0:00 Magandang araw sa ating lahat, klase! Ngayon, ang ating pag -uusapan ay ang panitikan sa panahon ng Kastila o ang panahon kung saan ang Pilipinas ay sinakop ng bansang Espanya sa loob ng tatlong daang taon at alamin din natin ano nga ba ang kanilang mga naging impluensya at mga kontribusyon sa pag -unlad ng panitikang Pilipinas. kontribusyon sa pag -unlad ng panitikang Pilipino. Halika, alamin natin ang lahat ng ito. Ngayon ay alamin muna natin kung ano nga ba ang kaligirang pangkasaysayan ng panitikan sa panahon ng mga Espanyol. Sinasabi na nagsimula ang panitikan ng
0:46 mga Kastila sa ating bansa nang dumating ang pinakaunang gobernador -general ng Pilipinas. at ito ay si Governor General Miguel Lopez Del Gaspi taong 1565. Nasakop ang Pilipinas ng mayigit sa tatlong daang taon at natapos lamang nang dumating ang mga Amerikano sa ating bansa sa pamamagitan ng Treaty of Paris. Sa ganitong pagkakasabi at sa kanilang kadahilanan ay pinili ng mga Amerikano ang Pilipinas sapagkat isa ito sa may pinakamagandang estrategiyang lokasyon sa buong Asia. At nakalulungkot mang isipin na ang mga Pilipino ay niloko ng mga Kastila at ng mga
1:36 Amerikano. May tinatawag tayo na kung saan ay naglabanan ang Espanyol at ang mga Amerikano ngunit wala ang mga Pilipino upang tulungan ang mga Amerikano. upang mabawi nila ang kanilang lupain. Ang nangyari ay isa pala itong kunwa -kunwariang labanan sa Intramuros, kung saan ay ipinagbili ng Espanya ang Pilipinas sa Amerika. At dahil alam ng Espanya na wala silang laban sa Amerika, ay ang kanilang ginawa ay sumuko at upang hindi rin matapakan ang kanila. ay sumuko at upang hindi rin matapakan ang kanilang dignidad, ay gumawa sila ng isang imahinasyon o gawang utak lamang na digmaan.
2:27 At sa pagpunta rin ng mga Espanyol sa ating bansa, ay higit nilang binigyan ng pansin ang kanilang adhikaeng tinatawag na 3G. At ang 3G ay ang Gold, Glory, and God. Bagamat ang ilan sa mga historiador na Pilipino na nagsasabing sa tatlong mga adikain na mga Espanyol ang pinakamatunog ay ang cold Bakit? Sapatkat sa panahon na ito 'y umuusbong ang kaisipang merkantilismo na kung saan kung may mas marami kang ginto mas marami kang pilak ay mas mataas ang iyong pwesto, ang iyong status sa lipunan ng bansang, sa mga bansang
3:17 nasa Europa. ay mas mataas Ngunit ginamit lamang ng mga Espanyol ang kanilang God, ang dahilan ng God upang maitaguyod ang Kristyanismo. Bagamat sila ang isa sa mga pinaka -pioneer ng Kristyanismo sa kontinente ng Union. Kristyanismo sa kontinente ng Europa. Naging sentro ng panitikan ang patungkol sa reliyon at patungkol sa pagmamahal sa Diyos. Ginamit nila ang Diyos bilang kanilang sandata upang mapaniwala ang maraming Pilipino at mapasunod sa kanilang adhikain. At
4:02 dahil nga sa kanilang adhikain na 3G, Gold, Glory, and God, At dahil nga sa kanilang adhikain, ipinalaganap nila ang katolusismo sa buong archipelago. Pinaunlad nila ang kanilang negosyo, ang kanilang kabuhayan sa kanilang bansa, ngunit pinabayaan ang bansang Pilipinas. Nakilala at naging tanyag sila sa buong mundo dahil napalawak ang Imperyong Espanyol. Gayunpaman, naglaon ang pagkakaroon ng pangalang Pilipinas nang dumating si Roy Lopez de Villalobos. At siya nagbigay ng pangalang Pilipinas bilang pagbibigay galang at pagbibigay puri kay Haring Pilip II ng
