VIỆT NAM MỞ ĐẶC KHU KINH TẾ GẦN TỶ ĐÔ TẠI CUBA VÀ GIẤC MƠ TRỞ THÀNH “VIỆT NAM 2.0” CỦA NƯỚC BẠN

0:00 Một khu công nghiệp mang tên Việt Nam mọc lên giữa lòng Caribbe, nơi cờ đỏ sao vàng tung bay bên lá cờ Cuba đang kể một câu chuyện vượt xa cả những con số tỷ đô. Đặc khu phát triển Mariel với Variel là khu công nghiệp đầu tiên do doanh nghiệp Việt Nam đầu tư. Giờ đây không chỉ là biểu tượng kinh tế của nước bạn, nó còn là minh chứng cho tình bạn thấm đẫm tình hữu nghị của hai quốc gia có chung lý tưởng, chung một nhịp đập và từng kề vai sát cánh trong thời kỳ chiến tranh. Cuba, quốc đảo bị cấm vận hơn sáu thập kỷ đang muốn học đường lối phát triển kinh tế từ Việt Nam. Một quốc gia từng trải qua nhiều năm chiến tranh tàn khốc vào thời kỳ cấm vận giàn khổ để trở thành một Việt Nam thứ hai tại khu vực Mỹ La Tinh và Variel là một trong những bước đầu tiên của hành trình ấy. Đây là đặc khu công nghiệp rộng 256 ha nằm ở

0:46 đặc khu phát triển Mariel và cách thủ đô La Habana 45 km. được ví như một kỳ tích giữa lòng Caribbe được khởi công năm 2018 bởi tổng công ty Vacera, gã khổng lồ trong ngành hạ tầng công nghiệp Việt Nam. Vimel là khu công nghiệp đầu tiên tại Cuba do một doanh nghiệp nước ngoài sở hữu 100% với quyền khai thác đến năm 2068. Không chỉ là một dự án kinh tế, đây là biểu tượng của sự tin cậy mà Cuba dành cho Việt Nam. Hạ tầng của VMAR thì không thua kém bất kỳ khu công nghiệp hiện đại nào tại Việt Nam. Điện ngầm, nước sạch, hệ thống xử lý chất thải, dịch vụ logistic, ngân hàng và hải quan đều được bố trí bài bản. Chỉ sau vài năm hoạt động, VMA đã thu hút hàng loạt nhà đầu tư Việt Nam, Châu Âu và Mỹ Latinh trong các lĩnh vực dược phẩm, thiết bị y tế, vật liệu xây dựng và thực phẩm tiêu

1:32 dùng. Những nhà máy này không chỉ sản xuất hàng hóa mà còn mang lại việc làm cho hơn 15.000 lao động Cuba giúp quốc đảo giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tiết kiệm hàng triệu đô la Mỹ ngoại tệ. Trong bối cảnh Cuba đối mặt với lệnh cấm vận khắc nghiệt từ Mỹ, việc có những nhà máy hiện đại sản xuất hàng hóa thiết yếu ngay trên quê hương là một cuộc cách mạng thẩm lặm. Tập đoàn Thái Bình, một nhà đầu tư tiên phong đến từ Việt Nam đã góp phần làm nên điều đó. Với hai nhà máy sản xuất tã giấy, băng vệ sinh và khăn ướt tại Mario, Thái Bình không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn xuất khẩu sang thị trường Mỹ La Tịnh. Hơn thế, công viên điện mặt trời 20 MW của tập đoàn này là tia sáng hy vọng giữa cơn khủng hoàng năng lượng của Cà nên người dân từng phải sống cho bóng tối vì mất điện liền biển. Những sản phẩm thiết thực từ hộp bột giặt, cuộn giấy vệ sinh đến điện nằng đã và đang chạm đến đời

2:18 sống hàng ngày của người Cuba khiến cái tên Việt Nam trở nên gần gũi hơn bao giờ hết tại nơi đây. Nhưng vale không chỉ là câu chuyện về kinh tế, đó là minh chứng cho một tình bạn đặc biệt nơi Việt Nam không chỉ đầu tư tiền bạc mà còn chia sẻ kinh nghiệm và lòng tin. Trong chuyến thăm Cuba vào tháng 9 năm 2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh Cuba thành công thì Việt Nam thành công. Lời khẳng định này không phải khẩu hiệu mà là cam kết được chứng minh bằng hành động. Việt Nam với kinh nghiệm phát triển các khu kinh tế như Đinh Vũ, Cát Hải ở Hải Phòng hay Phú Mỹ tại Bà Rịa Vũng Tàu đã trở thành người dẫn đường cho Cuba. Một phái đoàn Cuba do bà Jenet Vaquez Vandet, Phó Giám đốc Daku Mariel dẫn đầu đã đến Hải Phòng vào năm 2024 để học hỏi mô hình phát triển kinh tế. Họ ấn tượng với cách mà Hải Phòng thu hút 447 dự án FDI trị giá

