0:00 [âm nhạc] Chào các em. Trong buổi học ngày hôm trước, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về cái khái niệm trong bài Bộ máy Nhà nước. Có nghĩa là chúng ta đi tìm hiểu cái khái niệm đầu tiên là khái niệm bộ máy nhà nước và đã đi phân tích về cái khái niệm bộ máy nhà nước. Trong buổi học hôm nay, chúng ta tiếp tục tìm hiểu về một vấn đề tiếp theo đó là cơ quan nhà nước.
0:47 Thế thì khi nói về cơ quan nhà nước trong buổi học hôm trước chúng ta khi phân tích chúng ta đã tìm hiểu rằng là cơ quan nhà nước được coi như là một cái thành tố tạo nên bộ máy nhà nước. Vậy thì chúng ta thử đi xem và tìm hiểu một số những cái khái niệm khác nhau về cơ quan nhà nước. Khái niệm đầu tiên đây một là một cái khái niệm được nêu ra ngay trong cái tập bài giảng của các em ấy. Đấy, cơ quan nhà nước là một bộ phận cấu thành nên bộ máy nhà nước. Đó là một tổ chức chính trị mang quyền lực nhà nước được thành lập trên cơ sở pháp luật và được giao những nhiệm vụ quyền hạn nhất định để thực hiện các chức năng và các nhiệm vụ trong phạm vi luật định. Thế thì khi chúng ta nhìn vào cái khái niệm này, các em có thể thấy rằng cơ quan nhà nước chính là một yếu tố, một thành tố, một tế bào trong bộ máy nhà
1:34 nước và cơ quan nhà nước sẽ đóng góp các cái chức năng, các cái nhiệm vụ nh có nghĩa là nó thực hiện một cái chức năng, một cái nhiệm vụ trong bộ máy nhà nước. Thế thì cái khái niệm này nó rất là dễ hiểu để cho chúng ta biết được về cơ quan nhà nước nó là gì và cơ quan nhà nước nó có vai trò gì. Một cái khái niệm thứ hai, cái khái niệm này chúng ta thấy rằng cơ quan nhà nước cũng được coi là một bộ phận cơ bản để tạo thành bộ máy nhà nước. Nhưng lại có thêm là gì? Nó là tổ chức chính trị có tính độc lập tương đối về cơ cấu tổ chức và bao gồm các cán bộ viên chức được giao những nhiệm vụ quyền hạn nhất định để thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước. Trong khái niệm này chúng ta thấy nó có khác hơn so với khái niệm đầu tiên đó là nó có nêu ra về việc là trong cái cơ
2:22 quan nhà nước đó thì nhân viên chủ yếu hoạt động trong cơ quan nhà nước chính là các cán bộ công chức nhà nước. Trước đây nếu như là chúng ta đọc cái pháp lệnh cán bộ công chức ấy thì nó còn có một cái người nữa hay là cái nhóm người nữa đó chính là viên chức nhà nước. Nhưng mà từ cái luật cán bộ công chức năm 2008 thì chúng ta lại thấy rằng à trong cơ quan nhà nước chủ đạo sẽ là các cán bộ công chức nhà nước. Đó nên là khi chúng ta đưa ra cái khái niệm thứ hai này thì các em có thể thấy được là trong cơ quan nhà nước có được các cái thành phần nhân viên như thế nào. Tất nhiên chúng ta sẽ không tính các thành phần nhân viên thuộc dạng như là nhân viên tạp vụ hay nhân viên bảo vệ mà đây chúng ta nói đến các nhân viên thuộc về biên chế trong cơ quan nhà nước.