4:52 Espanya. At nang lumaon, ito ay naging Pilipinas. Napakarami rin mga pagbabago ang isinagawa ng mga Kastilas sa ating bansa. Marahil ang iba ay nagdulot ng kapaguran, ng kasakiman, ng pangaapi sa mga Pilipino tulad ng polo -e -servisyo, ng enkomyenda kung saan ay nawalan ng dignidad at integridad ang mga Pilipino. walan ng dignidad at integridad ang mga Pilipino. Nawalan sila ng kanilang puli sapagkat ito 'y tunay na binalasubas ng mga Espanyol. Gayunpaman, isa sa mga magandang naidulot ng mga Kastila sa ating bansa ng maipahayag ni Gobernador General
5:42 Narciso Claveria ang isang dekri na tumutukoy sa pagkakaroon ng apelido ng mga Pilipino. at tulad nga rito, isa sa mga limbao ng pamilyang nakaranas ng magandang ideya ni Gobernador Narciso Claveria At tulad nga rito, isa sa mga halimbawa ng ay ang pamilyang Rizal, kung saan si Don Francisco ay nakuha ang apelidong Merkado, samantalang naman kay Dona Chudora ay nakuha ang apelidong Real Londa. Kayunpaman, nakalulungkot ding isipin sapagkat ipinahayag naman ni Gobernador General Jose Basco Gobernador General Jose Vasco ang pagkakaroon ng bagong halaman sa Pilipinas at ito ay ang tabako ang pagkakaroon ng... na kung saan ay nawala ang ibang mga halaman na talagang itinataguyod ng ating mga kapwa
6:30 magsasaka at pinaunan nilang pauna rin ang paggamit ng tabako. Narito rin ang mga pagbabago patungkol sa pagkakaroon ng mga piyesta, pagkakaroon ng kasama. Sa pagkakaroon ng mga piyesta, pagkakaroon ng kasiyahan upang bigyan ng papuri ang Santo Papa at ang Diyos, kasama na ang Hari ng Espanya at ang mga Gobernador -Heneral na namuno sa ating bansa. Ginamit nila ito upang higit pang mahikayat ang mga Pilipino sa kanilang mga adikain at paniniwala. Sa kanila rin umusbong ang kultura ng pagkakaroon ng libangan tulad ng... sabong, karera ng kabayo at mga dula
7:17 -dula ang pambayan. Na kung saan ay hanggang sa kasalukuyan ay atin pa rin ipinamamalas at nakatabaon sa ating mga tradisyon at ito 'y makikita sa ating mga kilos at gawi bilang mga nasakop ng mga Espanyol. Ang kultura ng mga kultura ng mga kultura ng sabong. Isa rin sa mga impluensya ng mga Kastila sa panitikang Filipino ay ang pagpapalit ng ating sariling alpabeto na kung saan sa kasalukuyan ay tinatawag nating baybayin. Kanilang ipinalit ang alpabetong Romano. Kayon pa man, ay nagkaroon din ng
8:02 mga pagpapalimbag ng mga aklat sa Pilipinas at ang pinakaunang nailimbag na libro sa ating bansa ay ang Doktrina Kristiyana na kung saan dito nakalagay at matatagpuan ang mga gawain panrelisyon. Marami rin mga salitang Kastila ang nahihalo sa ating wikang Pilipino tulad ng Lapis at sa Kastila ay Lapis. Marso, Marzo. Lailapis, Marso, Marzo, Julio, Julio, Revolusyon, Revolusyon, Eksplorasyon Eksplorasyon Otomatiko Otomatiko Prinsipyo Prinsipyo Ekonomiya Ekonomiya Kalendaryo
8:50 Kalendaryo. Nakita natin napakaraming hiram na mga salita na galing sa mga Kastila. Narito rin ang panitikan ng Europa na naisama sa panitikang Pilipino tulad ng korido, ng awit, moro -moro, isang pagtatanghal laban sa muslim at sa mga kristyano, ang sarswela, santa cruzan at tibag. Narito rin ang panitikan ng Europa na naisal. Nailathala rin ang mga iba't ibang aklat na pangreliyon at mga pambarilala sa wikang Pilipino. pambarilala sa wikang Filipino, tulad sa Tagalog, Ilocano at Bisaya. Sa pamumagitan ng pagkakaroon ng translasyon o sa
