0:06 નમસ્તે વિદ્યાર્થી મિત્રો વેલકમ ટુ વેબ સંકુલ વેબ સંકુલના YouTube પ્લેટફોર્મ પર આપ સર્વ વિદ્યાર્થી મિત્રોનું ખૂબ ખૂબ સ્વાગત છે વિદ્યાર્થી મિત્રો જેની તમે આતુરતાથી રાહ જોતા હતા ડ્રીમ ટુ ડીવાએસઓ સીરીઝ કે માત્ર આનું નામ ડ્રીમ ટુ ડીવાએસઓ છે પરંતુ આ તમને કોઈપણ પરીક્ષામાં મદદરૂપ થશે.ડીવાએસઓની ડીવાયએસઓ ની એક્ઝામ પડશે તો એસટઆ એસટઆઈ પડશે તો ક્લાસવટ ક્લાસવટ ની વચ્ચે તમને ક્યાંક રિવેન્યુ તલાટી પણ જોવા મળશે તો આ બધી જ પરીક્ષાની અંદર કોન્સ્ટેબલ હોય કે રેવેન્યુ તલાટી હોય જુનિયર ક્લાર્ક હોય એગ્રીકલ્ચર ક્લાર્ક હોય કે જે કાઈ આવનારી પરીક્ષાઓ છે એમાં ગુજરાત કલ્ચર પૂછાય પૂછાય અને પૂછાય જ આ બધી જ પરીક્ષાનો સિલેબસ પણ ઓલમોસ્ટ સેમ છે તો આ લેક્ચરમાં આખો સિલેબસનું એક સરસ
0:55 મજાનું મેં તમને તમને રિવિઝન કરાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે તો વિદ્યાર્થી મિત્રો પહેલા તો તમારે એ કામ કરવાનું છે કે આ વીડિયોને તૈયારી કરતા તમારા ભાઈબંધો બેનપણીઓ બધાને મોકલી દેવાનો છે અને વીડિયોને શેર કરી અને પછી સરસ મજાની નોટ પેન લઈને તમારે આ લેક્ચરમાં બેસવાનું છે અને ખાસ જો હજુ તમે નવા છો તૈયારી કરતા હોય તો એકવાર આપણી ચેનલમાં જોડાઈ જવાનું છે વેબ સંકુલમાં વીડિયોને શેર કરી પછી બીજું કામ કરવાનું છે લાઈક આપવાનું કેમ કે યાર મહેનત કરી છે ને વાલા તો આટલો તા હકદાર છીએ અમે કે તમે અમારી મહેનતને બિરદાવો તો ખાસ વિદ્યાર્થી મિત્રો જેની તમે રાહ જોતા હતા અને ગેરંટી ગેરંટી આપું છું મિત્રો કે તમારા આખા ગુજરાતના કલ્ચરનું ટોપ ધ ટોપ ધ ટોપ ધ કહેવાય ને
1:44 એવું રિવિઝન થઈ જશે કેવું થઈ જશે ટોપ ધ રિવિઝન એટલે કે ઘૂઘરમ ઘૂઘરી રિવિઝન થઈ જશે કેવું ઘૂઘરમ ઘૂઘરી તો થઈ જાવ વિદ્યાર્થી મિત્રો તૈયાર આપણે નીકળીએ આપણા એકદમ મદદાર લેક્ચરની અંદર 11 કલાક પ્લસ નો આ લેક્ચર છે અને એના અંતર્ગત આખું ગુજરાત ટકાટક કરાવવાની જવાબદારી મારી તમારી જવાબદારી લેક્ચરને વાયરલ કરવાનો કોમેન્ટું કરવાની લાઈક કરવાની અને મજા કરવાની અને પરીક્ષામાં સારા માર્ક્સ લાવવાની તો વિદ્યાર્થી મિત્રો વધી જઈએ આપણે આગળ અને વાત કરીએ આ લેક્ચરની અંદર કેટલીક નવી બાબતોની લેક્ચરની શરૂઆત કરતા પહેલા આપણે આપણે ખાસ કંઈક બીજા મુદ્દાઓને જોવી છે અને એ છે સરસ મજાની ઓફર
2:31 જે વિદ્યાર્થી મિત્રોજીપીએસસીની ખાસ ડાયહ તૈયારી કરે છે એના માટે આપણે એક બ્રાન્ડ ન્યુ કોર્સ લાવ્યા છી નવો પ્લાનર કોર્સ હો જૂનો નહી આ નવો પ્લાનર કોર્સ લાવ્યા છી જેનું નામ છે સમ્યક એ પ્લાનર કોર્સમાં તમને 50% ડિસ્કાઉન્ટ અત્યારે મળી રહ્યું છે. આ પ્લાનર કોર્સ કેમ અલગ હશે એક તો જો આમાં કરંટ અફેર જે એ વખતે ચર્ચામાં હોય એ લઈ લીધા છે પ્લસ દરેક લેક્ચર પછી માઈન્ડ મેપથી રિવિઝન પ્લસ બીજો લેક્ચર શરૂ થાય તો આગલા લેક્ચરનું રિવિઝન પ્લસપીવાયક્યુ તમામ પ્રલીમના પ્લસ મેન્સના લેક્ચરનો મેન્સનો તમને એક સરસ મજાનો ક્વેશ્ચન સમજૂતી સાથે આ બધુ આ કોર્સમાં મળી જશે
3:17 વિધાઉટ મટીરિયલ 11500 છે અને વિથ મટીરયલ 17000 કાઈ અચકાટ અનુભવો તો નીચે આટલા બધા નંબર આપ્યા છે એમાં તમે ફોન કરી શકો છો હા પણ જો 50% ડિસ્કાઉન્ટ જોઈ છે તો ફેસ્ટિવલ 50 પ્રોમો કોડ વાપરવાનું ભૂલતા નહીં તો તમામ મિત્રોને હજી એકવાર લેક્ચરને શેર કરી દયો અને જો તમારે કોર્સ લેવાનો હોય તો પ્રોમો કોડ વાપરી અને તમે આ કોર્સ પર્ચેસ કરી શકો છો. તો વિદ્યાર્થી મિત્રો હવે આપણે લેક્ચરની અંદર આગળ વધીએ અને જઈએ આપણે આગળ ચાલો તો મિત્રો હવે આપણે કરીએ લેક્ચરની શરૂઆત અને જઈએ ડીવાયએસઓ બનવાની સફર ઉપર તો વિદ્યાર્થી મિત્રો નોટપેન લઈને થઈ જાજો તૈયાર તમામ અગત્યના ટોપિક જે ગુજરાતના વારસાના ભણવાના છે એનું આપણે શુભ મુહૂરત કરવા જઈ રહ્યા છીએ અગત્યના ટોપિકોને પહેલા
4:03 ભણીશું અને પછી જે ઓછા ઈમ્પોર્ટન્ટ વાળા ટોપિક છે એને આપણે છેલ્લે ભણતા જાશું પણ ટ્રાય એવો કરશું કે સિલેબસમાં જે તમારી પાસે સિલેબસ હશે જ એ બધા ડિસ્કસ કરવામાં ઘણો બધો સમય બગડશે આપણો એટલા માટે આપણે ટોટલી પરીક્ષા ઓરિએન્ટેડ જે પરીક્ષામાં કામનું છે કે તમારું ઝડપી સરસ મજાનું રિવિઝન થઈ જાય એ હેતુથી આપણે તૈયારી કરવાની છે ડન છે બધું સમજાઈ ગઈ છે વાર્તાઓ તો શરૂ કરીએ આજે પહેલા ટોપિકની આપણે ભણવાની શરૂઆત કરી દઈએ અને ટોપિકનું નામ છે આદિવાસી વારસો હવે તમે જ્યારે ટોપિક ભણવાની શરૂઆત કરો છો તો મારી એટલી વિનંતી છે કે તમામ મિત્રો ખાસ નોટ લઈને અને પેન લઈને ને બેસશે બીજું શું કરશે તમામ મિત્રો તો પહેલા તો લેક્ચર જે કાંઈ તમારા ભાઈબંધ મિત્રો અને બહેનપણીઓ તૈયારી કરે છે બધાયને
4:51 મોકલી દેશે કે જેથી એમને પણ પરીક્ષામાં કાંઈક લાભ થાયડીવાએસઓનો આપણો મેઇન ટાર્ગેટ છે પણ તમામ આવનારી પરીક્ષામાં કામ આવશે રેવેન્યુ તલાટી હોય કે બધી પરીક્ષામાં તમને કામ આવશે એવો એક દમદાર લેક્ચર તમને આપવાનો છે આઈ હોપ કે બધું ક્લિયર છે હવે કહાનીની શરૂઆત કરીને વાત કરીએ આદિવાસી આદિવાસી પ્રજા સૌથી પહેલા તો આમ ના ઉલ્લેખની વાત કરીએ ભારતની અંદર આમનો ઉલ્લેખ ક્યાં ક્યાં જોવા મળે તો બહુ જૂની પ્રજા છે આદિવાસી પ્રજાનો ઉલ્લેખ આદિવાસી સમુદાય જેને આપણે કહી છીએ આ સમુદાયનો ઉલ્લેખ સૌથી પહેલા તમને ક્યાં જોવા મળશે તો આદિવાસી સમુદાયનો ઉલ્લેખ ઘણા બધા પુસ્તકો છે એમાં એક પુસ્તકનું નામ હું
5:36 લખું છું જે ગુણાધ્ય નામના એક લેખકે લખેલું છે અને પુસ્તકનું નામ છે કથા સરિતસા સાગર શું નામ છે કથાસરિત સાગર તો આ કથાસરિત સાગર પુસ્તક જે છે એમાં તમને આદિવાસી સમુદાયનો ઉલ્લેખ જોવા મળશે બીજો ઉલ્લેખ તમને રામાયણ અને મહાભારત જેવા પ્રાચીનતમ ગ્રંથોમાં પણ જોવા મળે છે રામાયણ અને મહાભારત જેવા પ્રાચીનતમ પુસ્તકોમાં પણ આ ઉલ્લેખ મને જોવા મળશે રામાયણ અને મહાભારત જેવા પ્રાચીન પુસ્તકોમાં પણ ઉલ્લેખ છે તો આવા જે પ્રાચીન પુસ્તકો છે એની અંદર પણ તમને કોનો તો કે આદિવાસી સમુદાયનો ઉલ્લેખ જોવા મળશે તમે કદાચ રામાયણ વાંચી હોય અને રામાયણ
6:24 કદાચ જોઈ હોય ટીવીની અંદર તો તમને જાણવા મળતું હશે કે જ્યારે ભગવાન શ્રી રામ સરયુ નદી પાર કરે છે વનવાસ દરમિયાન ત્યારે કેવટ નામના એક ભીલે એમને ખાસ સરયું નદી પાર કરાવી સાથે પંપા સરોવરને પાડે તમને ને સબરી માતાનો આશ્રમ જોવા મળે છે આ સબરી માતા પણ ભીલ સમુદાયમાંથી હતા તો આવા ઘણા બધા પ્રાચીનતમ ઉલ્લેખ પણ તમને આ જૂના પ્રદેશોની અંદર જૂના પુસ્તકોની અંદર જોવા મળશે સાથે જો આપણે વાત કરીએ તો આદિવાસી એટલે નિષાદ પ્રજા પણ કહી શકાય આદિવાસી એટલે શું કહી શકાય નિષાદ પ્રજા આદિવાસીને આપણે નિષાદ પ્રજા તરીકે પણ લઈ શકીએ શું કહી શકીએ નિષાદ પ્રજા એટલે આદિવાસી પૃથ્વી
7:11 પરના સૌથી પહેલા વારસદારો કહેવાય છે એટલે પ્રકૃતિના પૂજક કહેવાય પ્રકૃતિના વારસદાર કહી શકો તમે હવે ગુજરાતની અંદર વસ્તીની બાબતોની વાત કરીએ તો ગુજરાતમાં આદિવાસી વસ્તી કઈ રીતની છે તો આપણો મુદ્દો છે પહેલા તો વસ્તી કયો મુદ્દો છે આપણો વસ્તી આદિવાસી વસ્તી વિશે વાત કરી એક અગત્યનો મુદ્દો નાનો પણ નાગના બચ્ચા જેવો મુદ્દો બરોબર છે ચલો આદિવાસી વસ્તી કઈ રીતે વહેંચાયેલી છે આપણે ત્યાં તો આદિવાસી વસ્તીની જો હું વાત કરું તો સૌથી પહેલા યાદ રાખો 14 જિલ્લા અને 48 તાલુકા કયા 14 જિલ્લા અને 48 તાલુકાની અંદર તમને આદિજાતિ વસ્તી જોવા મળશે કેટલા
7:56 14 જિલ્લા અને 48 તાલુકામાં એ સાથે 14 જિલ્લા 48 તાલુકામાં કુલ 26 જેટલા આદિવાસી જૂથ જોવા મળે છે કુલ કેટલા આદિવાસી જૂથ જોવા મળે છે 26 આદિવાસી જૂથ હવે જો આ જે હું તમને ડેટા આપી રહ્યો છું આ બધો જ સરકારી વેબસાઈટનો ડેટા છે એટલે આમાં તમે ક્લેમ પણ કરી શકો તો 26 આદિજાતિ સમુદાય આની અંદર તમને બે પ્રકારે આમાં તમને પાંચ આદિમ જૂથો પણ ગણી લેવાના પાંચ શું ગણી લેવાના આદિમ જૂથ પણ ગણવાના તો પાંચ આદિમ જૂથ સાથે તમને ગુજરાતની અંદર ટોટલ 26 જેટલા આદિવાસી જૂથ જોવા મળે હવે મેજોરિટી આજે જૂથો આજે ગુજરાતમાં વસે છે એ
8:43 ગુજરાતના પૂર્વોત્તરના વિસ્તારોમાં વસે છે ગુજરાતના કયા વિસ્તારોમાં વસે છે પૂર્વોત્તરના વિસ્તારોમાં એટલે ગુજરાતનો જે પૂર્વોત્તરનો વિસ્તાર છે તયાં બધો આદિવાસી સમુદાય આપણને જોવા મળશે જેમ કે આપણે વાત કરીએ તો આ જે સમુદાય છે એ આપણને કઈ રીતે જોવા મળે છે તો આપણે આ માની લઈએ કે ગુજરાતનો આપણો સરસ મજાનો મેપ છે શું છે આ ગુજરાત ગુજરાતનો મેપ છે તો આ ગુજરાતના મેપની અંદર આપણે જોઈએ તો ગુજરાતની અંદર જે આદિવાસી સમુદાય વસવાટ કરે છે એ બધા તમને અલગ અલગ વિસ્તારોમાં જોવા મળશે આ શું બનાવ્યો છે આપણે ગુજરાતનો મેપ હવે આ જે ગુજરાતનો મેપ મને જોવા મળે છે એની અંદર પૂર્વોત્તરનો વિસ્તાર આપણે કયો વિસ્તાર
9:30 હું કહું છું તમને પૂર્વોત્તરનો વિસ્તાર એટલે કે આ બધો આ આપણો કચ્છ જિલ્લો છે આ શું છે આપણો કચ્છ જિલ્લો આપણે માની લઈએ આ છે કચ્છ જિલ્લો તો કચ્છ અને આ છે આપણું સૌરાષ્ટ્ર આ શું છે આપણું સૌરાષ્ટ્ર તો સૌથી આપણે પહેલા તો આ વિસ્તારને વહેંચી દીધા ભૌગોલિક ભાગમાં આ છે કચ્છ આ છે સૌરાષ્ટ્ર આ આખું તળ ગુજરાત છે આખું શું છે તળ ગુજરાત હવે જે આ તળ ગુજરાતનો વિસ્તાર છે આ શું છે તળ ગુજરાતનો વિસ્તાર આ તળ ગુજરાતના વિસ્તારની અંદર આ જે મને આખો પોર્શન જોવા મળે છે આ પૂર્વોત્તરનો વિસ્તાર કહેવાય છે આ શું કહેવાય છે પૂર્વોત્તરનો વિસ્તાર અહીંયા મને આદિવાસી જૂથો સૌથી વધારે જોવા મળશે મતલબ જો હું આને પણ ત્રણ ભાગમાં વહેંચું ઉત્તર ગુજરાત
10:16 મધ્ય ગુજરાત અને દક્ષિણ ગુજરાત તો એના અંતર્ગત મને સૌથી વધારે વસ્તી જો કોઈ વિસ્તારમાં જોવા મળે તો એ દક્ષિણ ગુજરાતનો પ્રદેશ છે સૌથી વધારે વસ્તી કયા વિસ્તારમાં મને જોવા મળશે દક્ષિણ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં તો ગુજરાતમાં મને સૌથી વધારે વસ્તી જે છે એ દક્ષિણ ગુજરાતમાં જોવા મળે હવે દક્ષિણ ગુજરાતની ની પછી આપણે જઈએ તો બીજા નંબરે આવશે મધ્ય ગુજરાત બીજા નંબરે મધ્ય ગુજરાત ત્રીજા નંબરે આવશે ઉત્તર ગુજરાત ત્રીજા નંબરે કયું ઉત્તર ગુજરાત અને ઉત્તર ગુજરાત પછી મને જોવા મળશે સૌરાષ્ટ્ર પછી કઈ જોવા મળશે સૌરાષ્ટ્ર અને છેલ્લે કચ્છ તો આ રીતે મને કંઈક આ વિધાન જોવા મળે મતલબ કે ગુજરાતમાં સૌથી વધારે વસ્તી કયા
