorusu gibi lise, üniversite, yüksek lisans, yukarı ve aşağı ok tuşlarıyla bu seçenekler arasında gezinirsiniz. Üniversiteyi seçtiğiniz anda lisedeki işaret otomatik olarak kalkar. Yani ya o ya bu. Gelelim kaydırma çubuğuna. Bu da bir değeri belli bir aralıkta ayarlamamızı sağlar. En güzel örnek cavzın konuşma hızı ya da bir videonun ses seviyesi. Burada iki hız seviyemiz var. Eğer hassas ayar yapmak istiyorsanız sağ sol ok tuşlarıyla tık tık minik adımlarla ilerlersiniz. Ama şunu bir an önce sona getir diyorsanız page up ve page down

6:09 tuşlarıyla çok daha büyük adımlarla hızlıca ayar yapabilirsiniz. Ve birleşik kutu yaaba bizim daha çok bildiğimiz adıyla açılır liste. Bu da karşımıza sık sık çıkar. Bir kayıt formunda il seçimi yaparkenki o uzun listeyi düşünün. İşte o birleşik kutudur. Yukarı ve aşağı ok tuşlarını kullanarak o uzun listede rahatça gezinebilir, kendi seçeneğinizi bulup onaylayabilirsiniz. Diyelim ki karşınıza bir kontrol çıktı ama bu ne işe yarıyor bir türlü çıkaramadınız. Hiç dert etmeyin. İşte size bir süper ipucu. Insert + F1. Bu kombinasyona bastığınız anda JS size o kontrolün ne olduğunu, ne işe yaradığını ve nasıl kullanılacağını anlatan kısa bir yardım metni okur. Yani her kontrol

6:56 için yanınızda taşıdığınız kişisel bir yardımcınız gibi. Muhteşem bir şey. Evet, menüleri anladık. Diyalog kutularında gezinmeyi öğrendik. İçindeki kontrolleri de tanıdık. Şimdi geldik son bölüme. Tüm bu parçaları birleştireceğiz ve elimizde ne kadar güçlü bir navigasyon araç seti olduğunu hep birlikte göreceğiz. İşte bu tablo sizin diyalog kutuları için adeta bir kopya kağıdınız. Hızlıca bir göz atalım. Gördüğünüz gibi aslında hepsinin çok basit bir mantığı var. Onay kutusu gibi aç kapa durumları için boşluk çubuğu yani ara çubuğu, radyo düğmesi, birleşik kutu gibi listelerden seçim yapmak içinse genellikle ok tuşları kullanılıyor. Bu tutarlılık sayesinde daha önce hiç kullanmadığınız bir programı açtığınızda bile ne

7:41 yapacağınızı içgüdüsel olarak bilirsiniz. Peki tüm bu anlattıklarımızdan aklımızda kalması gereken en önemli şeyler neler? 1. Menüler haritadır. ALT ve ok tuşları da sizin pusulanız. 2. Diyaloglar eylem alanıdır. Tab tuşu da bu alandaki aracınız. 3. Her kontrolün kendine özgü bir kullanım tuşu var. Bunu öğrendik. Ve son olarak eğer kafanız karışırsa ınsert + F1 sizin en yakın dostunuzdur. Artık deneme yanılma yoluyla rastgele tuşlara basarak bir şeyler yapmaya çalışmaya son. Bakın sadece iki temel kavramdan bahsettik. Menüler ve diyaloglar. Ama bu ikisinde ustalaşarak aslında dijital dünyanın kapılarını sonuna kadar araladınız. Artık karşınıza hangi

8:27 program çıkarsa çıksın ben bununla ne yapacağım diye düşünmeden, çekinmeden etkileşime geçebilecek güce sahipsiniz. Unutmayın bugün öğrendiğiniz beceriler tamamen evrensel. Yani bir programda öğrendiğiniz şey bir diğerinde de %99 işe yarayacaktır. O zaman asıl soruya gelelim. Bu kazandığınız yeni özgüvenle keşfetmek için sabırsızlandığınız ilk program hangisi olacak? Bunu mutlaka yorumlarda bizimle paylaşın. Çünkü artık yol sizin için sonuna kadar açık. Bir sonraki anlatımımızda görüşmek üzere. Hoşça kalın.