3:09 Cái khái niệm thứ ba, cái khái niệm này thì tương đối là đơn giản. Trong khái niệm chúng ta nêu ra là cơ quan nhà nước là yếu tố cấu thành nên bộ máy nhà nước bao gồm một tập thể hoặc là một cá nhân, nhân danh thực hiện quyền lực nhà nước. À thế thì trong khái niệm thứ ba này các em lại thấy rằng người ta nêu ra một cái cách vừa là định nghĩa về cơ quan nhà nước nhưng vừa cho chúng ta thấy là cái cách phân loại cơ quan nhà nước nữa. Có nghĩa là cơ quan nhà nước có thể là một cá nhân hoặc cũng có thể là một tập thể. Đa phần chúng ta thấy là cơ quan nhà nước là một tập thể người. Ví dụ như là gì? À Quốc hội, ví dụ như là gì? À chính phủ chẳng hạn. Nhưng cũng có thể là một cá nhân. Ví dụ như các em thấy là gì? à Chủ tịch nước chẳng hạn. Thông thường
3:56 chúng ta nói đến Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, là người đứng đầu của nhà nước đó thì Chủ tịch nước là một chức danh nhưng đồng thời trong bộ máy nhà nước Chủ tịch nước cũng được coi là một cơ quan nhà nước. Tại sao lại như vậy? À rất là đơn giản thôi bởi vì Chủ tịch nước cũng có những thẩm quyền riêng được quy định trong Hiến pháp và Chủ tịch nước cũng được ban bố ban hành các văn bản quy phạm pháp luật như là gì? lệnh quyết định. Đó nên là các em có thể thấy là Chủ tịch nước được coi như một cơ quan trong bộ máy nhà nước. Thế thì thông qua các cái khái niệm này, chúng ta có thể thấy một cái rất là đơn giản về cơ quan nhà nước, một cái nhận định chung về cơ quan nhà nước. Và tất cả các khái niệm này đều đề ra. Đó là gì? Cơ
4:41 quan nhà nước là một thành tố, là một bộ phận của bộ máy nhà nước được thực hiện các cái chức năng nhất định trong à bộ máy nhà nước. Thế thì từ khái niệm như thế này, chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu về các cái đặc điểm trong cơ quan nhà nước hay là đặc điểm của cơ quan nhà nước. Khi chúng ta nói về đặc điểm của cơ quan nhà nước, có nghĩa là chúng ta muốn nhận biết về cái hiện tượng là cơ quan nhà nước này hay là cái tổ chức là cơ quan nhà nước này. Nhưng đồng thời chúng ta cũng muốn phân biệt giữa cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội khác nữa. Thế thì chúng ta sẽ phải căn cứ vào các cái đặc điểm nào? Các em thấy rằng là nói về cơ quan nhà nước chắc chắn sẽ có rất nhiều các cái tiêu chí để chúng ta đưa ra làm cái đặc điểm riêng cho cái cơ quan nhà nước. Nhưng ở đây chúng ta sẽ
5:26 đi vào các cái đặc điểm chính yếu sau đây. Đặc điểm đầu tiên, cơ quan nhà nước được thành lập và hoạt động theo một trình tự thủ tục do pháp luật quy định. Thế thì khi chúng ta nói đến điều này thì chúng ta phải quan tâm là à mỗi một cái cơ quan nhà nước nó thế nào được là thành lập theo một trình tự thủ tục do pháp luật quy định đây. Và do pháp luật quy định là quy định ở đâu thì các em sẽ có thể nhìn thấy ngay trong cái cơ cấu bộ máy của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam của chúng ta. Ví dụ các em thấy rằng Quốc hội chẳng hạn thì Quốc hội được thành lập dựa trên cơ sở nào? Các em sẽ có thể thấy nó thành lập trên cơ sở nào nhỉ? À đó là được thành lập dựa trên một cái văn bản pháp luật là gì? Luật tổ chức Quốc hội. Hoặc là khi
6:14 chúng ta nói đến chính phủ thì chính phủ được thành lập dựa trên cái văn bản nào? À luật tổ chức chính phủ. Thế thì mỗi một cái cơ quan trong bộ máy nhà nước nó sẽ được thành lập tùy theo những cái văn bản do nhà nước có quy định về cái trình tự thủ tục thẩm quyền để mà thành lập ra các cơ quan đó chứ không phải là sự tùy tiện trong việc thành lập ra các cái cơ quan nhà nước. Thế thì các em có thể cho cô biết về một cái cơ quan nào đó có thể được thành lập dựa trên cơ sở những cái trình tự thủ tục như thế nào không? Ví dụ rồi em nào có thể cho cô viết rồi mời em. Cô thêm như là muốn thành lập cho ủy ban nhân dân thì phải thành lập trước là hội đồng nhân dân cùng cấp rồi hội đồng nhân dân cùng cấp sẽ bầu ra ủy ban nhân
