0:00 Benim güzel bücek TT öğrencilerim. Jorf Yok Okuluan YouTube'un en büyük Jorf kanalına hepiniz hoş geldiniz. Evet koca bir sene geride kalıyor. Sona doğru yaklaşıyoruz. Bütün sene boyunca deli gibi çalıştın. Fedakarlıklar yaptın. Psikolojin bozuldu, moralin bozuldu. Bazen düştün. Bazen kendini motive ettin. Kalktın, yürüdün. Bazen koşarak ilerledin. Ama nasıl ilerlersen ilerle artık sona doğru yaklaştık. Ve sona doğru yaklaştığımız bu dönemde senin genel tekrara ihtiyacın var. Bunu da biz Zedo öğretmenleri ile beraber tasarladık. Güzel bir genel tekrar haftası tasarladık. Ben şimdi coğrafyada başlayacağım. Sonra bakın SML matematik matematikte devam ediyor. Soner ardış tarih tarih kısmında Türkçe saati Türkçede biyos biyolojide kimyada
0:45 meskemi. Kimya fizikte fizik finito ile beraber güzel bir Zeduava genel tekrar haftasıyla karşınızdayız. Artık inşallah bu zorlu süreçlerin son noktasını da koyacağız ve şöyle konuları baştan sona size önemli yerlerini anlattığımız güzel bir genel tekrarla karşınızda olacağız. Ve inşallah bu genel tekrarla da beraber son noktayı koyacaksınız ve hayallerinize üniversiteye git istediğiniz şehre ulaştığınız güzel bir sınava gireceksiniz inşallah karşılığını aldığınız güzel bir sınav olacak sizin için. Bu dönemler gençler zamanın değerli olduğu dönemler. O yüzden çok fazla uzatmıyorum. Ne diyoruz o zaman? Yunus hocayla. Bir defa öğren. Bir de asla unutma. Zeduava ile eğitim her [Müzik]
1:32 yerde. Geldik. Evet uzun bir ders olacak bu. Önemli yerlerini size anlatacağım. Aklımızda neler kalması lazım? Geçmişte bunları nasıl kodlamıştık? Nasıl aklımıza getiriyoruz? En önemli kısımlar buralar. Bak buradan şöyle soru gelirin üzerinden güzel bir e genel tekrar yaptığımız bir video olacak inşallah gençler. Bakın bu videolar bizi yoran videolar. Bütün dersi düşünün baştan sona anlatıyoruz. Sizden tek bir ricamız var. Lütfen abone olarak takip edin. Sınavdan sonra abonelikten çıkan hain kostok olsun diyorum. Neyse uzatmayalım. Şu pdf'i zeduava.com sitesinden ücretsiz bir şekilde indirebilirsiniz. Tek parça olarak oraya yükledim. TT coğrafya coğrafyanın kodları tek parça PDF şeklinde yazın bulursunuz. Tamam. Hiç
2:18 uzatmayalım. Gelelim şuraya. Ben size ne demiştim? Coğrafya denildiğinde iki şey gelecekti. Temelde iki tane iki tane sütun üzerine kuruludur coğrafya. Bir tanesi doğa, bir tanesi insan. Doğa insan. Fiziki coğrafya beşeri coğrafya diye ayıracağız ileride az sonra bunu. Doğayı bilmemiz lazım o zaman. E o zaman doğal çevre, doğal ortamlar neler? Bunu bilmemiz lazımdı. Dört tane muhteşem dörtlüğümüz vardı bizim. Hani hatırlıyor musunuz? Muhteşem dörtlü doğal ortamlar diyorduk. Bunlardan şöyle aşağıdan başlayalım. Bir tanesi biyosfer. E hocam biyoloji bitki. O zaman bu canlıydı. O zaman ben bitkiler dediğimde, hayvanlar dediğimde bunun içine girecek. Tamam. Bu basit. Hidrosfer bizim için önemli. Çünkü yarın gelecek karşımıza bu hidrosfer hidroloji olarak çıkacak,
3:04 hidrografiye olarak çıkacak, ne bileyim hidroelektrik santrali olarak çıkacak. Ya her yerde çıkıyor karşımıza. Neydi bu hidro? Hocam H2O diyorduk. Hidrodan H2O'dan aklımıza ne geliyordu? Su geliyordu. O zaman bana deniz derse, akarsu derse, ne bileyim okyanus derse, göl derse, hangisinin hangi ortamın içerisine koyacağım? Hidrosferin içerisine koyacağım. Güzel. Bu da basitti. E hocam atmosferi zaten biliyoruz. Havaydı atmosfer. Hava. Tamam bu basit. Ve şu litosfer. Hocam toz vardı burada. Evet litosfer. taşa vuruyorduk toza dönüyordu. Hocam o zaman da bu taş küre oluyor diyor. Tamam işte bunlar bizim dör tane temel unsurumuzdu. Peki sana şöyle bir soru sorsam dağlar
3:49 hangisi içerisine girer diye sorduğumda ha hocam hidro suyla olmaz. Litosfer taşküre. Ha dağlar demek ki taş kürenin içerisinde diyeceksin. Buradan bizim için önemli olan kısım burasıydı. Anlaştık mı? Sonra önemli olan kısım şu coğrafyanın ilkelerinde gençler temel bir ilkemiz var. Bizi diğerlerinden ayıran dağılış ilkesidir. Nedensellik ilkesiyle Türkçe kısmında da karşılaşıyoruz. Türkçe dersinde karşılaşmışsınızdır. Karşılıklı ilgi, bağlantı ilkesi de var. Nedensellik, neden sonuç? Karşılıklı ilgi. Mesela yağmurların bol olduğu e yerler. Mesela Karadeniz'de yağışlarla ormanlar bir bağlantı içerisinde değil mi? ya da çay üretimiyle yağışlar orada bir karşılıklı ilgi, bir bağlantılık var aralarında.
4:36 Bunlar daha önemsiz olan ilkeler diyelim. Ama en önemlisi ve karşımıza çıkma ihtimali olan dağılış ilkesi verir bize bir tane paragraf. Paragrafta dağılıştan kastımız bir harita üzerinde dağılış. Amerika'nın doğusu, işte Amerika'nın batısı, işte Türkiye'nin kuzey kesimleri. Bak hep ne yapıyorum? Harita üzerinde bir dağılış yapıyorum. Buralarda işte şu ürün yetişir. Bak dağılış yaptım. Türkiye'de Mısır Karadeniz'de Güneydoğu Anadolu'da kapla beraber işte kopta Konya ovasında sulama imkanlarının artmasıyla beraber bak ne yaptım. Hep bir dağıtım yaptı verip böyle haritada sanki dağıtım yapıyormuş gibi haritayı kullanıyorsa o zaman biz buna ne diyeceğiz? Dağılış ilkesi diyeceğiz. İşin içine harita girecek. E coğrafya coğrafya yapan da harita değil mi zaten? E o zaman coğrafyanın en
5:22 önemli ilkesi de dağılış ilkesi. Dağılış ilkesini anladık. Litosferi anladık. Hidrog hidrosferi anladık. Tamam. Bu kısmın önemli olan kısmı da burasıydı. Geldik üçüncü önemli olan kısma. Burayı nasıl öğreneceğiz ki? Sorduklarında burayı soruyorlar bize. Coğrafyanın alt dalları ve onlara yardımcı bilimler neydi? Coğrafyayı ikiye ayırıyorduk dedim sana. Bir tanesi fiziki coğrafya, bir tanesi beşeri coğrafya. Beşer beşirden aklımıza geliyordu. İnsanı çağrıştıracaktı bize. Eğer işin içinde insan varsa bakın nüfus insanla alakalı. Yerleşme tarım sanayi ulaşım turizm siyasi, enerji, bunlar insanla alakalı. İşin içerisinde insan varsa beşeri coğrafyanın altına atacağız bunu. Mesela
6:07 tarım ürünleri insanla alakalı değil mi? O zaman beşeri coğrafyanın altına attın. Tamam. Bak orada ne var? Nüfus var. O zaman beşeri coğrafyanın altına att. Bu beşeri coğrafya. Diğeri de fiziki coğrafya. Burada ne olacak? Burada doğal çevre var. Mesela jeomorfoloji. Ne demek? Jeoyer, jeoyer, jeoyer diyorduk. Morfo motif, modifiye şekil demekti. Jeo yer. Morfo şekil, loji, bilim, yer şekilleri bilimiydi. O zaman coğrafya bu alt dalda yer şekillerini inceleyecekti. Bu yer şekillerini incelerken ama hepsini kendisi inceleyemez. yardım alır. Yardımcı bilimler var. Bak bunlar yardımcı bilimler. Bunları bize sorabilir. Jeoloji, jeoyer, jeoyer, jeoyer, jeoloji, yer bilimiydi.
6:53 Jeofizik, e, yer fiziği. Jeoer, jeoer. Pedrografii. Deli Pedro vardı. Deli Pedro niye deliriyordu? Kafasına taş atıyorduk. Ha hocam o zaman taş bilimi. Pedoloji. Pedal diyorduk hocam. Pedallar hep böyle topraklıydı, çamurluydu. Ha hocam buna ne diyorduk? Toprak bilimi diyorduk. Bunu nasıl sorar bize? şunları verir. Tamam mı? Yukarıda bir paragrafta bunları verir. İşte pedrogografi, pedoloji, aşağıdaki coğrafyanın yardımcı bilimleri hangisi şey aşağıda coğrafyanın alt bilimleri hangi yardım? Bunların hangisi yararlanır? Bir türlü kuramadığım şeyi. Bunlardan hangi yardımcı bilimi yararlanır? Deromorfoloji ders. Tamam. Şimdi şimdi sen jeomorfolojiyi öğrendin. Jeomorfoloji yer şekilleri. E o zaman sen bunu getirip beşeriğinin altına koyamazsın ki. Yer şekilleri. Beşeri
7:40 insanla alakalı değil. Yer şekilleri neyle alakalı? Fiziki coğrafyayla biyoğrafya canlı coğrafyası. Bak biyolojiden yardım alıyor. Canlı botanikten bitki. E zo hayvandan hayvan biliminden yardım alacak. Bu da bu basit olan. Klimatoloji demiyorduk. Ne diyorduk? İklimatoloji diyorduk. İklim. İklim bilimi neden yardım alacaktı? Meteorolojiden. Meteorolojiden alınan haberlere göre diyorduk. Kısa süreli hava olaylarıydı değil mi? İklimatoloji. Klimatoloji ne? Klimatoloji uzun süreli hava olaylarıydı. Tamam. Ve fizikten yardım alıyor. Klimatoloji denildiğinde iklimatoloji diyorduk. E iklim o zaman doğal çevre, fiziki coğrafyanın altı. Tamam mı? Diğeri bak hidrografya. Bak
8:25 hidrojografya diyor. Hidro H2O'dan geliyordu. O zaman sular coğrafyası ile alakalı olanları bunun altına koyacaktık. Burada hangilerinden yararlanıyor yardımcı bilim olarak? Hidroloji. E su bilmi. Tamam bu basit. Limnoloji. Göle limon atıyorduk ya da göle limon sıkıyordum ben. Ya ekşirsediyordum Nasrettin Hoca gibi limon atıyorduk. Limnoloji. Ha göleydi hocam o zaman. Göl bilimi. Oonografya. Oonografya. O ışından geliyordu okyanus ama gelmeyenler için oseonografya. Okyanus bilimi diyorduk. Buna da tikimizi attık. Potomoloji. Potayla akarsuda balık tutuyorduk. Akarsua potayla balık tutuyorduk. Ha hocam o zaman potomoloji akarsu
9:10 diyorduk. Tamam. Hidro. Bakın burada ne var? Hidro. Ha hocam H2O su. Tamam. Hidro jeo. E hocam jeo yer. Jeo yer. Jeo yer. Jeo yer. Jeo. Yer. Jeo. Yer. Y yer loji bilim. E yer altındaki sular. Ha yer altındaki suları inceliyormuş. Bunu nasıl soracak bize? Bak limnoloji su. Hidrosu oyanografya su. Bu suların hidrografyanın altına girdiğini, hidrografyanın bunlardan yararlandığını bilmen lazım. Ben desem ki sana hidrografya hangileri aşağıdakilerden hangisinden yararlanmaz desem ve buraya gelsem pedoloji desem. Pedoloji. O zaman ne dersin? Ha hocam pedol. Pedal pedallar çamurluydu. Topraktı. Toprak suyla alakalı değil. Pedoloji olmaz diyeceksin. Anlaştık mı? Hidrografya.
