Full transcript of “Mga Dahilan ng Pananakop ng mga Europeo (AP 8, Term 1, Week 10) | NoypiTV”. Click a timestamp to open the video at that moment. Need another video? Use the YouTube transcript generator.
0:00 Isipin mong nabubuhay ka sa Europe mahigit 5 taon na ang nakalipas. Naririnig mo ang tungkol sa mga mahalagang pampalasa, mamahaling [musika] produkto at malalayong lupain sa Asia. Pero mahaba at komplikado ang paglalakbay papunta roon. Kung may pagkakataon kang humanap ng bagong daan sa pamamadipan ng dagat, susubukan mo kaya? 'Yan ang tatalakayin natin ngayong araw. Mga dahilan ng pagkalugad [musika] at pananakop ng mga europeo. Sa araling ito, inaasahang, "Una, magagawa mong maisa-isa at maipayiliwanag ang mga dahilan ng paggagalugad at pananakop ng mga Europeo. Ikalawa, maiuay ang kalakalan, relihiyon kayamanan kapangyarihan
0:47 kaalaman [musika] at teknolohiya sa pagsisimula ng age of exploration at ikatilo, masusuri ang mga motibo ng paggagalugan at pananakop gamit [musika] ang God, gold, and glory. Bago tayo magsimula sa ating aralin, linawin muna natin ang ilang salitang madalas nating gagamitin. Ang eksplorasyon ay pagsisiyasat sa mga lugar na hindi pa kilala o alam ng nagsisiyasat. Malapit dito ang pagagalugad na tumutukoy sa pagtuklas o paglilibot sa isang lugar. Pero kapag sinabi nating mananakop, [musika] ibang ideya na iyon. Ang mananakop ay tao, pangkat o bansa na nanlulupig o sumasakop sa iba. Ang misyonero naman ay kasapi ng
1:33 pangkatrelyyoso na ipinadadala sa isang lugar upang magpalaganap ng pananampalataya o maglingkod sa mga tao. At ang kolonyalismo ay may kinalaman sa tuwirang pagkontrol ng isang bansa sa ibang lupain upang pakinabangan ang yaman, kalakalan o iba pang interes nito. Take a moment to think. Pareho ba ang paggagalugad at pananakop? Hindi. Maaaring magsimula ang isang paglalakbay bilang paggalugad [musika] o paghahanap ng ruta. Ngunit maaari itong humantong sa pagtatatag ng kontrol [musika] at pananakop. Mahalagang makita ang pagkakaibang ito dahil hindi lahat ng paglalakbay ay automatikong pananakop. Pero marami sa
2:20 mga paglalayag na pag-aaralan natin ang kalaunang naugnay sa kolonyalismo. Bago natin tignan kung bakit naglayag ang mga Europeo, tignan muna natin ang Europe noong panahong iyon. Maraming pagbabago ang sabay-sabay na nagaganap. Noong 1453, [musika] bumagsak ang Constantinople sa Ottoman Empire. Mahalagang lungsod ito sa mga matagal ng ugnayang pangkalakalan sa pagitan ng Europe at Asia. Dahil nagbago ang kontrol at kalagayan ng ilang ruta, lalo pang naging mahalaga para sa mga Europeo ang paghahanap ng ibang paraan upang makarating sa mga produktong mula sa silangan. Kasabay nito, nagaganap din ang renaissance. Lumalawak ang interest sa heographya,
3:07 matematika, paggawa ng mapa at pag-aaral tungkol sa daigdig. At kung titignan natin ang lokasyon ng Spain, Portugal, France, England at Netherlands, mapapansin nating may access sila [musika] sa Atlantic Ocean. Ang kanilang mga baybayin at daungan ay maaaring maging lunsaran ng paglalayag patungo sa [musika] malawak na karagatan. Pero narito ang isang misconception na kailangan nating iwasan. [musika] Hindi isang pangyayari lamang ang nagsimula sa Age of Exploration. >> [musika] >> Hindi tamang sabihing bumagsak lamang ang Constantinople kaya biglang naglayag ang buong Europe. Mas tamang [musika] isipin na maraming pagbabagong nagsabay at nagpalakas sa interes sa paggalugad.