9:35 pamumagitan ng pagsulat ng isang librong pangreliyon na nasa wikang Tagalog o nasa wikang Ilocano at Bisaya, ay higit na mas mauunawaan na mga tao ang mga nakalagay at nakapaloob dito. Kaya't naisipan din ang mga Espanyol. na hindi lamang dapat sa wikang Espanyol nakasulat ang mga ito sapagat hindi ito maiintindihan ng mga Pilipino. At sa katunayan, ay ayaw rin tayong turuan ng mga Espanyol tungkol sa kanilang wika. Ganyan karamot ang mga Espanyol pagdating sa Pilipino. Sa karagdagan, Nagkaroon din ng napakaraming pangreliyong himig na mga lathalain
10:25 upang higit pang maingganyo ang mga Pilipino sa mga naisin ng mga Espanyol. nagkaroon din ng napakaraming pangreliyong Sa katunayan, ginamit lang talaga tayo ng mga Espanyol para sa kanilang pansariling interes at para sa kanilang pansariling kagustuhan. Ngayon ay alamin na natin ano nga ba ang mga akdang pangrelisyon na siyang pilit na ipinapakita o pilit na ipinapabasa at pilit na ipinapasok sa ating kultura ng mga Espanyol. Una sa mga ito ay ang unang aklat na nailimbag sa ating bansa o sa Pilipinas na siyang nagsisilbing libro ng dasalan.
11:16 o libro ng mga panalangin. Tinataglay nito ang iba't ibang panalangin at mga panuntunan o mga alintuntunin bilang isang kristyano. At ito ay ang doktrina kristyana. Matatagpuan sa doktrina kristyana ang tinatawag nating credo. At ang credo ay patungkol sa sumasampalataya. ako sa Diyos amang makapangyarihan sa lahat na may gawa ng langit at lupa. Sumasampalatay ako sa Sumasampalatay naman ako kay Heso Kristo, iisang anak ng Diyos, Panginoong nating lahat, nagkatawang tao siya lalang ng Diyos Espiritu Santo, ipinanganak ni Santa Maria Virgen,
12:01 pinagpasakit ni Poncho Pilato, ipinaku sa krus na matay at ibinaon, nanawag sa mga impyerno, nang may katlong araw na buhay na mag -uli, umakyat sa langit, nalukluk sa kanan ng Diyos amang makapanyayari sa lahat. na naug sa mga impyerno ng may katlong Doon nagmumulat paririto tuwukom sa nga nabubuhay at nangamatay na tao. Sumasampalatay naman ako sa Diyos Espiritu Santo na may santang Iglesia Katolika, may kasamahan ng mga santo. At dito nga ang sumasampalatay na kung saan... ay binibigkas ito tuwing tayo ay magdarasal ng Holy Rosary. Isa rin sa mga nakalagay sa doktrina
12:46 kristyana ay ang mga imortal na kasalanan ng tao. Narito ang pitong mortal na kasalanan ng tao. Una ay ang tinatawag natin kapalaluan o pride, karamutan, greed, kalibugan, lust, kagalitan, rocks. Kalibugan, lust. Kagalitan, rot. Kayamuan sa pagkain at pag -inom, gluttony, kapangilian o pagkakaroon ng inggit, envy, at kasama rin ang katamaran, o slump. Isa pa sa mga aklat na siyang ipinabasa rin sa ating mga Pilipino sa panahon ng mga Espanyol ay ang Nuestra Senyora del Rosario. ay ang At ito ay ang pangalawang