9:56 Şimdi en genele dönelim. Hidrografya. E hocam bu doğayla alakalı. O zaman fiziki coğrafyanın alt dalına koy. Tamam. Geldim kartografaya. Kartografya. Kartona ben sana bir ödev veriyordum. Kartona harita çizecektin. Kartona çiziyordun haritayı. Kağıdı olur mu? Olmaz. Yırtılır gider. Kartografya. Harita bilmi diyeceksin. Kartona harita çiziyordu. Kartondan gelecek aklına. Nelerden yararlanıyor? Hem matematikten yararlanacak. Geometriden, astronomiden. Şöyle bir döndük. Unutma, kartoğrafya fiziki coğrafyanın alt dalına girer. Haritalandırdığımız yer fiziki yer olduğu için. Anlaştık mı? Evet. Tamam. Ne yaptık şimdi? Fiziki coğrafya ve beşeri coğrafya diye ayırdık coğrafyayı.
10:41 Hangileri fizikinin altına, hangileri beşerinin altına girer diye belirledik. Soru şuradan geliyor. Bakın soru. ÖSYM burayı sormayı seviyor. Veriyor bu fiziki coğrafyanın şu başlığını, beşeri coğrafyanın şu başlığını. bunun altına hangisi yerleşir, hangisi yerleşmez diye soruyor bize. Tamam, bunu da öğrendik. Geldik coğrafya biliminin gelişiminde bazı coğrafyacılar var. Bunların eserleri ve isimleri sorulabiliyor. Şöyle gençler bakın. İlk çağda coğrafya bize sorulduğunda şöyle ilk çağda coğrafya böyle felsefe dersinden bilirsiniz böyle ilk çağda çok eski zamanlarda insan isimleri var. Böyle Strabon Aristoteles Tales Heredot gibi bu isimleri duyduğunda o zaman diyeceksin ki hocam bunlar ilk çağda. Bunların çağını böyle yerleştirme
11:27 şeklinde. Ya hiç sormadılar ama yine bilelim diye söylüyorum ben. Batlameyus bizim için önemli. Batlamyus'un eseri coğrafya kılavuzu. Coğrafya kılavuzu. Bunu nasıl kodlamıştık? Coğrafya kılavuzu. Yunus var. Bakın Yunus hoca gibi olan ne yapar? Batar. Bana batlam Yunus derse ha. Batmış Yunus. Ha, coğrafya kılavuzu Yunus hoca gibi olursa batarsınız. Strabon gençler bizim ülkemizde yaşamışı yaşadı Amasya'da. Amasya'ya giderseniz orada hemen nehrin kenarında Strabon'un merkezde Strabon'un şeyini heykelini görürsünüz. Strabon değil Amasyalı Strabon diyorduk. Bu da önemlidir. Neden? Çünkü ülkemizde yaşamış 17 ciltlik bir eseri var Amasyalı Strabon'un. Aristoteles, Tales,
12:15 Heredot. Birçok bilimde olduğu gibi coğrafyada da var. Ama bunlar içerisinde en önemlisi olarak gördüğümüz Eratostenes. Erayla tost yiyen Enes diyorduk okulun bahçesinde. Erayla tost yiyen Enes tost yerken bulduk. Bulduk diyorlardı. Neyi bulmuşlardı? Coğrafya. Coğrafyanın isim babasıydı. Coğrafya kelimesini bulmuşlardı. Coğrafyanın isim babası Erayla Tost diyen Enes. Burada neyi e önemli sayabilirim? Şu Batlamyus coğrafya kılavuzu. Batlamyus işte Amasyalı Strabon ve özellikle de Eratos Denes bizim için önemli. Tamam. İlk çağda şunu bilelim bak şunun altını çizmeni istiyorum gençler. Bu ilk çağda basit gözlemler şeklinde coğrafya
13:02 yapılıyor. Şu anki gibi böyle modern coğrafya yok. Bilimsel bir çalışma yok. Basit gözlemler yapıyorlar. Tasvirler yapıyorlar. çevrelerini tasvir ediyorlar. O kadar profesyonel bir coğrafya, modern coğrafya yok ilk çağda. Sonra Orta Çağ geliyor. Orta Çağ'da buradaki önemli nokta şu. Orta Çağ denildiğinde karanlık çağı geliyor aklımıza, değil mi? Ama kim için? Avrupa için. Ha, Avrupa karanlıkta, karanlık çağda diyeceksin ha. Hocam o zaman Osmanlı aydınlık dönemini Müslüman İslamiyet, ay İslam, İslam dünyası aydınlık dönemini yaşıyor diyeceksin. Bakın buraya dikkat edin. Elbüruni, Elhezmi, İdrisi, İbn Batuda, İbn Haldun yani böyle e o dönemdeki İslam dünyasındaki kişiler ön plana çıkıyor. Bunların eserlerini nasıl kodlamıştık? Kanun el maksudi. Maksadım, maksadım bir
13:51 kanun yazmak diyordu. Maksadım bir kanun yazmak Birinin eseriydi. Bak kitap suret el arzı. Harz var. Bak kelimenin içinde var. Harezminin içerisinde arz var. Görüyor musunuz? Arz. Tabii ki bunları böyle tek tek ezberlemeyeceğiz. Zaten çıkma ihtimali çok çok düşük. Ben sadece hatırlatmaya çalışıyorum size ki şuradan ipucu alırsınız. Hani soruda öyle bir an gelir ki küçücük bir kodlama böyle kulağınızda çınlar. Bu da işinize yarar. Bak arz harz. İdris baba. He rişandi üşendi. Idris baba ağır ağır üşene üşene yürüyordu diyorduk. Idris baba ibn Batuta'nın seyahatnamesi var. İbn Haldun'un da mukaddimesi var. Burada bizim karşımıza eee yani çok çıkacağını düşünmüyorum ama söylemeden de
14:37 geçmeyeyim. Yeni çağda coğrafya. Yeni çağ gençler bu sefer yeni dünya. Bak yeni çağ, yeni dünya diyeceksin. Ha burada yeni dünya, yeni dünyada keşifler var. Bu sefer Avrupalı devletler yeni dünyaya açılıyorlar. Çünkü ticaret yolları Osmanlı'nın eline geçiyor. Yeni dünyaya açılıyorlar. Kim mesela? Bartel mi? Dias. Bak. Bartel mi? Dias. Bartel mi? Dias. Bardatelle Ümit burnunu kesiyordu gençler. Ümit burnunu Bartel mi Diaz buluyordu. Ümit burnuna gidiyordu. Sonra tekrar geri geliyordu. Bartel mi? Diaz. Ümit Burnu, Ümit Burnunu Barda telle kesmişti diye kodlamıştık. Christoph Colomb Amerika'yı keşfetmişti. Tabii ki oranın Amerika olduğunu bilmiyordu. Sonra Amerika Vespuchcii oranın Amerika olduğunu söylemişti. Vasco de Gama Hindistan'a
15:25 ulaşıyor. Hindistan'a ulaşan Vasco de Gama. Katip Celebe'nin Cihan Nüması. Katip kitap. Kitabın içerisinde Cihan çıkıyordu değil mi? Kitabın içinden böyle kodlamıştık bunu. Eliya Çelebi'nin seyahatnamesi var. Ama burada bence sorulacaksa önemli olan Piri Race'tir. Piri Reace'i nasıl kodlamıştık? Kitab-ı Bahriye. Baharı. Nasıl? Bahar, "Pireli bahar diyorduk. Böyle kodlamıştık bunu. Şöyle bir durum olabilir. Beni hiç takip etmiyorsunuzdur, bilmiyorsunuzdur. Eee, biz kodlamalarla dersi anlattığımız için şunu bir kere söyleyeyim ilk defa izleyenler için. derslerimizi biz böyle kodlamalarla anlattığımız için ben şimdi kitabı Bahriye dediğimde Pireli Bahar aklına geliyor birçok kişinin. O yüzden böyle kodlamaları da hatırlatarak genel tekrar yapmaya çalışıyorum. Tamam. Kitabı Bahriye önemli bizim için. Ha,
16:12 Pirelibahar, Piri Reis. Bir de Ceylan derisi üzerine harita çizmişti Piri Reis. Unutmayın burada sorulursa bize P race sorulur ve yakın çağda coğrafya sorulur bize. Burada sorulursa bu bu iki tanesinden bir tanesini beklerim ben. Yakın çağda coğrafya neden önemli? Çünkü gençler burada modern coğrafyanın temelleri atılıyor. Biz şu an coğrafyayı ikiye ayırıyoruz. Hani diyoruz ya fiziki coğrafya, beşeri coğrafya diye ayırıyoruz. Modern bir coğrafya ortaya çıkıyor. Bunu sağlayan çağ yakın çağ ve bunu genelde de Alman coğrafyacılar yapıyorlar. Bakın Alman coğrafyacılar. Coğrafyanın metodolojisi, bölümleri belirleniyor burada. Hangi çağ? Yakın çağ. Bize nasıl kodlayacaksın bunu? Bize yakın olan çağda bulurlar coğrafyayı. Tabii ki diyeceksin. Anlaştık mı? Burada