3:54 Ngayon, ano nga ba ang age of exploration? Ito ang panahong lumawak ang malalayong paglalayag ng mga Europeo lalo na [musika] mula ika hanggang ika siglo. Sa panahong ito, mas maraming ekspedisyon ng naglayag sa Atlantic at sa iba pang malalayong karagatan. Naghahanap sila ng mga bagong rutang pangkalakalan, nagpapalawak ng kanilang kaalaman sa mapa at nabigasyon [musika] at nakikipag-ugnayan sa mga lugar na dati ay hindi nila direktang nararating sa pamamagitan ng ganitong paglalayag. Ngunit may isa pang bahagi ng kwento. Ang pakikipag-ugnayang ito ay hindi palaging mapayapa. Sa maraming pagkakataon, ang paggalugad
4:41 ay sinundan ng kompetisyon, panghihimasok at pananakop. Kaya kapag narinig mo ang salitang exploration, huwag itong isiping bilang simpleng adventure lamang. May malalaking pang-ekonomiya, pampulitika at pangrelihiyong interest sa likod nito. Kung gusto nating maintindihan ang age of exploration, kailangan nating maintindihan ang halaga ng kalakalan sa Asia. Mataas ang demand sa [musika] Europe para sa mga produktong mula sa silangan. Kabilang dito ang mga pampalasa o spices, [musika] pati seda, porcelana at iba pang mahahalagang kalakal. Ang spices ay hindi lamang simpleng dagdag lasa sa pagkain. Mataas ang kanilang halaga sa kalakalan kaya maaari
5:28 silang magbigay ng malaking kita sa mga mangangalakal. Ang problema, bago makarating ang maraming produktong ito sa Europe, dumaraan sila sa mahahabang network ng kalakalan at sa iba't ibang tagapamagitan. Habang humahaba at nagiging komplikado ang proseso, [musika] tumataas din ang maaaring gastusin. Kaya isipin mo ang pananaw ng isang mangangalakal o hari nung panahong iyon. Kung makahanap ka ng mas direktang ruta patungo sa pinagmumulan ng mahahalagang produkto, [musika] ano ang posibleng mangyari? Mas madali ang access, mas kaunti ang pagdepende sa ibang tagapamagitan at mas malaki ang posibilidad ng kita. Kaya nabuo ang napakahalagang tanong, mayroon bang
6:15 ibang daan patungong Asia? At sa paghahanap ng sagot sa tanong na yan, mas naging mahalaga ang dagat. Balikan natin ang taong 1453 pero this time tignan natin ito mula sa perspektibo ng kalakalan. Nung bumagsang ang Constantinopal sa Ottoman Empire, nagbago ang kapangyarihan at kalagayan ng ilang matagal ng lutang nag-uugnay sa Europe at Asia. Para sa ilang europeo, ang pagkuha ng mga produktong asyano sa pamamagitan ng umiiral [musika] na network ay maaaring maging mas komplikado o mas magastos. Dahil dito, mas naging [musika] kaakit-akit ang ideya ng paghahanap ng alternatibong rutang pandagat. Hindi
7:01 ibig sabihin nito na noong 1453 ay biglang isinara ang lahat ng ruta. Tumigil ang lahat ng kalakalan at wala ng produkto mula Asya na nakarating sa Europe. Hindi ganon kasimple. Nagpatuloy ang kalakalan. Ang mahalagang punto ay nagbago ang mga kondisyon at lalo pang lumakas ang interes sa mas direktang access. Ngayon na malinaw na kung bakit mahalaga ang mga produktong mula Asya, tingnan natin kung paano nagiging aksyon ang isang pangangailangan. Una, may pangangailangan. Gusto ng mga Europeo ng mas madaling access sa mahalagang kalakal. Ikalawa, may hamon. Mahaba at komplikado
7:47 ang ilang umiiral na network ng kalakalan. Ikatlo, may pagkakataon. Kung makakahanap sila ng rutang pandagat, maaaring maging mas direkta ang papunta sa mga pinagmumulan ng produkto. At ikaapat, may pagkilos. Ang ilang kaharian at mangangalakal ay nagbigay ng pondo at suporta sa malalayong [musika] ekspedisyon. Notice the pattern. Hindi sapat ang kagustuhan lamang. Kailangan din may resources, organization at taong handang maglakbay. Kaya maaari nating buuin ang ideya ng ganito. Pangangailangan plus hamon plus pagkakataon leads to pagalugad.
