0:00 Als het 6 ton is om een huis te kopen, dan kan je dus geen huis meer kopen. Belachelijk bedrag. Dan kan je gemiddelde woningprijs neigt nu naar 5 ton, hè. Omdat er geen huurwoningen meer te krijgen zijn voor jongeren, moeten ze dus die particuliere huurdersmarkten op en dan betalen ze dus zeker in Amsterdam en Utrecht €1500 €2000 per maand. Een eh enorm bedrag. We gaan nu zien hoe steeds meer conflicten in elkaar haken. Eh we hebben geen kernenoorlog, maar we hebben wel een een nu een oorlog die eh die die steeds waar steeds meer landen in het spel komen. De de Engelsen, de Amerikanen, de Israëli zijn ook ja overal bezig met eh het aanstoken van vuurtjes. We gaan een zeer turbulente fase terug. Ja, Jeffrey Epstein was een goede vriend van eh Donald Trump en eh
0:48 Trump heeft beloofd de fals openbaar te maken, maar doet hij nu toch niet. Terwijl ja, iedereen weet onder andere uit de biografie van Trump en zijn eigen biografie dat hij daar toch wel echt eh mee eh zaken deed. Welkom bij Deuwe wereld. Verdiepende gesprekken in een tijd van verandering. Het is tijd voor het nieuws van de week van zondag 13 juli. Aan tafel bij mij Adver Brugge en Jelle van Baardenwijk. Jasper heren. Ja, net als vorige week eh Jasper. Zo is het een chavutje. Ja, zeker. Want vorige week hadden wij een geweldige evenement. Ja, dat was fantastisch. Ja, was ook op de vrijdag. Ja, dat was schitterend weer. En we hadden een eh prachtige opkomst. Ehm sommige mensen zeggen zijn het is het beste wat we tot nu toe gedaan hebben aan eh bijeenkomsten, maar ik zou zeggen, het was van een eh andere orde.
1:35 Ja. Dus dus eh nee, het was het was eh een heel geslacht festival. Ja. En ehm de sfeer was eh fantastisch en eh ja, de gesprekken op over het algemeen heel goed denk ik. Dus eh heel fijn. Zeker weten. Eh ik vond het ook fantastisch. De locatie Nieuwe Gein bij het Fort Deen. Ehm het meest spraakmakende gesprek op de socials is volgens mij dat tussen Martijntje Smits en Wier Duck, want dat blijft door echoen. Ja. Eh op de diverse media. Eh dus kijk dat terug eh mocht je het willen zien. Eh dat was overigens eh bij de bus van Marianne Zwagerman die te gast was op het festival. Ja. Ja. Ja. Die ook eh hele goede reclame heeft gemaakt. Dus eh als mensen nog geen lid zijn van de nieuwe wereld, nog geen
2:21 patroon of schutspatroon wordt het nu. Ja. Ehm laat je desnoods door eh Marianne Zwagerman overtuigen. Precies. Jelle, wat wat vond jij mooi eh aan vorige week? Eh ik vond het leuk om mensen te ontmoeten en te spreken. Ja, ze kennen ons wel, maar je je ik had het ook even benoemd van we hebben een parasociale relatie, dus jullie wel met ons eh als kijkers en wij niet met jullie. Het is toch maar een halve waarheid, want als je dan ontmoet in het echt, dan eh kun je snel schakelen met eh ja, met iemand die ongeveer hetzelfde in het leven staat of in ieder geval weet waar je zit. Ja, was wel bijzonder. Dus ik heb met drie mensen echt eh ja, vrij snel vrij diep gegaan. Dat vond ik wel heel mooi. Leuk. En dat hoeft ook niet de hele tijd. Maar dat vond ik wel bijzonder. Dat heb ik Dat heb ik ook niet als ik in de trein zit. Nee, precies. Maar het is toch je loopt daar rond en iedereen die knikt. Hoe vond jij het?