16:58 iki tane isim bizim için çok değerli. Bir tanesi Alexander von Humbolt. Hüseyin Bolt diyorduk buna. Hüseyin Bolt. Hüseyin Bolt'tan geliyordu aklımıza. Şöyle yazayım. Hüseyin Bolt. Neden Hüseyin Bolt'tan getiriyorduk? Çünkü bu Alexander von Humboldt gençler fiziki coğrafyanın kurucusu gitmiş adam Güney Amerika'yı boydan boya gezmiş. Fiziki coğrafyanın kurucusu bu Alexander Von Humbolt. Bu da Alman bir coğrafyacı. Humbolt. Hüseyin Bolt diyorduk. Hüseyin Bolt'u düşünün. Koşucuydu. Bir hatırlıyorsunuzdur biliyorsunuzdur belki. Bilmiyorsanız bir araştırın. Çok ciddi anlamda iyi koşuyordu. Hüseyin Bolt'un fiziği çok iyi değil miydi? Çok iyi koşuyordu değil mi Hüseyin Bolt? Çok iyi koşmuş. Çok iyi kozm çok iyi koşmuş. Fiziği çok iyiydi. Fiziki coğrafyanın
17:44 kurucusuydu. Bu çağrışımdan gelecek aklımıza. Diğeri Carl Ritter. Bitter çikolata diyorduk. Bitter çikolata yiyordu. Kim? Bihtter. Bihtter'den de gelebilir aklınıza. Bihter bir insan. Beşeri coğrafyanın kurucusuydu. Tamam. Bu ikisi bizim için çok çok değerli. Sorulacaksa bize Piri Reis ve bu ikisi sorulacaktır isim olarak. Anlaştık mı? Devam edelim. Yeni dünyada bakın yeni dünyada Amerika'nın keşfinden bahsedilmiş. Burada bu evrenle alakalı kısmı değil. Şimdi geldik buraya. İlk kısımda çıkabilecek beş soruyu söyledim zaten size. Bakın böyle ilerleyeceğiz şimdi seninle. Ama ilerlerken dünyanın şekli ve hareketlerinden ilerlersem ben şimdi sen pes edersin. Bak pes edersin. Ve bu bir videonun sonu gelmez. O yüzden
18:30 bu sizin hevesinizi kıran bir konu. Ben bunu biliyorum. Anlamakta zorlanıyorsunuz. Şu an ne kadar güzel. Şu geldiğimiz noktaya kadar ne kadar güzel gelme ihtimali olan kısımları gördük. Şu an heveslisiniz. Yapabileceğinize inanıyorsunuz. O yüzden şu dünyanın şekli ve hareketleri konusunu en sona bırakıyorum. En sona bırakıyorum ki o kısımda pes edecek olan varsa zaten bu gereksiz konuda pes etsin. Bu gereksiz konuyla şimdi zaman ayırmıyorum. Bunu en son bitireceğim kitabı en son döneceğim. Buraya yapacağız. Tamam mı? Çünkü bu konu sizin pes etmenize neden olan biraz zorlayıcı bir konu. O yüzden burada harita bilgisi ve dünyanın şekli ve hareketlerini en sona bıraktım. Oralardan soru gelmediği için en çok gelen kısımları en öne alalım. Nedir bunlar? Şöyle izoifserde
19:16 en sonda yani harita bilgisi, dünyanın şekli en sonda. Gelelim buraya. Mesela MSÜde buradan soru geldi. MS de atmosferden soru geldi. O yüzden atmosfer ve iklimden devam edelim. Sonra iç dış kuvvetler, sonra su, toprak, bitki diye doğal afetler diye en önemli kısımları, bölgeleri bitirelim. Sonra dünyanın şekli ve hareketlerine döneriz. Tamam. Şimdi atmosfer ve özellikleri gençler buraya ÖSYM takmış. 3 sene önce bir sormuştu bunu. Sonra geldi TYT kısmında bu geçtiğimiz şeyde MSÜ'de yine geldi sordu. Burayı sorabiliyor. Atmosfer ve özelliklerinde atmosfer katmanlarını soruyor. Nasıl kodluyorduk atmosfer katmanlarını? Şöyle aşağıdan yukarıya doğru şöyle Trabzonspor bu kodlama MS'yu de soru yaptırdı ona göre. Atmosferin katmanları şuraya yazayım ya
20:03 ama orası da görünmüyor ki. Şöyle Trabzon şöyle Trabzonspor muhteşem takım etma hocam etma ya. Ya da şöyle bir kodlamamız vardı. Trabzonspor maçı terk etti. Trabzonspor maçı terk etti. Troposfer bakın yerküreğe en yakın olan. stratosfer mezosfer termosfer egzosfer. Şe şimdi troposferin özelliklerini ezberlemeyeceksin. Bak yeryüzüne en yakın olan katman. Eee evet troposfer en altta. O zaman yeryüzüne en yakın katman. E o zaman canlılar burada yaşamıyor mu? E hocam mantıklı canlılar burada. Bir de gençler gazların ağırlığı yok mu? E gazların da ağırlığı var. O zaman bu gazlar bir çökecekler değil mi? Nereye çökecekler? Bakın en aşağıya. E bu tarafta gazlar en aşağıya çöktüğüne göre en yoğun yer neresi? Gazların bakın
20:51 %75'i nerede olacak? Mantıken troposferde olacak. Çünkü gazlar en aşağıya ağırlıkları olduğu için aşağıya çökmüş olacaklar. Tamam. Bir de gençler troposferde çünkü bu canlıların bizim yaşadığımız yer en alt katman. 200 metrede 1 derece sıcaklık düşüyor. 100 metrede de yarım derece olmuş olur. 200 metre düz hesap olsun diye 200 metre diyoruz. Bazen 100 metrede yarım derece düşer derler. O da aynı. 100 metrede yarım derece ise 200 metrede 1 derece yapar. 200 metrede 1 derece sıcaklık troposferde yukarıya çıkıldıkça 200 metrede 1 derece azalır sıcak. Tamam bunu unutma. Bu troposfer de böyle troposferle alakalı. Evet söyleyeceklerimizi söyledik. Şimdi ikinci katmana gelelim bak. Trabzon Trabzon ne oldu ya? Sil şunu. Ha. Trabzon bir üste çıktık. Trabzon spor
21:39 stratosfer. Stratosferin özelliği şu. Burada ozon tabakası var. Ozon tabakası var. Ozon tabakası gençler bizi zararlı ultraviyole güneş ışınlarından koruyor. Ozon. Ozan spor yapan ozan diyorduk biz buna. Bak Trabzon spor ha spor stratosfer. Stratosferin içinde bu ozon tabakası. O yüzden spor yapan ozan bizi koruyor diyorduk. Spor yaparken bizi koruyor diyoruz. Tamam. Ozon tabakası bizi koruyor. Neredeymiş spor yapan ozan? Stratosferin içinde. Bir diğeri mezosfer. Mezosfer. Meteorların parçalandığı katman diyoruz. Bak mezosfer. Meteorların parçalandığı katman. Kodlaması orada termosfer diyor gençler. Bu termosfer çok sıcak. Bak
22:25 termosfer termostat termometre sıcaklık, terlemek. Buradan geliyor aslında. Çok sıcak olduğu belli. Termosfer çok sıcak katmandır diyeceksin. Anlaştık mı? Bu eee kutup ışıkları var ya böyle yeşil yeşil. Onlar bu termosferin içerisinde. Burada bir de önemli olan şu. İyonosfer. İy iyonosfer. İyonosfer de bu termosferin içinde. Nasıl stratosferin içinde ozon tabakası varsa bu termosferin içinde de iyonosfer tabakası var. Bu iyonosfer tabakasının da özelliği şu gençler. İyonosfer iyon radyonlu radyo dalgalarının radyo dalgalarının yansıtılmasını sağlıyor. O sinyalleşmenin radyo dalgalarının yansıtılmasını sağlayan şey bu termosferin içerisindeki iyonosfer. Tamam. Termosferi söyledik. Stratosferi söyledik. Bir de egzosferimiz var. Egzoz
23:12 arabanın egzoz gibi. En dışarıda. Şöyle arabanın egzoz gibi. Egzoz gibi artık değil gitti. Egzosfer en dışarıda. Burada yapay uydular var. Anlaştık mı? Şimdi gelelim şöyle boş bir yere ve bu boş yerde bir kere tekrar edelim. Çünkü bu önemli. Messi de çıktı. Trabzonspor muhteşem takım. Etma hocam ya da ya da Trabzonspor maçı terk etti dedik. troposfer troposfer stratosfer mezosfer, termosfer, egzosfer. Bunların içerisinde troposfer şöyle ayıralım şu şekilde. Troposfer en alt katmandı. Gazların %75'i buradaydı. Canlılar burada yaşıyordu. Aa bak şeyi unuttum.