11:03 વિસ્તારમાં છે દક્ષિણ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં રહે છે એનાથી બીજા નંબરે જવ તો ક્યાં મધ્ય ગુજરાતમાં પછી ઉત્તર ગુજરાતમાં પછી સૌરાષ્ટ્રમાં અને કચ્છી કચ્છની અંદર હવે સૌરાષ્ટ્રની અંદર મને કયા કયા જૂથ જોવા મળે તો સૌરાષ્ટ્રની અંદર જે આ વિસ્તાર છે આ નળ સરોવરનો વિસ્તાર છે આ કયો છે નળ સરોવરનો વિસ્તાર આ નળ સરોવરના વિસ્તારની અંદર મને જે આદિવાસી સમુદાય જોવા મળે છે એ સમુદાય છે પઢાર એ કયો સમુદાય છે પઢાર સૌરાષ્ટ્રની અંદર અંદર ખાસ કરીને મને આ ગીર સોમનાથની આજુબાજુનો વિસ્તાર છે કયો ગીર સોમનાથ આ ગીર સોમનાથના વિસ્તારોમાં મને એક મોટું આદિવાસી જૂથ જોવા મળે છે અને એ જૂથનું નામ
11:49 છે સીધી એ જૂથ કયું છે સીધી તો અહીંયા મને સીધી જોવા મળે બાકી મને મેજોરિટી જે સમુદાય છે એ આ બધા વિસ્તારોમાં જોવા મળશે તો આવી રીતે ગુજરાતમાં કુલ 26 આદિજાતિ જૂથ વસે છે અને આ 26 જૂથોમાં મેજોરિટી જૂથ બધા કયા તરફ વસે છે તો કે જે મેજોરિટી જૂથ તમને જોવા મળશે એ પૂર્વોત્તરના વિસ્તારમાં છે આ ઉપરાંત આ જે જૂથ મને જોવા મળશે એ બધા જ જૂથોમાં પ્રમુખ જૂથ કયું છે તો પ્રમુખ જૂથની આપણે વાત કરીશું ભીલ છે પ્રમુખ જૂથ કયું છે ભીલ જે છે એ સૌથી પ્રમુખ જૂથ માનવામાં આવે બીજી વસ્તુ એ યાદ રાખવાની છે મિત્રો કે આ જે બધા આદિવાસી સમુદાયો છે એ
12:36 બધા જ આપણા મૂળ ગુજરાતના નથી આ બધા જ આદિજાતિ સમુદાય તમને જે જોવા મળે છે એ બધા જ મૂળ ગુજરાતના છે જ નહીં અમુક વિસ્તારોમાંથી અલગ અલગ જગ્યાએથી અલગ અલગ આદિવાસી તમને વસવાટ કરતા જોવા મળશે શું જોવા મળશે અમુક અમુક જગ્યાએથી અલગ અલગ સમુદાયમાંથી આવેલા તમને આદિવાસી સમુદાય જોવા મળશે તો એ સમુદાય વાઈઝ તમને અલગ અલગ પરંપરાઓ જોવા મળશે એટલે કે બધા જો હવે વિસ્તુ આ આવ્યા ક્યાંથી એ તમે વિચારો આપણી બાજુ અહીંયા એક રાજ્ય છે રાજસ્થાન અહીંયા કયું રાજ્ય છે રાજસ્થાન અહીંયા છે મધ્યપ્રદેશ અહીંયા કયું રાજ્ય છે મધ્યપ્રદેશ છે અહીંયા છે મહારાષ્ટ્ર અહીંયા કયું છે મહારાષ્ટ્ર તો જો ઘણા બધા
13:22 અહીંથી મહારાષ્ટ્રમાંથી આવ્યા હશે ઘણા લોકો મધ્યપ્રદેશમાંથી આવ્યા હશે ઘણા બધા રાજસ્થાનમાંથી આવ્યા હશે તો આવી રીતે અલગ અલગ વિસ્તારોમાંથી તમને ઘણા બધા જૂથ જોવા મળશે ક્લિયર આટલી વસ્તુ તો આ બેઝિક માહિતી તમારી પાસે છે હવે આપણે આ વાત કરીએ તો આ વસ્તીનું ધ્રુવીકરણ કઈ રીતે છે એને થોડુંક આપણે ડીટેલમાં ભણીએ આટલું તમને ખબર પડી ગઈ બેઝિક વસ્તુ હવે આદિવાસી વસ્તીના ધ્રુવીકરણ તરફ નજર કરીએ શું કરીએ આપણે આદિવાસી વસ્તીના ધ્રુવીકરણ તરફ ચાલો એના પછી આપણે જઈએ આદિવાસી વસ્તીનું ધ્રુવીકરણ આદિવાસી વસ્તીનું ધ્રુવીકરણ ધ્રુવીકરણ મતલબ વિભાજન ધ્રુવીકરણ મતલબ શું થાય
14:08 વિભાજન હવે આજે આદિવાસી સમુદાય છે એની વસ્તીનું વિભાજન કઈ રીતે છે તો ભારતની અંદર વસ્તીનો ડેટા અગત્યનો છે કે જે આદિવાસી સમુદાય વસવાટ કરે છે એ વસ્તી કઈ રીતે છે તો જો સૌથી પહેલા કેટલીક બેઝિક વસ્તુને યાદ રાખો અહીંયા જે આપણે વસ્તી છે એ ટોટલ કેટલા તાલુકામાં છે 48 તાલુકા અને 14 જિલ્લાઓમાં છે હવે જો તમે વિસ્તાર વાઈઝ વિચારો તો ભારતના કુલ 8 ટા વિસ્તારમાં ભારતના કુલ કેટલા ટકા 8ટ જો લગભગઆઠ પોઈન્ટ નથી યાદ રાખતા આપણે તો કે આપણે ભારતના કુલ 8ટ વિસ્તારમાં ભારતના કુલ 8ટ વિસ્તારની અંદર તમને
14:53 ગુજરાતમાં આ વસ્તી જોવા મળે છે કેટલા વિસ્તારમાં કુલ 8ટ વિસ્તારની અંદર તો કે ગુજરાતમાં 8% આખા ભારતનું કુલ ભૌગોલિક ક્ષેત્રફળ છે એમાંથી ગુજરાતમાંથી 8% વિસ્તાર જે છે અહીયા આદિવાસી વસ્તી છે એ સિવાય ગુજરાતની કુલ વસ્તીની વાત કરીએ તો ગુજરાતની કુલ વસ્તી આ બધો ડેટા 2011 ની વસ્તી ગણતરી છે ગુજરાતની કુલ વસ્તીમાંથી ગુજરાતની કુલ વસ્તીના વસ્તીના લગભગ 15% એટલે 14 પોઈન્ટ જો પાકો ફિગર યાદ રાખવો હોય તો 14.75% 75% આટલી વસ્તી જે છે ગુજરાતની કુલ વસ્તીના કેટલા ટકા તો કે 14.75ટ વસ્તી જે છે એ આદિજાતિ છે જો આદિજાતિ માટે
15:40 આપણે શિડ્યુલ ટ્રાઈબ શબ્દ પણ વાપરી છે શું વાપરી છે શિડ્યુલ ટ્રાઇબ શબ્દ એના પછી આપણે વાત કરીએ આ 14 આદિજાત 14.75 ટકા આદિજાતિ છે એમાંથી સૌથી વધારે આદિજાતિ સૌથી વધુ ભીલ સમુદાયની છે સૌથી વધુ આદિજાતિ કયા સમુદાયની છે ભીલ સમુદાયની સૌથી વધારે આદિજાતિ તમને ભીલ સમુદાયની જોવા મળશે કેટલી ભીલ સમુદાયની તો લગભગ 14.75% 75% જે કુલ વસ્તી છે એમાંથી 50% માની લયો આમ તો એક્ઝેટ જે છે 47%જ આસપાસ તમને ભીલ વસ્તી જોવા મળે કેટલી ભીલ 47%જ તો લગભગ 47% વસ્તી તો ખાલી ભીલની છે બાકી
16:29 જે સમુદાય વધ્યા હવે આપણે 26 જોઈએ એમાંથી પાંચ આદિમ જૂથ કાઢી નાખો તો 21 સમુદાય વધા આ 21 સમુદાય જે છે એમાંથી વિચારો કે 47% તો વિલ છે મતલબ મતલબ ગુજરાતમાં બધા આદિજાતિ પ્રમુખ નથી ગુજરાતમાં 11 જેટલી આદિજાતિ મુખ્ય છે કેટલી 11 આદિજાતિ જે છે એ મુખ્ય તમને જોવા મળશે ગુજરાતમાં 11 આદિજાતિ કેવી છે મુખ્ય ગુજરાતમાં સૌથી વધારે વસ્તી દાહોદ જિલ્લામાં છે જો સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ વસ્તીની વાત કરું તો ગુજરાતમાં સૌથી વધારે વસ્તી શેની દ્રષ્ટિએ સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ કયા જિલ્લામાં છે દાહોદ જિલ્લામાં તો સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ જો હું વસ્તી જોવું છું તો દાહોદ જિલ્લામાં તમને સૌથી વધારે જોવા મળશે કયા જિલ્લામાં દાહોદ
17:16 જિલ્લામાં ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ હું વાત કરું તો ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ વસ્તી સૌથી વધારે કેની ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ તો ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ સૌથી વધારે વસ્તી ડાંગ જિલ્લામાં છે શેની દ્રષ્ટિએ ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ સૌથી વધારે કયા ડાંગ જિલ્લામાં એપ્રોક્સ 94 %જ એટલે કે મેજોરિટી 100 માંથી 94 લોકો આદી જાતિ છે. હવે જો સાક્ષરતાની વાત કરીએ આપણે તો આપણે બધા જાણીએ છીએ કે ઘણા વિસ્તારોમાં સાક્ષરતાનો દર ખૂબ ઓછો છે. તો સાક્ષરતા દર ઓવરઓલ જોઈને તો 62% જેવો છે. ઓવરઓલ સાક્ષરતા દર કેટલો છે? 62% પણ એમાં જો આપણે પુરુષો અને સ્ત્રીઓને અલગ કરી દઈ. તો
18:02 સ્ત્રીઓ કરતાં ખાસ પુરુષોનો સાક્ષરતા દર ખૂબ સારો છે પુરુષોના સાક્ષરતા દરની જો વાત કરું તો 71ટ જેવો છે પુરુષોમાં કેટલો છે 71 %જ અને જો મહિલાઓની હું વાત કરું તો 53 %જ જેવો તમને સાક્ષરતા દર જોવા મળે કેવો 53% હવે આ જે આદિજાતિ છે એમાં સૌથી વધારે આદિજાતિ તો આપણે તમને કહી કીધી ભીલ છે લગભગ તમને 50ટ વસ્તી ભીલની જોવા જોવા મળશે હવે ભીલ પછી તમને કયા કયા આદિજાતિ સમુદાય જોવા મળે એવા પાંચ ટોપ યાદ રાખી લો કેટલા પાંચ એવા યાદ રાખી લો ટોપ ફાઈવમાં હોય તો સૌથી વધારે તો ભીલ સમુદાયની છે સૌથી વધારે વસ્તી કોની છે ભીલ આ પહેલા નંબરે બીજા
18:49 નંબરે ગુજરાતમાં આવે છે દક્ષિણ ગુજરાતમાં વસતા હડપતી આદિવાસીઓ બીજા નંબરે કયા આવશે હડપતી ત્રીજા નંબરે જોઈએ તો ઘોડિયા આવે છે કયા આદિવાસી આવે છે ઘોડિયા ઘોડિયા પછી ચોથા નંબરે જઈએ તો રાઠવા આવે અને રાઠવા પછી આપણે જઈએ બીજા તો છેલ્લે આપણે પાંચમાં યાદ રાખી નાયકડા એના પછી ગામિતને આવી રીતે ક્રમમાં છે પણ આ ટોપ ફાઈવ છે સૌથી વધારે વસ્તી કોની છે ભીલની છે સૌથી વધારે કોણ છે ભીલ અને આ ભીલ સમુદાયની વસ્તી સૌથી વધારે આ ટોપ ફાઈવ છે હવે જે 11 મુખ્ય આદિજાતિ જૂથો તમને જોવા મળે છે એમાં ખાસ કરીને પટેલિયા જે ભીલની ની પેટાજ્ઞાતિ છે એમની વસ્તી થોડી ઓછી જોવા મળે બાકી એ મુખ્ય પેટાજ્ઞાતિની વાત
19:35 કરી બાકી બધાયના યાદ રાખવાની જરૂરિયાત નથી. તો પહેલા તો આટલી બેઝિક વસ્તુ સમજી લીધી કે ગુજરાતની અંદર કુલ કેટલા વિસ્તારમાં કયા કયા આદિજાતિ જૂથ છે એની આપણે બેઝિક માહિતી લઈ લીધી આ મુખ્ય આદિજાતિ વસ્તીના વિભાજનની વાત કરી દીધી આપણે બધા મેજોરિટી પૂર્વોત્તરના વિસ્તારમાં છે હવે આમાં આપણે બે ગ્રુપ પાડ્યા આમાં આપણે કેટલા બે ગ્રુપ પાડ્યા આદિવાસીમાં એક મુખ્ય આદિજાતિ અને બીજા આદિમ જૂથો છે આપણે આદિમ જૂથો વિશે પણ થોડીક માહિતી લઈ લઈ હવે આદિમ જૂથો એટલે શું ટૂંક માં એટલું યાદ રાખો આદિમ જૂથનો મતલબ એવો થાય કે ગુજરાતમાં રહેતા આદિવાસી સમુદાયોમાં અતિ પછાત આદિવાસી સમુદાયો જે છે એમને આદિમ જૂથ કેટેગરીમાં મૂક્યા છે હવે આ ક્યારથી આ
20:23 પરંપરા છે તો જરા એને નજર કરીએ તો સૌથી પહેલા એક ડેટા યાદ રાખો કે આપણા દેશની અંદર જ્યારે દેશ આઝાદ થયો ત્યારે પંચવર્ષીય યોજનાઓ આવતી હવે એ જે પંચવર્ષીય યોજનાના ભાગરૂપે તમને કેટલાક આદિ જાતિ સમુદાય જોવા મળશે હવે એ જ બધી વસ્તુની આપણે વાત કરવાની છે આદિમ જૂથોની આપણે વાત કરીએ તો ઘણી જગ્યાએ તમનેપીવીજીપીવીટીજી લખેલું જોવા મળશે શું જોવા મળશેપીવીટીજી આનું ગુજરાતી યાદ રાખતું રાખવું હોય તો પર્ટીક્યુલર વર્નરેબલ ટ્રાઇબલ ગ્રુપ્સ આવું થાય છે એટલે જો આને આદિમ જૂથોને બીજા શબ્દોમાં મારે ઓળખવા હોય તો આનેપીવીટીજીસ કહેવાય છે પર્ટીક્યુલરલી વલ્નરેબલ ટ્રાઇબલ
21:08 ગ્રુપ્સ આવા આદિમ જૂથો છે હવે શું છે આ વસ્તુ તો એક વસ્તુ યાદ રાખો કે દેશની અંદર પાંચમી પંચવર્ષીય યોજના કેટલામી પાંચમી પંચવર્ષીય યોજના આવી આ યોજના અંતર્ગત આનો મૂળ ટાર્ગેટ શું હતો કે ભારતમાં વસતા જે આદિવાસી સમુદાય છે એ સમુદાયનો ઉત્કર્ષ મતલબ કે આનો હેતુ હતો આદિજાતિ સમુદાયનો ઉત્કર્ષ આદિજાતિ સમુદાયનો ઉત્કર્ષ આનો આ મુખ્ય હેતુ હતો શું આદિવાસી સમુદાયનો ઉત્કર્ષ મતલબ કે જે આદિવાસી સમુદાય ભારતમાં રહે છે એનું ડેવલપમેન્ટ થાય આર્થિક રીતે સામાજિક રીતે સાંસ્કૃતિક રીતે બધા જ મુદ્દાઓમાં એના માટે થઈને