3:07 Nou, vergeleken met eh SP activiteiten. Leuk dat je het vraagt Ja. Ehm was vrolijker. Dat weet jij helemaal niet. SP bijeenkomsten kunnen ook heel vrolijk zijn, maar dat is natuurlijk één partijchterban. Dus het is onmiskenbaar waar dat de achterban van de nieuwe wereld is breder. Ja. en diverser. Ehm en dat vind ik heel leuk. En ik heb nu evenementen meegemaakt in Utrecht, in Jacoberk, in Driebergen Entropia en nu in eh Nieuwegijn. En ik vond ze alle drie heel mooi, maar deze was qua locatie wel echt heel bijzonder. Ja. Ja. Dus mooi. Yes. Goed. We hebben een waaier aan onderwerpen, heren. Ja, het houdt niet op, hè? Nee, het houdt niet op. Het gaat
3:52 eigenlijk steeds harder zou je bijna zeggen, want we hebben de ontwikkelingen rond Trump, eh Oekraïne eh maar ook breder dan dat eh ontwikkelingen in China, in Azië, waardoor je bijna de vraag gaat stellen: "Is er een wereld een derde wereldoorlog eh aanstaande?" Maar daar moet jij straks maar wat over zeggen. Ad. Tegelijk hebben we de eh Jeffrey Epstein eh gate zeg maar, de lijst eh die er wel of niet zou bestaan. Eh kernwapens Frankrijk en Engeland hebben een verbond gesloten op dat punt. Vonderlion eh die is verhoord in het Europees Parlement over haar sms'jes. Motie van wantrouwen overleefd. Precies. We hebben eh Gaza ehm de Boston Consult
4:38 Consultancy Group die niet zo'n beste beurt maakte door mee te denken over het eh het kamp voor 600.000 Palestijnen. En we hebben eh als het gaat om Nederland, misschien is het goed om daarmee te beginnen, onder andere het bericht dat de helft van de jongeren wil emigreren blijkt uit onderzoek. Een belangrijke reden daarvoor is de woningnood. Dus veel jongeren denken erover om te vertrekken uit Nederland en dat zijn toch wel alarmerende cijfers. Wat kunnen jullie daarover zeggen? Ja. Ja. Jelle heeft zich al in dat eh dossier eh gestort, maar het is natuurlijk ironisch dat eh vanuit eh Noord-Afrika massa's jongeren hier naartoe komen eh om eh juist eh een bestaan op te bouwen en eh misschien te gokken op een eh woning en dat eh onze
5:24 eigen jongeren maar vertrekken omdat ze geen woningen meer kunnen krijgen. Dus dat heeft Ja, het is veelzeggend denk ik. En dan begrijp je ook wel enigszins waarom die discussie eh rond immigratie ook eh toch wel zo'n eh ja, zo'n heet onderwerp is geworden. Ja, dit is dit is natuurlijk zeer eh zorgwekkend. Hm hm. Zeker. Eh Jelle, eh de woningnood is een belangrijk punt hierin. Woningen zijn onbetaalbaar. Daarmee zeg ik niks nieuws, denk ik. Eh heb jij een idee hoe je hieruit kan komen? Eh hoe hoe zouden we je onze jongeren in Nederland kunnen houden? Ja. Ja. Ja. Je st je stelt de vraag wel zo mooi dat je Ben ook wel benieuwd naar jouw mening erover. Ehm maar in de eerste plaats is natuurlijk heel verdrietig om te zien dat jongeren zich niet thuis voelen in
6:09 dit land. Hm hm. Aan de ene kant. Aan de andere kant gun je ze ook wel soms wat avontuurlijker leven. Ik probeer ook wel tegen studenten te zeggen van eh bijvoorbeeld ook een jaar in Duitsland gestudeerd. Dat is eigenlijk heel leuk, weet je. Dus eh probeer en ik weet dat nog steeds heel veel Nederlanders eh dat soort eh mogelijkheden niet verkennen, hè. Dus wel op vakantie, maar een tijdje in het buitenland is helemaal geen probleem. Maar hier gaat het natuurlijk om een grotere zorg. Dat is ook duidelijk. Ja. Hè en eh ja, dat is inderdaad heeft zeker ook te maken met die eh existentiële gevoelens van eh vervreemding hier. En de ja, hoe we dat dat heeft te maken met eh is het nog wel leuk om ergens te gaan werken? Zijn er nog wel mensen die eh onder hun hoede nemen? Hm hm. En ook kun je nog wel loskomen van eh paar ma. Eh en dat is meteen ook
6:55 een deel van het antwoord over de woningmarkt. Eh het is helemaal niet zo dat eh huizenprijzen heel hoog liggen. Dat is alleen voor bepaalde mensen. Eigenlijk alle mensen met rijke ouders hè. Dus het zijn als je rijkdom uitdrukt in huiseig eigendom van meer dan zeg maar 10 15 jaar. Want sindsdien zijn de huisprijzen eigenlijk verdubbeld hè. Dus en de hypotheken niet, want die zijn hetzelfde gebleven. Dus iedereen met zulke ouders die heeft niet per se hele grote problemen, want die kan steun van de ouders krijgen. Ja. En als het ligt aan de VVD eh ook aan de huidige maatregelen, dan is die steun ook mogelijk. Dus eh is vast een deel dat streng opgevoed wordt, maar dat is ook een heel groot deel dat gewoon met hulp van pa ma alsnog in een woning terechtkomt. Dus het is niet voor iedereen eh maar het is wel voor voor veel anderen. Ja, de woning huurwereld zit ook vast. Is ook belangrijk. We hebben weinig huurwoning ook.