23:58 Su buharı buradaydı. Su buharı gençler burada ve hava olaylarının yaşandığı katman da burası. Üstünde stratosfer vardı. Stratosfere hocam bir tane katman yazıyorduk. Şöyle ozon tabakasının olduğu yerde bizi zararlı güneş ışınlarına koruyordu. Stratosfer spor yapan ozan koruyordu bizi. Mezosfer hocam şurada meteorların parçalandığı katmandı gençler. Göktaşları burada parçalanıyor. Diğeri termosfer. Termosferin içinde de hocam iyonosfer vardı. İyonosfer. İyonosfer bunun içindeydi. Radyon. İyon. Radyon radyo dalgalarının yansıtılmasını sağlıyordu. Şöyle göremediniz. Peki hocam şunu aklıma nasıl getireceğim? İyonosfer hangi katmanın içindeydi? Bak termosfer ya. Çok terlemiş bu insanlar. Çok sıcak
24:45 burası. İyiler mi acaba ya? Çok sıcakmış burası. Terlemişler. İyi onlar. İyi onlar. İyi onlar. İyi iyon. Buranın içerisinde egzosferde en dıştaki katma. Anlaştık mı? Evet bunu söyledik. Hava durumu ve iklim arasındaki farkları söyleyelim. Buna da yıldız atalım. Bu da önemli gençler. Bakın, iklim uzun sürelidir. Bunu unutmayın. İklim uzun süreli hava olaylarını inceler. Yani bir bölgede uzun süreli bu yerin sıcaklığını ölçülür, yağışı ölçülür. E birçok hava olayı ölçülür ve uzun süreli ortalamaları iklimi yansıtır. Bize şöyle bir cümle kurduğunda yazlar Akdeniz'de sıcak ve kuraktır. Bak uzun süreli bir şey. Yazlar bunu ölçmüşler 40 yıl
25:30 boyunca biçmişler ve buna karar vermişler. Demişler ki yazlar sıcak ve kuraktır. O zaman iklim klimatolojinin içerisine girer. Bu iklimi de ne inceliyor? Klimatoloji. Hani başına iyi koyuyorduk. Tamam. Diğeri hava durumu. Gençler hava durumuysa kısa süreli hava olaylarını inceliyor. Yarın yağmur yağacak. 3 gün sonra kar yağışı bekleniyor gibi cümleler hava durumunu kapsar. Çünkü bu kısa süreli hava olaylarını inceler. Anlaştık mı? Onu da kim inceliyor? Meteoroloji. Meteorolojiden alınan bilgilere göre yarın hava yağmurlu olacak. Kısa süreli iklimatoloji, klimatoloji uzun süreli. Buradaki bu farkı da unutmuyorsun. Geldik iklimin elemanlarına. Sıcaklıktan başlayacağız gençler. Bu iklim
26:15 elemanlarından soru gelmemiş ama artık gelmesi lazım. Yani çok aksatıyorlar ve buraların etrafında da çok dolanmaya başladılar. Açıkçası ben bu sene iklim elemanlarından soru bekliyorum. Bakın yani bu sıcaklık olur, nem yağış olur, rüzgarlar olur. Bu iklim elemanlarından sorulmadı. Özellikle de şu eee sıcaklık kısmının nasıl oluştuğuyla alakalı bir soru çıkabilir karşımıza. Yani ne demek istiyorum? Şunu demek istiyorum. Bakın dünyada sıcaklık ve ısı farklı şeylerdir. Dünyaya gençler güneşten ısı gelir. Bakın ne geliyor? Isı geliyor. Yani biz buna enerji diyoruz. Dünyaya sıcaklık gelmiyor. Bunu nasıl düşünüyorduk? Kapalı bir cam fanus gibi düşünüyorduk ya da bir balon gibi düşünüyorduk. O cam, camın içinde bir
27:01 enerji var, ısı var. Dünyaya geliyor, geliyor, yere çarpıyor. Yere çarpıp kırılınca mesela şöyle bir fanus çiziyorduk hatırlayın. Şöyle bir balon falan çizeyim. Yere kırılı çarpınca içindeki ısı sıcaklığa dönüşüyormuş gibi düşünün bunu. Tamam mı? Böyle düşünün. Dalga boyu değişimi aslında buradaki. Ve sıcaklığa dönüşünce nerede dönüştü? Yere çarpıp kırılınca dönüştü. O yüzden gençler, yer aşağı kesimler daha sıcaktır. Yukarı kesimler daha soğuktur. Aşağı kesimler sıcaktır. Yükseklere çıkıldıkça 200 metrede 1 s dere d sıcaklık ne yapar? Azalır, düşer. Nedeni nedir? Dünya yerden yansıyan ışınlarla ısındığı için aşağı yerler sıcakken yukarı yerler, üst kesimler soğumaya başlar. Dünyanın nasıl ısındığının
27:48 mantığını anladık mı? Demek ki ısı, enerji yani sıcaklıkla ısı farklı şeylermiş. Dünya yerden yansıyan ışınlarla ısındığı için aşağı kesimler daha sıcak. Yukarı kesimleri çıkıldıkça da sıcaklığımız azalıyor. Sıcaklığı etkileyen gençler birçok faktör var. Bu faktörler değerli. Bunları yorumlayabilmek lazım. Mesela güneş ışınlarının yere düşme açısı. Şöyle göstererek ilerleyelim. Bakın, güneş ışınları ekvatora dik açıyla düşer. Ekvatora ve çevresine dik açıyla düşer. Bir yere gençler dik açıyla düşerse orası fazla ısınır. Mesela şöyle tepede olduğu zaman güneş fazla ısıtır bizi ama sabahları şöyle yan geldiği zaman bizi fazla ısıtamaz. Sana sorulduğunda böyle düşüneceksin. Güneş ışınlarının düşme açısı. E sabah eğik açıyla geliyor ısıtamaz. Öğlen dik açıyla geliyor
28:34 ısıtır. Değil mi? Yaz mevsiminde dike yakın açıyla geliyor ısıtır. Kış mevsiminde eğik açıyla geliyor ısıtamaz. Demek ki güneş ışınlarının düşme açısı benim sıcaklığımı etkiliyor mu? Etkiliyor. Bunun yorumunu böyle yapıyorduk. Başka? Şu bakı bizim için önemli. Bakının yorumunu yapabilmen lazım. Bakı dediğimiz şey ne? Bakı. Sorarlarsa bakın bu bakıyı sorabilirler. Ha dikkat edin. Bu bakı değerli sıcaklık üzerinde. Ya güneş ışınlarının düşme açısını sorarlar. Dik açıyla gelirse sıcak, eğik açıyla gelirse sıcak olamaz. Ya da bakıyı sorarlar. Bakıdan kastımız ne? Bakmak. Güneşe bakan taraf demek. Güneşe bakan taraf, şuraya bakın. Güneşe bakan taraf ısınır gençler. Güneşe bakan taraf sıcaktır. Güneşe bakmayan tarafsa soğuk olur. Şu arka tarafı güneşi
29:20 görmez. Peki hocam sorarlarsa nasıl sorarlar? Ben şöyle bir soru beklerim. Şöyle şunu biraz küçültelim. Bakı etkisini şöyle beklerim. Bakın gençler, bizim kuzeyde Yengeç dönencemiz vardır. Güneyde de Oğlak dönencemiz vardır. Ve güneş ışınları bu dönenceler arasında gider gelir. Bu tarihi, bu anlatımın en sonunda göstereceğim size. En son Yengeç dönencesine dik düşer. Sonra güneye, sonra Ekvator'a, sonra Oğlak dönencesine. Güneş ışınları. Bu yerler Yengeç ve Oğlak dönencesi arasında gider gelir. Bunun kuzeyine çıkamaz güneş. Çıkamayınca da şöyle bir tane dağ düşünün. Şurada bir tane dağ var. Şimdi bu dağın dikkat edin güneş buradayken de olmadı bu tableti yeni aldım da alışmaya çalışıyorum. Güneş buradayken neresine vurdu bakın? Güneyine vurdu bakın neresi? Yengeç dönencesinin. Şurası
30:06 yengeç dönencesi. Bakın yengeç dönencesinin kuzeyinde olan bir yerin bakısı neresidir? Hep güneyidir. Güney güneydir. Bakın şuraya bakın. Güneyden vurdu. Güneyden vurdu. Ne olursa olsun dikkat edin. Buradan da vursa neresine vuruyor? Hep güneyine vuruyor. Dikkat edin. O zaman bakın burada Yengeç Dönecesinin kuzeyinde kalan bir yerde bakı neresidir? Güneşe bakan taraf güneydir. Türkiye nerede? Bakın. Al bak. Türkiye burada. O zaman Türkiye'deki bir dağın, Türkiye'deki bir evin her zaman bakısı neresidir? Güney cephesidir. Benim şu an stüdyom şurada. Şurası benim stüdyom. Boydan boya güneşe bakıyor. Güneye bakıyor. Güneşi görüyorum sabahları mesela. Hep güneş. Ha güneyde olduğum için. Ama şu karşıda bir tane daha oda var benim. Orası güneşi hiç görmüyor. Orası kuzey daha soğuk oluyor mesela. Nedeni ne? Güneş gençler şuraya
30:53 kuzeye kuzeyine hiç vuramıyor. Demek ki Yengeç dönencesinin kuzeyinde olan bir yer için bakı her zaman güneydir. Bunu ezberlemeyin. Bakın mantıken yapalım. Şimdi şurası Oğlak dönencesiydi değil mi? A karıştırdım. Şöyle şöyle. Şurası Oğlak dönencesiydi değil mi? Şimdi Oğlak dönencesinin güneyine bir tane dağ çizdim. Bakın bu sefer bu sefer biraz daha farklı bir şey var. Güneş bu sefer kuzeyden vuruyor. Güneyine güneş vurabiliyor mu? Bu sefer de güneyine vuramıyor. Bu sefer Oğlak dönencesinin güneyinde kalan bir yerde bakın neresi oluyor? Her zaman bakın her zaman kuzeyden vuruyor. Bu sefer de güneyine vuramıyor güneş. Anlaştık mı? Peki hocam şu arada dağ olursa ne olur? Şurada dağ olursa bir dönem bir dönem kuzeyine vurur. Güneş çünkü buradayken kuzeyine vurur. Buradayken güneyine vurur. Demek
31:40 ki Yengeç ve Oğla arasındaysam bakım hem kuzey hem güney olur. İkisi de olur. Mantığı anladık mı? Ben bu bakıyı değerli görüyorum ve burada ya buradan artık bu bakı ile alakalı bir soru gelmesi gerektiğini düşünüyorum. Bakın mantığını kafanda oturt. Anlamadıysan bir daha başa sar burayı. Bir daha dinle. Anlaştık mı? Bakının sıcaklığı nasıl etkilediğini anladın mı? Evet. Bu önemliydi bizim için. Bir de gençler yükselti. Yükselti sıcaklığımızı nasıl etkiler? Bu da önemli. Nasıl yani hocam? Yükselti sıcaklığı etkiliyor mu? Etkiliyor. E ben sana ne dedim? Güneş ışınları nasıl geliyordu? olarak geliyordu. Yere çarpıyordu. Yerden çarptıktan sonra kırılıp neye dönüşüyordu? Sıcaklık. Sıcaklık o zaman sıcaklığa dönüşüyorsa nerede sıcaklığa dönüştü? Aşağı kesimlerde. O zaman yere
32:26 yakın kesimler daha sıcak. Yerden yukarıya çıkıldıkça, yükseklere çıkıldıkça bu tablete alışamadım. Yavaş yavaş alışacağım. Ne oldu ya buna? Niye dokunamadım? Heh. Oldu. O zaman buradan yükseklere çıkıldıkça ne olacak? Bakın 200 metrede 1 derece sıcaklık azalacak. E o zaman bu yükseltiyile sıcaklık arasındaki ilişkidir. İşte demek ki yükseklere çıkıldıkça sıcaklık azalır. Sıcaklığın azalmasına bağlı olarak bakın nasıl bitkiler değişiyor. Aşağı kesimlerde geniş yapraklı bitkiler var. Şurası bakın geniş yapraklı bitkiler var. Sonra karma ormanları oluşuyor. Sıcaklık düşüyor çünkü. Sonra artık yeni yapraklı ağaçlar yetişemiyor. Yeni yapraklı ağaçlar yetişiyor. Sonra daha da çıkıldıkça artık ağaçların bile yetişemeyeceği bir yere varıyoruz.