21:56 સરકારે 1969 માં એક સમિતિનું ગઠન કરેલું જેનું નામ હતું સીલુ સમિતિ કઈ સમિતિનું ગઠન કરવામાં આવેલું સીલુ સમિતિ આ સીલુ સમિતિએ પોતાના અહેવાલની અંદર ટોટલ ભારતની અંદર 74 જેટલા આદિમ જૂથો ઓળખી પાડ્યા એમને કેટલા આદિમ જૂથો ઓળખી પાડ્યા હતા 74 જેટલા આદિમ જૂથ આ એવા આદિમ જૂથો હતા જે સાંસ્કૃતિક સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે ખૂબ પછાત હતા આ કુલ ભારતની અંદર છે આ શેમાં હતા કુલ ભારતમાં કેટલા આદિમ જૂથો ઓળખી ભાડ્યા એમને 74 74 જેટલા આદિમ જૂથો ઓળખી પાડ્યા હવે આ જે 74 જેટલા આદિમ જૂથો છે આ જે 74 આદિમ જૂથો
22:42 એમાંથી પાંચ જેટલા આદિમ જૂથ એમાંથી કેટલા પાંચ જેટલા આદિમ જૂથ જે છે એ ગુજરાતમાં રહે છે કેટલા પાંચ જેટલા આદિમ જૂથો તો આમાંથી પાંચ આદિમ જૂથ તમને ગુજરાતમાં જોવા મળશે કેટલા આદિમ જૂથ જોવા મળે છે પાંચ આદિમ જૂથ જે છે એ ગુજરાતમાં તમને જોવા મળશે આ પાંચ આદિમ જૂથ કયા કયા છે તો એના નામ ફરજિયાત યાદ રાખો જો પહેલા તો ક ઉપરથી યાદ રખાય કોટવાળિયા એના પછી બીજું નામ યાદ રાખો કોલધા એના પછી કયા યાદ રાખો કોલધા અને ત્રીજું નામ યાદ રાખો કાથોડી કયું નામ યાદ રાખો કાથોડી એના પછી યાદ રાખો પઢાર
23:30 અને બીજા યાદ રાખો સીધી કયા યાદ રાખો સીધી તો આ પાંચ આદિમ જૂથો આપણે ત્યાં યાદ રાખવાના કોણ આ પાંચ નામ યાદ રાખો કોટવાડિયા કાથોડી પઢાર અને સીધી અને કોલધા અને બીજા કયા છે કોલધા આ પાંચ આદિમ જૂથો તમને ગુજરાતમાં જોવા મળે જો આ બધા જ આદિમ જૂથો એકસાથે જાહેર નથી થયા સમય સમય અંતરે આ આદિમ જૂથો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે જેમ કે સૌથી પહેલા કાથોડી અને કોટવાળીયા જાહેર થયા 1976 ની સાલમાં કઈ સાલમાં 1976 માં કાથોડી અને કોટવાળીયા જે છે એમને જાહેર કરવામાં આવ્યા એના પછી આવે છે કોલધા કોલધા જે છે સૌથી છેલ્લે
24:15 જાહેર થયેલું ટ્રાઇબલ ગ્રુપ છે પણ એના પહેલા પઢાર અને સીધી આ બંનેને એકસાથે જાહેર કરવામાં આવેલા 1982 ની અંદર 1982 માં પઢાર અને સીધી જાહેર થયા અને કોલધા જે છે એ તમને 1983 83 84 ની અંદર આને આદિમ જૂથનો દરજ્જો મળેલો કોને તો આ પાંચ આદિમ જૂથ તમને ગુજરાતમાં જોવા મળશે હવે આ પાંચ આદિમ જૂથો જે છે એ તમને કયા વિસ્તારમાં જોવા મળે જો એમાં પઢાર અને સીધી જે છે આ પઢારની વસ્તી તમને ક્યાં જોવા મળશે તો કે પઢાર જે છે એ તમને અમદાવાદ અને સુરેન્દ્રનગર વિસ્તારમાં જોવા મળે છે. અમદાવાદ અને સુરેન્દ્રનગર
25:01 સીધી જે છે એ તમને જામનગર, જુનાગઢ, ગીર સોમનાથ આ બધા વિસ્તારમાં જોવા મળશે. જામનગર ગીર સોમનાથ અમરેલી જુનાગઢ આ બધા વિસ્તારની અંદર તમને કોણ જોવા મળે સીદી બાદશાહ હવે જો આમની મૂળ વસ્તી તમારે વધારે પ્રમાણમાં જાણવી હોય તો સીદીઓની મુખ્ય વસ્તી છે જંબુર અને સિરવાણ ગામ આ જંબુર ગામને ગુજરાતનું આફ્રિકા કહેવાય છે મીની આફ્રિકા આ બંને ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં છે અહીંયા એમની ની વસ્તી સૌથી વધારે છે. એના પછી તમે કોટવાડિયા અને કોલધા જોવ તો આ બેય તમને દક્ષિણ ગુજરાતમાં જોવા મળતું એક મોટું આદિવાસી જૂથ છે. આ તમને ક્યાં જોવા
25:48 મળશે દક્ષિણ ગુજરાતમાં જોવા મળશે કોટવાડિયા અને આ ત્રણેય આમ તો દક્ષિણ ગુજરાતમાં જોવા મળશે. આ કોટવાડિયા કોલધા પણ કાથોડી દક્ષિણ ગુજરાત સિવાય એક અન્ય વિસ્તારમાં જોવા મળે. તો આ જે બે જૂથો છે આપણા કયા? કોટવાડિયા અને કોલધા. આમની વસ્તી તમને દક્ષિણ ગુજરાતમાં વધારે જોવા મળશે. કયા વિસ્તારમાં દક્ષિણ ગુજરાત. જ્યારે કાથોડી છે એ દક્ષિણ ગુજરાત અને સાથે સાબરકાંઠામાં પણ જોવા મળશે દક્ષિણ ગુજરાત અને બીજું કયું સાબરકાંઠા આ વિસ્તારમાં તમને કાઠોડીનો સમુદાય જોવા મળશે તો એક આમના વસ્તીની વાત કરી કયા વિસ્તારમાં રહે છે આ બધા આદિવાસી જૂથ હવે આમાં જો સૌથી વધારે જૂથ આપણે માનીએ તો કયું છે તો સૌથી મોટી વસ્તી જે
26:36 છે એ આમાંથી કયા સમુદાયની જોવા મળે તો યાદ રાખ રાખવાની કુલ વસ્તી જે છે એમાં સૌથી વધારે કોલધા છે કોલધા પછી બીજા નંબરે યાદ રાખીશું આપણે પઢાર યાદ રાખો ત્રીજા નંબરે કોટવાળીયા કાથોડી અને સીધી સૌથી વધારે વસ્તી કોની છે તો પહેલા નંબરે છે કોલધા આ સૌથી વધારે વસ્તી અને સૌથી પછાત આદિમ જૂથ છે કોલધા કોલધા પછી બીજા નંબરે આપણે યાદ રાખો પઢાર બીજા નંબરે કયું વસ્તી છે પઢાર તો બીજા નંબરે તમને પઢાર આદિજાત જોવા મળશે કઈ જોવા મળશે પઢાર ત્રીજા નંબરે યાદ રાખી લો કોટવાળીયા ત્રીજા નંબરે કઈ યાદ રાખી લયો કોટવાળીયા ચોથા નંબરે તમે યાદ રાખો પઢાર કોટવાડિયા
27:24 આવી ગયા એના પછી યાદ રાખી લો કોટવાળીયા પછી કાથોડી બાકી તો ચોથા નંબરે છે કાથોડી અને સૌથી ઓછી વસ્તી ધરાવતું આદિમ જૂથ છે સીધી આ વસ્તીની સંખ્યા આ વસ્તીના આધારે એમને ગોઠ છે આ શેના આધારે આપણે ગોઠવા વસ્તીના આધારે તો વસ્તીના આધારે તમને સૌથી ઉપર કોણ જોવા મળે કોલધા જોવા મળે પઢાર કોટવાડિયા કાથોડી અને સીધી તો આ વસ્તીની વાત કરી દીધી એમાં કુલ જે સમુદાય રહે છે પીજીવીટી પીવીટીજી એમાં કોલધા તો 50ટ જેટલા છે અડધો કેવા છે 50ટ જેટલા કોલધા છે તો આટલી બેઝિક વસ્તુ તો તમને ખ્યાલ હોવી જોઈએ કે આ આદિવાસી જૂથો જે એ કયા અને કયા
28:11 વિસ્તારમાં ફેલાયેલા છે આ બધું વસ્તીને લગતી બેઝિક માહિતી આપણે જોઈ લીધી એના પછી હવે આપણે બીજા મુદ્દામાં જઈએ તો એક બીજો મુદ્દો લઈએ કે આદિવાસી પરંપરાઓની વાત કરીએ શેની વાત કરીએ આદિવાસી પરંપરાઓ ચાલો હવે આપણે વાત કરીએ આદિવાસી પરંપરા તો આદિવાસી પરંપરાઓ વિશે જોઈએ કે આદિવાસી રીત રિવાજો કહો પરંપરા કહો આ કોમન રિવાજોની પહેલા તો વાત કરીએ હવે જો અહીંયા જે મોટા મેન જે રિવાજો છે ભીલ કમ્યુનિટી સાથે આપણે એને લિંક કરશું કોની સાથે ભીલ કમ્યુનિટી સાથે આને લિંક કરતા જાશું આપણે હવે લિંક કરવામાં જ્યાં અલગ સમુદાયનો કોઈ રિવાજ હશે ત્યાં એ સમુદાયને પણ આપણે મેન્શન કરીશું ઠીક છે ચાલો સૌથી પહેલા
28:57 આપણે જન્મના રિવાજો તરફ જઈએ શેના રિવાજો તરફ જન્મના રિવાજો. હવે જે આદિવાસી સમુદાયના ઘરે જ્યારે બાળક જન્મે એ સમયે રિવાજો કયા કયા હોય એને આપણે યાદ કરીએ તો જ્યારે બાળકનો જન્મ થાય છે ત્યારે કયા કયા રિવાજ જોવા મળે તો સૌથી પહેલા કે બાળકની પ્રસુતિ આપણી જેમ જ નોર્મલી રીતે જનરલી જે દીકરી હોય છે એના પિયરમાં થતી હોય એટલે કે એમના પિયરમાં થાય સાસરિયામાં એમની ખાસ કરીને પ્રસુતિ નથી થતી આ પહેલી વસ્તુ હવે બાળકનો જન્મ થાય પછી અલગ અલગ સંસ્કારો હોય તો આપણે સૌથી પહેલા છઠ્ઠા દિવસે એટલે બાળકના જન્મના છઠ્ઠા દિવસે પહેલી વિધિ કરવામાં આવે બાળકના જન્મના છઠ્ઠા દિવસે એક વિધિ
29:43 કરવામાં આવે એ છઠ્ઠા દિવસે જે વિધિ થાય એને પેંચરો કહેવાય એ વિધિને શું કહેવાય છે પેંચરોની વિધિ તો બાળકના છઠ્ઠા દિવસે જે વિધિ કરવામાં આવે એને પેંચરોની વિધિ કહેવાય પેંચરો એટલે શું તો આપણે અહિયા જેમ છઠ્ઠીની વિધિ થાય એવી રીતે એમને પેંચરો થાય હવે હવે આપણે ત્યાં રિવાજ શું હોય તો કે જનરલી જ્યારે બાળક જન્મે એટલે છ દિવસ પછી એનું નામકરણ કરે એના ભાઈબા રાશિ મુજબ આપણે નામ પાડતા હોય જો પહેલાના જમાનામાં તો નામ એવા જ ભરતાને રાશિ આવી છે કે ભાઈ સિંહ રાશિમાં ઉપર નામ પાડવાનું છે રાખી દયો મગો તો પહેલા તો આવા જ નામ હતા દીકરી જઈને મોંઘી રાખો ભાઈ કે તો આ તો અત્યારે ફેશનેબલ નામ આવ્યા એલીસ ને એલેક્સા ને માયરા ને સાયરાન આવા બધા નામ હવે આવ્યા
30:29 પહેલા તો નામની એક લિસ્ટ ફિક્સ હતું છગન મગન કારું ભૂરો બૂટો ગીધાલાલ આવા જ નામ હતા પહેલા તો વાર નોતી લાગતી નામ પાડવામાં તો સૌથી પહેલા બાળકનો જન્મ થાય છ દિવસે પેંચરોની વિધિ થાય હવે જો આમાં ખાલી નામકરણ ન થાય આપણે ત્યાં આપણા ભાગ્યના દેવી એટલે વિધાત્રી માતા એ બાળકના લેખ લખવા આવે શું આવે લેખ લખવા મેરા બેટા ડીવાયએસઓ બનેગા મેરા બચ્ચા પીએસઆઈ બનેગા તો આવી રીતે ભાગ્યના લેખ લખાતા હોય ને તો એવી રીતે અહીંયા પણ બાળકના જન્મના છઠ્ઠા દિવસે જે પેંચરોની વિધિ થશે એ વખતે બાળકના લેખ લખવામાં આવશે શું લખવામાં આવશે બાળકના લેખ હવે આ બાળકના લેખ લખવા માટે એમના બે દેવી આવે એકનું નામ છે વધની આકર કહેવાય છે અને
31:17 એકને કહેવાય છે નાની આકર આ વધની આકર અને નાની આંકર આવા બે દેવીઓ આવે કે જે બાળકના લેખ લખે જે શું કરે બાળકના લેખ લખવા માટે બે દેવીઓઆ આવે કોણ બાળકના લેખ લખવા માટે જે બે દેવીઓ આવે એમના નામ શું છે તો એકને કહેવાય વધની આકર દેવી અને બીજા છે નાની આકર દેવી આ બાળકના લેખ લખે તો આ પહેલી વિધિ થાય જન્મ પછી બાળકના જન્મના છઠ્ઠા દિવસે આને કહેવાય પેંચરોની વિધિ આને શું કહેવાય પેંચરો કહેવાય હવે બીજી વિધિ કઈ થાય તો કે નૈવેદ કરવામાં આવે આપણે પણ આ જ પરંપરા છે નૈવેદની પરંપરા કે જો બાળકમાં
32:03 દીકરો જન્મે છે બાળકમાં શું જન્મે છે દીકરો બાળકમાં દીકરો જન્મે તો લાપસીના આંધણ મુકાય વાલા દીકરો જન્મે તો શું થાય લાપસીના આંધણ જો દીકરાનો જન્મ થાય છે તો લાપસીના આંધણ મેલાય છે શું મેલાય છે લાપસીના આંધણ મતલબ કે લાપસીના નિવેદ થાય દીકરો જન્મે તો અને બાળક બાળકમાં દીકરીનો જન્મ થાય બાળકમાં કોનો જન્મ થાય દીકરીનો જન્મ થાય તો ભાત ચોખા રાંધવામાં આવે જન્મે તો શેના નિવેદ થાય ચોખાના નિવેદ થાય તો અહીંયા બાળકમાં દીકરી જન્મે તો ચોખાના નિવેદ અને જો દીકરો જન્મે તો લાપસીના આંધણ
32:51 મુકાશે એના પછી બાળક સવા વર્ષનું થાય ત્યારે એના કરમાં આવે બાળકનાસ સવા વર્ષે બાળકના સવા વર્ષે શું થાય કરમાં આવે સવા વર્ષે કર અથવા તો એને બાબરી કહીએ આપણે શું બાબરી ચોલ કર્મ કરવામાં આવશે અને જનરલી આ વિધિ કોણ નિભાવે છે તો કે બાળકના મામા જે છે કોણ હોય મામા જેમાં બે માં હોય એવા મામા તો આપણા મામા આપણને સૌથી જાજા લાડ કરે તો એ બાળક જ્યારે જન્મે અને પછી હવા વરાનું થાય તો એના ના જન્મના વાળ ઉતારવામાં આવે આને બાબરી કહેવાય આના બદલામાં મામાને પિતા હોય ને બાળકના ઈ એના