13:33 aklat na nailimbag sa Pilipinas at sinulat ni Padre Blancas de San Jose sa Universidad ng Santo Tomas. At kung naisin malaman, ang pinakamatandaring universidad sa buong Pilipinas ay ang Universidad ng Santo Tomas na mas matanda ng 25 na taon kaysa sa Harvard University. Ito naman ay naglalaman ng mga talambuhay o mga buhay ng mga santo. Mga tanong na naisbigyan ng kaliwanagan. Mga tanong na naisbigyan ng maayos na solusyon upang masagot ang lahat ng mga katanungan ito tungkol sa katolisismo. Sa pamamagitan ng mga aklat na ito ay
14:23 naingganyo ang mga Pilipino ay nagkaroon sila ng takot sapagkat kapag hindi sila sumunod sa kagustuhan ng mga Espanyol ay maaaring sabihin sa kanila ng mga padre ay maaaring pumunta ang kanilang mga kalwa sa impyerno. Mga pamamaraan ng mga Espanyol upang higit na makuha ang tiwala ng mga Pilipino at upang higit na mapasunod sa kanilang mga pansariling interes. ...papasunod sa kanilang mga pansariling interes. At ang pinakanunang nobela naman na nailimbag sa ating bansa ay ang tinatawag na Barlaan at Diyosapat, na siyang isinaling sa Ilocano ni Padre Agustin Mejia. Ang nobelang
15:08 ito ay patungkol sa pagbibigay ng aral o mga leksyon patungkol sa gawaing banal sa pamamagitan ng mga tauhang sinabarlaan. sa pamumagitan ng mga tauhang sina Barlaan at Diyos Sapa. Isa ito 'y patungkol sa isang hari na siya 'y binibigyan ng mga aral at ang mga tamang gawi upang pamunuan ang kanyang kaharihan. Tandaan, Barlaan at Diyos Sapa. Narito rin ang Urbana at Felisa na siya namang isinulat ni Padre Modesto de Castro Madre Modesto de Castro at tinagurian bilang ama ng klasikong tuluyan sa Tagalog. Ang nilalaman ng Urbana at Felisa ay pagsusulatan ng dalawang magkapatid
15:54 na si Urbana at si Felisa. Si Urbana ang siyang nagsasabi ng mga tamang pag -uugali at mga tamang asa na dapat igawi ni Felisa. Narito ang ilan sa mga abiso ni Urbana sa kanyang kapatid na si Felisa. Narito ang ilan sa mga abiso ni Urbana sa kanyang kapatid. Pag sinabi natin, Urbana ito ay ang may maayos, disente at tamang pag -ugali, urbanize. At kapag naman sinabi natin, Felisa, ito yung felicidad, masayahin. Ilan sa kanyang mga halimbawa na mga abiso at pagpapaalala sa kapatid na si Felisa ay una pagdating sa bahay at kapag nasa lamesa. una,
16:39 bumati ng magandang gabi o magandang araw sa may bahay, saka isusunod ang mga kaharap. Pangalawa, huwag magpapatuloy sa kabahayan hanggang di inaanyayahan. Pangatlo, bago lumuklok ay hintayin muna na pagsabihan at huwag pipili ng mahal na luklukan. Pangapat, iwasan ang mamintas. Itago na lamang ito sa iyong saan. Ang mamintas, itago na lamang ito sa iyong sarili. Sa loob naman, lang lamesa, huwag makikilahok sa matatanda. Sa pagkain, ay iwasan ang pag -ubo, pag -singa o pag -bahin. Huwag di magpapauna sa matanda sa pagsubo. Iwasang kumain, namumuo ang bibig. Dalas -dalas at malalaki ang
17:28 subo. Masama rin ang mahalatang maibigan sa alak. at tulo huwag magpahuli sa lahat sa pagkain at huwag namang magpapauna ng pagtindig. At nariyan din ang pinakakilalang ginagawa ng mga Pilipino tuwing sasapit na ang mahal na araw at ito ang pasyon. Ito ay nauukol sa buhay at paghihirap ni Kristo na binabasa tuwing mahal na araw. Mahirap ni Kristo na binabasa tuwing mahal na araw. Halimbawa ng mga nakapaloob sa pasyon ay ang sumusnod. Ang taong hanggang mayaman, marami ang kaibigan. Kung mahirap na ang buhay, di batit titigan.