7:41 Hm hm. Tenzij je eh erg weinig verdient. En dan moet je natuurlijk ook nog wachten. En dan zijn er nog mensen, de grote discussie van de BBB van ehm asielzoekers die voorrang krijgen, statushouders die voorrang krijgen. Maar toch ehm ja, daar is ook een tekort aan. Dus er is een eh vraagstuk van eh woningvoorraad en eh betaalbaarheid eigenlijk. En de betaalbaarheid zit bij de elites tussen aanhangingstekens wel goed, maar de woningvoorraad is overal laag en aan allebei de knoppen kan gedraaid worden. Dus we kunnen proberen te bedenken hoe we nou meer gaan bouwen en meer bouwen ook voor de verhuur en hoe we het eh betaalbaar houden. Ja, dat zijn grote politieke dossiers die nu spelen. Het het blijkt er vaak uit onderzoek. Als je mensen vraagt: "Wat is het grootste probleem in Nederland?" Dan is
8:27 woningnood scoort heel hoog. Ja. Ehm en jij zegt: "Ja, voor mensen met eh met een hoge eh kinderen uit gezinnen met hoge inkomens vanzelfsprekend kunnen zij sneller een woning bemachtigen dan iemand die dat niet heeft." Volgens mij is dat zelfs de enige manier. Als jij een 20er bent en jij wil een woning kopen, dan kan je dat nooit uit je eigen inkomen doen in eerste instantie. Dus het enige manier om dat te doen is met hulp van je ouders. Ja. Maar ja, kijk de andere kant is dat ik ben best wel voor grote ingrepen in de woningmarkt. Moet eerst een crisis aankomen voordat je daar draagvlak voor hebt, maar het kan echt niet meer zoals de woningmarkt werkt. Dus dat dat daar kunnen we het zo over hebben. Maar het idee dat je in je 20er jaar een woning kan bemachtigen vind ik ook nog een romantisch hè. Dus ik kan me ook eh dat had ik ook niet mijn vrienden allemaal
9:12 niet. Dus dat het is het is ook niet heel raar dat je pas op je 30se entree maakt kan kopen in Ja, maar ook dat mensen op haar 37se met elkaar op kamers wonen. Ja. Wa sinds wanneer is dat? Ja, maar die zijn er ook niet. Huurwoningen zijn er ook niet. Ja, dat klopt. Er staat grote druk op, maar er ontstaat ook een soort nostalgie over dat het vroeger allemaal zo makkelijk was. Dat hè dat dan moet je wel heel lang terug. Ja, maar het is het is nu wel heel moeilijk geworden. En eh ik ik zie ook eh hè ik had toevallig deze week eh moest ik ehm eh de rapporten voor studenten die eh studieuitstel eh aanvragen binnen studieadvies. En dan zie je zitten er toch ook nog wat dossiers bij van mensen die echt totaal niet aan een woning eh aan een kamer kunnen komen. En nou moet je daar ook wel een beetje doorheen lezen. Laat het ook helder zijn. Maar
9:58 dat is wel iets wat je wat je de laatste jaren heel veel eh ziet dat dat mensen heel eh studenten dus in dit geval heel moeilijk nog aan een betaalbare kamer ehm eh kunnen komen. En dan weet ik ook van mijn eigen kinderen. Dat is gewoon ontzettend kostbaar, hè. Dus dus d dat is evident dat dat een eh groot probleem is. Ehm ja, het interessante is, je kon het eigenlijk al heel lang zien aankomen, hè, toen ik ooit in de redactie zat van eh eh van van Buitenhof en dan hebben we het over 2005 tot 2010 zo'n beetje. En maar heb ik dat eh herhaaldelijk ook eh opgeworpen van je moet kijken naar eh woningmarkt en jongeren. Dat is en dat was toen eigenlijk al zichtbaar, maar het is nu veleemen erger geworden. Het is net als met die eh thematiek van eh functioneel eh analfabeten hè, wat wat ook in die
10:45 periode al goed zichtbaar was. Eh en waarvan we nu dan echt een eh op een punt hebben beland van ja, zo kan het niet meer langer hè, als één op de drie kinderen functioneel allemaal beter is. Maar je kunt dus bepaalde dingen wel eh zien aankomen en ook de lange lange lijnen trekken. Wat denk ik hier ook nog wel speelt is dat ehm ja, dat dat die dat die jongeren dus kennelijk ehm eh ook denken dat dat eh dat het makkelijk is om weg te gaan. Hè, dat is ehm eh de reden is voor dan hè vooral dat je niet aan een woning eh kunt komen, betaalbare woning kunt komen, maar het is nogal wat hè eigenlijk om ook je land eh echt echt achter te laten. Ehm dus wat Jelle ook
11:31 zegt van ja, we zien bijvoorbeeld bij studenten dat ook de Nederlandse studenten eh eh relatief weinig naar het buitenland gaan, hè. Wij wij zetten wel de deur open voor buitenlandse studenten die massaal hier eh eh komen studeren. En wij denken dat we allemaal lekker internationaal zijn, maar ondertussen blijven we wel eigenlijk Engelsprekend gewoon in Nederland eh eh bij de bij de bekende eh plaatsen hangen, om het zo maar te noemen, hè. Dus dus eh ja, die stap is best best wel groot en ook de de de ontvrichting die daarmee gepaard gaat. Maar dat geeft denk ik wel aan dat dat mensen niet meer echt een sterk gevoel van ook van hechting hebben. En het idee eh hè van dit is mijn plek of dit is mijn dit is mijn land. Ik kan eigenlijk ik wil eigenlijk wel weg hè. Ehm en en dat is misschien
12:16 ook de indruk die je zou kunnen hebben, hè. Dat eh dat dat je weggaat en dat dat je het dan beter krijgt. Ehm maar je moet maar je moet ook niet ehm je wat dat betreft ehm eh teveel illusies maken, hè. Want eh als je dan eenmaal eh vertrekt, ja, dan kom je elders toch ook wel je problemen tegen. En ehm eh ja, het is het is denk ik ook wel de vraag van wat geeft het aan hè dat dat mensen weg willen uit een land. En en ik denk dat dat ja, Jelle raakte er al even aan hè. Dus dat is de een soort atmosfeer waarin het eigenlijk niet meer gezellig is of dat niet meer dat je die hechting ook niet meer echt voelt en denkt van nou ik kan eigenlijk ook overal wel eh leven. En ja, de studenten hè die worden nu ook allemaal Engelstalig opgeleid. Dus die
13:02 verbinding met geschiedenis en traditie die wordt eigenlijk ook steeds steeds minder. Dan heb je al de polarisatie hier. Ehm ja, dus dan krijg je een soort soort grootstedelijke mentaliteit van ja, ik kan eigenlijk overal wel wonen. Eh en maar toch toch holt dat wel de solidariteit ook met een land uit. Dus ik vind ik vind in die zin vind ik dit percentage wel zorgwekkend. Hm hm. Ja. Ja, het zit natuurlijk ook aan de kant van de instituties zelf, hè. Ehm kijk, bijvoorbeeld eh de Hogeschool van Amsterdam en eh ook de VU trouwens, die hebben in de jaren '0 enorm geïnvesteerd in eh zeg maar woonflats. Dus eh konden studenten dan wonen en was ook de bedoeling dat je daar als student ging wonen. Dus dat was als taak van het onderwijs dat je die dat je dat faciliteerde.