7:01 dân cùng cấp. À cảm ơn em. À thế thì khi chúng ta nói về cái một cái cơ quan như là bạn có đề cập tới là thành lập ra Ủy ban nhân dân thì chúng ta trước hết phải thành lập ra Hội đồng nhân dân. Bởi vì Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương thì Hội đồng nhân dân sẽ bầu ra cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. Đó là các cái ủy ban nhân dân cùng cấp với nó. Và cái sự thành lập ra đấy là dựa theo cái văn bản nào thì chúng ta có ngay. Đó là cái luật gì? Luật tổ chức chính quyền địa phương. Trước đây thì chúng ta có luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân riêng. Còn bây giờ thì chúng ta lại có một cái luật mới thay thế cho luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân đó là luật tổ chức chính quyền địa phương. Đó nên là khi chúng ta nói tới cái đặc điểm này thì đây là một cái đặc điểm rất là riêng biệt chỉ có ở các cái
7:47 cơ quan nhà nước mà thôi. Bởi vì nó được thành lập vào hoạt động dựa trên cơ sở các trình tự thủ tục do pháp luật quy định. Nghĩa là phải có các cái văn bản quy phạm pháp luật quy định cho cái việc thành lập và hoạt động của nó cũng như là cơ cấu nhiệm vụ quyền hạn thẩm quyền của các cơ quan đó chứ không phải là một cái sự tùy tiện. Đó. Thế thì chúng ta từ cái đặc điểm này có thể nhìn sang các cái tổ chức xã hội hoặc tổ chức kinh tế khác thì các em có thể thấy các cái tổ chức này nó ừ có thể được thành lập dựa trên các cái văn bản khác. Đó mặc dù cũng có thể là gì? Theo những trình tự thủ tục nhất định nhưng chủ yếu là nó lại dựa trên cơ sở ví dụ như điều lệ hoặc quy chế chẳng hạn. Tất nhiên điều lệ và quy chế đó nó không trái với lại pháp luật của nhà nước
8:33 nhưng nó lại trực tiếp là được thành lập dựa theo các điều lệ và quy chế đó. Ví dụ như là tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chẳng hạn thì tổ chức đoàn thì tổ chức đấy sẽ được thành lập dựa trên một cái quy một cái điều lệ đó là điều lệ gì? Điều lệ đoàn đó hoặc là Đảng Cộng sản Việt Nam thì chúng ta lại thấy là được thành lập dựa trên cái gì? à điều lệ đảng đó hoặc là ví dụ như các cái công ty nó cũng có cái quy chế hoạt động riêng của nó, nó cũng có cái một cái văn bản nhất định để cho nó có thể hoạt động được. Đấy hoặc là ví dụ lớp học thì chúng ta có cái nội quy cho cái sự hoạt động. Đấy. Thế thì đấy là một cái đặc điểm mà chúng ta có thể thấy rất là dễ để mà nhận ra các cái cơ quan trong cái bộ máy nhà nước. Một cái đặc điểm thứ hai là cơ quan nhà nước có tính
9:20 chặt chẽ và tính độc lập tương đối về cơ cấu, tổ chức, vật chất. Về cơ sở vật chất, tài chính, mỗi một cái cơ quan nhà nước nó giống như là một một cái cỗ máy nho nhỏ và nó sẽ có cái sự chặt chẽ trong cái cơ cấu tổ chức của nó. Ví dụ như là thế nào mà chúng ta thấy rằng là nó có cơ cấu tổ chức chặt chẽ nhỉ? Mỗi một cái cơ quan đó nó sẽ có cái trụ sở riêng. Đấy, rồi là trong cái trụ sở đó nó có những cái phòng ban và có các cơ cấu tổ chức trong cái trụ sở đó. Mỗi một cái phòng ban có đảm nhiệm cái chức năng nhất định trong cái cơ quan nhà nước đó. Rồi nó có cái sự độc lập về cái mặt tài chính nữa. Mỗi một cái cơ quan nhà nước nó có cái nguồn từ ngân
10:07 sách nhà nước rót xuống. À rồi nó cũng có cái sự phân bổ cái nguồn ngân sách đấy sao cho nó phù hợp với cái sự hoạt động của mỗi một cái cơ quan nhà nước. Và mỗi một cái cơ quan nhà nước thì hầu như nó đều có một cái tư cách đó là tư cách pháp nhân. Đó tức cái pháp nhân là gì? Thì các em phải thấy rằng là mỗi một cái pháp nhân nó phải được thành lập một cách hợp pháp, nó phải có cơ cấu tổ chức chặt chẽ. Nó phải à tự chịu trách nhiệm, tự nhân danh mình trong quá trình hoạt động cũng như là có cái nguồn tài sản riêng. Thì cái cơ quan nhà nước nó cũng như vậy. Nó cũng phải có cái cơ sở vật chất tài chính riêng trong cái quá trình hoạt động của nó. Như là các em thấy là ừ các em khi cần một cái công việc gì đó các em lên ủy ban nhân dân ví dụ như là chúng ta xác nhận chứng thực các cái văn bản giấy tờ thì chúng ta thấy có cái gì