18:18 Gayon nga ni itong mundo, magdaraya at walang toto, parang lihis na totoo. is natotoo. Pangimbolo, inanalo. sa kalulawa ng tao. So, ang pasyon ay hindi ibinibigas bagamat ito ay inaawit ng mga dumadalo sa isang pasyon tuwing panahon ng mahal na araw. Alamin naman natin ang mga iba't ibang dulang panrelisyon na siyang ating natutunan at naging bahagi ng ating kultura para magkaroon ng nalalaman sa kasaysayan ng katolisismo o kristyano naging bahagi ng ating at upang maingganyo rin ang bawat Pilipino sa
19:03 mga pangkasiyahang may matututunan ang bawat isha. Ang pinakakilala sa mga dulaang panrelisyon ay ang panunuluyan at ang panunuluyan ay isang dulang itinatanghal sa lansangan na tungkol sa paghahanap sa matutuluyan ni na Maria at Jose. Dito ay naglibot -libot sila sa iba't ibang mga tahanan upang sila ipapasukin at payagang si Maria ay makapagbigay ng kanyang pagsilang sa kanyang anak na si Heso Kristo. So, bagamat sa maraming tao o sa maraming tahanan na kanilang pinusunod, Sa maraming tao o sa maraming tahanan na kanilang pinuntahan, ay wala
19:50 mang lang nagbukas ng pinto para sa kanila. Kung kaya't ang nangyari ay natuloy ang panganganak ni Maria sa isang Sabsabat. Ito ay ang tinatawag na panunuloyan. Dahil sa katangian ni Maria bilang isang malinis na birhen, ay nagkaroon ng isang sabi. Maria bilang isang malinis na birhen ay nagkaroon ng isang pagdiriwang na tinatawag na Flores de Mayo. At ang Flores de Mayo ay ang siyang pag -aalay ng bulaklak kay Inang Maria tuwing sasapit naman ang buwan ng Mayo na kung saan ay namumulaklak ang mga bulaklak. Ito ay ang pagkilala at pagbibigay papuri kay Maria kasabay ng mga pag -awit
20:39 ng dalit. pagbibigay, pagkilala sa kanyang kadakilaan bilang Ina ni Yesu Cristo na nagsakripisyo ng kanyang buhay at ang inalay ang kanyang buhay para sa katubusan ng mga kasalanan ng bawat tao at mapaglingkuran ang poong may kapal. Kung sa unang bahagi ng buwan ng Mayo ay nakakaroon ng Flores de Mayo, pagkatapos naman ang buwan na ito ay idinadaos ang tinatawag nating Santa Cruzan. At ito ay isang prosesyon na isinasagawa sa huling bahagi ng pagdiriwang ng Flores de Mayo
21:25 at isinasalarawan ang paghahanap ng banal na Cruz ni Reina Elena Inani Constantino. Kaya kung makikita natin sa lahat ng Sagala o Santa Cruzan ay una muna ang imahe o ang isang ribulto ni Maria na kung saan ay may mga bulaklak at susundan ng mga anghel at ilang mga lumahok sa Santa Cruzan. Kaya kung makikita natin sa lahat ng sagala o sana, Ang pinakadulo ay si Reyna Elena na may hawak na cross sapagat siya ang namuno sa paghahanap sa cross, sa banal na cross na pinagpakuan ni Jesus. sa krus, sa banal na krus na pinagpakuan ni Jesucristo. Ang paghahanap naman ng banal na krus ni Jesucristo ay ang tinatawag nating
22:11 tibag. Ito ay pagtatanghal sa buwan ng Mayo o ay tinatanghal tuwing buwan ng Mayo bilang pagpapapuri kay Santa Elena dahil sa kanyang sakripisyo sa paghahanap ng krus na pinagpakuan ni Jesucristo. Santa Cruzan ay matatagpuan si Reina Elena na may hawak na cross. Isa pa sa mga dulang pangreliyon ay ang tinatawag nating Sinakulo. At ito ay isang dulang nagsasalaysay ng buhay at kamatayan ng puong Jesucristo. E binibigyan dito ng liwanag ang pagpapanganak mapanganak kay Yesu Cristo hanggang siya ay ipako sa krus. kay Jesucristo hanggang siya ay ipako.