13:47 Ja, soort zorg. Eh rond ziekenhuizen had je eh in de Grote Steden zusterflats. Dat was gewoon iets. Er bestaat iets. Het was redelijk klein en niet allemaal heel bijzonder, maar je kon dus daar wonen. Nou ja en nu hebben we dus tekort aan verplegers, maar we hebben ook geen verpleegwoningen, hè. Dus dus eh studenten kunnen niet op kamers, maar wat doen hogescholen precies voor studenten? Die hebben allemaal hele nauwe taakopvatting, hè. Dan kan je ze hebben ondertussen heel veel geld. Daar bedoelden we heel veel crisis over. Er worden enorme bezuinigingen. Ja. Maar in al die jaren dat de bezuinigingen niet waren, zijn ze mooi wel even gekapt met het creëren van een leefwereld van van wonen. Kijk, sport is e is om is blijven bestaan, hè. Er wordt redelijk wat gesport rondom eh onderwijsinstituten, maar wonen eigenlijk niet. Dus ja. En waarom is dat eigenlijk? Waarom hadden hadden hadden universiteiten en
14:33 hogescholen dat niet moeten handhaven en ziekenhuizen? Je zou ook kunnen zeggen met een bepaalde doorloop, want je maakt het expres klein, zodat mensen vertrekken. Studie klaar, jaar later eruit. Waarom niet eigenlijk hè? Ja. Dus dus wat is dan precies de solidariteit van de instituten geweest met de met eh met de doelgroep? En dan heb je het nog over degene die onderwijs eh volgen, want jongeren is een bredere categorie. Ja. Nou, het is het is eigenlijk dus dat je ook niet meer jezelf begrijpt in termen van gemeenschap, hè. Dus dat je eh daar heb ik natuurlijk wel vaker over gehad, dat universiteit gewoon heel uitdrukkelijk op een gemeenschap en daarmee ook op een op een nationale geschiedenis is georiënteerd en een maatschappij en een leefwereld van de de hè. Dus dus dat je denkt eigenlijk vanuit eh vanuit het land om het zo maar te noemen en eventueel vanuit Europa of eh hè maar toch te
15:18 beginnen vanuit ehm vanuit de stad en het land wa waar je waar je deel van uitmaakt en zeker de universiteit. Dus dat dat als iets ja gemeenschappelijk goed wat je moet onder onderhouden, hè. En ik denk dat is die vermarkting zoals we die eigen alle sectoren hebben gezien en ook bij de universiteiten en de hogescholen heel sterk dus eh financieel werd gericht. Ik heb wel eens gezegd: "Ja, voor eh eh marktprincipes introduceren werkt segregatie in de hand." Ook letterlijk segregeren, want je gaat nog maar langs één lijn ga je denken. Dat is namelijk de financiële prikkels die je die je krijgt, hè. Dus in dit geval maximaal aantal studenten binnenhalen. Eh waarom? Omdat je ja moet concurreren met anderen en eh iedereen wordt naar bekostigd. Dus dus dus dus dat wordt eigenlijk je je
16:05 stramin, hè. Maar dat betekent de de dus waar segregeer je van eigenlijk? Van andere eh taken en en hè en aspecten van zo'n academische opleiding hè. Dus dus hoe hoe lever je aan eh de de de omgeving? Wat voor gevolgen hebben instroom van eh studenten? Wat voor soort onderwijs verzorg je? Ben je verbonden met eh de rest van het eh eh onderwijsgebouw? Hè? Heb je zijn die hoe zijn die connecties daar? leid je voldoende leraar op. Dus dat organische wordt eigenlijk verstoord. En en dus wat Jelle inderdaad aangeeft, hè, dus ook dat je het feit dat je niet meer bouwt. Ja, dat is omdat je eigenlijk ook niet meer op die manier maatschappelijk eh ja ingebon
16:53 over de schutting gegooid. Ja, dat niet. Nee, dat is niet dat is niet onze taak. Weet je, weet je we wat eh dit zou eigenlijk een enorme politieke opdracht ook kunnen zijn dat je zegt van we gaan weer werken aan gemeenschappen, zowel in het onderwijs als in het ziekenhuis. Ook bij bedrijven. Vroeger had Philips had woonwijken ook. Ehm en en woningbouw waar enige samenhang is. Dus eh ja, over het geheel nadenken. Steeds over het geheel. En weet je dat er een enorme besmuiktheid is binnen partijen om hierover te beginnen, omdat men eigenlijk al helemaal in die vermarking is doorgegaan en dus denkt van ja, maar weet je, als wij als politieke partij zeggen: "Je moet weer aan gemeenschappen werken." Ja. Dan eh dan word je uitgelachen