33:36 તરફથી એક નાની એવડી ભેટ પણ આપતા હોય એકાદા જોડી કપડા આપે સાથે પાણી ઉડાડવાની રમત પણ રમતા હોય છે આ દિવસે તો એક આ વિધિ થાય એટલે કે આવી કેટલીક રિવાજો તમને જોવા મળે કે જ્યારે બાળકનો જન્મ થતો હોય ત્યારે સાથે છઠ્ઠીના દિવસે જ તમને નામકરણ પણ કરવામાં આવશે બાળકનું શું કરવામાં આવે નામકરણની વિધિ પણ કરવામાં આવશે તો બાળકની નામકરણની વિધિ પણ થશે તો આ બધી વસ્તુ તમને બાળકના જન્મ પછીના રિવાજના ભાગ રૂપે જોવા ખાસ આ બે દેવીઓને યાદ રાખવાના છે અને જન્મ સમયે જે રીત રિવાજો થાય એને શું કહેવાય પેચરોની વિધિ કહેવાશે ચલો આટલી વાર્તા તો
34:22 મને આવડી ગઈ સાહેબ કે બાળક જન્મે ત્યારે શું કરવામાં આવશે તો જન્મે ત્યારે છઠ્ઠી આવે ને છઠ્ઠી પછી નિવેદ થાય નિવેદની હારે નામકરણને પછી એનું ચોલ કર્મ થાય એના પછી આગળ વધીએ તો બીજા હવે જન્મ પછી લગ્નના રિવાજો તરફ જઈએ આપણે શેના તરફ જઈએ લગ્નના રિવાજો ચાલો એના પછી વાત કરીએ લગ્નના રિવાજ કે લગ્નના રિવાજ કેવા કેવા હોય સાહેબ લગ્નના રિવાજ તો મજેદાર હોય કેવા હોય મજેદાર હવે લગ્નમાં બે પરંપરાઓ હોય એક હોય એને આપણે કાયદેસરના વિવાહ કહીએ એક શું હોય કાયદેસર વિવાહ એક જ્યાં આપણા પિતાજીની ઈચ્છા હોય એ મુજબ વિવાહ થાય એને કાયદેસર વિવાહ કહેવાય એક
35:10 વિવાહ જે મને જોવા મળશે એ વિવાહને હું કહીશ ગાંધર્વ વિવાહ એને હું શું કહીશ ગાંધર્વ વિવાહ ગાંધર્વ વિવાહનો મતલબ થાય પ્રેમ લગ્ન કેવા લગ્ન પ્રેમ લગ્ન જે તમને ખૂબ હવેની પેઢીઓમાં માં પ્રચલિત જોવા મળે છે પ્રેમ લગ્ન પણ એના બદલે હવે તમારે શબ્દ કેવો વાપરવાનો ગાંધર્વ વિવાહ હવે ગાંધર્વ વિવાહમાં તમને વધારે ઇન્ટરેસ્ટ છે તો થોડાક આમાં ઊંડા ઉતરીએ આપણે હવે જો ગાંધર્વ વિવાહની અંદરે અલગ અલગ વિવાહ હોય એમાં આમાં બે પ્રકારના શબ્દો યાદ રાખો એક જે શબ્દ હોય એને કહેવાય ઉદારી જવું એક શબ્દને શું કહેવાય ઉદારી જવું એક શબ્દને કહેવાશે ઉદા ઉદાડી જવું અને
35:57 બીજો શબ્દ જે હોય એને કહેવાય લાડી ખેવી એને શું કહેવાય લાડી ખેંચવી લાડી ખેંચવી એટલે આમ ખેંચી નથી લેવાની લાડી લાડી ખેંચવી નો મતલબ હમજી લો પહેલા જો ઉદાડી જવું માટે બીજો શબ્દ પણ વપરાય જેને કહેવાય ગીહી જવું જેને શું કહેવાય ગીહી જવું લાડી ખેંચવીની પરંપરા જનરલી મેળામાંથી ભગાડી જવું આનો મતલબ શું થાય મેળામાંથી ભગાડી જવું હ મેળામાં જાય અને આપણું ક્યાંક મન મળી જાય તો ભાઈ ભાગે પણ ખરી પબ્લિક તો એવા માટે શબ્દ વપરાય લાડી ખેંચવી કે મેળામાંથી કોઈ છોકરો છોકરીને ભગાડી જાય તો એના માટે કયો શબ્દ વપરાશે
36:45 લાડીને ખેવી આ શબ્દ વપરાશે હવે વિચારો ઉદાડી જવું કે ગીહી જવું આ જનરલી પ્રેમ લગ્ન માટે વપરાતા શબ્દો છે હવે કાઈ કાયદેસર વિવાહ જ્યારે આપણા પિતા આપણા માટે માગુ ગોતી લાવે તો એને કાયદેસર વિવાહ કહેવાય આમાં પણ એક પરિણામ તમને જોવા મળે કે જ્યારે દીકરી જે છે એ દીકરી પોતે દીકરાની પસંદગી કરે છે દીકરી પોતે દીકરાની પસંદગી કરે લગ્ન માટે પસંદગી કરે શેના માટે લગ્ન માટે તો આ લગ્ન માટે જે પસંદગી કરવામાં આવે એને કહેવાય ઈચ્છાવર લગ્ન પદ્ધતિ આને શું કહેવાય ઈચ્છાવર લગ્ન પદ્ધતિ હવે આ ઈચ્છાવર લગ્ન
37:32 પદ્ધતિ જે છે એને આદિવાસી લોકો ખંધાળ પ્રથા કહે છે એને શું કહે છે ખંધાળ પ્રથા આપણે આગળ આના વિશે જોશું જ પાછા તો એને ખંધાળ પ્રથા કહેવાય હવે ખંધાળ પ્રથા અંતર્ગત ખાસ કરીને ગુજરાતમાં જે વસાવા છે ગામિત સમુદાય છે એની એની અંદર આ પ્રથા વધારે પ્રચલિત છે વસાવા અને ગામિત સમુદાયમાં તમને આ ખંધાળ પ્રથા જોવા મળે તો લગ્નની બે પરંપરાઓ યાદ રાખી એક આપણે કાયદેસર વિવાહને યાદ રાખ્યું અને બીજું યાદ રાખ્યું ગાંધર્વ વિવાહ જો મજા આવતી હોય તો જરા વીડિયોને લાઈક શેર અને કોમેન્ટ તો વાલા કરવી પડે ને કેમ કે ડીવાયએસઓ બનવાનું છે ભાઈબંધ તો આપણે એના માટે ખૂબ
38:20 મહેનત કરી છી તો તમારે પણ કરવી પડે ચાલો એના એના પછી આગળ જઈએ તો ભવે રિવાજો ક્રમશઃ આપણે જોતા જઈએ સાહેબ આપણે ગાંધર્વ વિવાહમાં તો હમજી લીધા ભગાડી જાય આમાં વિધિવિધાન હોય ને આમાં ભાગવાની વાત હોય પણ જો કાયદેસરના લગ્ન કરવામાં આવે તો કયા કયા રિવાજ મને જોવા મળે તો સૌથી પહેલો રિવાજ આપણે લઈએ તો કે પ્રથમ રિવાજ જોવા આવવા જવું કયો રિવાજ હોય જોવા આવવા જવું આને કહેવાય ઘર જોણી પ્રથા આને શું કહેવાય ઘર જોણી પ્રથા એટલે કે વર વધુના પરિવાર જે છે એ પરિવાર એકબીજાના ઘેર જોવા આવવા જાય એકબીજાના ઘેર શું કરે જોવા આવવા જાય તો
39:09 એકબીજાના ઘરે જોવા આવવા જવું આને શું કહેવાય તો કે ઘર જોણી પ્રથા કહેવાય આને શું કહેવાય ઘર જોણી આપણે પણ પહેલા દીકરો જાય જોવા દીકરાને ગમે તો એ ઘરે કે પપ્પા વાંધો નહી ઠપકા ો તમ તમારે ગમે છે આપણને પછી શું થાય કે આપણું ફેમિલી આખું જોવા જાય કાકા બાપાને બધા ટ્રેક્ટર ભરીને જોવા જાય પછી આપણને આખા કુટુંબને ગમે એટલે ત્યાંથી આખું કુટુંબ ટ્રેક્ટર ભરીને જોવા આવે તો આવી રીતે પહેલી પગથિયું ચડી એકબીજાના ઘરે જોવા આવવા જાય આને ઘર જોણી પ્રથા કહેવાય હવે જોવા આવવા જાય ને પછી જો માગુ ગમી જાય દીકરા દીકરીને ને પરિવારને બધાયને ગમતું હોય તો શું વિધિ આવે તો પછી જે આવે એને બોલ બોલવા કહેવાય એને કઈ કઈ વિધિ કહેવાય બોલ બોલવાની વિધિ આવે છે એને
39:57 આપણે કહેશું બોલ બોલવાની વિધિ બોલ બોલવાના મતલબ શું થાય તો કે હગાઈનું પાકું કરવું શું કરવું હગાઈનું પાકું કરે બોલ બોલવાનો મતલબ એમ થાય કે વાણી વચનથી શેનાથી વાણી વચનથી સગાઈનું પાકું કરવું વાણી વચનથી સગાઈનું પાકું કરવું એને કહેવાય બોલ બોલવા વાણી વાણી વચનથી સગાઈનું પાકું કરવું શું કરવામાં આવે વાણી વચનથી સગાઈનું પાકું કરવું આના માટે શબ્દ વપરાય બોલ બોલવાની વિધિ પહેલી વિધિ કઈ હતી ઘર જોણી આપણે બોલ બોલવામાં આવે રૂપિયો નારિયર આપીએ શું આપીએ રૂપિયો નારિયર આપે જલ જલાવે આવી બધી
40:44 પરંપરા આપણામાં હોય તો ત્યાં પણ તમને આ પરંપરા જોવા મળશે ત્રીજી પરંપરા એને બોલ બોલવાની વિધિ પછી શું જોવા મળે મને બોલ તો બોલી લીધા સાહેબ પાકુંય થઈ ગયું પછી શું આવે તો કે હવે સગાઈના દી આવે શું આવે સગાઈ સગાઈને આદિવાસી લોકો પિયાણ દિવસ કે અને સાથે ચાંદલા પણ હોય એટલે કે ચાંદલા વિધિ આવે શું આવે ચાંદલા વિધિ એને વેવા કહેવામાં આવે શું કહેવાય વેવાપુંજ વેવાપૂજનો મતલબ શું થાય ચાંદલા વિધિ શું થાય ચાંદલા વિધિ એટલે કે હવે ચાંદલા કરવામાં આવે અને સાથેને સાથે સગાઈ પણ હોય અને સાથે શું હોય સગાઈ હોય સગાઈને આદિવાસી લોકો પિયાણ દિવસ કે સગાઈ માટે કયો શબ્દ
41:31 વાપરવામાં આવે પિયાણ દિવસ આ સગાઈ માટે વપરાતા શબ્દો છે આ શેના માટે હોય છે સગાઈ માટે કયો શબ્દ વપરાશે પિયાણ દિવસ હવે આ સગાઈ માટે જે પિયાણ દિવસ શબ્દ વપરાય છે એ ખાસ યાદ રાખવાનો છે શેના માટે સગાઈ માટે હવે જો આ શબ્દ બધા માટે એક સરખો નથી અમુક સમુદાયની અંદર સગાઈ માટે અલગ શબ્દ વપરાય જેમ કે કુંકણા આદિવાસી દક્ષિણ ગુજરાતમાં વસ્તુ એક અગત્યનું આદિવાસી જૂથ કુંકણા આદિવાસી આ કુંકણા આદિવાસી જે છે એ દક્ષિણ ગુજરાતનું એક પ્રમુખ જૂથ છે જે કોંકણ તટ વિસ્તારમાંથી આવીને ગુજરાતમાં રહે છે હવે જે આ કુંકણા આદિવાસી જે છે એને લોકો સગાઈના રિવાજને
42:19 બોલપેન કે છે સગાઈના રિવાજ માટે કયો શબ્દ વાપરે છે બોલપેન શબ્દ વાપરે છે એના પછી આજ કૂકણા આદિવાસી જે છે એ લગ્નના રિવાજ માટે એ લગ્નના રિવાજ માટે કયો શબ્દ વાપરે મોટી પેન કયો શબ્દ વાપરશે મોટી પેન હવે તમને પૂછે કે લગ્નના રિવાજ માટે કયો શબ્દ વાપરે છે આદિવાસી લોકો તો એ લગ્ન લગ્નના રિવાજને કે મોટી પેન શું કે હવે ઓપ્શનમાં આપ્યું હોય એ મોટી પેન બી હિન્દી પેન ત્રી સીસપેન અને ડી બોલપેન તો આપણને યાદ આવવું જોઈ લગન આવે તો મોટી પેન ભાઈ અને હગાઈ આવે તો બોલપેન કહેવાય હવે આ બોલપેનનો મતલબ એ જ
43:05 થાય કે વાણી વચનથી લગનનું પાકું કરવું હવે આનો મતલબ શું થાય વાણી વચનથી લગ્નનું પાકું કરવું તો વાણી વચનથી લગ્નનું પાકું કરવું એનો મતલબ મતલબ શું થાય તો કે એને બોલપેન કહેવાય શું કહેવાય બોલપેન ચાલો તો એક બોલપેનનો રિવાજ આવે વેવાપુષ થઈ ગયું ચાંદલા વિધિ થઈ ગઈ હવે આપણે આગળ વધીએ તો હવે લગનની તૈયારી થાય એ પહેલા એક સમુદાયને યાદ રાખો તો હવે બધામાં અલગ અલગ રિવાજો આપણે આવે તેમાં સમુદાયને પણ મેન્શન કરતા જઈએ છીએ હવે જો એક ફરજીયાત રિવાજ નથી પણ એક રિવાજ જોવા મળે જેમણા જાવુંનો રિવાજ આ જેમણા જવું એ ફરજિયાત રિવાજ હોતો નથી આ
43:54 ફરજિયાત નથી આ રિવાજ કેવો છે ફરજિયાત નથી આ ક્યારે આવે કે જ્યારે લગ્ન અને સગાઈની વચ્ચે જ્યારે લગ્ન અને સગાઈની વચ્ચે થોડા દિવસની વાર હોય સગાઈ વચ્ચે અમુક દિવસની વાર હોય ત્યારે અમુક દિવસની વાર હોય એટલે થોડાક દિવસ બચાવે 10 15 દિવસ અમુક દિવસની વાર હોય ત્યારે ત્યારે જે બંને પક્ષના લોકો છે એકબીજાના ઘરે જમવા જાય શું કરે ત્યારે એકબીજાના ઘરે જમવા જાય આ રિવાજને કહેવાય જેમણા જાવું એકબીજાના ઘરે શું જાય જમવા જાય જેને આપણે
44:39 કહેશું જેમણા જવું એના માટે શબ્દ વપરાય જેમણા જવું તો આટલા રિવાજ પહેલા તો ક્રમમાં યાદ રાખ લખા સાહેબ ઘર જોણી બોલ બોલવા વેવ પૂજ અને જેમણા જાવું આ જેમણા જાવુંનો રિવાજ ફરજિયાત હોતો નથી આટલી વસ્તુ ખબર પડી ગઈ હોય તો કોમેન્ટમાં યસ ઘૂઘરમ ઘૂઘરી લખતા જાજો એના પછી પાંચમાં રિવાજ તરફ જઈએ તો સગાઈના વખતે સગાઈ વખતે શું નક્કી કરવામાં આવે પલ્લુની રકમ નક્કી કરવામાં આવે પલ્લું નક્કી થાશે આ પલ્લું ક્યારે નક્કી થાશે તો કે સગાઈના દિવસે આ સગાઈના દિવસે પલ્લું નક્કી કરવામાં આવે કયા દિવસે સગાઈના દિવસે હવે સગાઈના દિવસે