8:32 Take a moment to think. Kung walang demand para sa mahahalagang produkto, magiging kasing lakas kaya ang interest sa paghahanap ng bagong ruta? Malamang hindi. Kaya malaking bahagi ng age of exploration ang economic [musika] motivation. Pero hindi pa iyan ang buong kwento. Meron ding mga motibong panrelihiyon, pang-ekonomiya at pampultika na madalas tandaan bilang God, gold at glory. Simulan natin sa God. Para sa ilang europeo, ang paglalakbay ay may panrhiyong layunin. Isa sa mga ito ang pagpapalaganap ng Kristiyan sa mga lugar na kanilang mararating. Sa paglawak ng ugnayan at pananakop, ipinadala rin ang mga misyonaryo upang
9:20 [musika] magpalaganap ng pananampalataya at magtatag ng mga gawaing panrelihiyon. May mga layunin ding nauugnay sa pagnanais na makarating sa mga banal na lugar kabilang ang holy land. Pero kailangan nating maging maingat dito. Hindi ibig sabihin na lahat ng manlalayag ay naglayag dahil lamang sa relihiyon at hindi rin ibig sabihin na hiwalay ang relihiyon sa pulitika at kapangyarihan. [musika] Sa ilang pagkakataon, ang pagpapalaganap ng pananampalataya ay kasabay ng pagpapalawak ng impluwensya ng isang kaharian. Kaya kapag ginagamit latin ang salitang God, isipin ito bilang religious motivation. Hindi bilang buong paliwanag sa bawat
10:05 ekspedisyon. Kung ang guard ay tumutukoy sa pananampalataya, ang [musika] gold naman ay mas malawak kaysa literal na ginto. Oo, mahalaga ang paghahanap ng ginto at iba pang yamang may mataas na halaga. Pero kasama rin dito ang spices, mahalagang produkto, rutang pangkalakalan [musika] at kita. Isipin mo ang isang kaharian na nakahanap ng mas direktang access [musika] sa isang mahalagang produkto. Hindi lamang mangangalakal ang maaaring kumita. Maaari ring lumakas ang kabuhayan at kapangyarihang pangekonomiya ng bansang kumokontrol sa ruta. Kaya may malakas na koneksyon ang gold sa trade. Mas direktang access sa
10:50 produkto. Maaaring magresulta sa mas malaking kita at mas malaking impluwensya sa kalakalan. Narito ang isang mabilis na misconception check. Kapag tinanong kung bakit kasama [musika] ang spices sa gold, huwag sabihing dahil kulay ginto ang mga ito o dahil literal silang ginto. Kasama sila sa gold dahil mahalagang commodity sila na maaaring pagkakitaan. [musika] Kaya tandaan ng mas malawak na kahulugan. Gold means [musika] yaman, produkto, kita at kontrol sa kalakalan. At dahil mayaman, kadalasan ay may kasunod na tanong tungkol sa kapangyarihan. Diyan papasok ang glory. Imagine na matagumpay ang isang ekspedisyon at nakahanap ito ng bagong
11:37 ruta o lugar na maaaring kontrolin. Sino ang makikinabang sa reputasyon? Hindi lamang ang manlalayag. Nakikinabang din ang kahariang sumuporta sa [musika] kanya. Ito ang ideya ng glory. Maaaring magdala ang matagumpay na paglalayag ng katanyagan, prestighiyo at mas malaking impluwensya. At dahil may kompetisyon sa pagitan ng mga bansang Europeo, ayaw nilang mapag-iiwanan habang lumalakas ang kanilang mga karibal. Kaya may political dimension ang exploration. Ang pagkuha ng ruta, daungan o bagong teritoryo ay maaaring magpalawak ng kapangyarihan ng isang estado. Mapapansin mo ring magkakaugnay ang gold at glory. Kapag kumikita ang isang