17:39 als je niet oppast binnen door jou concurrent. Het is het is politiek fataal omdat een een eh recht is, zoals Aristoteles zegt de ordening van een politieke gemeenschap. Op het moment dat je gemeenschap loslaakt dan dan sla je de grondslag van van een recht eh onder onder de samenleving vandaan. En dat is dus ook de ervaring die jongeren hebben. Toch iets ook van onrecht hè eh of mensen die vervreemden in buurten. Dat is gewoon en dat is dan niet een een strik juridisch onrecht, maar het is een je wordt niet meer recht gedaan. Je kunt niet meer tot je recht komen, hè. Dus het gevoel van dat ik in mijn land niet meer tot mijn recht kom. En want dat is wat er met die jongens aan de hand is. Dus dat komt omdat die die gemeenschap eh is uit het zicht verdwenen en daarmee ook de goede orde. Dus het wordt
18:25 wanordelijk. En dat is dus die die hoe die markt die dat pure marktdenken dus uiteindelijk leidt tot segregaties en botsingen. En en en we zien het nu op allerlei dossiers. Iedereen wil zijn targets halen, maar niemand vraagt meer naar het geheel. En bij die gemeenschap zit heb je dus dat binnen buuiten. Dus dat we niet meer nadenken over wat is dan integratie of hoe kun je zorgen dat die migranten dan hier eh zich Nederlander kunnen voelen. Dat daar hebben we het veel te weinig over. Eh maar het is dus ook verticaal. Jong oud. Dus we we denken niet meer na over hoe jongeren absolen. Dat alsof dat allemaal maar gewoon ja, ieder volgt zijn behoeftes, maakt zijn studiekeuzes. Maar wat voor studies je doet en of je daar überhaupt een huis mee kan kopen wordt niet meer over nagedacht. over wat voor mensen je eigenlijk een huis wil bieden omdat dat mensen zijn met vitale
19:11 beroepen. Wordt niet meer over nagedacht. Een groot probleem hè. De steden zitten vol met mensen waar ja die die dragen niet genoeg bij in de gemeenschap. Je moet gewoon juffen hebben en verplegers bijvoorbeeld en meesters. Hm hm. En en zo zijn er nog wel meer vitale beroepen. Eh ook mensen die met hun handen kunnen werken. Nou, dat is die discussie tussen hoog eh en eh praktisch opgeleid tussen theoretisch en praktisch opgeleid die ook veel meer volgens mij een eh criterium van beoordeling zou kunnen zijn om het te beslissen wie wie steun krijgt. Ja. En en dat is dus dus je kan het langs lijnen van opleidingsniveau beroep, maar het komt inderdaad neer neer op gemeenschap hè, van wat willen we in deze stad? Ja. En wat willen we met dit land? En met dit land. Absoluut. Wat dat betreft is het wel dramatisch om de om de huizenmarkt voorstellen van de VVD van deze week te zien. Ja, dat eh Vertel. Nou ja, zij zeggen eigenlijk van om het huizenmarkt probleem op te lossen
19:56 moeten we meer bouwen. We moeten mogelijk maken jongeren dat ze belastingvrij schulden kunnen maken. Eh meer geld ook kunnen eh schenken naar jongeren. En eh nou dat was was nog een maatregel die ontschiet me nu even. Maar eigenlijk dus helemaal eh niet in twijfel trekken dat het huidige dat de huidige financiële benadering eh ja, die die is al onderdeel van het probleem. Dus je wil je wil naar een andere financiering van dat van het eh van het hypotheekstelsel in plaats van meer van hetzelfde. Want als je meer van hetzelfde doet, ja, dan ik bedoel op een gegeven moment moet je de pijn nemen. En de pijn zal ook zijn dat jongeren dus nou ja, jongeren is een groot woord, dat mensen van 35 met normale banen zich dus geen huis meer kunnen voorlopen. Maar er zijn ook geen echte er is ook niet genoeg huurwoning. Dus ja, ik las ook eh je zal je zal echt aan die vermogensknop moeten gaan draaien, denk ik. en en
20:42 nadenken over eh hoe kan het zo zijn dat je zo belasting vrij kunt sparen met huizen? Ik bedoel, ik ben zelf een huizenbezitter. Ik ben ook heel blij mee dat dat dat eh voor mij persoonlijk dus eh maakt dat ik veel heb kunnen sparen de afgelopen 10 jaar. Dus laat laat het ook duidelijk zijn. Dus ik ik snap dat prettig is in die zin kapitalist. Eh geld verdienen met geld. Hm hm. Met geleend geld geld verdienen. Ik snap dat. Maar als je vanuit zeg maar Nederland denkt en de gemeenschap, dan moet je toch wel inzien dat het eh hier gaat om toch ook teveel prestatieloos inkomen hè, om met John Stuart Mail te spreken. Onproductief, stillgend geld. Ja. En en dat dat iemand dat moet gaan corrigeren. Terwijl als ik extra werk bijvoorbeeld, ja, dan eh moet ik in één keer veel meer belasting betalen. Dus ik zou eigenlijk minder