33:11 çayırların bile yetişemeyeceği sonra kalıcı karların olduğu yerlere varıyoruz. İşte bunun nedeni ne? Bunun nedeni bu değişimin nedeni sıcaklığın yüksek yerlere çıkıldıkça 200 metrede 1 derece düşmesi. İşte biz buna ne dedik? Yükseltinin sıcaklıkla ilişkisi dedik. Tamam. Bakının sıcaklıkla ilişkisini gösterdim sana. Güneş ışınlarının düşme açısının sıcaklıkla ilişkisini gösterdim. Yükseltinin sıcaklıkla ilişkisini gösterdim. Peki bana bunu grafik olarak ver desem ezberlemeyeceksin. Ne yapacaksın? Yani grafikten kastım şu arasındaki ilişkiyi söyle. Doğru orantı mı, ters orantı mı? Mesela yükseklik artarsa, yükselti artarsa sıcaklık ne olur? Böyle yazacaksın. Bak yükselti arttı. A hocam sıcaklık azalır. O zaman aralarında ters
33:58 orantı var. O zaman şöyle yaparım ben grafiğimi böyle. Eğer doğru orantı olsaydı o zaman böyle yapardım grafiği. Anlaştık mı? Evet. O zaman bunun grafiği nasıl? Biri artarken diğeri azalıyor. Ters orantı var. aralarında. Evet. Yükseltinin sıcaklık arasındaki ilişkisini de söyledik. Nemin sıcaklıkla olan ilişkisi de bizim için değerli. Çünkü aslında bu hayatımızın tam ortasında bir konu. Nem gençler nemli bir yerle nem olmayan bir yer arasında fark oluyor. Nemli bir yerden kastımız ne? Buranın şeyini vermiş mi? Şöyle yapalım. Türkiye şöyle ya da şu kara kütlesinin içerisine verelim. Bakın şimdi gençler. Aa yok şurasını çöllerin olduğu yere verelim. Bakın deniz kenarındaki yerler nem vardır. Nemden kastımız su buharı. Nem vardır burada. Bir yerde nem varsa orası yavaş yavaş
34:44 ısınıyor, yavaş yavaş soğuyor. Neden biliyor musunuz? Mantığını, mantığını öğrenin. Ezberlemeyin bunu. Bir yerde nem varsa bir sürü gaz vardır. Şöyle düşünün. Bir sürü gaz var. E şimdi buraya sıcaklık gelecek. Tamam mı? Sıcaklık geldi. Bu gazları yavaş yavaş ısıtması lazım. E bunları yavaş yavaş ısıtır değil mi? Bak demek ki nemin olduğu yerde yavaş yavaş ısınırım ben. E şimdi gece oldu. Burası yavaş yavaş ısındı. sıcaklık biriktirdi. E gece oldu. Bu sıcaklığı kaybetmeye başlayacak. Ama nasıl kaybeder? Yavaş yavaş kaybeder. O yüzden nemli yerler. Nemli yerlerden kastımız neresi? Deniz kenarları, su kenarları. O yüzden nemli yerler yani şuralar yavaş yavaş ısınır, yavaş yavaş soğukur. Ama kara kütlesinin içine girmeye başladığımız zaman bu sefer buralarda nem yok. Bir tane nem var. Böyle düşünün. Bak buralarda dolu ama buralarda iç kesimlerde nem yok. O
35:31 zaman güneş geldiğinde burayı bir anda ısıtacak. hızlı ısınır. Yani nem olmayan yerler kara kütlelerinin içi hızlı ısınır. Gecede e sıcaklığı tutacak bir şey yok, gaz yok. O zaman gecede hızlı soğur. Yani nem olmayan yerler hızlı ısınır, hızlı soğur. Zaten şu iç bölgeler çöl değil miydi? Biz bunları çöllerde öğrendik. Hani işte Gobi çölleri kızılkum Karakum Taklaakan çölleri vardı burada. E bu çölse buralar buralar çöl. Çölleri bu çölleri düşünün. Sabahları sıcak burası. Geceleri nasıl çöller? Geceleri soğuktur çöller. Gençler filmleri bir düşünün. Sabah sabah yanıyorlar. Akşam da üşüyorlar, donuyorlar çöllerde. Ha bak nem yok orada. Nem olmadığı için sabahları çabuk ısınıyor, akşamları da çabuk soğuyor. Demek ki nemin sıcaklık üzerindeki
36:16 etkisi böyleymiş. Hızlı yavaş yavaş ısınıp yavaş yavaş soğumasını sağlıyormuş nemli yerler. O yüzden bizim Türkiye'de de kıyı kesimi kış mevsiminde o kadar soğumaz mesela. Tamam. Nemin sıcaklık üzerindeki etkisi de bu. Okyanus akıntıları da sıcaklık üzerinde etkilidir. Nasıl etkilidir? Ne öğrenmiştik seninle okyanus akıntılarında? Hocam bazı okyanus akıntıları Ekvator'dan gelenler sıcaktı. Kutuplardan gelenler soğuktu. Şöyle yapalım. Şunu mavileştirelim. Hı. Kutuplardan gelenler soğuk. Soğuk getiriyor çünkü. Ekvator'dan gelenler sıcaktı. E o zaman Ekvator'dan gelenler ısıtacak havayı. En önemlisi nerede biliyor musun? Şuradaki Goldstream sıcak su akıntısı. Şuradan geliyordu. Şu Amerika'nın doğu kesimlerine ve Avrupa'nın batı kesimlerine çarpıp burada ılıman okyanusal iklim oluşturuyordu. Buraları ısıtıyordu.
37:02 Normalde şurası kutba yakın. Normalde soğuk olması gerekirken golfstri sıcak su akıntısı sayesinde ısınıyordu. Sıcak oluyordu. Bakın şurada da Labrador soğuk su akıntısı var. Bakın soğuk su. Şu bölgeyle şu bölgeyle şu bölge aynı enlem üzerindeyken sıcaklıklarının aynı olmasını beklerken burası bayağı bayağı bayağı soğuk. -10'lardayken burası +5'lerde olabiliyor. Buraya çünkü bir tanesine soğuk su akıntısı geliyor. Bir tanesine sıcak su akıntısı geliyordu. Bu okyanus akıntıları da demek ki eee iklimle şeyler üzerinde, sıcaklık üzerinde etkiliymiş. Tabii ki bu okyanus akıntılarını böyle öğrenmiştik biz haritalar kampımızda. Şimdi tek tek bir daha şöyle hatırlatayım. Alaska sıcak su akıntısı vardı. Hatırlayalım. Goldstam sıcak su akıntısı vardı. Değil mi?
37:47 Kaliforniya soğuk su akıntısı vardı. Labrador soğuk su akıntısı vardı. Brezilya sıcak su, Mozambik sıcak su akıntısı vardı. Doğu Avustralya sıcak su akıntısı. Kroşivo, kuruşivo diyordu. kuru kuru sıcak su akısı. Soğuk sularda şurada. Oyaşivo, oyo, benguela soğuk su akıntısı, kumboldt peru soğuk sıkıntısı vardı. Evet. Aa, şurada unutuyorduk. Kanarya soğuk sıkıntısı vardı. Bunları da tekrar etmiş olduk. Gelelim basıncımıza küçük bir su molası verelim. Bu iş bayağı sürecek gibi gençler. Bakın bu genel tekrarlar bizi çok yoran genel tekrarlar. Eee, çok ciddi aralardaki nefesleri kesiyoruz video kısalsın diye. Şu an mesela ilk 50 dakikanın partını kaydettim. İkinci 50 dakikaya geçtik. Tahminim bayağı uzun sürecek. Eee, siz
38:34 de emek nedir bilirsiniz. Emek nedir nasıl bilirsiniz? Bak bir sene boyunca deli gibi çalıştınız. Biz de aynı şekilde emek veriyoruz bakın burada. O yüzden sizden ricamız lütfen abone olmadan takip etmeyin. Bak siz abone olduğunuz için ben 1,5 milyon aboneyim. Hedefim 2 milyona ulaşmak. 2 milyon benim için ayrı bir motivasyon sağlayacak. Ben 1,5 milyon olduğum için hevesle yıllardır çalışabiliyorum. Bundan sonra belgisenin çocuğunun zamanına bile çalışacaksam eğer kardeşlerine çalışacaksam burada böyle bu işi yürütebileceksem motivasyon gerekiyor bize. Rica ediyorum sizden. Emeğin ne demek olduğunu bilen insanlarsınız. Emek veren insanlara destek olun. Abone olmadan izlemeyin. Abone sayımız yükseldiğinde biz motive oluyoruz. Aklınızda bulunsun. Abone olan eee arkadaşlarımız, öğrencilerimiz inşallah diyelim. eee, hak ettiği bölümü
39:19 fazlasıyla en iyi üniversiteyi kazanırlar diyeyim. Böyle bir doğam olsun benim. Evet, o zaman şimdi gelelim basınç kısmından devam edelim gençler. Bakın basınçta iki şeyi bilecektik. Yani aslında temelde tek bir şey bilmemiz gerekiyordu. Biri bize yüksek basınç dediğinde ha fazla basınç gelecekti aklımıza. Fazla basınç olması için fazla baskı olması lazım. Fazla baskı olması için çok gaz olması lazım. Yani ben bir yerde çok gaz varsa bu benim üstüme çok baskı yapar. O zaman yüksek basınç olur burada. Yani biri bana yüksek basınç diye bir kavramdan bahsettiğinde aa yüksek baskı varmış çok gaz varmış diyeceksin. Çok gaz varmış dediğinde iş bitiyor zaten. İş bitiyor. Peki hocam alçak basınç dediğinde alçak baskı
40:05 varmış. E o zaman az gaz var diyeceksin. Bak az gaz var. Bunu yapabildiysek bütün her şey çözülüyor. Neden? Çünkü bunu yaptığında şu yorumu yapar hale geliyorsun. Alçak basınç alanının özellikleri, yüksek basınç alanının özellikleri. Bunu yorumlar hale geliyorsun. Artık ben sana desem yüksek basınç alanı ile alakalı bana yorumla. Yüksek basınç. Hemen diyeceksin ki ha hocam çok gaz var. Yüksek baskı var. Çok gaz var burada demek ki. He hocam çok gaz varsa bunu somutlaştırmaya devam edeceksin. Hocam o zaman böyle gazlar yukarıdan aşağı gelmiştir diyeceksin. Yukarıdan aşağı gelip yere çarpıp buradan çevreye yayılmıştır diyeceksin. İşte buna yüksek basınç alanıdır dedin mi? Şuna bakarak bütün yorumları