45:26 આ પલ્લુ મતલબ શું તો પલ્લુનો સિમ્પલ એક મતલબ હું તમને કહી દઉં કે પલ્લું એટલે આપણી ભાષામાં દહેજ જેવી બાબતને યાદ રાખો શું કહેવાય આને દહેજ હવે આ દહેજ કહેવાય ને પણ આપણે દહેજ જેવું સમજીએ આને શું સમજવા માટે યાદ રાખો દહેજ જેવું હવે હવે આ પલ્લું યાદ રાખજો છોકરા પક્ષ તરફથી છોકરી પક્ષને આપવામાં આવશે એટલે વર પક્ષ તરફથી કોને આપવાનું કન્યા પક્ષને એટલે કે વર પક્ષવાળા જે છે એ કન્યા પક્ષને આપે આ રકમ વર પક્ષવાળા કોને આપે કન્યા પક્ષને આ રકમ આપશે તો વર પક્ષવાળા જે છે એ કન્યા પક્ષને આ રકમ આપતા હોય તો આને કહેવાય શું પલ્લું
46:12 નક્કી થયું કહેવાય હવે જ્યાં પલ્લુની રકમ છે એ વરપક્ષવાળાને આપવાની છે આ પપ્પા એકલા ન આપે બાળકના જે પિતા હોય અને એના કાકા બેય ભેગા થઈને આ રકમ આપે એટલે તકલીફ ન પડે જ્યારે કાકાના ઘરે લગન છે ત્યારે પિતાજી પણ એમાં ભાગ આપશે એટલે ઢાલ કરી કે આપણી દેશી ભાષામાં ટૂંકમાં તો એક આ પલ્લુની રકમ નક્કી થાય ક્યારે સગાઈના દિવસે હવે આપણે જાય સગાઈ તરફ સગાઈ થઈ ગઈ હવે આપણે લગન તરફ જાઈએ તો લગન લખવામાં આવે પહેલા તો શું આવે લગન લખવા એને કહેવાય લગ્ન લગ્ન નુતરવા શું કરે લગ્ન નુતરવા મતલબ કે લગન લખવામાં આવશે શું થશે લગન લખવામાં આવશે તો લગન લખાશે એટલે કે લગન નુતરવામાં આવશે હવે જે લગન
47:01 લખવાની વિધિ છે લગન નુતરવાની વાત જ્યારે આવે એટલે કે આપણે કેમ હવે લગન આવવાના હોય ત્યારે ત્રણ વર્ધી પાંચ વર્ધીસાત વર્ધીના એમ લગ્ન લખવામાં આવશે એના પછી સાતમી બાબત આવે ગણેશ નુતરવા એના પછી કઈ બાબત આવશે ગણેશ નુતરવાની વિધિ આવશે ગણેશ નુતરવાને કહેવાય ગણેશ સ્થાપન આપણા ઘરે ક્યારેય પણ શુભ પ્રસંગ આવે તો સૌથી પહેલા ગણેશ સ્થાપનની વિધિ થાય ગણેશ સ્થાપનમાં જનરલી જે આદિવાસી સમુદાયમાં ખેતરની માટીમાંથી ગણેશ બનાવવામાં આવે અને બાજોટ પર મકાઈના દાણા ઉપર એમની સ્થાપના થાય એને કહેવાય ગણેશ સ્થાપન ગણેશ સ્થાપન પછી આપણે આગળ જઈએ તો બીજી વિધિ આવે પીઠી
47:51 પીઠી ચોડવાનું કામ કોણ કરશે તો પીઠી ચોડવી જે છે એ માતા અને કાકી આમનો મુખ્ય અધિકાર છે કોનો માતા અને કાકી જે છે એ પીઠી ચોડવાનું કામ કરે એના પછી રાત્રે હોય સંગીત સેરેમની શું હોય રાત્રે આપણે નૃત્ય જેને કહીએ આનંદ હોય આપણે ફુલેકું કાઢે એમ તો લગ્નની રાત રાત્રે જે છે ખાસ કરીને કેટલાક તમને નૃત્ય જોવા મળે જેમ કે એક નૃત્ય છે એને કહેવાય મુરિયા નૃત્ય એ કયું છે મુરિયા નૃત્ય થાય એ સિવાય બીજું એક અગત્યનું નૃત્ય છે એને કહેવાય છે આંબલી ગોધો એને શું કહેવાય આંબલી ગોધો એના પછી બીજું નૃત્ય આવે એને કહેવાય
48:38 કુંદણીયું એને શું કહેવાય કુંદણીયું કહેવાય અથવા તો એને એને માન આપીએ ઘૂમરીયું પણ કે તો કુંદણીયું અથવા તો ઘૂમરીયું આ નૃત્ય કરવામાં આવે હવે મુરિયા નૃત્ય જે છે એ જનરલી મામા ભાણાનું નૃત્ય છે કોનું મોમા અને ભાણેજ તો મામા જે છે એ બા એના ભાણેજ હોય જેના લગ્ન છે મામા એના ભાણેજના નચાવે શું એટલે કે જે વર વધુ હોય એને નચાવે પોતાની કમરમાં બેહાડે અથવા તો બાજોઠ પર બેહાડે ને નચાવે એના પછી આમલી ગોધો જે છે આ લગ્ન સમયે માત્ર પુરુષો દ્વારા કરવામાં આવતું નૃત્ય છે આ કોના દ્વારા થાય નામ ઉપરથી ખબર પડે પુરુષો આ ગોધો શબ્દ જ
49:26 પુરુષો માટે છે તો આ પુરુષો દ્વારા એક નૃત્ય કરવામાં આવે કુંડણીયું કે ઘુમરિયુ આ માત્ર મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતું નૃત્ય છે આ કોના દ્વારા થશે? માત્ર મહિલાઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતું આ નૃત્ય છે આને ઘુમરિયુ અથવા તો કુંડણીયું કહેવાય. તો આટલું તો મને ખબર પડ્યું પલ્લું લગ્ન ઉતરવા ગણેશ નતરવા પીઠી ચોડવી હવે બીજા દિવસે પબ્લિક જાન લઈને જાહે બીજા દિવસે શું થાય જાન લઈને જાય કોણ જાન લઈને જાય તો વરપક્ષવાળા જાન લઈને જાશે હવે કરાવીએ આપણે જાન પ્રસ્થાન હવે શું કરાવીએ આપણે જાન પ્રસ્થાન તો જાન પ્રસ્થાન કોણ કરે તો કે ઓબ્વિયસ છે સાહેબ પુરુષો જ જાય જાન લઈ કોણ જાયપુર
50:12 પુરુષો એટલે કે વર પક્ષવાળા જાન લઈને જાય વર પક્ષવાળા ક્યાં જાય કન્યા પક્ષ તરફ જાન લઈને જાય ગાડી બાદી શણગારી હોય ચકાચક અને વરરાજ હોય એમાં બેઠો હોય જાન પ્રસ્થાન થાય પછી ત્યાં અલગ અલગ વિધિઓ શરૂ થાય એક બાજુ માંડવો નાખ્યો હોય વચ્ચે ચોરી મંડપ એમાં દીકરીને લાવવાનું કામ એના કાકા કરે દીકરીને મંડપમાં કોણ લાવે કાકા લાવે હવે કાકા કાકા લાવે એટલે શું થાય કે અંદર વરરાજોતો આતુરતાથી રાહ જોતો હોય પછી કન્યા પધરાવો સાવધાન તો કાકા જે છે એ કન્યાને મંડપમાં લાવે દીકરીના કાકા જે છે એ શું કરે કન્યાને મંડપમાં પધરાવે કન્યાને
50:58 મંડપમાં લાવશે લગ્ન મંડપમાં લાવે એટલે કે જે ચોરી મંડપ નાખ્યું હોય ને ત્યાં પછી લગ્નની વિધિ બધી થયા કરે હવે આપણે જનરલી લગનમાં જઈ તો અલગ અલગ પ્રકારનો વર્ગ હોય એમાં એક વર્ગ જે આપણા આપડા જેવું એનું મેન ફોકસ હોય રહોડે કે ક્યારે હમણાં હરિહરનો હાદ પડે ને આપણે સોટા પાડી દઈ તો એક વર્ગ એવો હશે કે એક તરફ જેવું જમવાની રાહ જોતા હોય એ બાજુ જતા રહે હવે જો આમાં બીજાય રિવાજો આવે કે એક હામૈયું કરવામાં આવે હામૈયું કોણ કરે સાસુમાં સાસુમાં જે છે જ્યારે જાન પ્રસ્થાન થાય એ સમયે ગામમાં જાન પોગી જાય પછી હામૈયું કરશે કોણ સાસુમાં હવે સાસુમાં માં જ્યારે હામૈયું કરશે ત્યારે એમની થાળીમાં પૈસા મૂકવામાં આવે એ
51:46 પૈસા એમના પાસે રહે તો એક આ પણ રિવાજ હોય આ બધા નાના મોટા રિવાજો છે હવે આ બાજુ એક જે મુદ્દો મેઈન આપણો જમણવારનો છે કે આપણો મુદ્દો ક્યાં હોય જમણવાર હવે જમણવાર શરૂ થાય એ પહેલા એક વિધિ કરવામાં આવે જેને દાપુ ભરવું કહેવાય દાપુ ભરવું એટલે શું પલ્લુંની રકમ આપવી શું પલ્લુની રકમ જે અગાઉ નક્કી કરી તી યાદ કરો પુરાનેવો દિન પલ્લુની રકમ આપવી મતલબ કે આપણે જ્યારે હગાઈ હતી ત્યારે આ દહેજની રકમ નક્કી કરી હતી 2 લાખ 5 લાખ જે કાઈ હતી અત્યારે તો ઘણા બધા વિસ્તારોમાંનો વિરોધ પણ થઈ રહ્યો છે તો એ પલ્લુની રકમ નક્કી કરવામાં આવશે હવે એ નક્કી કરેલી પલ્લુની રકમ જ્યારે
52:32 જમણવાર શરૂ થાય તો એના સકન પેટે સવા રૂપિયો મૂકવો પડે થાળીમાં શું મૂકવાનો હોય સવા રૂપિયો થાળીમાં મૂકવાનો હવે એ સવા રૂપિયો થાળીમાં મૂકે પછી જમણવારનો કાર્યક્રમ આગળ વધે નકર જાન ભૂખી રે આમાં ક્યારેક પણ એવું ક્યારેય થાય નહીં પછી આગળની વિધિ પણ જાન જમાડવામાં આવશે પ્રેમથી સવા રૂપિયો મૂકી અને દાપુ ભરવાની વિધિ થાય પછી જાન જમી લે અને પછી વિદાય આવે હવે જ્યારે વિદાય આવે ત્યારે આ રકમ ચૂકવવાની થાય વિદાય ટાણે આ દાપુ એટલે કે પલ્લુંની રકમ ક્યારે આપવાની છે વિદાય ટાણે એટલે કે જાન વિદાય થાય ત્યારે આ રકમ ચૂકવવાની થાય હવે મુદ્દો એ થાય કે ઘણી વખત આમાં બે પરિસ્થિતિ બને જો દાપુ ભરી દેવામાં આવે તો
53:19 કોઈ વાંધું જ નથી તો જાન વિદાય થઈ જાય રામ રામ પરંતુ જો કોઈ પાર્ટી એ દાપુ ભરવામાં નિષ્ફળ જાય તો શું થાય જો દાપુ ભરવામાં બે કન્ડિશન છે એક કન્ડિશન અહીંયા લખીએ બીજી કન્ડિશન આપણે અહીંયા લખીએ જો દાપુ કાયદેસર રીતે ચૂકવી દેવામાં આવે તો જાન વિદાય થશે દાપુ ભરી દેવામાં આવશે તો ભરી દેવામાં આવે તો જાન વિદાય થાય તો શું થશે જાન વિદાય થશે જો કાયદેસર દાપુ ભરી દેવામાં આવે તો જાનને વિદાય કરી દેવામાં આવશે કાયદેસર રીતે પણ માની લઈએ કે દાપુ ભરવામાં નિષ્ફળ જાય તો શું કરવાનું શું
54:07 થાય દાપુ ભર ભરવામાં નિષ્ફળ જાય તો શું કરવાનું જો દાપુ ભરવામાં નિષ્ફળ જાય તો વરરાજાને ખંધાળીયો કરવામાં આવશે વરરાજાને શું કરવામાં આવે ખંધાળીયો હવે ખંધાળિયા નો મતલબ અહીંયા તમારે જનરલી ઘર જમાઈ સમજવાનો શું ખંધાળ પ્રથા નો મતલબ શું થાય ઘર જમાઈ હવે જો ઈચ્છાવર લગ્ન પદ્ધતિમાંય ઘર જમાઈ તરીકે રાખે અને ઈચ્છાવર લગ્ન પદ્ધતિમાં જ્યારે ઘર જમાઈ તરીકે રાખવામાં આવે ત્યારે શું હોય તો કે એ સમયગાળા દરમિયાન એને ઘરે રહેવાનું થાય દીકરીના ઘરે વરરાજાને અહીંયા જો
54:52 ખંધાળીઓ બને છે મતલબ કે દાપુ ભરવામાં નિષ્ફળ જાય છે તો જેટલું દાપુ ભરવામાં બાકી છે એટલું દાપુ વસૂલ ન થાય ત્યાં સુધી અહીયા ઘર જમાઈ તરીકે રહેવું પડે પછી એને વિદાય આપવામાં આવે ત્યાં સુધી સુધી વિદાય થાય નહીં તો આવી રીતે દાપુ ભરી દે તો એમ હમજો કે પ્રેમથી વિદાય થઈ જાશે અને વિદાય થાય પછી કન્યા એના વરના ઘરે જાય એટલે કે જ્યાં એના લગ્ન થયા હતા ત્યાં તો આટલી બધી રીતિ રિવાજો તમને જોવા મળશે આદિવાસી સમુદાયમાં હવે કેટલાક બીજા ફેક્ટ યાદ રાખો કે વિદાય પછી જે છે વિદાય પછી વિદાય પછી કન્યા
55:40 પોતાના સાસરિયામાં કન્યા પોતાના સાસરિયાની અંદર પોતાના સાસરિયામાં પોતાના પૈતૃક પક્ષની અટક કોની પોતાના પૈતૃક પક્ષની અટક ચાલુ રાખી શકે પક્ષની અટક વાપરી શકે છે શું વાપરી શકે પોતાના પૈતૃક પક્ષની અટક વાપરી પરી શકે આ માટે એને ગોત્રની ધજા ફરકાવી પડે આ માટે એને શું કરવું પડે ગોત્રની ધજા ફરકાવી પડશે આ માટે ગોત્રની ધજા ફરકાવી પડે તો આ બાબતે એને ગોત્રની ધજા ફરકાવી પડે પોતાના ઘરના નેજા ઉપર હવે એના માટે ખાસ એમના ડુંગરદેવ
56:29 કોની ધજા ફરકાવવામાં આવશે એમાં ખાસ એમના ડુંગરદેવની ધજા ફરકાવશે હવે એમના ડુંગરદેવ કોણ હોય તો ઘણા બધા ડુંગરદેવ છે કાળો મગરો રૂરવો ભાખર આવા બધા આપણે આગળ પણ ડુંગરદેવો જોઈશું તો એની ધજા ફરકાવશે બીજી વસ્તુ યાદ રાખો કે લગ્ન પછી લગ્ન પછી ઘણી વખત બહુપત્નીવના રિવાજો પણ જોવા મળે લગ્ન પછી શું જોવા મળશે બહુપત્નીવના રિવાજ તો લગ્ન પછી બહુપત્વની પ્રથા પણ આદિવાસી સમુદાયમાં જોવા મળે છે અને એ પ્રથાને નેત્રા પદ્ધતિ કહેવાય છે એને શું કહેવાય છે નેત્રા પદ્ધતિ કોને લગ્ન પછીની
57:15 વાત આપણે કરી છી તો એક કરતાં વધારે પત્નીઓ રાખી શકે આવું લીગલી છે અહિયા તો આને નેત્રા પદ્ધતિ કહેવાશે એના પછી આદિવાસી સમુદાયમાં એક કરતાં વધારે પત્ની રાખવાનો રિવાજ હોવાથી જે મિલકતના ભાગ પાડવામાં આવે શેના મિલકતના ભાગ તો આ જે મિલકતના ભાગ પડે છે એ ઘરમાં સ્ત્રીઓની સંખ્યાના આધારે પડે આ શેના આધારે પડે ઘરમાં સ્ત્રીઓની સંખ્યાના આધારે તો ઘરમાં સ્ત્રીઓની સંખ્યાના આધારે ભાગ પડશે સંખ્યાના આધારે તો મિલકતના ભાગ જે છે ઘરમાં જેટલી સ્ત્રીઓ છે એ સ્ત્રીઓની