23:00 Matapos ang kamatay ni Yesu Cristo ay muli siyang mabubuhay pagkatapos ng tatlong araw. At ang dulang pangreliyo na isinasagawa rito ay ang tinatawag nating salubong, na kung saan ay pagtatanghal ng pagkatagpo ni Yesu Cristo at ng kanyang inang si Maria. ng si Maria. Matapos ang kamatay ni Yesu Cristo at ng kanyang inang siya ay pagtatanghal ng pagkatapos ng tatlong araw. Meron namang isang dulang itinatanghal na may kaugnayan pa rin sa reliyon na kung saan ay binibigyan ng diin ang paglalabanan sa paggitan ng mga muslim at kristyano. At ito ay tinatawag na moro -moro o kumerya. Sapagkat ang mga bahagi dito ay nangbibigay ng kasiyahan
23:47 sa mga manunood. At kapag ikaw ay nakapanood ng isang moromoro o komedia, kadalasang nananalo ang mga kristyano kaysa sa mga muslim upang ipakita ng mga Espanyol na higit na superior o nakaaangat at nakataas ang reliyong kristyano. manunood. At kapag ikaw Kung natatandaan din ninyo ang El Gama Pinumbra, ito ay isang halimbawa ng karenyo. Ito ay isang halimbawa ng karelyo at ang karelyo ay pagtatanghal ng paggalaw ng mga anino na mga pirapirasong papel sa likod ng puting kumot. Bagamat ang elgama pinumbra ay hindi na siya pinagagalaw sa pagkatao na lamang talaga. Ang gumagawa dito, ito ay may pagkakatulad sa karelyo na
24:38 kung saan ay gumagamit ng shadow performance. Ang gumagawa dito, ito ay may pagkatao na lamang talaga. Nariyan din ang sarswala. At ang sarswala ay isang melodramang pagtatanghal na may kasamang awit at may tatlong yugto na siyang nagpapakita ng mga ilang masidhing gamdamin tulad ng pag -ibig, pagkasuklam at paghihiganti. Ang ama ng sarswala ang Pilipino ay walang iba kundi si Severino. Hama ng sarsuelang Pilipino ay walang iba kundi si Severino Reyes o tinatawag din bilang Lola Basyang sa kanyang mga kwento. Karaniwan at bahagi ng buhay ng tao na kung saan ay may nawawala at may
25:28 namamatay. At upang tanggalin ang lumbay ng isang pamilya ay nakakaroon ng isang dungaw. At ang dungaw ay binibigas ng paawit ng isang nauna. At ang dungaw ay binibigas ng paawit ng isang naulila sa piling ng bangkay ng yumaong asawa, magulang o maaring kaibigan. Nakakaroon din ang pagtatanghal na tinatawag na karagatan at ang karagatan ay mula sa alamat ng prinsesa na naghulog ng singsing sa karagatan at nangangakong pakakasalan ang sino mang makakuha nito. So, ibig sabihin ang karagatan ay patungkol sa pag -iibigan, paghahanap ng isang tao na kayang isakripisyo upang mahanap ang sinsing na siyang
26:18 makapagbibigay o makakapilit sa babae na magsabi ng Oo, upang sila ay magkatuluyan at maging mag -asawa. asawa. Kung may karagatan, meron din tayong tinatawag na duplo. At ang duplo ay isinasagawa bilang isang larong paligsahan ng tula na binibikas sa araw o bilang paglalamay sa patay. Wala pa tayong isinasagawang paggamit ang baraha, karakrus o anumang uri ng kasiyahan na may kaugnayan sa baraha. Pagkos tayo ay nakakaroon ng pagtatanghal. At ang duplo ay
27:03 pagalingan sa pagbikas ng tula ng mga duplera at duplero upang makipagdebate ng may sukat at tugma. Tingnan nga natin kung ano ang pagkakatulad ng duplo at ng karagatan. Pag sinabi natin karagatan, ito ay mas nauna kaysa sa duplo. Ang duplo ang siyang pumalit sa karagatan. ay may matanda, may baba, may babae at lalaki. Samantalang sa duplo ay madalas dalawang lalaki ang naglalabanan. Sa karagatan, may isang paraan ng paglalaro. Ngunit sa duplo ay napakaraming iba't ibang estilo ang isinasagawa upang ito ay