12:23 kaharian mula sa kalakalan, maaari itong lumakas. Kapag lumalakas ang isang kaharian, tumataas ang presthiyo nito at kakayahang makipagkompetensya. Pero kahit malakas ang mga motibong ito, may tanong pa tayo. Kung gusto nilang maglayag ng malayo, meron ba silang kakayahang gawin iyon? Dito papasok ang teknolohiya at kaalaman. Mahalagang paghiwalayin ang dalawang ideya. Ang motibo, ang sagot [musika] sa tanong na bakit sila naglalayag. Ang teknolohiya at kaalaman naman ay tumutulong sagutin ang tanong [musika] na paano naging mas posible ang paglalayag. Halimbawa, ang pag-unlad sa disenyo ng mga barkong [musika] tulad ng
13:09 Caravel ay nakatulong sa mas malalayong paglalakbay. Ang Stern [musika] Post Rodder ay nagbigay ng mas mahusay na kontrol sa barko. Ang Astrolabe at quadrant [musika] ay tumulong sa mga mandaragat sa pagtukoy ng kanilang posisyon lalo na kaugnay ng latitude. Ang mas mahusay na cartography o paggawa ng mapa ay nakatulong sa pagtatala [musika] at pagpaplano ng ruta. At napakahalaga rin ng kaalaman sa hangin at agos ng karagatan. Kapag alam mo kung saan [musika] at kailan umiihip ang hangin, mas maaari mong planuhin ang iyong biyahe. May isa pang salik na madaling makalimutan. Bago pa man makapaglayag ang maraming
13:55 Europeo patunggo sa malalayong bahagi ng Asia, nakakabasa na sila ng mga salaysay tungkol sa mga lugar na iyon. Kabilang dito ang mga kwentong iniuugnay kay Marco Polo, isang manlalakbay na naglarawan ng mga lungsod. >> [musika] >> produkto, kaugalian, sistema at iba pang bagay na nakita o narinig niya tungkol [musika] sa Asia. Isipin mo ang epekto nito sa isang taong hindi pa kailan man nakalalayo sa Europe. Sa pamamagitan ng isang salaysay, maaari siyang magkaroon ng larawan sa isip tungkol sa isang mundong [musika] hindi pa niya nakikita. Ang bagong impormasyon ay maaaring magdulot ng kuryosidad. Ang kuryosidad naman ay maaaring humantong sa interes na malaman,
14:41 marating o makipagkalakalan sa ibang lugar. Pero importanteng tandaan, hindi natin sinasabing ang mga akda ni Marco Polo lamang ang dahilan kung bakit nagsimula [musika] ang age of exploration. Masamang sabihing nakatulong ang mga ganitong salaysay sa pagpapalawak ng kaalaman at interes sa malalayong lupain. Ngayon, pagsama-samahin natin ang buong larawan. Mataas ang halaga ng spices [musika] at iba pang produkto mula Asya. Nagbago ang kalagayan nung ilang dating [musika] ruta at lumakas ang paghahanap ng alternatibong daan. May panrelihiyong hangarin na kaugnay ng God. May paghahangad sa yaman, produkto,
15:30 kita [musika] at kalakalan na kaugnay ng gold. May kompetisyon para sa karangalan, prestishiyon, impluwensya at kapangyarihan [musika] na kaugnay ng glory. Kasabay nito ang mga mapa, salaysay tungkol sa ibang lupain, mas mahusay na barko, instrumentong pandagat [musika] at kaalaman sa hangin at agos ay tumulong upang maging mas posible [musika] ang malalayong paglalayag. Kaya ang pinakamahalagang takeaway ay ito. Walang iisang dahilan [musika] ang Age of Exploration. Maraming salik ang [musika] nag-ugmayan at nagpalakas sa isa't isa. At habang dumarami ang paglalayag, mapa at impormasyong
16:16 nakukuha, lumawak din [musika] ang kaalaman ng mga Europeo tungkol sa mga karagatan ruta lupain kultura [musika] at pagkakaugnay ng iba't ibang bahagi ng daigdig. Nakita nila ang mundong mas malawak kaysa sa dati nilang direktang [musika] karanasan ngunit mas magkakaugnay sa pamamagitan ng paglalakbay, kalakalan at pagpapalitan ng impormasyon. At diyan nagtatapos [musika] ang ating aralin tungkol sa mga dahilan ng pagkalugad at pananakop ng mga Europeo. Kung nakatunong sa inyo ang videong ito, huwag kalimutang i-like, mag-subscribe at i-click ang notification bell para lagi kang updated sa mga susunod nating
17:01 aralin. Hanggang sa muli, maraming salamat sa inyong panonood.
