0:00 Klein van formaat, maar groot in betekenis. Dit stukje papier is misschien wel het belangrijkste document uit de geschiedenis van Indonesië. >> Proclamatie. >> Je hoort deze manta [Muziek] >> in zijn tuin op 17 augustus 1945 10 uur 's ochtends spreekt Sucarno de proclamatie uit. De onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië. Het is twee dagen nadat Japan dat tijdens de Tweede Wereldoorlog het land bezet zich heeft overgegeven. Een machtsvacuum. Indonesiërs grijpen hun kans. Indonesië van de Indonesiërs. Geen koloniale
0:48 machthebbers meer. Weg met de Nederlanders. Merdekaca. Vrijheid. Een revolutie of het begin van een nieuwe oorlog. Het is de start van een nieuw hoofdstuk in Indonesië. Die dag 17 augustus komt niet uit de lucht vallen. Het is niet zo dat de Indonesiërs dan pas denken: "Dit land in eigen handen, dat is eigenlijk wel fijn." Dit begint veel eerder. Terug naar de jaren 20. Verschillende jongeren bewegingen samen Beria komen met de eerste concrete ideeën over een onafhankelijk Indonesië. Nederlands koloniale overheersing duurt dan al drie
1:34 eeuwen. En Nederland is dan wel de baas. In de eilandengroep worden ruim 700 verschillende talen gesproken door wel verschillende stammen en wolken. Op een jongeren congres komen ze van Java, Sumatra, Celebus en alle uithoeken naar Jakarta, dat dan nog Batavia heet. Ze leggen de sumpauda af, de jongeren eet. Die bestaat uit drie punten. Er is één land, Indonesië, één volk, de Indonesiërs, en één taal, het Bahasa Indonesia. Het moment dat jongeren uit al die verschillende etnische, culturele en taalachtergronden zich verenigen als
2:21 Indonesiërs. En het Indonesia Raya klinkt voor het eerst. Nog steeds het volkslied van Indonesië. >> De Nationalistische Partij komt voor een belangrijk deel uit die jongeren beweging. Twee sleutelfiguren in die club zijn Socarno, één van de oprichters, en Hatta. De Nederlandse machthebbers merken ook dat die twee steeds populairder worden onder de bevolking. En dat kunnen ze niet gebruiken. Om hun invloed te beperken worden ze regelmatig opgepakt en jarenlang opgesloten. Maar dan begint de Tweede Wereldoorlog ook in Azië. Kijk vooral de andere video die we daarover maakten. Nu in het kort:
3:06 Japan bezet Indonesië. De Japanse keizer droomt van een groot Aziatisch rijk. Zonder koloniale overheersers. Tienduizenden Nederlanders worden opgesloten in kampen. Soekarno en Hatta worden door de Japanners vrijgelaten. In deze periode is de Nederlandse taal verboden. De slogan: Azië voor de Aziaten. Een boodschap die veel Indonesische jongeren wel aanspreekt en die nationalistische gevoelens versterkt. Dit tijdschrift bijvoorbeeld wordt door de Japanse regering uitgegeven. een propagandabladesiërs moet aanzetten om te strijden voor de Japanse zaak tegen de koloniale overheersing en trots te zijn op hun eigen oosterse cultuur en gewoonteang
3:56 usuang [Muziek] pendudur as marah kita menyumbangkan tenaga kita hati dan gembira enta werken mee metanse bezetter in de hoop dat die hen zal steunen bij het bereiken van een onafhankelijk Indonesië. Ze helpen bijvoorbeeld met het ronselen van jonge Indonesische mannen om te werken aan spoorlijnen en vliegvelden onder verschrikkelijke omstandigheden naast krijgsgevangenen. Bijvoorbeeld in Beerma. Daar sterven 100.000 mannen die werken aan de dodenspoorlijn. Bijna vier jaar lang is het oorlog in Zuidoost-Azië. Tot Japan.