40:52 yapabilirsin artık. Tamam. Alçak basınç denildiğinde ha hocam az gaz var. Bu gazlar az gaz varsa gitmiş. He hocam gitmişler. He hocam o zaman bunlar yukarıya çıkmış diyeceksin. O zaman çevreden gelecek ki bunlar çarpışıp yukarı gidecekler. E yukarı giderse bunlar yağış da yaparlar hocam bulut da yaparlar. Bak şu iki somutlamayı yaptın mı tamamdır iş tam gösteremedim herhalde ya. Tam tabletin şey kısmına çizdim onu. Neyse şimdi bir daha somutlayacağım onu. Şurada alçak basınç alanının özellikleri bize. Burası önemli. Yüksek basınç alanının özellikleri. Bunu da şöyle veriyor bize. Bunu somutlamanı istiyor senden. Bunun somut halini yazman lazım. Mesela burada nasıl yapıyorduk hocam? Oklar içeri gitmiş. Bak içeri gittiyse oklar kendine içeri giden ok çizeceksin. Kendime içeri giden ok çiziyorum. Bakın
41:39 şurada içeri giden ok çizdim. İçeri giden ok çizdim. E bu içeri giden oklar şuraya çizeyim. İçeri giden oklar ne yapacak? Yukarıya doğru yükselecek. Yukarı doğru yükseldi. E ne yaptı? Bulut yaptı. Bakın. Peki hocam şunu nasıl yapacağım? Bak o zaman dışarı doğru giden ok çizeceksin. E o nasıl hocam? Şuraya bak. Dışarı giden ok çizdim kendime. Dışarı gitti. E bu o zaman yukarıdan aşağı gelecek ki şuralara bu gazları biriktirecek. Bak ne oldu? Yüksek basınç alanı oldu. Bunu çizebildiysen şuna bakıp şuradakini çizebildiysen o zaman bunu çizip buna bakıp bundan yorum yapabiliyorsun. Mesela alçak basınç alanının özelliklerini yaz dedi bana. Tamam mı? Ne yapacağım? Hatta şöyle yapacağım şimdi ben. Bakın bak şurayı beyaza boyayacağım. Boyayamadım. Neden? Şurayı daha kalınını alacağım. Şurayı beyaza
42:24 boyayacağım. Daha net anlayabilmen için. Şurayı da boyacağım. Kendin sıfırdan çizmeyi öğrendi. Tamam mı? Bana dedi ki, "Alçak basınç alanının özelliklerini söyle." He, az gaz var hocam. O zaman bu gazlar yükseğe çıkmışlar. Yaparım. O zaman bunlar içeri girerler, çarpışırlar, yukarı çıkarlar. Az gaz olur. Al sana alçak basınç alan. Tamam. Bakın böyle olduğunda sen bütün yorumları yaparsın. Buraya yukarı çıkarsa yağmur oluşturur, bulut oluşturur. Bak yükselici hava hareketi görülür. Hava nasıl? Bakın yükselmiş. Hava yükselmemiş mi burada? Hava yükselmiş. Hava hareketi çevreden merkezedir. Bakın çevreden nereye geldi? Merkeze geldi. Sadece şu somutlamaya tüh sildim. Sadece ya tamam. Sadece şuradaki somutlamaya bakarak yapıyorum. Rüzgar alır. E bakın çevreden rüzgar aldı. Gördünüz mü? Yatay hava hareketi. Yatay
43:11 hav hareketi çevreden merkezedir. Başka? Hava bulutludur. E bulutlu kapalıdır. E bulutlu olursa kapalı olur. Ayaz olma ihtimali azdır. Çünkü bulut var. Yağmur yağabilir burada. Tamam mı? Şimdi geliyorum. bana dedi ki bir soruda ya şunu verdi bana bak ya şunu verdi bunu verdi. Bunu verince zaten oklar dışarı çıkmış dersin. Tamam ya da yüksek basınç alanının özelliklerini yazın dedi. Yüksek basınç için bana ne lazım? Çok gaz lazım. Çok gaz. E buraya bu kadar gaz birikmişse yukarıdan aşağıya inmişler. O zaman yere çarpıp köşelere gidecekler. Şimdi yorumla bak. Alçalıcı hava hareketi görülür. E bu hava hareketi nasıl ya? Bu hava hareketi nasıl alçalıyor? Bakın aşağıya iniyor. Dikey yönlü hava hareketi alçalıcıydı. Hava hareketi merkezden çevreyedir. Bak merkezden çevreye doğru. Yani rüzgar gönderiyor. Bak rüzgar gönderiyor
43:57 burası. Tamam. Rüzgar verir yani. Hava açıktır. Neden? E bu yukarı çıkmıyor ki. Yukarı çıksa bulut oluşturur. Aşağı indiğine göre aşağı indiğine göre hava açık olacak. Başka ayaz olma ihtimali yüksektir. Çünkü bulut olmadığı günlerde gençler Ayaz oluyor. Bulut olmayınca Ayaz oluyor. Mantığı anladık mı? Evet. Şunu söylemeyi unuttum. Söyleyeyim. Bakın gençler. 1013 1013 1013 1013 1013 normal basınçtı. Tabii bu cins olarak milibar cinsinden şu 760'ı da kullanıyoruz bazen. Tamam ama genelde bizim karşımıza 1013 çıkar. 1013'ü bilmemizin nedeni şu öğrenmemizin gereği. 1020'yi verdiğinde diyoruz ki ha bu 1013'ün üstünde o zaman yüksek basınç. Eee işte bize 1000 verdiğinde 1000 ha bu 1000'in 1013'ün altında alçak
44:42 basınç diyoruz. O zaman bu bizim için önemli. Bunu rüzgarda neden önemli olduğunu göreceğiz. Bu basınçla alakalı bunları bilmek değerli bizim için. Tamam. Şimdi gelelim rüzgara. Rüzgarda çıkacak kısım da şu: Rüzgar nasıl, nereden, nereye eser? Şimdi rüzgar nereden nereye gidiyordu? Az önce bir şey çizmiştim sana. Nasıydı? He şurada var zaten. Bak çok gaz var bir yerde. Şöyle. Bu da çok kalın oldu. Ha bu da çok ince oldu. Şunu düzenleyelim. Hah. Bir yerde çok gaz varsa bu gazlar aşağıya iniyordu değil mi? Ve burada yere çarpıp gidiyordu demiştik. Şöyle gidiyordu. Rüzgar veriyordu. Gençler bakın çok gazın olduğu yerden az gazın olduğu yere doğru gazlar hareket eder. Ve bu harekete biz ne deriz? Rüzgar deriz. Yani rüzgar dediğimiz şey aslında
45:30 yüksek baskıdan, yüksek basınçtan, fazla gazdan az gaza, alçak basınca doğru gider. Yüksek basınçtan alçak basınca doğru gider rüzgar. O yüzden bize şöyle milibar şeklinde verildiğinde bakın bize şunun yüksek basınç olduğunu vermese bile hatta sileyim ben bunu. Sen 1050 hacam bu 1013'ün üstünde. O zaman burası yüksek basınç dersin. 1000. Ha hocam bu 1013'ün altında o zaman alçak basınç dersin. E o zaman rüzgar nereden nereye eser? Yüksek basınçtan alçak basınca doğru eser. Rüzgarın yönünü bulursun. Anlaştık mı? Bakın görüyor musunuz? 1600 113'ün üstünde yüksek basınç, alçak basınç, rüzgar buradan buraya doğru eser. Anlaştık mı? Evet. Şurada önemli olan bir tane kavramımız da rüzgar
46:16 gülleri. Gençler, rüzgar güllerinin özelliği şu. Rüzgarların esme sıklığı ile oluşturuluyor. Yani şurada çok rüzgar esiyor. Burayı dolduruyorlar. Burayı kuzey batıdan çok rüzgar esiyor. O zaman burayı dolduruyorlar, uzatıyorlar. Bakın bu bize rüzgarın buradan çok estiğini gösteriyor. Aynı şey burada Güneydoğu'dan bakın Güneydoğu'dan da rüzgar esmiş. Yani o zaman biz böyle bir rüzgar gününe bakınca ne yorumu yapıyorduk hocam? Rüzgarın yönünü buluyorduk. Kuzeydoğu'dan şey kuzeybatıdan güneydoğuya doğru uzanıyor diye yönünü buluyorduk. Demek ki bize bir rüzgarın hangi yönde çok estiğini gösteriyor. Hangi yönde daha az estiğini de görüyoruz. Bak şimdi bir yorum daha yapıyoruz. Burada rüzgar buradan estiğine göre şuradan çok. O zaman burada bir boşluk var. Demek ki arazi burada biraz daha düzleşmiş. Anlaştık mı? Ama şuralarda biraz daha esmeyi
47:03 engelleyen bir engebe dağı bir şey var. Bu yer şekli hakkında da yorum yapabiliyoruz burada. Tamam. Evet bu rüzgar gülü önemliydi bizim için. Şimdi gelelim sürekli rüzgarlara. Rüzgar çeşitlerimize. Şöyle gençler. Ekvatora giden rüzgarlara Alize rüzgarları diyoruz biz. Bak şu eğer rüzgarlar ekvatora gidiyorsa Alize rüzgarı diyorduk biz buna. Şu kutuptan gelenlere kutup rüzgarı diyorduk. Kutup rüzgarı diyorduk. Şu arada kalanlara da batı rüzgarı diyorduk. Bunların özelliği neydi? Bak, batı rüzgarları kıtaların batı kesimlerine yağış bırakıyorlar. Doğu rüzgarları yani Alizeler, şunlar da Alizeydi, denizden gelirse yağış bırakırlardı. Bir de kutup rüzgarları vardı. Bu üçün yerini bilelim, ismini bilelim. Yani bu Alize, bu batı, bu
47:50 kutup. Aynı şey güney yarımküre içinde. Burası batı. Pardon Alize. Karıştırıyordum az daha. Burası batı, burası kutup. Bu rüzgarlar nasıl rüzgarlar? Sürekli bunlar sürekli esiyorlar. Yıl boyunca durmadan esen rüzgarlar bunlar. Bunları hatırlayalım. Batı rüzgarları, kutup rüzgarları. Açıkçası ben olsam mevsimlik rüzgarı sorardım. Alın size o zaman kırmızı. Kırmızı koyalım. Ben olsam mevsimlik rüzgarı sorardım. Mevsimlik rüzgar neydi? Mevsimlik rüzgar muson rüzgarı diyorduk. Mevsimlik rüzgar, muson rüzgarı. Musonluğu. Musonluğu. Kıtanın son tarafında, kıtanın son tarafından kastımız Güneydoğu Asya kısmını
48:36 kastediyoruz. Çin'in, Hindistan'ın son tarafında görülen kısım. Gençler musonlar yaz musonları ve kış musonları olarak ikiye ayrılıyor rüzgarlar. Çünkü burada yer değiştiriyor. Nasıl yer değiştiriyor? Mesela ezberlemiyorduk bunu. Nasıl yapıyorduk? Yaz musun? Yazın hava nasıldır? Karada sıcak. E yazın karada hava sıcaksa gazlar gider. Az gaz olur alçak basınç olur. Denizler yavaş yavaş ısınır, yavaş yavaş soğur. Kara sıcakken deniz soğuktur. Bu böyledir. O zaman deniz yüksek basınç olacak. Tam tersi. O zaman rüzgar nereden nereye esecek? Yüksek basınçtan şöyle. Yüksek basınçtan alçak basınca doğru esecek. Yani böyle esecek. Denizden karaya doğru rüzgar gelecek ve denizden geliyor. Nem getiriyor, yağış getirecek. Bu arkada Himalaya dağları var. Bu Himalaya dağlarına durmadan geliyor. 6 ay boyunca