58:01 સંખ્યાના આધારે ભાગ પાડવામાં આવશે શું આધારે ભાગ પડશે સ્ત્રીઓના સંખ્યાના આધારે ભાગ પડશે આટલી વસ્તુ યાદ રહી ગઈ મને તો વિદાય પછી મને આવા કંઈક મુદ્દાઓ પણ ધ્યાનમાં લેવાના છે ખંધાળ પ્રથાને આ બધા જ રિવાજો મને જોવા મળી જાય આ સિવાય આદિવાસી સમુદાયની અંદર એક સમુદાય છે વસાવા એક સમુદાય કયો છે વસાવા આ સમુદાયમાં એક રિવાજ જોવા મળે લગ્ન પહેલા સગાઈ અને લગ્નની વચ્ચે એટલે એટલે કે લગ્ન પહેલા એક ગાંઠપાળી પદ્ધતિનો રિવાજ જોવા મળશે કઈ પદ્ધતિનો રિવાજ જોવા મળે છે ગાંઠપાળી પદ્ધતિ એક મને ગાંઠપાળી પદ્ધતિનો રિવાજ
58:47 જોવા મળે છે શેની અંદર તો કે વસાવા સમુદાયમાં તો વસાવા સમુદાયની અંદર એક ગાંઠપાડીનો રિવાજ જોવા મળે આ રિવાજને જો તમારે સરખાવો હોય તો પ્રી વેડિંગ સાથે સરખાવો શેની હારે સરખાવો પ્રી વેડિંગ સેરેમની જે આપણે જાય છીએ ને અત્યારે આ ટ્રેન્ડ બની ગયો છે કે આપણે જાયબ દીવના કિલ્લામાં ફોટા પડાવા જાય આમ ઉડાડે સાડી અને પછી અયા ફોટો પાડે ઠીક તો આ પ્રકારનો તમને રિવાજ જોવા મળે આપણે ત્યાં પછી ફોટો આપણે સ્ટોરીમાં લગાવીને ઉપર લખે 10 ડેઝ ટુ ગો આ જ વસ્તુ અહીંયા છે પણ રિવાજ અલગ છે કે જ્યારે પહેલાના સમયની જ્યારે વાત કરીએ તો આ બહુ જૂના રિવાજો છે હવે તો આમાં ઘણું બધું પરિવર્તન પણ તમને જોવા મળશે તો એક લાંબી દોરી લેવામાં આવે
59:34 એમાં જેટલા લગનના દિવસો બાકી હોય એટલી ગાંઠ વાળી દેવામાં આવે હવે જેમ જેમ દિવસો પૂરા થતા જાય એમ એમ એમ ગાંઠ એક છોડતી જવાની કે જ્યારે આપણને ખબર પડે કે હા ભાઈ હવે છેલ્લી ગાંઠ રહી છે તો આપણે જાન લઈને જવાનું છે. તો આવી રીતે એક રિવાજ જોવા મળે ગાંઠપાળી પદ્ધતિ આ શેમાં જોવા મળે? વસાવાની અંદર. તો આવા પ્રકારના કંઈક મને લગ્નના રિવાજો જાણવા મળશે શું મળશે લગ્નના રિવાજો એના પછી આપણે આગળ જઈએ લગ્નના રિવાજો પછી હવે મૃત્યુના રિવાજો તરફ જઈએ આપણે શેના રિવાજોની વાત કરીએ મૃત્યુના રિવાજો ચલો મૃત્યુના રિવાજ તરફ આપણે જવાનું છે
1:00:20 હવે તો પહેલા એક બે મુદ્દાઓ યાદ રાખી લઈએ આદિવાસી સમુદાયની અંદર અંદર મૃત્યુના દેવ એટલે યમરાજ તો આપણે ત્યાં યમરાજ કહીએ તો એમના માટે શબ્દ વપરાય છે જોનાગરીયો આદિવાસી સમુદાયમાં શું જોવા મળશે શબ્દ જોનાગરીયો તો આદિવાસી સમુદાયની અંદર યમરાજ માટે કયો શબ્દ વપરાય છે જોનાગરિયો એટલે યમરાજ હવે અહીંયા અલગ અલગ વસ્તુ તમને જોવા મળશે તો કે પહેલો રિવાજ કે ગામ મની અંદર આખો દિવસ શોક રાખવામાં આવશે જે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય એનો ખાટલો જે છે આ ખાટલો હોય એને
1:01:07 સ્મશાનમાં ઊંધો મૂકી આવવામાં આવશે શું કરવામાં આવે જે વ્યક્તિનો ખાટલો હોય એને સ્મશાનમાં શું મૂકવામાં આવશે ઊંધો મૂકવામાં આવે એક આ રિવાજ બીજું શું સ્ત્રીઓ સ્મશાનમાં જતી નથી બીજી વસ્તુ શું જોવા મળશે સ્ત્રીઓ જે છે એ સ્મશાનમાં જશે નહીં સ્મશાનમાં જતી નથી હવે બે પ્રકારના રિવાજ હોય જો બાળક હોય નાનું તો દફન વિધિ કરવામાં આવે એટલે કે અહીંયા દફન વિધિ પણ જોવા મળશે તમને નાનું બાળક હોય તો અને સાથે અગ્નિસંસ્કાર પણ જોવા મળે આ બંને પરંપરા તમને જોવા મળશે અગ્નિસંસ્કાર
1:01:53 એ સિવાય એક બીજો રિવાજ કે હવે જ્યાં સુધી 12 દિવસ સુધી લોકાઈની વિધિ પતે નહીં ત્યાં સુધી ઘરમાં ચૂલ્લો સળકતો નથી આ એક નોર્મલ પરંપરા છે એના પછી વાત કરીએ કે જો ઘરની અંદર માતાનું અવસાન થાય કોનું અવસાન થાય માતાનું અવસાન તો માતાનું અવસાન થય એ ખાસ યાદ રાખીશું તો એને આપણે હિત દેવી તરીકે ઘરમાં પૂજવામાં આવે તો એને કેવા દેવી તરીકે પૂજે હિત દેવી હિત દેવીનો મતલબ શું તો કે માતાનું એક અસ્થિ જે છે કળસમાં મૂકી ઘરમાં એની સ્થાપના થાય ને એને પૂજે એને હિત દેવી કહેવાય જો પત્નીનું મૃત્યુ થાય જો કોનું મૃત્યુ થાય પત્ની પત્નીના મૃત્યુ
1:02:39 પછી એને પત્નીના અવસાન જો કોનું અવસાન થાય પત્નીનું અવસાન થાય તો એને લોકદેવી તરીકે પૂજવામાં આવશે તો કયા દેવી તરીકે પૂજવામાં આવશે લોકદેવી તરીકે જો પત્નીનું અવસાન થાય તો લોકદેવી માતાનું અવસાન થાય તો હિત દેવી તરીકે હવે લોકદેવીમાં શું હોય તો કે પત્નીનું કોઈપણ ઘરેણું જે છે એ ઘરેણાને શું કરવામાં આવે એક કળસમાં રાખી ઘરે પૂજવામાં આવે એની પૂજા થાય એને લોકદેવી કહેવાય બીજા રિવાજમાં અમુક સમુદાયિક રિવાજોની વાત કરીએ તો ખાસ કરીને એક જ્ઞાતિ લઈએ વસાવા આ વસાવા જ્ઞાતિની અંદર મૃત્યુ થાય ત્યારે મૃત્યુ પ્રસંગે ગામમાં બંધૂક ફોડવામાં આવે મૃત્યુ
1:03:28 પ્રસંગે શું કરવામાં આવે છે બંદૂક ફોડી અને જાણ કરવામાં આવે તો મૃત્યુ પ્રસંગે બંદૂક ફોડવાનો રિવાજ તમને વસાવા જ્ઞાતિમાં આવે શું મૃત્યુ પ્રસંગે કઈ જગ્યાએ તો કે વસાવાની અંદર એના પછી બીજો રિવાજની આપણે વાત કરી કુંકણા કુંકણાની અંદર ઘરમાં જ્યારે મોભી પુરુષનું મૃત્યુ થાય તો એ મોભી પુરુષની ચાંદીની મૂર્તિ બનાવવામાં આવે શું બનાવવામાં આવે મોભી પુરુષની રૂપાની મૂર્તિ રૂપા એટલે ચાંદુ એ ચાંદીની મૂર્તિ બનાવવામાં આવશે એટલે રૂપાની મૂર્તિ બનશે કે જ્યારે ઘરનો જે મુખ્ય વ્યક્તિ છે એનું અવસાન થાય ત્યારે એના પછી બીજા સમુદાયિક રિવાજોમાં જોઈએ રાઠવા હવે જો આપણે ત્યાં તમે જો ગામડામાં
1:04:16 રહેતા હોય તો તમને ખબર હોય આપણે ત્યાં જન્મ અને મરણના સૂતક રાખવામાં આવે હવે બાળકનું જન્મ થાય ત્યારે પણ આપણે સૂતકની ની પરંપરા નિભાવતા હોય અને જ્યારે બાળકનું ખાસ કરીને ઘરમાં કોઈનું વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય તો પણ આપણે શું કરતા હોય છી તો કે મૃત્યુનું સૂતક રાખતા હોય હવે જનરલી અહીંયા આપણે યાદ રાખવાનું કે મૃત્યુનું સૂતક જે છે એ રાઠવાઓમાં હોતું નથી રાઠવા જે છે એ મૃત્યુનું સૂતક રાખતા નથી હવે જો મેજોરિટી અહીંયા જે રિવાજો તમને જોવા મળે છે આ હિત દેવી હોય લોગ દેવી હોય આ બધા ખાસ કરીને રાઠવા સમુદાયમાં રિવાજો બહુ પ્રચલિત છે આ રિવાજો શેમાં પ્રચલિત છે રાઠવા
1:05:01 સમુદાયમાં આ બંને રિવાજો વધારે પ્રચલિત તમને જોવા મળશે એ અને આ પણબ આ રિવાજ પણ તમને મેજોરિટી રાઠવા સમુદાયમાં વધારે પ્રચલિત જોવા મળે છે તો એમાં આ રિવાજ તમને વધારે પ્રચલિત જોવા મળશે આ ઉપરાંત તમને એક બીજો કોમન રિવાજ જોવા મળે જેને આપણે કહીશી સામૂહિક શ્રાધનો રિવાજ કયો શ્રાધ તમને જોવા મળે સામૂહિક શ્રાધનો રિવાજ આદિવાસી પરંપરામાં સામૂહિક શ્રાધ જોવા મળે આ સામૂહિક શ્રાધને કાયટુ અથવા પરજણ કહેવામાં આવે એને શું કહેવામાં આવે છે કાયટુ અથવા તો પરજણ આ સામૂહિક શ્રાધનો
1:05:47 રિવાજ છે બીજું આદિવાસી સમુદાયની અંદર જે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય એના યાદમાં ચૈત્ર અને મહામહિનામાં શું થયું હોય જે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય એના માનમાં એટલે મૃત્યુ પામનાર વ્યક્તિના ખતરા સ્થાપવામાં આવે મૃત્યુ પામનારના શું બનાવવામાં આવે ખતરા હવે આ જે ખતરા સ્થાપવામાં આવે છે શેમાં જે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય એમાં એ ખતરા જે છે ચૈત્ર અથવા મહા મહામહિનામાં સ્થાપવામાં આવે કયા મહિનામાં ચૈત્ર અથવા તો મહામહિનામાં ખતરા સ્થાપવાનો રિવાજ તમને જોવા તો આટલી કહાની તમને મૃત્યુના પ્રસંગો
1:06:33 પાત જોવા મળે શેના પ્રસંગોપાત જોવા મળે મૃત્યુના પ્રસંગોપાત આ સિવાય હજુ એકાદો રિવાજ છે કે ઘોડિયા જનજાતિ જે છે જે અગત્યનું જૂથ છે આપણે અગાઉ પણ જોયું એ ઘોડિયા જનજાતિની અંદર પુરુષોના મૃત્યુ પછી સ્ત્રીઓ એમના ઘરેણા ચિતામાં ફેંકી દે કઈ જનજાતિની વાત કરીએ ઘોડિયા જનજાતિમાં તો ઘોડિયા જનજાતિમાં તમને એક રિવાજ જોવા મળશે કે મહિલા જે છે પોતાના ઘરેણા ઘોડિયા જનજાતિમાં શું જોવા મળે મહિલાઓ એમના પુરુષના મૃત્યુ પછી શું કરે તો કે ઘરેણા જે છે એ ચિતામાં ફેંકી દે ઘરેણા શેમાં ફેંકી દે ચિતામાં ફેંકી દે આ રિવાજ તમને માત્ર ઘોડિયા જનજાતિમાં
1:07:18 પ્રચલિત જોવા મળશે શેમાં જોવા મળે છે ઘોડિયા આ જનજાતિની અંદર ચાલો આટલી વાર્તા ક્લિયર થઈ ગઈ હોય આટલા રિવાજો તમને મગજમાં હમજાઈ ગયા હોય તો કોમેન્ટમાં જરા એકવાર લખી દેજો સાહેબ કમ્પ્લેટ છે ડન ડના ડન છે આગળ વધતા જાવ અને ઘૂઘરો વગાડતા જાવ તો આટલી વસ્તુ આપણે રિવાજ બે મુદ્દા જોઈ લીધા મેં આદિવાસી વસ્તીની વાત કરી દીધી મેં તમને અને આદિવાસી રીત રિવાજમાં જન્મ લગ્ન અને મૃત્યુ ત્રણેય પ્રકારના રિવાજ જોઈ લીધા જો અમુક ખાસ કરીને આદિજાતિ માં અલગ અલગ રિવાજો જોવા મળે જેમ કે આપણે ખાસ કરીને બાળક જ્યારે એક આપણે સમુદાયની વાત કરી ગામિત ગામિતની અંદર જ્યારે બાળક જે છે એ 13 વર્ષનું થાય એ નાનું જ બાળક છે ને તો
1:08:04 એ ખાસ કરીને આપણે એક અપવાદરૂપ કેસ અહિયા લખીએ ગામિત સમુદાયનો કયો ગામિત હવે ગામિત સમુદાયમાં જ્યારે બાળક જે છે ગામિતોમાં બાળક કેટલા વર્ષનું થાય 13 વર્ષનું તો બાળક જ્યારે 13 વર્ષનું થાય ત્યારે એને તાળના ઝાડ ઉપર ચડાવવામાં આવે શેના ઝાડ ઉપર ચડાવે તાળના ઝાડ પર ચડાવે કે જ્યારે બાળક ગામિતોમાં કેટલા વર્ષનું થાય 13 વર્ષનું થાય ત્યારે એને તાળના ઝાડ પર ચડાવવામાં આવશે કયા ઝાડ ઉપર તાળના ઝાડ પર હવે જો તાળના ઝાડ પર ચડી જાય તો સમજી જાય કે હવે લગ્નની ઉંમર થઈ ગઈ છે શું છે એની
1:08:52 લગ્નની ઉંમર થઈ ગઈ છે એટલે કે હવે લગ્ન માટે તૈયાર છે એવું માને શું થઈ ગઈ છે એવું માનવામાં આવશે હવે ખાસ કરીને તાળનું ઝાડ બહુ અગત્યનું છે આદિવાસી સમુદાયમાં એટલે ભીલમાં તો બહુ અગત્યનું ગુજરાતની તળવી એ ખાસ કરીને આપણે ગામી તળવી આ બધા સમુદાય ખૂબ અગત્યના છે તો ભીલ સમુદાયની અંદર તો તાળના ઝાડને કોના તાળના ઝાડને ને કલ્પવૃક્ષ માનવામાં આવે શું માનવામાં આવે છે કલ્પવૃક્ષ મનાય છે કલ્પવૃક્ષ માનવામાં એટલા માટે આવે છે કે તાળ એક પવિત્ર માને છે એને કે ઈચ્છિત ફળ આપનાર તાળ એટલે કે કયા સમુદાયની વાત કરીએ તો ભીલ સમુદાયમાં