3:05 gần 24 tỷ đô la Mỹ cùng hệ thống cảng biển và logistic hiện đại. Những bài học về cải cách thủ tục chính sách một cửa và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp đã được Cuba ghi nhận để áp dụng tại Mario. Cuba không giấu diếm tham vọng để trở thành một Việt Nam thứ hai, một quốc gia vượt qua khó khăn để vươn lên nhờ cải cách và hội nhập. Từ thập niên 1980, Việt Nam đã đi qua hành trình đổi mới, biến mình từ một quốc gia nghèo đói sau chiến tranh thành một nền kinh tế năng động bậc nhất châu Á. Cuba với mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung đang tìm cách học hỏi Việt Nam để cập nhật mô hình phát triển. Đaku khu Mariel được thành lập vào năm 2013 là bước đi đầu tiên trong chiến lược này. Với diện tích 465 km², Mariel là trung tâm kinh tế chiến lược của Cuba, tập trung vào logistic, công nghệ sinh học, dược phẩm và năng lượng tái tạo. Các doanh nghiệp

3:52 tại đây được hưởng các ưu đãi thuế hấp dẫn như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 10 năm đầu, miễn thuế nhập khẩu thiết bị và không phải đóng thuế sử dụng lao động. Đến nay, Mariel đã thu hút 62 doanh nghiệp từ 21 quốc gia với tổng vốn đầu tư hơn 3 tỷ đô la Mỹ. Tuy nhiên, hành trình của Mariel không hề trải hoa hồng. Lệnh cấm vận của Mỹ áp đặt từ năm 1962 là rào cản lớn. Các doanh nghiệp tại Mariel phải đối mặt với khó khăn trong thanh toán quốc tế, vận chuyển nguyên liệu và tiếp cận thị trường toàn cầu. Thủ tục hành chính tại Cuba dù đã cải thiện vẫn chưa đủ linh hoạt để cạnh tranh với các đặc khu kinh tế khác trong khu vực. Hơn nữa, cơ sở hạ tầng của Cuba ngoài Mariel vẫn còn lạc hậu, gây khó khăn cho việc kết nối chuỗi cung ứng. Việt Nam với kinh nghiệm vượt qua cấm vận trong quá khứ đã giúp Cuba từng bước tháo gỡ nút thắt này. Các doanh nghiệp Việt Nam như Viclacera hay Thái Bình

4:38 không chỉ mang vốn và công nghệ mà còn mang theo tinh thần kiên trì và sáng tạo, những yếu tố đã giúp Việt Nam thành công. Sự hiện diện của Việt Nam tại Mariel còn có ý nghĩa lớn hơn khi đặt trong bối cảnh quan hệ song phường. Từ năm 1960, Việt Nam và Cuba đã xây dựng một mối quan hệ đặc biệt, đồng minh chiến lược. Trong những năm chiến tranh, Cuba là một trong số ít quốc gia viện trợ lương thực, thuốc men và vắc xin cho Việt Nam bất chấp khó khăn của chính mình. Lãnh tụ Fiden Castro từng tuyên bố vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cảm máu của mình. Ngày nay, Việt Nam đáp lại bằng cách trở thành nhà đầu tư lớn nhất châu Á tại Cuba với sáu dự án trị giá hàng trăm triệu đô la Mỹ. Ngoài Vimariel, các dự án như nhà máy sản xuất bột giặt, liên doanh vật liệu xây dựng và hợp tác nuôi trồng thủy sản đã giúp Cuba giải quyết bài toán an ninh lương thực và tự chủ kinh

5:25 tế. Một ví dụ nổi bật là dự án nuôi cá rô phi tại Pina Den Rio nơi công nghệ Việt Nam đã biến vùng đất này thành thù phủ thủy sản. Từ năm 2011 thì các chuyên gia Việt Nam đã áp dụng kỹ thuật đảo ngược giới tính cá kết hợp với lồng nuôi nổi tận dụng dong chảy tự nhiên giúp sản lượng tăng từ 4 tấn/ ha lên 13,3 tấn/ ha vào năm 2023. Dự án này không chỉ cung cấp thực phẩm mà còn tạo việc làm và tăng thu nhập cho người Cuba từ 13 đô la Mỹ mỗi tháng năm 2015 lên 58 đô la Mỹ mỗi tháng vào năm 2023. Thứ trưởng Bộ Công nghiệp thực phẩm Cuba, bà Miladi Nazaro đã kỳ vọng dự án sẽ giúp Cuba giảm 2 tỷ đô la Mỹ chi phí nhập khẩu thực phẩm mỗi năm. Nhưng điều gì khiến Việt Nam đầu tư vào một thị trường đầy rủi ro như Cuba? Câu trả lời nằm ở lý