21:27 belasting op arbeid, hè. Zoals de Big Beautiful Bill. Één van de positieve aspecten is volgens mij in ieder geval het idee van overwerken, minder belasting. H fulltime werken, minder belasting. Nou, dit speelt enorm hè, bijvoorbeeld in het onderwijs. Ja, je al die meesters en juffen die gewoon denken na drie dagen werk genoeg. Ja, dat geven ze eens ongelijk. Ze verdienen maar een tikkje meer met een dag extra. Dat moet dus daar de belasting omlaag en de belasting eh omhoog denk ik op eh op overwaarde van huis. Hoe pijnlijk dat ook voor mij persoonlijk zou worden. Maar dat is dat is volgens mij de grote discussie. Ik heb er ook een gesprek over gehad met Jona van Loen enen. Dat zal binnenkort online komen. Dus kijk dat. de de jonge econoom, maar de ehm die zegt dat je de de overwaarde van je huis eh die moet je veel zwaarder belasten, hè. Nou ja, het dat kan op verschillende manieren, maar je moet eigenlijk dus het eh het stimuleren van meer schulden op
22:14 je nemen moet je paalperk aanstellen. Dat kan kan langs lijnen van wanneer je verkoopt. kan ook bijvoorbeeld met eh dat je niet meer 100% kan lenen. Het kan ook zo zijn dat je toch gaat discrimineren bijvoorbeeld langs beroepslijnen en zegt dat er aparte markten komen met aparte rentes. Er zijn heel wat radicale ideeën mogelijk om deze zogenaamde markt h eh meer onder controle te krijgen met het oog op de gemeenschap. Ik ben geen communist hè, dus ik ik bedoel het gaat mij niet om eh de zeg maar een soort van nieren en en eh radicaal gelijk maken. Het gaat om gelijke kansen en mogelijk maken dat je kunt participeren in de wereld. En nu is het toch daar is nu gewoon geen sprake meer van. Het is gewoon en het komt ook omdat de huizenmarkt zo vaak over de kop is gegaan. Dat komt weer door de euro waardoor we zo weinig rente hebben. Dus het is allemaal niet de schuld van eh de
22:59 babyboomers of de kapitalisten. Het is een hele mix van oorzaken, maar we zitten nu wel met de gevolgen. Ja. Nou ja, kijk, er zijn natuurlijk wel beslissingen genomen, hè. Dus dus eh eh waar het gaat om de euro, daar is in de jaren '0 al stevige kritiek opgeleverd. ook eh de mogelijkheid van bubbeleffecten. Je ziet overigens dat eh hè als je kijkt naar de de hypotheekschuld hè die was begin jaren '0 zat hij op 160 miljard ofzo en die is in eh 20067 zit hij dan op 6 680 miljard en inmiddels en toen kregen we de de grote kredietcrisis hè want die die hypotheken die maken ook alweer eigenlijk eh onderdeel uit van natuurlijk dit het veel grotere schuldeneconomie die we met elkaar hebben eh opgebouwd hè ook wel een aardig eh gesprek wat we hadden trouwens
23:45 ehm in Nieuwegijn bij ons festival met eh onder andere Lex Hoogdueduin. Ik zal binnenkort waarschijnlijk ook wel eh online komen hè, want we gaan al die al die gesprekken gaan we natuurlijk online zetten. Althans de meeste ervan dat proberen we. Maar dit was een belangrijk thema. Dus die schuldproblematiek en eh ja je je het is wel degelijk hè en we raken hier dan dezelfde eh thema's als we even en we gaan daar nog veel vaker op eh op komen denk ook dit dit gesprek. Ja wat we in de jaren 80 '90 hebben gedaan. Ja, daar beginnen we nu echt eh de de de hele donkere schaduwen van te ervaren, hè. En ook daar zie je dat we eh hè een een stelsel hebben ontwikkeld. Ook wat het gaat om verstekken van hypotheken en op basis waarvan en met twee verdieners en noem
24:30 maar op en aftrekbaarheid. En en dan zie je dus dat dat onze hypotheekchuld explodeert in Nederland, hè. En en eh dat hadden we in 2008 eigenlijk moeten herstellen. Wellicht samen met pensioenfondsen. Maar in wat hebben we gedaan in plaats plaats daarvan? Hebben we gewoon het het systeem intact willen houden. Ja. En en het gaat het is om het Kijk Kees te kort te spreken hè. Kicking the thin can down the road hè. Dat is de het is steeds maar vooruit eh schuiven van de problemen. En dat is dat is wat we nu eigenlijk op dit moment weer aan het doen zijn. Ook weer met zo'n voorstel. Waar je waar je op mikt is dat die huizenprijzen weer verder gaan stijgen, dat de schulden eigenlijk weer verder gaan eh gaan toenemen. En de grote beweging is dat we eigenlijk in Nederland eh ook particulier eh het ik