1:09:39 તાળના ઝાડને શું માનવામાં આવે કલ્પવૃક્ષ એવી જ રીતે એક બીજું પણ નામ યાદ રાખો ગાંધીજી કોણ ગાંધીજી ગાંધીજીને આદિવાસી ગીતોમાં તાજ વગરના રાજા કહેવાય છે શું કહેવાય છે તાજ વગરના રાજા આ શેમાં કહેવામાં આવે ગાંધીજીને તો કે એ વસ્તુ કહેવામાં આવશે આદિવાસી ગીતોમાં તો આદિવાસી ગીતો જ્યારે હોય ને એમાં ક્યાંક ગાંધીજીનો ઉલ્લેખ આવે તો એની અંદર એમને તાજ વગરના રાજા કહેવાશે શું કહેવાશે તાજ વગરના રાજા તો આવા બે પોઈન્ટ બીજા પણ તમે યાદ રાખી લો આ એક્સટ્રા તમને ને આપ્યા છે આ બે પોઈન્ટ કેવા આપ્યા છે એક્સટ્રા પોઈન્ટ તમને મેં આપેલા છે ઓલ ડન છે ઓલ ક્લિયર છે સાહેબ આગળ
1:10:25 વધી જાવ તો આ બધા જ મુદ્દાઓને આપણે જાણી લીધા હવે એક નેક્સ્ટ મુદ્દા તરફ આપણે જઈએ અને મુદ્દાનું નામ છે આદિવાસી ઘરવખરી શેની વાત કરીએ આદિવાસી ઘરવખરી હવે આદિવાસી ઘરવખરીની આપણે વાત કરીએ તો આદિવાસી સમુદાયના તમે ઘરે જાવ તો તમને શું જોવા મળે આદિવાસી ઘર વખરી ચાલો હવે આદિવાસી ઘરવખરી વિશે થોડીક માહિતી લઈએ આપણે ચાલો તો આદિવાસી સમુદાયના ઘર જે હોય ઘરને ખોલરું કહેવાય આદિવાસી લોકો ઘરને શું કહેશે ખોલરું તરીકે ઓળખશે તો આદિવાસી સમુદાયમાં ઘરને ખોલરું કહેવામાં આવશે તો પહેલો
1:11:12 મુદ્દો યાદ રાખો કે આદિવાસી સમુદાયમાં ઘર માટે કયો શબ્દ વપરાય ખોલ રું ઘર માટે શબ્દ વપરાય છે ખોલરું તો એક આ શબ્દ યાદ રાખો ઘરને શું કહેવાય ખોલરું આદિવાસી સમુદાયની અંદર ઘરને ખોલરું કહેવાય એના પછી ગ્રહ પ્રવેશની વિધિ હોય શું હોય ગૃહ પ્રવેશની વિધિ આ જે ગૃહ પ્રવેશની જે વિધિ કરવામાં આવે આ વિધિને કેરવાસો કહેવાય એને શું કહેવાય છે કેરવાસો તો ગ્રહ પ્રવેશની જે વિધિ કરવામાં આવતી હોય એને આપણે કેરવાસો કહેવાય એને કયા નામથી ઓળખે કેરવાસો કહેવાય હવે ઘરમાં તમે એન્ટર થાવ તો ઘરના ફળયામાં જાવ તો તમને એક
1:11:59 જોવા મળે પારેસું પારેસું એટલે શું તો કે પાણીનું કુંડું શું હોય પાણીનું કુંડું જોવા મળે જેને પારેસું કહેવાય આમાં પાણી ભરવામાં આવે ઘરે વાપરવા પાણી તો જોઈ ને તો એ પારેસું હોય એના પછી ઘરની અંદર આપણે જઈએ તો બહાર તમને પારેસું સાથે એક પાણનું જોવા મળે પાણનું એટલે એક ટોપલો હોય જેમાં ઘરની અંદર કૂકડાનું ઘર કહેવાય આ શું કહેવાય કૂકડા રાખવાનું ઘર તો કૂકડાને ઘરમાં રાખવામાં આવે તો એ કૂકડાનું ઘર જે છે એને પાણનું કહેવાય એને શું કહેવાય પાણનું હવે ઘર સાહેબ જનરલી શેના બનેલા હોય તો ઘર જે છે જંગલમાંથી મળતા જે લાકડા છે એ સાગ સીસમમાંથી ઘર બનાવેલા
1:12:47 સાગ સીસમ આવા જે વૃક્ષોના લાકડામાંથી ઘર બનેલા હોય લાકડું પ્લસ ખજૂરીના પાન પ્લસ ખજૂરીના પાન આનો ઉપયોગ કરી અને ઘર બનાવવામાં આવશે ખજૂરીના પાંદડામાંથી શું બનેલા હોય ઘર બનેલા હોય તો આ બધી વસ્તુનો ઉપયોગ કરી અને ઘર બનાવવામાં આવશે શેમાંથી શાગ શીસમ લાકડું ખજૂરીના પાંદડા આવી બધી વસ્તુમાંથી ઘર બનશે હવે આજે ઘર બની ગયા પછીની આપણે વાર્તા કરીએ ઘર બનાવી નાખ્યું બરોબર હવે તમે ઘરમાં જાવ તો ઘરની અંદર રસોડું જોવા મળે તમને ઓસરી જોવા મળે ઓરડા જોવા મળે હવે રસોડામાં તમે જાવ તો રસોડાની અંદર જે મેજોરિટી તમને ગૃહ વપરાશની ચીજો
1:13:35 વસ્તુઓ જોવા મળે એ ગ્રહ વપરાશની વસ્તુઓ જે છે એ શાની બનેલી હોય તો ગ્રહ વપરાશની વસ્તુઓ જે છે એ બધી બધી લાકડામાંથી જ બનાવવામાં આવે લાકડાનો ડોયલો હોય લાકડાનો ચમચો હોય લાકડાની ચમચી હોય તો એ લાકડામાંથી બનેલી તમને જોવા મળશે શેમાંથી બનેલી જોવા મળશે લાકડામાંથી બનેલી તો લાકડામાંથી બનેલી તમને વસ્તુઓ જોવા મળશે રસોડાની અંદર ઓસરીમાં આવો તો ઓસરીની અંદર તમને કઈ કઈ વસ્તુ જોવા મળે તો એક હોય ચુનેરી પથ્થરની ઘરઘંટી એક શું હોય ચુનેરી પથ્થર ની ઘરઘંટી જોવા મળશે તો એક તમને જોવા મળશે ચુનેરી પથ્થરની ઘરઘંટી બીજું
1:14:22 શું જોવા મળે તો એ ખાંડણીઓ જોવા મળે એક શું હોય ખાંડણીઓ આજે મને ખાંડણીઓ જોવા મળશે આ ખાંડણીઓ શું છે તો આ સ્ત્રીલિંગનું પ્રતીક છે ખાંડણીઓ શું છે સ્ત્રીલિંગનું પ્રતીક છે અને જે આ ખાંડવાનો દસ્તો પણ એને દસ્તો ન કહેવાય મુહળ કહેવાય એને શું કહેવાય મુહળ કહેવાય અથવા એને હોબેલું કહેવાય અથવા અથવા શું કહેવાય હોબેલું આ જે છે એ પુલિંગનું પ્રતીક છે આ શું છે પુલ્લિંગ તો ઘરની અંદર તમને એક ખાંડણીયો ચૂનેરી પથ્થરની ઘંટી આ જોવા મળે એના પછી ઓસરીમાં તમને બીજી કઈ કઈ વસ્તુ જોવા મળે તો ઓસરીમાં તમે જાવ તો ઓસરીની અંદર એક ખાટલો રાખેલો હોય શું હોય
1:15:07 ઓસરીમાં ખાટલો હોય આ ખાટલાને માસો કહેવાય આ ખજૂરીના પાનની દોરીમાંથી બનેલો શું ખાટલો આ ખાટલો હોય એને શું કહેવાય માસો કહેવાય અને આ જે માસો જે છે એ શેમાંથી બને ખજૂરીના પાનની દોરીમાંથી બનાવવામાં આવશે ખજૂરીના પાનની દોરીમાંથી શું બનાવવામાં આવે માસો બનશે તો એ માસો માસો એટલે માસીના ઘરવાળાને માસો કહેવાની વાત નથી હો આ ખાટલાની વાત છે એના પછી માસો જો આ માસો તૂટી ગ્યો જો ખાટલો શું થઈ ગયો હોય તૂટી ગયેલો ખાટલો હોય જો શું હોય તૂટી ગયેલ ખાટલો હોય તો આ તૂટી ગયેલ ખાટલાને ટુસું
1:15:54 કહેવાય શું કહેવાય ટુસું તો એક હોય એ ખાટલો એને માસો કહેવાય અને એક જે તૂટી ગયેલો ખાટલો તમને જોવા મળે એને ટુસું કહેવાય એક શું હોય માસો હોય ને બીજું હોય ટુસું આ બે પ્રકારના તમને ખાટલા જનરલી જોવા મળી જાય એના પછી આપણે વાત કરી બીજું શું જોવા મળે તો આદિવાસી ઘરની અંદર તમે જાવ તો ઓસરીની અંદર રસોડાની બહાર એક ગારમાંથી એટલે કે છાણ અને માટી જેને આપણે ગાર કહીએ આ છાણ માટીમાંથી બનેલ છાણ માટીમાંથી બનેલ શું જોવા મળે અભેરાઈ જોવા મળે શું જોવા મળે અભેરાય આ પાણિયારા ઉપર હોય અભેરાઈ ક્યાં
1:16:39 હોય પાણીયારા ઉપર હોય આને ભેળીયો કહેવાય આને શું શું કહેવાય ભેળયો તમે ગામડામાં જાવ તો અભેરાઈ રાખેલી હોય ત્યાં જોજો થાળી રાખે વાઈટકો રાખે ઉપર ગ્લાસ હોય આવી બધી વ્યવસ્થા તમને ગોઠવેલી જોવા મળે તો કોઈપણ આદિવાસીના તમે ઘરે જાવશો તો કંઈક આવી વસ્તુઓ તમને જોવા મળશે શું હોય ઘર હોય એને ખોલરું કહેવાય તો આ બધી વસ્તુ તમને જાણવા મળે તો આદિવાસી ઘર વખરી થાય આ સિવાય આદિવાસીના ઘરમાં જાવ તો તમને હથિયારો વગર તો કેમ જોવા મળે તો વાત કરીએ આદિવાસી હથિયારોની બીજું શું જોવા મળે આદિવાસી હથિયાર પણ જોવા મળશે તમને આદિવાસી હથિયારો જોવા મળે દરેક આદિવાસી ઘરમાં જાવ તો
1:17:26 આદિવાસી હથિયારો પણ મને જોવા મળે હવે જે આદિવાસી હથિયારો મને જોવા મળશે એ કયા હોય તો જો આદિવાસી હથિયારમાં કયા કયા હોય એક તલવાર હોય એક શું હોય તલવાર તો એક તો તલવાર કમ્પલસરી તમને જોવા મળે હવે આ તલવાર જે છે ખાસ કરીને શેમાંથી બને તો કે તલવાર ગજાવેલમાંથી બનાવવામાં આવે છે શેમાંથી ગજાવેલ આ વસ્તુ મેં નથી જોઈ ગજાવેલ કેવું હોય તો ગજાવેલમાંથી તલવાર બને છે અને આ જે તલવાર હોય એની જે મૂઠ હોય પાછળની એટલે તલવારનો હાથો પકડવાનો આ લોખંડમાંથી બનેલો હોય આ શેમાંથી બને લોખંડમાંથી તો તલવારનો જે હાથો છે એ લોખંડમાંથી બનેલો હોય અને તલવાર જે છે એ
1:18:13 ગજાવેલમાંથી બનેલી હોય એ શેમાંથી બનેલી હશે ગજાવેલમાંથી તલવાર બનેલી હશે એના પછી વાત કરીએ આદિવાસી હથિયારોમાં બીજું જોવા મળે તીર કામઠા શું જોવા મળે તીર કામથું કમ્પલસરી જોવા મળશે આદિવાસી સમુદાયની અંદર ખાસ કરીને તીર કામથું સૌથી અગત્યનું છે ભીલોનો દેવી વાધ્ય છે કેમ કે ભીલોનો મતલબ બિલ્લુલ બિલ્લું એટલે ધનુષ જે દ્રવિડીયન વર્ડ છે એના ઉપરથી જ આ શબ્દ આવ્યો છે તો ભીલ સમુદાયનું દેવીવાધ્ય માનવામાં આવે છે ભીલ સમુદાયનું દેવીવાધ્ય માની લઈએ આપણે આને ભીલ સમુદાયનું દેવીવાધ્ય એટલે તીર કામઠું
1:19:00 આ તીર કામઠાને કાયદેસર બિલ્લું કહેવાય બિલ્લુ એ દ્રવિડીયન ભાષાનો શબ્દ છે આ બિલ્લુ કઈ ભાષાનો શબ્દ છે દ્રવિડીયન આ દ્રવી પ્રવિડિયન ભાષાનો શબ્દ છે બિલ્લુ અને આનો મતલબ થાય ધનુષ આનો મતલબ શું થાય ધનુષ તો બિલ્લુ એટલે ધનુષ થાય શું થાય ધનુષ અને એના ઉપરથી આ શબ્દ આવ્યો બિલ્લુ એના ઉપરથી ભીલ શબ્દ બન્યો આ બિલ્લુમાંથી શું બન્યો ભીલ શબ્દ બન્યો છે તો પહેલી વસ્તુ કે આ ધનુષ અને તીર કામથું તો કમ્પલસરી હવે આ બને શેમાંથી તો તો જો તીર કામથાની વાત કરી તો જે કામથું હોય આ કામથું વાંસમાંથી બનાવવામાં આવે કામથું શેમાંથી બને વાંસની
1:19:48 પાતળી સોટીમાંથી વાંસમાંથી શું બનાવવામાં આવશે કામથું એટલે કે વાંસની જે પાતળી સોટી હોય એને વાળી એના હારે દોરી બાંધી અને કામથી તૈયાર થાય હવે તીર જે છે તીરના અલગ અલગ પ્રકાર હોય શેની વાત કરીએ તીરના હવે તીર જે છે એ જનરલી અલગ અલગ વસ્તુમાંથી બનાવવામાં આવે તો કે ખાસ કરીને તીર બનાવવા માટે એક વસ્તુ વપરાય જેને હરજલી કહેવાય આ હરજલીના રાડામાંથી તીર વપરાય શેના હરજલીના રાડામાંથી રાડુ કોને કહેવાય તો કે આપણા ઘરે જ્યારે મકાઈને આપણે નાખી ઢોરને જાર નાખી તો એ હુકાય એટલે રાડા થઈ જાય તો એવું જ એક હરજલીનું રાડું હોય એમાંથી બનાવવામાં
1:20:35 આવશે તીર આ હરજલીના રાડામાંથી થી તીર બને અને તીરની પાછળના ભાગે શેના પાછળ તીરની પાછળ તીરની પાછળના ભાગે એક ફળ બાંધવામાં આવે હેંગટા કહેવાય એને કયું ફળ બાંધવામાં આવે હેંગટા નામનું ફળ બાંધવામાં આવશે તો એની પાછળ હેંગટા નામનું ફળ બાંધેલું હોય જેથી શું થાય કે તીર ફગી ન જાય હેંગટા નામનું શું બાંધવામાં આવે ફળ બાંધવામાં આવે જેથી તીર તીર ફગી ન જાય આમ તીર ચડાવ્યું આમ માર્યું નકરું ફળ હોય ને તો આમ બેલેન્સિંગ રે નકર પવનનું જોકું આવે આમ વયું જાય વગર જોતું કોક બીજું ઉડી જાય એટલે આની પાછળ બેલેન્સ માટે હેંગટાનું ફળ બાંધેલું હોય