10:54 à con dấu đóng dấu của gì của Ủy ban nhân dân vào cái sự chứng thực đó chứ còn bây giờ nếu như chúng ta muốn chứng thực chúng ta lại đến một cái tổ chức khác chúng ta chứng thực cái văn bản ví dụ như bằng tốt nghiệp trường đại học luật chẳng hạn chúng ta lại mang đến ví dụ như là cơ quan do bố mẹ chúng ta làm việc mà nó chẳng phải là cơ quan nhà nước nào hết ấy chúng ta làm một cái dấu chúng ta đóng vào thì nó có cái cái cơ sở nào xác thực không? À đương nhiên là là không. Thế thì vì sao các cái cơ quan nhà nước nó lại có thể chứng thực cho các cái văn bản đấy? Bởi vì cái con dấu đấy nó là cái con dấu riêng của nó và cái con dấu đấy thể hiện cái thẩm quyền của cái cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đó. Thế thì đấy là cái đặc trưng thứ hai về cơ quan nhà nước. Đặc chương thứ ba,
11:41 khi chúng ta nói về cơ quan nhà nước thì hoạt động của cơ quan nhà nước phải được đảm bảo bằng nguồn ngân sách nhà nước. À đây cũng là một cái đặc điểm rất là riêng biệt của cơ quan nhà nước. Thế thì ngân sách nhà nước là gì? À các em thấy rằng là nếu như nhà chúng ta muốn chi tiêu trong hoạt động gia đình thì chúng ta phải có một cái túi tiền, phải có một cái quỹ để chúng ta hoạt động. Thì đối với nhà nước cũng vậy. Nhà nước muốn hoạt động được thì phải có cái nguồn ngân sách nhà nước. Đó chính là cái túi tiền của nhà nước. Ở đây chúng ta quan tâm đến một điều đó là hoạt động của các cái cơ quan nhà nước dựa vào cái nguồn ngân sách nhà nước đó. Vậy vì vì sao mà các cơ quan nhà nước lại hoạt động dựa trên cái nguồn ngân sách nhà nước? Hay là chúng ta cứ thử tưởng tượng rằng là gì? Chính ngân sách
12:27 nhà nước là cái túi tiền để nuôi cái hoạt động của cơ quan nhà nước. Thế thì vì sao lại như vậy? Rồi mời à em nữ. Thưa cô là vì các cái cơ quan nhà nước này thực hiện các dịch vụ công phục vụ cho người dân mà không có trực tiếp sản xuất ra một cái sản phẩm nào hết nên là à hoạt động của các cơ quan nhà nước sẽ cần phải được đảm bảo bằng à ngân sách nhà nước. Rồi cảm ơn em. À bạn phát biểu như vậy thì tương đối là chính xác bởi vì các em cũng thấy rằng là gì? Khi ờ một cái cơ quan nhà nước nó muốn hoạt động và có cái nguồn tài chính để mà hoạt động thì nó phải thu. Nhưng ở đây các em thấy rằng các cơ quan nhà nước thì lại không trực tiếp tham gia vào cái quá trình sản xuất. Ví dụ bây giờ nhà
13:13 máy xí nghiệp đi thì họ có thể là trực tiếp sản xuất ra cái sản phẩm rồi họ bán để mà họ có cái tiền lời để mà họ có thể thực hiện các cái dây chuyền sản xuất đó. Nhưng mà đối với lại cơ quan nhà nước thì nó lại không trực tiếp sản xuất ra cái gì cả. Và vì vậy nó chỉ thực hiện các cái dịch vụ công hoặc là những cái hoạt động thuộc về quản lý mà thôi. Phục vụ cho người dân. Thế thì nó phải có một cái nguồn để phục vụ cho nó có thể tồn tại được để có thể hoạt động được. Vậy thì cái hoạt động của cơ quan nhà nước sẽ phải được đảm bảo bằng nguồn ngân sách nhà nước. Bởi vì ngân sách nhà nước là gì? Là cái túi tiền của nhà nước. Thế nên là các em mới thấy rằng là tất cả các cơ quan nhà nước thì đều phải được cái nguồn ngân sách nhà nước đáp ứng rót xuống để mà nuôi. Và cái nguồn ngân sách này để thứ nhất là gì? Trả lương cho các
13:59 cái cán bộ công chức của nhà nước ấy. Đấy. Rồi ví dụ như là đảm bảo về việc xây dựng các cái trang thiết bị cần thiết trong cái trụ sở của cơ quan nhà nước chẳng hạn. hoặc là ví dụ như là thay thế các cái trang thiết bị cần thiết hoặc là các cái văn phòng phẩm vân vân thì tất cả đều phải có cái chi phí từ ngân sách nhà nước rót xuống. Còn nếu không thì nó có cái gì để mà nó hoạt động đâu. Ví dụ như các em đến cơ quan nhà nước kể cả họ có thu phí về các dịch vụ thì nó cũng không phải là những cái số tiền đáng để mà nuôi được các cái nhân viên trong cái cơ quan nhà nước. Đó. Cái này là một cái đặc điểm riêng biệt của cơ quan nhà nước bởi vì các em có thể thấy rằng là nếu so với cái hoạt động của các cái tổ chức hoặc tổ chức xã hội hoặc là các tổ chức kinh tế khác thì nó lại có cái nguồn tiền riêng để mà nó hoạt động. Ừ ngay cả cái tổ chức mà