25:18 ik maak me er zelf ook schuldig van dat we eigenlijk eh veel te veel schulden op ehm op eh opgebouwd hebben. En ook in Europese context hè hebben wij zijn wij het land met de meeste schulden. niet zozeer op staatsniveau, maar eh een combinatie van staatsschuld en particuliere schuld. En dan zitten we ongelooflijk hoog. En dat heeft dat heeft dus met al die factoren te maken. En niemand heeft daarop echt op ingegrepen. Ook niet in 2008 toen we al een schuldencrisis hadden en nu met de volgende voorstellen. Ja, het is toch niet je verlies willen nemen, niet fundamenteel herstructureren. En eh en dat betekent eh ja, dat we gewoon op dit spoor eh doorgaan. En en daar worden hoe dan ook eh de de de onderkant van de samenleving en dat zal jou natuurlijk ook erg aanspreken, maar die die komt natuurlijk
26:04 helemaal buitenspel. Jij denkt wacht even, je noemt 2008. Dat is wel interessant, want je had in 1989 de val van de muur, het einde van het communisme en misschien zelfs het einde van de geschiedenis, zoals Voy maar zei. Ja. En in 2008, toen zat ik in de kamer, toen zeiden wij ook van nou ja, dit is eigenlijk het einde van het graaikapitalisme. Dat lag toen helemaal op zijn gat. Mark stond groot op de voorprijgingen van de vriendskrant. Ik zal het nooit vergeten. Ja. Je had Piketti in die periode hè met eh het kapitaal. Precies. Dat was eigenlijk al deze en echt het inzicht van oké dit dit superkapitalisme dat is hem dus niet hè. Weet je nog die van de Vet in eh Amerika al die luid die ook erkenden van we hebben het verkeerd gezien met die hypotheken en die enorme schulden
26:49 Ja. Ja. Dat was die hele die hypotheekpakketjes, al die eh die Maar we hebben wel heel veel gereguleerd, maar het structurele probleem is niet opgelost. Dat verhaal van dat to big to veel daar zijn we gewoon ingetrapt. Dus we hebben al die banken gered omdat zij ons gingen uitleggen dat we zonder hen niet verder konden. Ja. Nou ja, er waren natuurlijk allemaal netwerkbelangen. Dat is heel problematisch geweest. Maar ja, dat dat heb jij allemaal van live van commentaar voorzien. En dan gingen de zakken met met geld miljarden namens Wouter Bos. Die gingen naar de banken. Ja. En Wouter Bos was de held. Ja, precies. Ja, maar nog even over die ongelijkheid. KK in die huismarkt zie je dus juist ook en dat is wel ook een sociologisch belangrijke as. Ik zeg niet dat ongelijkheid arm rijk dat dat onbelangrijk is. Het is ook een groot dossier, maar het is ook een beetje tot de verbeelding sprekend. Het wat er het eigenlijke slachtoffer is de gewone
27:35 gewone werkende middenklasse met twee kinderen hè. Dat Josse de Voog laat het ook heel mooi zien met René Cuperus. Eh het is gewoon het Middenland. een normaal huis kopen in een normaal dorp, dat kan eigenlijk niet meer. Terwijl als je echt arm bent, dan kan je nog wel een huurwoning krijgen. Want daar dat is nog intact, hè. In Amsterdam zijn nog steeds meer sociale woning eh huur eh woningen dan huizen te koop. Dus het is hè dus ja je als je arm bent dan is er nog wel te doen. Ik zeg niet dat er geen problemen zijn dan, maar Ja. Ja. Hangt er weer hangt hangt er weer vanaf. Maar klopt. Het is de verarming eigenlijk eh eh ook van de middenklasse. Ja. Ja. Want de binnenklasse kan van zijn minder minder bemiddeld moeten we laten we het zo zeggen. De minder bemiddelden hè die die eh betalen de prijs. Ja, het is ook logisch want als je erover nadenkt. Kijk als je bijvoorbeeld een huis van 3 ton of 2,5 ton wil kopen
28:21 op je 35e en je werkt allebei, nou dan moet je veel eh dan moet je veel hypotheek betalen. Eh zeg we zeggen eh €1500 per maand ofzo. Eh misschien iets meer. Maar dat kan nog als je allebei werkt. kan. Maar als het 6 ton is om een huis te kopen, dan kan je dus geen huis meer kopen. En dan als je echt arm bent, dan kan je natuurlijk sowieso ook niet belachelijk bedrag. Dan kan middelde woningprijs neigt nu naar 5 ton, hè. Hm. Dus ze gaan die kant op al. Ja, het is lastig. Ja. En en je hebt inderdaad omdat er geen huurwoningen meer te krijgen zijn voor jongeren, moeten ze dus die particuliere huurdersmarkten op en dan betalen ze dus zeker in Amsterdam en Utrecht €1500 €2000 per maand voor wat is het 50 60 vi. Ja. Ja. Dat is dat is dat is echt