49:21 yağmur oluşturuyor burada. Anlaştık mı? İşte bunlar yazma sonları. 6 ay boyunca yağmur oluşturuyorlar, yağış oluşturuyorlar ve burada sellere neden oluyorlar. Yaz mı sonu? Bak mevsimlik rüzgar dedik. Yaz mevsiminde estiler. Bir de bunun kışı var. Şimdi kışın kara nasıl? Soğuk hocam. Kara soğuksa e soğukta ne olur? Gazlar büzüşür, çöker. Çok gaz olur. E çok gaz olursa yüksek basınç olur. E kara yüksek basınçsa e deniz alçak basınçtır. O zaman rüzgarlar bu sefer ne olacak? Bu sefer burası yüksek. Bu sefer karadan denize doğru esecek. E karadan denize doğru esiyorsa karadan nem getiremeyecek ki. Ne olacak? Karadan nem getiremezse yağmur oluşamayacak. Kış mevsiminde yağmur oluşmuyor. Kış mı sonlarında yağmur yok. Tabii ki buradaki adalarda vesaire olabilir ama genel olarak yağmurun
50:07 olmadığı diyoruz. Ne yaptık bak? Yaz musonları, kış mı sonları diye ayırdık. Mevsime göre ayırdık. İşte muson rüzgarları, muson rüzgarları mevsimlik rüzgarlardır. Anlaştık mı? Mevsimlik rüzgarları da öğrendik. Sürekli rüzgarlar neydi? Alize, Batı kutup rüzgarlarıydı. Mevsimlik rüzgarı gördük. Bir de gençler yerel rüzgarlar var. Ben olsam az önceki için de aynı şeyi söyledim ama yani hep aynı şeyi söylüyormuş gibi değil de eee ben olsam ya musonu ya fönü sorardım. Bak eee hangisini tercih ederdim? Fön mi muson mu? Fön mi mü muson mu? Üniversite 2025 TYT üniversite sorusunu seçiyorum. Fön müon? Fön mü muson mu? %50 şans. Fön rüzgarını seçiyorum. O zaman fön rüzgarının etkilerini sorabilirdim. Ben
50:54 olsam öyle sorardım. Nasıl? Fön rüzgarı fön makinesinden aklımıza geliyordu. Bak bunlar yerel rüzgarlar. Az önce ne gördük? Sürekli rüzgarları gördük. Büyükten küçüğe geliyoruz. Sonra mevsimlikleri gördük. Şimdi de yerelleri görüyoruz. Mesela fön. Fön makinesi nasıl? Saçlarımızı tutuyoruz. Nasıl? Sıcak değil mi? Sıcak. Bu fön rüzgarları da sıcak. Nasıl sıcak? Şöyle bak. Normalde dağın tepesine çıkarken 200 metrede sıcaklığımız 1 derece azalıyordu, değil mi? Sonra dağın bu rüzgar dağın arkasına gitmeye başladığı zaman fön makinesi gibi. Fön makinesi. Buradan fön makinesi tutuyoruz. Fön makinesi çizebilir miyim buradan? Şöyle. Ya küçükken bana ne derlerdi biliyor musun? Ressam Yunus derlerdi. Al. Ressam Yunus. Ressam çk derlerdi bana. Şimdi fen makinesini tuttum. Dağın arkasına doğru tutuyorum. Fön rüzgarları bakın sıcak rüzgarlar. Bu sefer nasıl sıcak
51:40 ama? 100 metrede 1 derece artıyor sıcaklık. Bak yukarı çıkarken 2001 derece düşüyordu. Aşağı inerken 2 katı artıyor. 100 metrede 1 derece artıyor. E o zaman ne olur? İşte bunun nedenleri çıkar karşına. Şöyle ne olur? Yazın bitkilerin kurumasına yol açar. Şuradan geldiği zaman ne olur? Burada bitkileri kurutmaz mı? Bitkilerin kurumasına yol açar. Ya da buradan sıcak rüzgar gelirse bakın şuradan sıcak rüzgar gelirse burada tarım ürünü yaptığımızı düşünelim. Tarım ürünlerinin erken olgunlaşmasına neden olur. Çabuk olgunlaşırlar. Değil mi? Hızlı sıcak geldi. Çabuk erken olgunlaşmasına neden olur. Başka? E bu dağlardan sıcak geliyor. E bu dağlarda kar olduğunu varsayalım. Bu karların erimesine neden olur ve bu karların sel ve taşkınlara neden olmasına neden olabilir. Bir anda
52:26 eritip selve ve taşkınları arttırabilir. Anlaştık mı? Sel ve taşkınlara neden olur. Tarım ürünlerinin erken olgunlaşmasını sağlar. Bunu söyledik. Tamam. Sel ve taşkınları dedik. Karimesi dedik. Tamam. Dünyada gençler en fazla Alp dağlarında görülüyor bunlar. Oradan ismini alıyor. Bizim ülkemizde de görülüyor. Karadeniz dağlarında özellikle görülüyor. Karadeniz'de mesela kış mevsiminde orman yangınları olabiliyor ufak tefek. Çok garip değil mi? Eee, güneyden gelen o rüzgar o Rize civarlarından aşağı inip ısıtabiliyor havayı ve o kış mevsiminde yangınlara neden olabiliyor. Böyle garip bir fön rüzgarı da var bizim ülkemizde. Ve geldik Meltem rüzgarlarına. Bak, meltem rüzgarı denildiğinde meltem günlük tutuyormuş diyeceksin. Meltem günlük tutuyormuş. Meltem rüzgarları yani
53:13 günlük rüzgarlar. Sabah karadan denize ya da kara eee eee denizden karaya doğru esen rüzgarlar sabah ya da gece esiyorlar. Bak günlük dağdan vadiye bakın şöyle ya da vadiden daha doğru esen rüzgarlar bunlar. Anlaştık mı? Onun içerisine çok girmiyorum. O meltemlerin içerisine şu Akdeniz çevresindekilere bakalım. Bakın gençler şurada bunların sıcak olanları var, soğuk olanları var. Bak siroko diye sorulursa bize siroko sıcak diyorduk. Bak siroko sıcak. Hamsi. Hamsi sıcak diyoruz bak. Hamsi sıcak. Hamsini hamsi sıcak. Hamsiyi hamsiyi. Uf hamsiyi var ya Karadenizli olarak biz mısır ununa mısır ununa bularız. Mısır ununu da şöyle sıcak tavada hop çok
54:00 güzel bir şekilde yaparız. Bak mısır ununa mısır çevresinde bu hamsin mısır çevresinde sıcak rüzgar. Tamam. Diğerini de bu tarafta dersin. Şimdi bak diyelim buz kristalleri var değil mi? Buz kristali. Buzun o yakından baktığında kristali görünüyor ya. Buz kristali dediğinde soğuk gelir aklına. Bak mistral kristalliyi çağrıştırıyor. Mistrral sorulduğunda soğuk diyorduk. Bak mistral. Ha hocam bu Almanya Fransa taraflarından yani şurada Almanya'ya yakın ya. O yüzden Almanya değil de Fransa da hani Almanya Fransa hocam. Fransa tarafından gelen mistral. Fransa'dan gelen diyeceksin. Mistral başka nasıl kodlayabiliriz bunu? Mistral Fransa tarafından gelen diyeceksin. Tamam. Bora. Bakın burada ne var? Adriyatik denizi var burada. Şurada Adriatik denizi var. Adriana Lima'nın çizmesi var. Bakın burada İtalya çizme.
54:48 He bu Bora çizme. Adriana Lima'ya aşık oluyor. He Bora bu çizmenin olduğu tarafa doğru esiyor. İtalya'ya doğru. Ha hocam Adriana. Adriana denizinin olduğu yere Adriyatik denizinin olduğu yizin orijinal ismini unuttum ya. E Adriyatik denizinin olduğu yere doğru esen rüzgar diyeceksin. E hocam Bora soğuk mu sıcak mı? Bora. Bora. Bora. Bakın soğuk bir isme benziyor. Bora. Bora soğuk bir isim. Krivetsi kristal. Bak Kvet kristale benziyor. Ha, kristal soğuk diyor. Tamam. Ketsi böyle Romanya yani böyle sanki biraz daha kuzeyde Romanya isimleri işte ne bileyim Rusya isimleri gibi. Kvetsi değil mi? Romanya civarında krivets. Tamam. Evet bunları da gördük. Nem kısmında gençler mutlak nem,
55:35 maksimum nem, bal nem. Bu kadar ayrıntılı girmeyelim buraya ama şunu bilelim. Nem nedir? Nem su buharıdır. E nem nerede fazla olur? Bunu bilelim. E suyun olduğu yerde olacak. E nerede? Ekvator çevresi sıcak hava. Su da var. O zaman nemli bir yer olacak. Nerede olacak? Alçak yerlerde olacak. Deniz kenarına yakın yerlerde olacak. Deniz kıyılarında olacak. Çünkü suharı ağır bir gaz. Çöküyor. Alçak yerlere çöküyor. Peki hocam nemlerde az olur? Karanın içine girdikçe bak karanın içinde denizden uzaklaşıldıkça nem az olur. Kutuplarda nem az olur. Çünkü orada sıcaklık yok. buharlaşamıyor. O yüzden nem de azalmış oluyor. Dağların tepelerinde nem az olur. Çünkü o nem ağır aşağıya çöker dağın tepesinde. O yüzden azlaşır. Çöllerde gençler nem azdır. Çöller e çöl yani nem nasıl
56:22 olsun? Orada nemin fazla ve az olduğu yerler bizim için önemliydi. Şunlar bizim için önemli. Eee çiğ krağı gibi yoğuşma türleri. Çiğ dediğimiz şey neydi? Çay yaprağından aklımıza gelecek. Bak çay yaprağı gibi değil mi? Çay yaprağı gibi. Çiğ çay. Çay yaprağının üzerindeki damlaları getirecek aklına. Bu nasıl oluşuyor? Hava şu an 0 derecenin üstünde mi altında mı? E hocam don olmamış ki. E tabii ki 0 derecenin üstünde. Gençler bu hava sabahları böyle geliyor. Hafif ısınan hava ama bu yaprak çok soğuk. Yaprağa temas edince küçülüyor. İçindeki suyu yaprağın üstüne bırakıyor. Yağmur yağmıyor yani. Tamam. O oradaki mutlak nem, maksimum nemle alakalı bir durum. O kadar ayrıntılı girmiyorum. Mantığını öğret. Çiğ denildiğinde çay yaprağının üstündeki damlacıklar. Bu 0 derecenin üstünde.