14:46 chúng ta gọi là tổ chức chính trị xã hội ấy. Ví dụ như là gì? Đoàn Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thì nó muốn hoạt động nó cũng phải có cái gì? À cái quỹ mà chúng ta gọi là gì đấy? à quỹ đoàn hay chúng ta đóng đoàn phí để mà nó trở thành cái quỹ của đoàn để có thể hoạt động được. Thực tế thì cái ngân sách nhà nước nó cũng chi phí một phần cho cái hoạt động của à của cái tổ chức đàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh nhưng mà nó không thường xuyên và cũng không phải là cái nguồn tiền chính bởi vì cái tổ chức đấy nó không phải là cơ quan nhà nước mà nó chỉ là một tổ chức chính trị xã hội hỗ trợ giúp sức cho cái hoạt động của bộ máy nhà nước mà thôi. Hoặc là ví dụ như các em thấy rằng là một cái lớp học của các em chẳng hạn muốn hoạt động được nó cũng phải có cái gì? Cái quỹ lớp đó để mà hoạt động được. Rất là đơn giản như vậy thôi. Hoặc là bây giờ trong cái nhà máy, trong cái xí
15:33 nghiệp nó cũng phải có à cái vốn để mà nó hoạt động. Ừ. Mà bây giờ hết vốn thì phải đi vay. Mà vay cuối cùng không trả được thì nó sẽ trở thành là gì? À là lụy phá sản. Tất cả các hoạt động của các cơ quan, tổ chức đều cần phải có tiền. Có nghĩa là cần phải có một cái nguồn tài chính nhất định. Thì hoạt động của cơ quan nhà nước sẽ cần phải dựa trên nguồn tài chính. Chủ yếu ở đây chính là ngân sách nhà nước. À và đấy chính là một cái đặc điểm thứ ba của cơ quan nhà nước. Đặc điểm thứ tư là người đảm nhận trách nhiệm chức trách trong cơ quan nhà nước là các cán bộ công chức nhà nước phải là công dân, nghĩa là những người có quốc tịch của nhà nước đó. À như vậy chúng ta đang nói tới một cái dấu hiệu của cơ
16:18 quan nhà nước đó chính là các nhân viên chính yếu hoạt động trong cơ quan nhà nước đó phải là công dân hay là các cán bộ công chức trong cơ quan nhà nước phải là công dân. Có nghĩa là mang quốc tịch của quốc gia đó. Bởi vì các em học thì các em cũng có thể hiểu rằng là cái người công dân ấy là cái người có cái mối liên hệ về mặt địa vị pháp lý rất là quan trọng đối với cái nhà nước sở tại thông qua cái yếu tố về mặt quốc tịch. Vậy thì tại sao trong cơ quan nhà nước lại cần phải có những cái cán bộ công chức phải là công dân của nhà nước đó? Tại sao không phải là người nước ngoài mà lại phải là công dân có quốc tịch của nhà nước đó mới được và không phải là ờ những cái người nước
17:04 ngoài hoặc là người không có quốc tịch khác. Mà các em nếu mà chúng ta chú ý, chúng ta nhìn nhận thì chúng ta thấy là ở trong các cái đơn vị tổ chức kinh tế, ví dụ như là công ty cổ phần hay là công ty trách nhiệm hếnh hạn đi thì các cái tổng giám đốc hoặc là giám đốc trong các cái công ty đó thực sự là gì? có thể là người nước ngoài, có thể là người ta tự xây dựng lên cái người giám đốc đó hoặc là người thuê nhưng mà cũng có thể là người nước ngoài. Vậy thì tại sao trong cơ quan nhà nước lại phải là các cái công dân của nhà nước đó mới được? Phải là người mang quốc tịch mới được. Ừ. Mang quốc tịch ở quốc gia đó mới được. Tại sao? Các em nào biết không nhỉ? À rồi mời em nữ bên này cô. người đó phải là người công dân của nước quốc gia đó bởi vì đại diện cho quyền lực của người
17:51 công dân. Nếu như mà người nước ngoài thì liệu không đủ pháp lý để mà họ đại diện cho quyền lực đó nên là không thể là người nước ngoài. À rồi cảm ơn em. À bạn vừa phát biểu thì cái ý nó cũng rất là à chính xác. Khi chúng ta nói đến cái vấn đề là công dân là có nghĩa phải mang quốc tịch của quốc gia đó thì cán bộ công chức phải là công dân. Một cái vấn đề rất là quan trọng đó là cái người công dân cái người đó mới có thể đại diện cho cái tính chất về mặt quyền lực của nhà nước được. Chứ còn bây giờ nếu như chúng ta nói đến một cái người nước ngoài thì liệu rằng cái người nước ngoài đó có thể tự nhân danh là cái tính chất quyền lực nhà nước để mà đại diện cho cái nhà nước đó được hay không? Ví dụ bây giờ các em thử tưởng tượng xem thẩm