4:42 >> Met plech ceremonieel overhandigde Japanse opperofficieren hun zwaarden aan de overwinnaars als teken van overgaaten. >> Als Japan zich overgeeft en de Tweede Wereldoorlog over is, wil de Nederlandse regering terug naar de oude situatie. Dat willen de nationalistische jongeren kosten wat het kost voorkomen. Die bemoeda's verzetten zich hevig tegen alles wat met Nederland te maken heeft. Nederlanders mogen nooit meer de baas worden in Indonesië. Hun strijdkreet Persiap, wees paraad. Een strijdkreet die Nederlanders angst aanjaagt. Daarom gebruiken ze die later om naar deze gewelddadige periode te verwijzen. Voor veel Indonesiërs is het de revolutie na
5:29 zo'n lange tijd van onderdrukking. Niks staat een onafhankelijke staat meer in de weg, denken ze. Het moet nu gebeuren. Er is in de dagen na de overgave van Japan zo goed als geen gezag. En die bemoeda's, de jongeren, staan te popelen, gewapend met bamboesperen. Het is een levensgevaarlijke chaos op straat. De geallieerden, de bondgenoten van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog willen het gezag herstellen en zijn daarover in gesprek met Japan. Sucarno en Hatta, inmiddels leiders van de nationalistische beweging, willen daarbij aan tafel. Maar voor de PMUA's gaat al dat gepraat niet snel genoeg. Ze ontvoeren de twee leiders zelfs om ze onder druk te zetten, want zij willen nu
6:18 onafhankelijkheid. Die druk heeft effect. Op 17 augustus roept Scarno de Republiek Indonesia uit in zijn tuin met een op een papiertje gekrabbelde onafhankelijkheidsverklaring. Zijn vrouw heeft net een roodwitte vlag in elkaar genaaid en die wordt aan een bamboestok gehezen. Door het kleine clubje dat erbij is wordt het nieuwe volkslied gezongen. So wordt president en Hatta vicepresident. Zo besluiten ze zelf. Maar de Nederlandse overheid kijkt daar op dat moment anders naar. In deze dagen zijn Nederlanders, mensen met een Europese voorouder of wie met de Nederlanders samenwerkte, hun leven niet zeker. En de
7:03 Nederlanders die tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen zaten in Kampen zijn ondertussen wel bevrijd, maar dus zeker niet vrij. Het is de omgekeerde wereld voor ze. Jaren zitten ze vast in een Japans kamp met vrede bewakers en ineens moeten diezelfde Japanners hen tegen de Indonesiërs beschermen. En dan komen de geallieerde Britten, hun bondgenoot Nederland, dat na vi jaar oorlog totaal aan de grond zit, te hulp en nemen het gezag over. Eind september 45 zetten de allereerste troepen voet aan wal. Op het eerste schip Schotten, inclusief doedelzakspeler. Plan is orde op zaken stellen en de touwtjes in handen nemen. Dat lukt maar deels en gaat met veel geweld. De
7:50 permuda's bewapend met speren en messen zijn vast beraden hun Indonesië te behouden en organiseren klopjachten in de wijken. >> Was net alsof er eh een een een inwardere bende eroverheen ging die die eh die zich uitleefde in in in eh het het doden van van mensen. En en eh ze lagen overal in huis in in eh in sloten. Eh eh alles was leeggeroofd en en en min of meer afgebrand. Dat was daar een hele chaos. >> De geallieerde troepen zijn met te weinig om het gezag daadwerkelijk over te nemen. Nederland reageert door extra soldaten te sturen.
8:35 >> Voordat ik in dienst ging was ik nooit de provincie uitgeging uit geweest. >> Indië. Indië. Waar is India? En wat dacht u daar te gaan doen? Geen flauw idee. >> Ook molukkers vechten mee onder de Nederlandse vlag in het Kneel. Het Koninklijk Nederlands-Indisch leger. Zoals je aan het begin van deze video hoorde leefde in Nederlands-Indië enorm veel verschillende volken met eigen identiteiten, talen en gebruiken. Javanen, Sumatranen, Molukkers, Papua's en nog veel meer. Niet iedereen ziet het idee van één Indonesië zitten. Zo willen bijvoorbeeld de Molukkers hun eigen staat. Zij gaan ervanuit dat als zij
9:20 meevechten tegen de Indonesiërs, Nederland hen met die nieuwe staat zal helpen. Maar dat helpen gebeurt niet. De situatie loopt steeds verder uit de hand en Nederland begint met de eerste politionele actie, zoals die destijds werd genoemd. De toestand werd onhoudbaar en de noodzakelijkheid werd ingezien politioneel in te grijpen. Op 21 juli 1947 landen de mariniers op Passer Peti. >> Dat klinkt vriendelijk alsof de politie de boel komt zussen. Maar het tegendeel is waar. Het is oorlog. De strijd is gewelddadig van beide kanten, maar vooral vanuit de Nederlanders met hun moderne wapens. tangan terus dibawa ke sana yang angkat
10:07 tangan di sini banyak yang tembak hidup hidup-hidup di sini tu belah sono tuh kan saya ketindian mayit gitu yang kena ditembak jadi nindin saya darah tu penuh di kepala darah orang tapi bukan darah >> de vn trek aan de beland gaat veel te vertstilstand maar die duurt niet lang Het jaar erop volgt de tweede aanval, operatie Kraai. Onafhankelijke journalisten zijn niet toegestaan en de Nederlandse overheid laat alleen dit soort beelden zien. terwijl de werkelijkheid veel grimmiger
10:55 is. >> Pas veel later komt dat naar buiten. >> Ik heb in Indonesië destijds 2,5 jaar gezeten als militair en ik heb daar eh meegedaan aan oorlogsmisdaden. Ik heb ze zien verrichten dat er campo's doorzeefd werden. dat er verhoren plaatsvonden waarbij eh op een afschuwelijke manier gemarteld werd, dat er een boer langskwam en Prut die neergeschoten werd. >> En nog later, in 2020 biedt de koning excuses aan voor dat geweld. Terug naar eindaren ' onafhankelijkheidsstrijd krijgt steeds meer steun en kolonialisme wordt wereldwijd steeds minder geaccepteerd.
11:40 Onder meer door internationale druk erkent Nederland uiteindelijk de onafhankelijkheid van Indonesië. Na vier jaar komt er een einde aan de koloniale oorlog die 5000 Nederlandse militairen het leven kost en naar schatting meer dan 100.000 Indonesiërs. Het is 27 december 1949. Een handdruk die de overdracht bezegelt, maar ook een handdruk die symboliseert de verbondenheid en vriendschap tussen Nederland en de jongste staat der wereld, de Republiek Indonesiat. [Muziek] >> Maar de Indonesiërs blijven 17 augustus als onafhankelijkheidsdag zien. Die wordt nog ieder jaar groots gevierd
12:26 waarbij de proclamatie 's ochtends om 10 uur nog altijd wordt voorgelezen. net zoals 80 jaar geleden >> deed