6:11 tưởng và nghĩa tình. Không giống như nhiều nhà đầu tư phương Tây chỉ kiếm lợi nhuận, các doanh nghiệp Việt Nam đến Cuba với tâm thế của một người anh em. Họ hiểu rằng trong một đất nước bị cấm vận, mỗi nhà máy, mỗi sản phẩm đều là một chiến thắng. Viglacera, Thái Bình hay các công ty nhỏ hơn như Agri VMA chuyên sản xuất thức ăn chăn nuôi. Họ không chỉ xây dựng nhà máy còn xây dựng niềm tin. Họ cho rằng kinh tế không nhất thiết phải lạnh lùng mà có thể ấm mát bởi tình người. Dẫu vậy, con đường phía trước thì vẫn đầy thử thách. Cuba vẫn cần cải cách mạnh mẽ hơn để thu hút đầu tư. Theo bà Imira Bezoro tham tán thương mại Cuba tại Việt Nam, mục tiêu của Cuba đến năm 2030 là giảm phụ thuộc nhập khẩu và tự chủ sản xuất. Tuy nhiên, ngành công nghiệp hỗ trợ của Cuba còn yếu, thiếu nguyên liệu và công nghệ. Các

6:57 doanh nghiệp Việt Nam như Đại Uy đã gặp khó khăn khi nhập khẩu nguyên liệu từ xa làm tăng chi phí sản xuất. Ngoài ra, chính sách tỷ giá không ổn định và hệ thống ngân hàng chưa phát triển cũng là một rào cản lớn. Việt Nam đã đề xuất Cuba ban hành các hướng dẫn chi tiết về vay vốn và thế chấp tài sản, đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhanh chóng hơn. Một điểm sáng là Hiệp định thương mại Việt Nam Cuba có hiệu lực từ năm 2018 đã tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại song phương. Hầu hết hàng hóa được giảm thuế xuống mức thấp nhất, giúp kim ngạch thương mại đạt 250 đến 350 triệu đô la Mỹ trong giai đoạn từ 2015 đến 2020. Việt Nam hiện là đối tác thương mại châu Á lớn thứ hai của Cuba chỉ sau Trung Quốc. Các sản phẩm như gạo, cà phê và máy móc nông nghiệp từ Việt Nam đã giúp Cuba đa dạng hóa nguồn cung trong khi Cuba xuất khẩu vắc

7:43 xin và dược phẩm sinh học sang Việt Nam. Nhìn xa hơn, Mariel không chỉ là câu chuyện của Cuba mà còn là cơ hội để Việt Nam vươn tầm ảnh hưởng với vị trí chiến lược tại ngã từ hàng hải Caribbe, Mariel là cầu nối để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Mỹ Latinh, Caribbe và Nam Mỹ, những khu vực còn nhiều tiềm năng tăng trưởng. Vimel với lợi thế hạ tầng hiện đại và ưu đãi thuế đang trở thành điểm đến lý tưởng cho các ngành công nghiệp thực phẩm, dược phẩm và năng lượng tái tạo. Việc Vlacera mở rộng diện tích Vimariel từ 156 ha lên 256 ha cho thấy niềm tin và tiềm năng dài hạn của dự án. Tuy nhiên, để Cuba thực sự trở thành Việt Nam thứ hai, quốc đảo này cần hơn một đặc khu kinh tế. Việt Nam đã thành công nhờ đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế. Cuba dù đã có những bước đi đầu tiên vẫn cần thời gian để chuyển

8:29 đổi mô hình kinh tế và xây dựng niềm tin với nhà đầu tư quốc tế. Việt Nam với vai trò người bạn đồng hành đang giúp Cuba từng bước hiện thực hóa giấc mờ. Những chuyến thăm cấp cao từ Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc năm 2021 đến Tổng Bí thư Tô Lâm vào năm 2024 đều nhấn mạnh cam kết hỗ trợ Cuba không chỉ bằng vốn mà còn kinh nghiệm và tri thức. Câu chuyện về Mariel và Vimariel là bản tình ca giữa hai dân tộc từng trung lý tưởng khi người dân Cuba sử dụng sản phẩm từ nhà máy Việt Nam. Khi công nhân Cuba làm việc trong khu công nghiệp do người Việt Nam xây dựng. Họ không chỉ thấy hàng hóa mà còn thấy tình bạn. Lá cờ Việt Nam tung bay tại Mariel không chỉ đại diện cho kinh tế mà còn cho niềm tin rằng dù thế giới có đổi thay vẫn có những mối quan hệ vượt qua thời gian và thử thách.

9:15 Liệu Cuba có thể trở thành một Việt Nam thứ hai? Câu trả lời còn ở phía trước. Nhưng với sự đồng hành hết mình của Việt Nam, Mariel đang là ngọn lửa hy vọng thắp sáng giấc mơ của người anh em Cuba. Ah