18:37 phán Tòa án nhân dân tòa án nhân dân của chúng ta đó thì bây giờ ví dụ như là chủ tọa phiên tòa là một cái vị thẩm phán ấy đứng lên để tuyên án chẳng hạn mà nói là nhân danh nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tôi tuyên án tuyên án như thế nàyế này thế nhưng mà cái người đấy lại là một người nước ngoài. Vậy thì người đó có đủ cái tư cách để mà đại diện cho nhà nước không? Vì nếu mà người nước ngoài thì người ta chỉ là công dân của nước của họ thôi và họ chỉ đại diện cho nước họ được thôi chứ người ta không thể đại diện cho nhà nước của chúng ta được. Vì vậy cái tính chất ở đây là tính chất về mặt quyền lực nhà nước. Cái tính chất đại diện cho quyền lực nhà nước. Chỉ có công dân là cái người có mối liên hệ với cái nhà nước sở tại và được nhà nước đấy bảo hộ thì người ta sẽ bảo
19:23 người ta sẽ đại diện cho cái quyền lực của cái nhà nước đó. Vì vậy nên khi đã nói đến các cái cán bộ công chức trong cơ quan nhà nước thì chúng ta phải nói là họ phải là người công dân của nhà nước đó mới được. Tất nhiên nếu như các em so sánh ở một số các quốc gia trên thế giới thì mỗi nước có thể có những cái nguyên tắc khác nhau nên nhiều khi các cái quốc gia nhất định ừ có thể họ sẽ ừ thuê mướn hoặc cũng có thể là có những cái nhân viên hoạt động trong cái cơ quan nhà nước đó là người nước ngoài. Thế nhưng ở Việt Nam chúng ta thì cái người đảm nhiệm các cái chức trách trong cơ quan nhà nước, có nghĩa là cái người có thể đưa ra các cái mệnh lệnh hành chính nhất định hoặc là có những cái người đưa ra các cái quyết định nhất định để mà thực hiện cái chức năng nhiệm vụ của nhà nước thì phải là công dân của
20:09 nhà nước đó. Đấy thì đây cũng là một cái đặc điểm rất là quan trọng. Một cái đặc điểm tiếp theo và đây cũng là cái đặc điểm quan trọng nhất của cơ quan nhà nước đó là cơ quan nhà nước có thổng quyền có nghĩa là có các cái nhiệm vụ quyền hạn mang tính quyền lực nhà nước. Đây được xem là một cái đặc điểm quan trọng nhất của cơ quan nhà nước. Vì sao lại như vậy? À cái thổng quyền khi chúng ta nói đến nó là tổng hợp các cái nhiệm vụ quyền hạn của một cơ quan nhà nước. Vì vậy nếu như chúng ta nói là cơ quan nhà nước có thẩm quyền mang tính quyền lực nhà nước, có nghĩa là nó có nhiệm vụ quyền hạn mang tính quyền lực nhà nước. Thế thì cái tính quyền lực nhà nước này được thể hiện ở đâu? Các em có biết rằng là tính quyền lực của nhà nước này nó được thể hiện trong các cái biểu hiện
20:55 như thế nào của cơ quan nhà nước không? Mời em nữ bên này. Dạ thưa cô là tướng về liệt nhà nước có thể thể hiện qua cái cách mà nhà nước xử lý nghiêm minh các hành vi tội phạm hay là nhà nước có thể chứng thực một số văn bản. À rồi cảm ơn em. Ở đây chúng ta nên nói rằng là các cái cơ quan nhà nước tất nhiên bạn nói cũng không sai bởi vì chúng bạn nói là cái tính chất nó rộng hơn là nói đến nhà nước bởi vì nhà nước có cái quyền lực công cộng đặc biệt như là các em đã nói đã học rồi thì khi chúng ta nói đến cơ quan nhà nước ở đây nó là một cái tế bào của bộ máy nhà nước vì vậy nó cũng có cái quyền lực công cộng đặc biệt đó có nghĩa là nó sẽ có cái sự nhân danh cho cái quyền lực của nhà nước hay chúng ta nói một cách đơn giản là mang tính quyền lực nhà nước cái quyền lực là cái khả
21:42 năng áp đặt về mặt ý chí có thể đưa ra các mệnh lệnh hay nói khác là đơn phương đưa ra các mạnh lệnh và buộc người khác sẽ phải thực hiện theo. Nên là khi chúng ta nói là cơ quan nhà nước có thẩm quyền mang tính quyền lực nhà nước có nghĩa là nó có thể đề ra các cái quyết định đơn phương và các cái cá nhân tổ chức khác đều phải thực hiện theo. Ví dụ bạn có nêu ra là có thể đưa ra các cái quyết định xử phạt. Xử phạt vì sao? Vì họ có thể là vi phạm một số những cái văn bản pháp luật của nhà nước. Và khi xử phạt như vậy thì chỉ có các cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới có thể đưa ra các quyết định xử phạt. Và các quyết định xử phạt đó là các cái văn bản áp dụng pháp luật để mà có thể cưỡng chế đối với các cái cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật của nhà nước. Chứ còn nếu như bây giờ chúng ta vi phạm mà ờ không có cái cơ