27:51 malaro. ang ito ay malaro. Bagamat may pakakaiba, parehas naman ang karagatan at duplo na gumagamit ng kasabihan, parabola at makulay na lingwahe at kumuha o kumukuha ng taludtod galing sa panitikan. At dahil dito, ang karagatan at ang duplo ay nakatulong sa pagunlad ng wika at panitikang Filipino na kung saan ay nagkaroon ng pagtatanghal Ano 'y nagkaroon ng pagtatanghal at naibsan ang pagdadalamhati ng mga taong nagkaroon ng problema o nagkaroon ng paglalamay sa kanilang kaanak, kaibigan o anak. At upang namang
28:36 ipakita ang kagandahan ng isang kultura, ay nagkaroon din ng isang dulaang tinatawag na saynete. At ang Sainete ay para sa isang dula ang panlibangan, magkaroon ng kasiyahan at naglalahad ng kaugalian ng isang lahi, ng isang kultura o ng isang katutubo upang mapaunglad pa ang kultura, ang kanilang lahi at upang mas higit na makilala ang kanilang identidad o ang kanilang pinagmulad. At ang saynete ay para sa isang dulaang panlibangan. Tuwing sasapit naman ang Todos Los Santos o ang buwan ng Nobyembre ay may ginagawang panganga luwa. At ito ay
29:24 kilala rin bilang Todos Los Santos, bilang paggunita sa mga yumaong mga mahal sa buhay na kung saan ay pumupunta kadalasan ng mga Pilipino sa sementeryo upang bisitahin ang kanilang mahal sa buhay o ang iba naman ay nagpapadarsal. para sa mga yumao na kanilang kamag -anak, kaibigan, o ang iba naman ay nagtitirik ng kandila bilang pagpapaalalo o pag -aalala sa kanilang mga kapwa. Para sa mga At ngayon tayo na sa pinakahuling bahagi na ng ating talakayan at ito ay ang mga tula sa panahon ng Kastila na siyang nagpaunlad at nagpaya. sa panahon ng Kastila na siyang nagpaunlad at nagpayabong din ng ating sariling panitikan. Narito ang ilan
30:13 sa mga tula na lilikha sa panahon ng Kastila. Narito rin ang ilan sa mga mahalagang mga akda sa panitikang Pilipino. Isa sa may pinakamagandang tula na isulat sa panahon ng Kastila ay ang may pamagat na may bagyum at may riling. Pamagat na may bagyumat, may rilim. ang olat, titiugisin. Ako 'y magpipilit din akwing paglalakbahin. Tuloyin kong hanapin Diyos na Ama namin. Kung dati mang nabulag, ako 'y pasasalamat na ito ang liwanag. Diyos ang nagpahayag sa Padre 'y nagsisulat nitong mabuting
31:01 sulat. Kung lumpumat, kung pilay, na ito ang aakay, magtuturong ng daan, tungkod ay inilaan, sukat, pagkati, bayan. Anong naisabihin nito ay manatili tayong maging matatag sa lahat ng bagyo at unos na dumarating sa ating buhay. Tandaan natin at lagi natin yakapin ang ating Panginoon lalagi siyang tutulong sa anumang hirap na ating dinaranas. na lagi siyang tutulong. Tayo 'y naglalakbay sa ating buhay at sa ating paglalakbay ay tayo 'y naghahanap ng liwanag. Bagamat ang liwanag na ito ay masyadong hindi nating makita, masyadong mailap at
31:49 hindi nating matagpuan kaagad -agad, tanging makikita ang liwanag na ito kung tayo ay kakakas. Nakikita ang niwanag na ito kung tayo ay kakapit sa Diyos, kung tayo ay magpapasalamat at siya 'y kikilalanin bilang Diyos na siyang nyayakap at tutulong sa atin sa anumang suliranin. Isa pa sa mga tula na naisulat ay ang Salamat ng Walang Hoyang ni Pedro Suarez Osorio. Salamat ng Walang Hoyang si Diyos. Salamat ng walang hoyang, si Iyodios Kon Maalang, itong iyong ayong mahal sa aming katagalogan. Ikaw para luman naming ang sukat nga naming