57:09 Aynı mantık. Gelip yaprağa temas ettiğinde eğer ki 0 derecenin altındaysak o zaman bu buz kristaline dönüyor ve şuna dönüşüyor. Buna da biz ne kırağı diyoruz. Bak saçlarına kra düşmüş. Benim de saçlarıma düşmüş. Görüyor musunuz? Bembeyaz. Şöyle bak. Krağı dediğimizde bu beyazlık aklına gelecek. Saçlarıma beyazlıklar düşürdünüz. Hala abone olmadan izliyorsun. Ah ah. Bunu bile bunu bile fazla görüyorsun. Şu Yunus hocaya. Şu saat saat olmuş. 9.30 Buçuk hala çekim yapıyorum. Bunu bile fazla görüyorsun. Helal olsun diyorum. Sesim de gitmek üzere. Bak bunun da saçlarına krağlar düştü. Bak bunun da kırağı demek ki çiğin buz tutmuş hali gibi düşüneceksin bunu. Bir tane daha var. O da kırç. Kırç. Bu daha soğuk. Soğukların daha fazla olduğu yerde artık bakın buz tamamen buza dönüşüyor. Yaprağın her
57:56 şeyin üstü kırç diye kırılmadan gelecek aklına. Kırç daha da sıcakların daha da sert olduğu yerler. Tamam. Kırç kırağı. Bunları gördük. Yağış. Evet. Yağmurla kar aynı şeydir gençler. Aynı şeydir derken gökyüzünde olur. Az öncekiler yerdeydi. Bunlar gökyüzünde olur. Yağmur eğer gökyüzünde 0 derecenin üstündeysek yağmur olarak düşer. Aslında çoğu yağış kar olarak başlıyor biliyor musunuz? Gökyüzünün çok yüksek kesimlerinde. Çünkü orada sıcaklıklar iyice düşüyor ama aşağıya gelmeden eriyor. Aşağı yerler sıcak oluyor. Çoğu zaman yağmura dönüşüyor diyelim. Eğer ki kış mevsimindeysek aşağı yerler soğuk. Bu o zaman 0 derecenin altında olduğumuz için kar şeklinde düşüyor. Aslında yağmurla karın oluştuğu mekanizma aynıydı. Bunu öğrendik. Doludaki mantık da şu. Doluda
58:42 ani bir sıcaklık değişimi oluyor. Bir anda soğuğa geçiyorsun. Bir anda kabımız küçülüyor. İçindeki suyu büyük bir şekilde dışarı atıyor ve dolu yaşanıyor. Tamam. Dolunun da mantığı buydu. Heh. Buradan işte soruyu istediğim yer burasıdır benim. Yani ben buradan bir soru yazacak olsam bunları yazarım. Bunu ya dünya haritası üzerinde sorarım ya da Türkiye haritası üstünde sorarım. Ben olsam soruyu. Nedir bu yağış oluşumuna göre yağışlar? Yani yağışlar nasıl oluşuyor gençler? Bak bir tane yağış oluşumumuz konveksiyonel yağışlar. Konveksiyonel konmak. Kuş ne yapıyordu? Konmak için yükseliyordu. Yükselip konuyordu gençler. Konveksiyonel demek yükselim yağışları demek. Mantığını düşünün biraz ya. Çok hani ezberlemeye gerek yok bunu. Mantığını düşün. Ha
59:28 benim konmam için yükselmem lazım. Ha bu yükselim. Peki nasıl oluşuyor burada yağış? Hava karanın içindeyim. Hava geliyor. Bunu biz e bir peç şişe gibi düşünüyorduk. Burada var mı peç şişe? Neyse. Peç şişe küçülüyor. Hava yükseğe çıkıldıkça küçülüyor. Küçülüyor küçülüyor küçülüyor küçülüyor. Bak yükseliyor hava. Yükselip belirli bir yerde öyle bir küçülüyor ki içindeki suyu dışarı atmak zorunda kalıyor. İşte buna havanın ısınarak yükselmesi ile oluşan bu yağışa yükselim yağışı diyoruz. Bu kadar basit. Nerede görülür? Mantıken düşünün. Karanın içinde böyle oluyor. Mesela bizim İç Anadolu bölgesinde işte doğu kısımlarında hava ısınıyor, yükseliyor, yağış bırakıyor. Böyle. Buna da biz konveksiyonel diyoruz. Dünyada nerede görülüyor bu gençler? Bu dünyada konveksiyonel yağışlar şu ekvatorda görülüyor.
1:00:16 Konveksiyonel ekvator var orada aslında. Bak bu buranın ilk defa şu an aklıma geliyor. Bu videoya özel bir kodlama. Bazen videolarda böyle kodlama buluyorum. Konveksiyonel. Konveksiyonel. Konveksyonel ek ekvator çevresinde konveksiyonel. E kon Konya Konya çevresi. Aa güzel oldu bak ya. Videoda kodlama yapıyoruz. Konveksiyonel. Konya çevresinde. Konya çevresinden kastımız şu. Karanın içinde. Ha Konyaysa karanın içinde diyeceksin. Konveksyonel. Ekvator çevresinde. Gençler ekvator'da hava ısınarak yükselir. Yağış bırakır. Tamam. Bir de mesela şu karaların içlerinde hava nasıl yağış bırakacak? ısınıp, yükselip yağış bırakacak. Tamam. Mesela şurada ekvatoral iklimde, savan ikliminde nasıl
1:01:02 yağışlar olacak? Isınan havanın yükselmesiyle. Anlaştık mı? Konveksiyoneli öğrendik. Dünyada nerede? Türkiye'de nerede? Diğer yağış çeşidimiz ben olsam bu orografii sorarım. Yani yamaç yağış yani yağış çeşitlerinden bir tanesini seçecek olsam bu üçünden orografiyi seçerim. Yapıştırırım Himalaya dağlarını. Ondan sonra bak sen cümbüşe. Orografik yağışlar. Bu nasıl? Nasıl kodlamıştık? Orografik ordu. Bir dağ var uzakta. O dağ bizim dağımızdır. Gitmezsek de, görmezsek de. O dağ bizim dağımızdır. Orografik orda dağ yamaç yamaç yağışlarıydı. Burada nasıl mantık?
1:01:48 Burada da gençler kabımız var. Bu kabımız giderek küçülüyor. Yükselen hava ne yapar? Soğur. Kabımız küçülür. Kabımız küçülüyor ama bu sefer yamaca tırmanarak ısınan havanın yükselmesiyle değil yamaca tırmanıyor ve bir süre sonra iyice kap küçülüyor. İçindeki suyu dışarı atıyor ve yağış oluşuyor. Nasıl oluştu? Yamaca tırmanarak. Yamaç yağış ülkemizde nerede görürüz bunu? Karadeniz'in yamaçlara tırmanarak yağış oluşumunda görürüz. Akdeniz'in dağlarında, Toros dağlarında görürüz. Dünyada nerede görürüz bunu? Dünyada en güzel örnekleri gençler. Şöyle şunları silelim. En güzel örneği şurada. Himalaya dağları var ya az önce gördük muson yağışlarını. Muson yağışlarını şuradan Himalaya dağlarına tırmanarak oluşuyor. Demek ki muson yağmurları
1:02:36 Himalaya dağlarına tırmanan orogografik yağışlar şeklinde oluşan yağışlardır. Evet ikinci orografik yamaç yağışlarını da öğrendik. Geldik üçüncüye. Bu sefer cephe yağışı. Cepheden kastımız ne? Bir tane sıcak cephe diyor. Bak savaş gibi düşün. Bir sıcak cephe var, bir soğuk hava var. Bir soğuk hava, bir sıcak hava var. Sıcak havayla soğuk hava karşılaştığında yağmur oluşuyor. Neden? Çünkü sıcak yerdeki hava soğuğa girince küçülmeye başlıyor. Soğukta küçülüp küçülüp küçülüp içindekini dışarı bırakıyor. Bak sıcak. Sıcakta kabımız nasıl büyük küçülüyor. Sıcaklık düşüyor. Küçülüyor küçülüyor. Soğa girdikçe küçülüp yağış bırakıyor. İşte biz buna cephe yağışları diyoruz. Bunun bir diğer ismi var. Frontal yağış. Fırından
1:03:23 gelecek aklımıza. Fırının içi nasıl? Sıcak. Fırının içi sıcak. Fırının dışı nasıl? Soğuk. He. Frontal fırın, sıcak, soğuğun karşılaştığı yerler. Cephe yağmurlarının olduğu yerler diyeceksin. Dünyada cephe yağaçlarına gençler 60 enlemler civarında karşılaşıyoruz biz. Neden 60 enlemlerde? E aşağıdan ne geliyor? Sıcak ağ geliyor. Kuzeyden ne geliyor? Kuzeyden de soğuk geliyor. Karşılaşma alanlarında yağmurlar oluşuyor. Tamam mı? Bu da böyle. Demek ki buradan ben soruyu soracak olsam şuradan sorarım ve şuradan sorarım. Nedir bu? Buradan neyi sorarım? Dünyada yağmurların nerede olduğunu bilmen lazım senin. Yani dünyada çöllerin nerede olduğunu öğrenmiştik seninle. Yani yağmurların az olduğu yerlerdi çöller. Oraya birçok şeyi koyabiliyorduk. Yağışların nerede olduğunu bilirsen bazı
1:04:08 yorumları yapabiliyorsun. Mesela dünyada yağışlar nerede fazla? Ekvator çizgimizi çizdik. Hocam, Amazon havzası, Kongu
…