22:28 quan nhà nước đấy xử phạt nhưng mà bây giờ bỗng nhiên một cái cá nhân ở đâu đó lại xử phạt chúng ta thì đương nhiên là họ sẽ không có cái thẩm quyền để mà xử phạt được. Nói một cách đơn giản thôi, ví dụ như là các em thấy khi chúng ta vi phạm về trật tự an toàn giao thông đi thì cảnh sát giao thông sẽ có thẩm quyền trong cái vấn đề là xử phạt chúng ta. Nhưng mà bây giờ bỗng dưng một cái người như là đoàn viên thanh niên chẳng hạn à có thể là giúp đỡ hỗ trợ cho cảnh sát giao thông trong vấn đề là ví dụ phân luồng đường trong những cái thời điểm mà nó bị kẹt xe tắc đường chẳng hạn. Thế nhưng mà bây giờ cái người đoàn viên đấy có thể xử phạt được không? À không bởi vì thiếu một cái gì? Đó chính là thẩm quyền mang tính quyền lực nhà nước. À nói một cách đơn giản như vậy. Nói một
23:13 cách đơn giản như vậy để chúng ta có thể hiểu rằng là gì? Ờ cái hoạt động của các cái cơ quan nhà nước đều có một cái tính chất rất là quan trọng đó là tính chất về mặt quyền lực. Nó được thể hiện thông qua một số các cái nét tiêu biểu như vậy. Thế thì cái đặc điểm này giúp cho chúng ta có thể phân biệt nó với lại các cái cơ quan cái tổ chức khác nhá. Như vậy thông qua một số những cái đặc điểm của cơ quan nhà nước chúng ta có thể nhận định về hay là nhận diện về cơ quan nhà nước cũng như phân biệt cái cơ quan nhà nước với các tổ chức à chính trị xã hội khác hoặc là các cái tổ chức kinh tế khác. Ừ là chúng ta sẽ chuyển sang một cái phần tiếp theo đó là phân loại cơ quan nhà nước. Thế thì khi chúng ta nói
23:58 đến việc phân loại cơ quan nhà nước, có nghĩa là chúng ta sẽ cần phải đưa ra các cái tiêu chí nhất định để phân loại cơ quan nhà nước. Vậy thì chúng ta sẽ dựa vào các tiêu chí nào để có thể phân biệt được à cơ quan nhà nước? Thế thì ở đây chúng ta nêu ra một số những cái tiêu chí nhất định. Thứ nhất là căn cứ theo chức năng pháp lý thì chúng ta có thể phân ra cơ quan nhà nước làm ba loại. Thứ nhất là cơ quan lập pháp, thứ hai là cơ quan hành pháp và thứ ba là cơ quan tư pháp. À cơ quan lập pháp có nghĩa là cơ quan làm ra luật. Đây chúng ta nói một cách nô na như vậy. Làm ra luật có nghĩa là xây dựng nên pháp luật. Đấy thì đại diện của các cái cơ quan này đó là là quốc hội. Ví dụ ở Việt Nam chúng ta cơ quan lập pháp là Quốc hội. Còn ở một số nước khác thì có thể gọi là nghị viện. Cơ quan hành pháp là chính phủ đóng vai trò
24:44 thi hành pháp luật và đa phần các quốc gia thì cơ quan hành pháp là chính phủ. Cơ quan tư pháp chúng ta có thể nêu ra ở đây là tòa án hay là hệ thống tòa án. Đó là các cơ quan đóng vai trò xét xử. Đấy là căn cứ theo chức năng pháp lý. Căn cứ thứ hai đó là căn cứ theo căn cứ pháp lý của việc thành lập. Căn cứ pháp lý của việc thành lập có nghĩa là dựa trên cơ sở các văn bản nào để có thể thành lập ra các cơ quan đó. Thì chúng ta dựa trên hai cái cơ sở để chúng ta phân định. Thì chúng ta phân ra là cái cơ quan hiến định. có nghĩa là các cơ quan được thành lập dựa trên cơ sở hiến pháp và các cơ quan được thành lập dựa trên cơ sở các văn bản luật và các văn bản giới luật. Ví dụ khi chúng ta nói đến một cái cơ quan hiến định thì chúng ta phải nói là cái cơ quan đó có do hiến pháp quy định
25:30 hay không thì cơ quan nào? Ví dụ như là Quốc hội là cơ quan hiến định, chính phủ là cơ quan hiến định vì nó được quy định ở đâu? Trong hiến pháp. Còn các cơ quan được thành lập dựa trên cơ sở các văn bản luật quy định. Ví dụ à chúng ta cứ nói đến Quốc hội là cơ quan hiến định nhưng đồng thời nó cũng do một cái văn bản luật quy định nữa đó là luật tổ chức quốc hội hoặc là chính phủ cũng là cơ quan hiến định nhưng nó cũng có thể được thành lập bởi một văn bản luật đó là à luật tổ chức chính phủ. Còn ngoài ra khi chúng ta nói đến các cơ quan mà được thành lập bởi các văn bản giới luật thì nó cũng có các cơ quan đó nhưng ít hơn cơ. Các văn bản giới luật là các văn bản mà nó có giá trị hiệu lực thấp hơn là văn bản luật. Ví dụ chúng ta nói đến cái sự thành lập ra các cơ quan chuyên môn trực thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh thì