32:34 sundin hanggang di kami dumating sa lalawigang mahindig. Dito naman sa tulang ito ay lubos siyang nagpapasalamat ng walang hanggan. Sa lahat ng biyayang kanang natatanggap sa kanang buhay. ng biyayang kanyang natatanggap sa kanyang buhay na kanyang ipinagkakaloob at higit lalo sa kabutihan na ipinamamalas ng Diyos. Kung kaya't ang kanyang puso ay busilak na nagpapasalamat ng walang hanggan hanggang siya ay muling makarating sa langit kasama ang Diyos. Tulad ng sinabi ko kanina, lahat ng mga tula, lahat ng mga akda ay may pagpapahalaga sa reliyon. Ang akda ay may pagpapahalaga sa reliyon at ang sentro ay patungkol sa Diyos dahil ito ay
33:22 isa sa mga adikain ng mga Espanyol. Tandaan ang 3G, Gold, Glory, and God. Sa panahon din ng Espanyol, higit na kinilala ang kahusayan at kagalingan ni Florante at Laura. At ang halimbawa nito ay... At ang halimbawa nito ay isang awit. Kung kaya ang Plurante at Laura ay dapat na hindi binibigas, ito ay dapat na inaawit. O pagsintang labis ng kapangyarihan, sampung mag -aamay iyong nasasaklaw. Pag ikaw ang nasok sa puso ni naman, hahamaking lahat masunod ka lamang. Hindi ko po kinanta sapagkat tasapagkat hindi maganda ang aking
34:09 boses. hindi magandang aking boses. Gayunpaman, pinapakita rito na kapag ikaw ay nagmamahal, ikaw ay bulag, sapagkat tunay mong susundin ang iyong minamahal sa kanyang kagustuhan at walang makakahadlang sa iyo o sa inyong pagmamahalan. Florante at Laura na sinulat ni Francisco Baltasan, na siyang binansagan bilang ama ng balagtasan. Ito pa ang isa sa mga napakagandang nilalaman ng Plurante at Laura. Pag -pag -pag -pag -pag -pag -pag -pag. Basahin natin ng pasilabor. Katiwala akot ang iyong kariktan, kapilas ng langit anaki matibay. Tapat ang puso mot di na
35:00 gunam -gunam na ang pagliloy nasa kagandahan. Kung mapapansin natin ito ay may sukat na 12 sa bawat talutod na nakasulat sa Plurante at Laura. At kung may awit ay meron ding korido na hango naman sa Ibong Adarna. Inang naming nasa langit, liwanagin yaring isip ng salayo 'y di malihis. Ako 'y isang hamak lamang, taong lupa ang katawan, mahina ang isipan, maulap
35:46 ang pananaw. Malimit na makagawa ng hakbang napasaliwa. Ang tumpak kong inanasa, kung mayari ay pahit. Kung ninanasa, kung mayari ay pahidwa. Sa korido naman ito ay may sukat na wawaluhin. Kung ang kanina ay ang awit ay may sukat na dose, ang korido naman ay may sukat na walo, bawat talutod. Isa pang halimbawa, ito 'y hango muli, isang korido, na hango sa ibong adarna. Kaya inang matangkakal, ako 'y iyong patnubayan, nang mawasto sa pagbanghay nitong kakathangin buhay.
36:36 Wawaluhin ang sukat ng korido. Kaya inang matangkakal? At dito na nagtatapos ang ating talakayan patungkol sa panitikan sa panahon ng Espanyol o ng Kastila. Nawa kayo ay may natutunan at huwag kalimutan. Sila, nawa kayo ay may natutunan at huwag kalimutang mag -like, mag -share, mag -subscribe at mag -ring ng bell para sa marami pang talakayan na dapat nating pag -usapan. Paalam, klase!