1:21:21 તીરના પ્રકાર કેટલા હોય તો તીરના જનરલી તમને ત્રણ પ્રકાર જોવા મળે તીરના પ્રકાર તમને ચટલા જોવા મળે તો એક જે તીરનો પ્રકાર હોય એને કહેવાય રોબડાટી એક તીરનો પ્રકાર હોય એને શું કહેવાય છે રોબડાટી એક તીરનો પ્રકાર હોય એને રોબડાટી કહેવાય બીજો જે પ્રકાર હોય એને કહેવાય તુબરખું એને શું કહેવાય તુબરખું એક પ્રકાર હોય એને કહેવાય કટારી એ કયું તીર હોય કટારી તીર હોય અને એક તીર જે છે એને કહેવાય આપણે કટારી રોબડાટી આવી ગયું તુબરખું આવી ગયું અને એક હોય એને ભાલરું તીર કહેવાય આ સૌથી વધારે પ્રમાણમાં
1:22:09 હોય કેમ કે આનો ઉપયોગ ચીરવા માટે થાય વસ્તુને કે તીરના ઉપરેય નાના નાના ખૂપા માર્યા હોય તીરના એ ભાલરું તીર કહેવાય તો એક ભાલરું તીર હોય રોબડાટી રોબડાટી એટલે શું તો વાંસની ગાંઠવાળું તીર હોય શેનું હોય વાંસની ગાંઠવાળું તીર આ વાંસની ગાંઠવાળું તીર હોય એને કહેવાય રોબડાટી તુબરખું કોને કહેવાય તો પાછળથી ભાગે વળેલું હોય જે તીર હોય એ પાછળથી કેવું હોય વળેલું હોય એને રોબડાટી કહેવાય જો કટારની જેમ આગળથી વળેલું હોય તો એને કટારી કહેવાય આગળથી વળેલું તીર હોય અને સૌથી વધારે તીર કયા હોય તો કે ભાલરા તીર
1:22:54 હોય ભાથાની અંદર સૌથી વધુ તીર મને કયા જોવા મળશે તો કે ભાલરા તીર જોવા મળે આ સૌથી વધારે હોય તો આવા પ્રકારના કંઈક હથિયારો હોય આદિવાસી ઘરની અંદર શું હોય આ બધા અગત્યના હથિયારો થઈ ગયા એમાં બે હથિયારો ખાસ અગત્યના યાદ રાખો એક તીર કામઠું ના બધું હોય તો કોઈપણ તમે આદિવાસી સમુદાયમાં કોઈના ઘરે જાવ તો તમને ઘર વખરી અને હથિયારોમાં કંઈક આ પ્રકારની વિશેષતા જોવા મળે એના પછી આપણે વધીએ તો જે આદિવાસી સમુદાય છે એ આદિવાસી સમુદાયનું સમાજમાં યોગદાન શું છે એની પણ આપણે વાત કરીએ આદિવાસી સમુદાય છે એનું સમાજમાં યોગદાન
1:23:40 શું છે જરા એના ઉપર નજર કરીએ હવે તો કે આદિવાસી સમાજનું સમાજમાં યોગદાન આદિવાસી સમુદાયનું સમાજમાં યોગદાન હાલના સમાજની વાત કરી સમુદાયનું સમાજમાં યોગદાન શું છે? તો એમનું પોતાનું આજે તમને શું જોવા મળે છે સાહિત્ય જોવા મળશે. હશે આદિવાસી સમુદાયનું પોતાનું ઘણું બધું સાહિત્ય છે જેમ કે તમે જાવ અરેલો ખંડ કાવ્ય શું જોવા મળે અરેલો ખંડ કાવ્ય અરેલો ખંડ કાવ્ય એ સિવાય તમને જોવા મળે તોડી રાણી અને રૂપારાણીના આખ્યાનો
1:24:27 તોડી રાણી અને રૂપારાણીના આખ્યાન તોડી રાણી અને રૂપારાણીના આખ્યાનો નો આપ્યા છે આપણને રૂપારાણીના આખ્યાન આ પણ કોને આપ્યા છે આદિવાસી સમુદાય આ ઉપરાંત ધૂળાનો પાઠ કાબરીયો પાઠ આ જે પાઠ છે બધાય ધૂળાનો પાઠ હોય એના પછી કાબરીયો પાઠ હોય આ બધું સાહિત્ય જે છે એ કોને આપ્યું તો કે આદિવાસી સમુદાય આપ્યું ખાસ કરીને આ બધું સાહિત્ય પોતાની બોલી ભિલોડી બોલીમાં લખાયું છે કેમ કે આદિવાસીમાં સૌથી મોટી વસ્તી ભીલ સમુદાયની છે અને એમની જે વસ્તી છે એ ભિલોડી બોલી બોલે છે અને આ જે ભિલોડી
1:25:14 બોલી છે એમાં ભીલ સમુદાય પાસે પોતાનું રામાયણ ભીલ સમુદાય પાસે શું છે પોતાનું રામાયણ પણ છે અને પોતાનું ખાસ કરીને મહાભારત પણ છે તો ભીલ સમુદાયનું પોતાનું રામાયણ અને મહાભારત પણ તમને જોવા મળશે એ કઈ બોલીમાં છે તો કે ભિલોડી બોલીની અંદર કઈ બોલીમાં ભિલોડી બોલીની અંદર તમને આ જોવા મળશે તો એ ભિલોડી બોલી જે છે એની અંદર તમને એમનું પોતાનું રામાયણ મહાભારત આ ઉપરાંત તમને અરેલો ખંડકાવ્ય જોવા મળે તોડી રાણીના આખ્યાનો જોવા મળે રૂપારાણીના આખ્યાનો જોવા મળે આ બધું એમનું સાહિત્ય છે એમાં અગત્યનું સાહિત્ય કાબરીયો અને ભૂરાનો પાઠ છે હવે જ્યારે આ પાઠ પૂરવામાં આવે
1:26:00 ત્યારે વાંદરાનો વેશ કાઢવામાં આવે શેનો નો વેશ કાઢવામાં આવે આગળ પણ આપણે વેશ જોઈશું અલગ અલગ પ્રકારના તો આ દિવસે વાંદરાનો વેશ કાઢવામાં આવે અને આમાં વાર્તા શેની હોય તો કે પૃથ્વીના ઉત્પત્તિની કથાઓ કરવામાં આવે પૃથ્વીની ઉત્પત્તિની કથાઓ થશે શેની અંદર તો કે આ ઉત્પત્તિની કથાઓ તો પૃથ્વીના ઉત્પત્તિની કથાઓ કરવામાં આવે કે પૃથ્વી એક ઈંડામાંથી આ જ સમુદાય આપણને સમજાવ્યું કે પૃથ્વીનો જન્મ એક ઈંડામાંથી થયો છે તો એવી કંઈક વાર્તા તમને કરવામાં આવશે એના પછી ભારતીય સંસ્કૃતિની અંદર બીજી બાબતોની વાત કરીએ પ્રકૃતિ પૂજા શું પ્રકૃતિ પૂજા આપણને કોને
1:26:46 આપી છે તો કે આદિવાસી સમુદાય પ્રકૃતિ પૂજાની વાત કરીએ આજે પ્રકૃતિ પૂજા પછી સિંદૂરનો ઉપયોગ શેનો સિંદૂરનો ઉપયોગ પ્રકૃતિ પૂજા એના પછી સિંદૂરનો ઉપયોગ આ પણ આપણને કોણે આપ્યું છે આદિવાસી સમુદાય એના પછી એકમની ગણતરી દરેક વસ્તુની અંદર ગણતરી જે છે એ 20 ના એકમથી કરવી ગણતરી ક્યાંથી કરવી 20 ના એકમથી તો ગણતરી કરવા માટે 20 ના એકમનો ઉપયોગ 20 ના એકમનો ઉપયોગ આ પણ કોને આપ્યો આપણને આદિવાસી સમુદાય આપણે આજે ઉતરાયણ આવે ત્યારે પતંગ લેવા જાય માર્કેટમાં તો એ પતંગ કોડીમાં આપવામાં આવે છે પતંગ શેમાં આપે છે કોડીની અંદર તો આ
1:27:33 કોડીનો રિવાજ જે છે એ પણ આદિવાસી વિષના આ સિવાય ભૂત પ્રેતમાં વિશ્વાસ આ સિવાય ભૂત પ્રેતમાં વિશ્વાસ હવે ખાસ કરીને ભૂત પ્રેતમાં વિશ્વાસ તમને જોવા મળે આપણે પણ આ બાબતમાં ઘણા લોકો માને પણ છે ભૂત પ્રેતમાં બાવ બાઉ જેને કહેવાય શું કહેવાય બાવ આપણે નાનું બાળક હોય એને કે બાવ આયું હુઈજા તો એ બાઉમાં વિશ્વાસ આપણને આપ્યું છે બીજું શું આપ્યું છે પુનરજન જનમમાં વિશ્વાસ શેમાં પુનરજન્મમાં વિશ્વાસ પુનરજન્મમાં વિશ્વાસ આનો પુરાવો તમને દઉં કે ખાસ કરીને વસાવા જનજાતિની અંદર કઈ જનજાતિમાં વાત કરીએ વસાવા જનજાતિમાં તો
1:28:18 વસાવા જનજાતિ જે મને જોવા મળે છે ગુજરાતની અંદર એ ખાસ કરીને જ્યારે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય છે તો એની અંતિમ યાત્રામાં વ્યક્તિના મૃત્યુ પ્રસંગે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી મૃત્યુ પછી મૃત્યુ પામેલ જે વ્યક્તિ છે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી તેની 16માં એટલે તેના પડખામાં તેની 16માં શું રાખે હથિયારો રાખે 16માં હથિયારો બાંધે આવું શું કામ તો કે કદાચ આગલા જન્મમાં ક્યાંક ધીંગાણું કરવાનું થાય તો જો પડખે આ બધા હથિયારો પડ્યા હોય તો કાઢવા થાય એટલે કે પુનરજન્મમાં વિશ્વાસનો ખ્યાલ પણ આપણને ને આદિવાસી સમુદાય જ આપ્યો છે તો આ બધી જ
1:29:04 વસ્તુ આપણને કોણે શીખવાડી છે આદિવાસી સમુદાયે શીખવાડી કોણે શીખવાડી આદિવાસી સમુદાય તો આ બધું જે છે એ આપણને આદિવાસી સમુદાયના યોગદાન પેટે તમારે યાદ રાખવાનું ચાલો ક્લિયર તો વધી હવે આગળ અને નવા મુદ્દાની વાત કરી એ પહેલા જો તમને આટલું સમજાઈ ગયું હોય ઘણા બધા મુદ્દાઓ જોઈ લીધા જો તમને આટલું સમજાણું હોય મજા આવી હોય ઈજ્જતથી મજા આવી હોય સાહેબ તો વીડિયોને શેર કરી દેજો હાયરે લાઈક પણ કરતા જાજો અને હારે કોમેન્ટમાં ઘૂઘરા જેવું લખતા જવાનું છે મેક્સિમમ કોમેન્ટ કરો મેક્સિમમ વીડિયોને શેર કરો તમામ મિત્રો જે તૈયારી કરે છે ડીવાયએસઓ બનવાના છે કે કોઈપણ પરીક્ષાની તૈયારી કરતા હોય એના માટે એક
1:29:50 મહત્વનો લેક્ચર છે આખું ગુજરાત અપ ટુ ડેટ રિવિઝન કરાવી દઈશ તમને ક્લિયર છે તો મિત્રો આગળ વધીએ અને એક નવા મુદ્દાની ચર્ચા કરીએ અને મુદ્દાનું નામ આપણે યાદ કરવાનું છે હવે શું ભણશું યોગદાન તો આપણે જોઈ લીધું છે પણ એમનો ભૂતકાળ કેવો છે આદિવાસીના આંદોલનો છે આદિવાસીનો ભૂતકાળ છે આપણા સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં એમનું યોગદાન શું છે આ મુદ્દાઓની ચર્ચા કરીએ તો વિદ્યાર્થી મિત્રો હવે જઈએ આદિવાસીની ગઈકાલ તરફ અને એ મુદ્દાઓને આપણે ભણવાની ચર્ચા કરીએ ચાલો તો હવે મિત્રો વધીએ આપણે આગળ અને વાત કરીએ એ પહેલા આપણે સરસ મજાની એક ઇંગ્લિશ મીડીયમ અને ગુજરાતી મીડિયમ એ બંને માટેજીપીએસસી upુપીએસસીની એક ફાઉન્ડેશન બેચ સ્ટાર્ટ કરી છે બંને બેચ 21 ઓગસ્ટથી શરૂ થાય છે બંને
1:30:38 બેચનો ટાઈમત્રણ થી છ છે અને બંને સર્ગાસણ ખાતે જ ચાલુ થાય છે જે લોકોને ઇંગ્લિશ મીડિયમમાં એડમિશન લેવું છે આની કોર આવતા રહ્યો જે લોકોને ગુજરાતી મીડિયમમાં એડમિશન લેવું છે આની કોર જતા રહ્યો પણ બે બેચ એક જ જગ્યાએ ત્રણ થી છ અને 21 ઓગસ્ટથી સ્ટાર્ટ થાય છે તો ખાસ વિદ્યાર્થી મિત્રો તકને ભૂલતા નહી અને હા બંને બે સર્ગાસણ ખાતે છે ક્યાં છે સર્ગાસણ ખાતે છે તો ચલો વિદ્યાર્થી મિત્રો વધીએ આપણે આગળ તો મિત્રો હવે આપણે વાત કરીએ આદિવાસીઓના ગઈકાલ વિશે કે આદિવાસીઓની ગઈકાલ કેવી રહી છે ગઈકાલ એટલે કે એમનો ઇતિહાસ કેવો રહ્યો છે એના વિશે થોડી ચર્ચા કરીએ આદિવાસી સમુદાયની ગઈકાલ એટલે કે ઇતિહાસ કેવો રહ્યો છે એની આપણે
1:31:25 ચર્ચા કરીએ તો સૌથી પહેલા આપણે વાત કરીએ 1857 ના વિપ્લવની અંદર પણ આદિવાસી સમુદાય સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો તો 1857 ના વિપ્લવની સૌથી પહેલા તો આપણે વાત કરીએ કયા 1857 ના વિપ્લવની 1857 ના વિપ્લવમાં પણ આદિવાસી સમુદાય જે છે એમને સક્રિય ભડે ભાગ લીધો ખાસ કરીને ગુજરાતમાં જે આદિવાસી સમુદાય જોવા મળે છે એમાં એમાં નાયકા જનજાતિના જે લોકો છે કઈ જનજાતિના લોકો નાયકા આ નાયકા અથવા તો નાયકડા જનજાતિના લોકો જે હતા એમને ખાસ કરીને ખૂબ ભાગ લીધો એ પછી એક બીજું યુદ્ધ યાદ રાખો જે 1942 માં થયું
1:32:13 હતું કઈ સાલમાં 1942 માં આ યુદ્ધનું નામ છે લશ્કરિયા આંબાનું યુદ્ધ આ યુદ્ધને શું કહેવાય છે લશ્કરિયા આંબાનું યુદ્ધ તો એક આ યુદ્ધ યાદ રાખો કે લશ્કરિયા આંબાનું યુદ્ધ થયું હતું આ 1942 માં કોના વચ્ચે થયું તો કે ડાંગના રાજાઓ ડાંગના રાજાઓ અને એની સામે હતા અંગ્રેજો ડાંગના રાજાઓની સામે અંગ્રેજો તો એમની વચ્ચે આ યુદ્ધ થયું જે ખાસ કરીને લશ્કરિયા આંબાનું યુદ્ધ કહેવાય છે હવે શું છે ડાંગ એટલે કે વન્ય જે પેદાશો છે એનાથી સમૃદ્ધ વિસ્તાર છે જ્યારે અંગ્રેજશ શાસન હતું ત્યારે ડાંગના જંગલોની માલિકી માટે થઈને
1:32:59 એમને રાજાઓ પાસે આ યુદ્ધ કરાવેલું આ જે યુદ્ધ છે એમાં ડાંગના પાંચ દેશી રજવાડા હતા દહેર લિંગા વાસુરાણા પીપરી ગાડવી આ જે દેશી રજવાડાઓ હતા એ અંગ્રેજો સાથે લડે છે પરંતુ આધુનિક હથિયારોને બધી સિસ્ટમ એમની પાસે આધુનિક હતી અંગ્રેજો પાસે પરિણામે
…