26:19 chúng ta phải nói đến ví dụ như các sở chẳng hạn. Đó thì cái việc thành lập ra nó phải dựa trên cái nghị định số 24 năm 2014 đấy để thành lập ra cái cơ quan đó. hoặc là cái nghị định số 37 thành lập ra nghị định của chính phủ ấ số 37 năm 2014 quy định về việc thành lập tổ chức ra cái cơ quan đó là ừ cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp huyện. Một cái căn cứ nữa đó là căn cứ theo sự phân chia về mặt hành chính thì chúng ta có thể chia ra làm hai loại đó là cơ quan nhà nước ở trung ương và cơ quan nhà nước ở địa phương. các cơ quan nhà nước ở trung ương ví dụ như là gì? Ví dụ như là gì nhỉ? Ờ ở trung ương có nghĩa là các cái cơ quan
27:05 thuộc dạng là đầu não đấy thì chúng ta có thể nói đến như là Quốc hội, à chính phủ các cái bộ chẳng hạn thì đó là các cơ quan nhà nước ở trung ương. Còn ở địa phương có nghĩa là các cơ quan đấy được thành lập ở địa phương ví dụ như là à ủy ban nhân dân hoặc là các cái hội đồng nhân dân hoặc là các cái sở, các cái phòng chẳng hạn nó là ở địa phương. Ví dụ như tại thành phố Hồ Chí Minh chúng ta có Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh chẳng hạn. Đó một cái căn cứ nữa là căn cứ theo thẩm quyền thì chúng ta có thể chia ra là các cơ quan có thẩm quyền chung và các cơ quan có thẩm quyền riêng. Cơ quan có thẩm quyền chung có nghĩa là các cơ quan này thực hiện cái nhiệm vụ quyền hạn mang tính chất chung nhất thì chúng ta có chính phủ và ủy ban nhân dân các cấp. Thì các em thấy rằng là chính phủ nó sẽ quản lý tất cả các
27:50 cái mặt các cái lĩnh vực của đời sống xã hội nhưng mà nó là ở cấp vĩ mô. Còn Ủy ban nhân dân các cấp thì nó thực hiện cái sự quản lý ở tại cái địa phương là ví dụ như cấp tỉnh, cấp thành hoặc là cấp huyện, cấp xã chẳng hạn thì Ủy ban nhân dân cũng là quản lý có thẩm quyền chung các cái mặt hoạt động tại cái địa phương đó. Còn các cái cơ quan mà có thẩm quyền riêng có nghĩa là nó quản lý trên từng cái lĩnh vực hoặc là các cái một hoặc một số lĩnh vực nhất định. Ví dụ chúng ta có Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thì Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý đa lĩnh vực đó là vừa văn hóa, vừa thể thao, vừa Du lịch. Nhưng mà chúng ta cũng có cái bộ ví dụ như là Bộ Giáo dục Đào tạo chẳng hạn, quản lý trong lĩnh vực giáo dục đào tạo. Ừ hoặc là chúng ta có cái sở ví dụ như sở ờ tài
28:35 nguyên môi trường thì nó quản lý trong lĩnh vực tài nguyên môi trường tại cái địa phương là là cấp tỉnh. Ngoài ra còn có thể có những cái căn cứ khác ờ theo các cái phương thức khác. Ví dụ như theo phương thức về việc thành lập thì chúng ta có thể theo là phân ra là những cơ quan được bầu hoặc là bổ nhiệm hoặc là kết hợp giữa bầu bổ nhiệm hoặc có thể căn cứ theo chủ thể để chúng ta phân chia ra là các cơ quan theo là một tập thể hay là một cá nhân. Thì cái này chúng ta cũng đã nói rồi. Đó. Như vậy thì các em có thể thấy à đối với việc phân loại chúng ta nêu ra các cái tiêu chí và căn cứ vào các tiêu chí đó để chúng ta đưa ra các cái cách các cái loại hình cơ quan nhà nước. Và như vậy thì khi đưa ra các tiêu chí này đến khi chúng ta gặp một cái cơ quan nhất định nào đó, ví dụ khi chúng ta nói chính phủ
29:20 thì chính phủ là một cơ quan có thẩm quyền chung nhưng chính phủ cũng là một cái cơ quan nhà nước ở trung ương. Đó hoặc là ví dụ khi chúng ta nói đến sở chẳng hạn thì sở là một cơ quan có thẩm quyền riêng và cơ quan đó là cơ quan ở địa phương. Đó. Thế thì khi mà chúng ta phân chia như thế về các cái tiêu chí như thế này, chúng ta sẽ rất dễ nhận diện ra cái giới hạn về mặt thẩm quyền của nó như thế nào hoặc là cái phạm vi hoạt động của các cơ quan đó ra sao. Ừ thế thì đấy là cái nội dung trong cái phần thứ tiết thứ hai mà chúng ta học của bài học về bộ máy nhà nước. Tóm lại trong cái phần tiết thứ hai này các em cần phải nắm được cái khái niệm cơ quan nhà nước, đặc điểm của cơ quan nhà nước.
30:06 và những cái căn cứ, những cái tiêu chí để chúng ta phân loại cơ quan nhà nước. [Vỗ tay]