29:06 ja eh een eh enorm bedrag. Nou ja, dat is eh kortom systeem eh crisis. Crisis absoluut eh kansen voor partijen eh richting de verkiezingen. Eh ik zou echt zeggen dat punt over die gemeenschappen als je dat volledig omarmt als politieke partij en je hebt wel partijen die zeggen ChristenUnie bijvoorbeeld CDA ook wel een beetje hè. We moeten die gemeenschap meer koesteren. Maar dat blijft altijd heel vaag. Dat zijn eigenlijk alleen maar woorden, maar probeer het nou eens in te Ja, maar het is het is dus ook een mentaliteit, hè. Het is en daar ging natuurlijk ook het eh zou kunnen zegg het falen van eh dit kabinet ook over. Ehm het gaat erom dat die heel die bestuurlijke elite die dit dit principe moet gaan verinnerlijken. Dat ze zien van h we hebben een taak ook een richting van ons land. Ja. Hè en en hè
29:54 dus dat was natuurlijk al de discussies over de bonussen waarin mensen dus voor hun bonus gingen werken enzo, maar het gaat erom van begrijp ik eigenlijk wel mijn eigen mijn eigen taak en dat kan een eh of het nou een eh universiteitsbestuurder is of een woningbouw eh eh een bestuurder of eh en en mensen die eh bij de bij de zorgverzekering eh werken. Dus dus het gaat om om het hele veld van eh van van bestuurders hè op gemeentelijk niveau, provinciaal niveau hè waarin je ziet eh ja dat je dat je dus eh eigenlijk een ander soort discours moet eh moet gaan hanteren. Ja, maar dat vergt ook moet hè, want dan dan moet je dus door die door die instituties heen breken en dan moet je zeggen we gaan niet meer alleen op aantallen studenten sturen. We gaan niet meer alleen op diploma's. We gaan op kleinschaligheid gaan we.
30:40 Ja. Ja. En en waar zijn we nou eigenlijk voor? Waar zijn we nou eigenlijk voor? En en wat is eigenlijk onze taak binnen binnen de hè die hele ik noem het eigenlijk altijd een architectonisch vraagstuk hè van wat is de ja de de architectuur van een van een gemeenschap en en welke plek nemen wij daar binnenin en kan ik van daaruit eh mijn eigen ja functie dus breder begrijpen dan alleen maar in termen van eh pure functionaliteit en rendementen Ja en rendementen ja financieel ja ik zie toch voor jullie wel een adviesfunctie op zijn minst hoor weggelegd met die partij die gaan deze zomer hun programma schrijven en in oktober dan wordt het Ja, maar Jasper, kijk, het probleem is dat het is ook één van de dingen die ik zelf eh eh de meest bassale waarheden uit de gezagscrisis die toch goed uitgewerkt is van het ligt dus niet aan
31:25 de politiek. Het is dus die bestuurslogica zelf. Het ligt laag lager. Je kan als politiek dit wel zeggen, maar het is dus ja, zelfs bij burgers. Zelfs bij burgers. Zelfs bij burgers. Dus dat is Ja, maar hoe wil je dat aanpakken? Want het is natuurlijk ook wat nou ja, je kan het dus niet topdown doen. Dat is het punt meer. Je wil dus die je moet een culturele veranderen. Ja, en het heeft inderdaad met de inrichtingssystemen te maken. Maar goed, het laat ja, het laat ook onverlet dat een beetje wat conservatieve nuchtere partij eh heel erg welkom zou zijn. Klopt. Maar het is wel zo de politici moeten dat wel adresseren. Het moet hè en als zolang dat niet gebeurt op die manier, ja, dan is het het paard achter de wagenspannen dan. Kijk, je moet niet denken dat je met een eh met een nieuw systeem een systeemcrisis gaat oplossen. Dus het is een cultureel probleem, een
32:10 mentaliteitsprobleem. En eh en de systeem is een uitdrukking van van dat bredere culturele probleem. En dat is eh dat eh en ik denk dat de dus een deel van de laten we zeggen de de bevolking wel degelijk op een ander spoor zit. En als je op zo'n festival eh als bij de nieuwe wereld komt, dan merk je ook ja hoe ook dat hoe sterk ook die behoefte aan gemeenschap is en en een soort ja geestverwanten en en gelijk gezinden eh ontmoeten en juist niet alleen maar eh voor jezelf gaan. En dat hebben we trouwens bij eh bij die al die vrijwilligers die ons ook geholpen hebben de afgelopen maanden en en en jaren hebben dat ook gezien. Maar dat moet je dus wel ook eh vertalen
32:57 en verkondigen en en dat heeft wel degelijk natuurlijk ook een een wettelijke basis nodig. Alleen je moet niet denken dat je met wetten alleen een gat het is een ander verhaal. Nee, maar ja, dan kijk ik toch gek genoeg even naar Trump. Die voor zorgt natuurlijk ook een soort revolutie met zijn met zijn kabinet, met zijn administratie. zet die poppetjes neer op die plekken en dat gaat er keihard aan toe. Even los van de richting die kiest. Maar hij gaat dus hij doet wel echt top down. Hij zet zo'n Rubio neer op buitenlandse zaken en zo'n hekset op defensie. Nou, reken maar. En dan en met die met die eh diversity goals, dat wordt nu echt van bovenaf wordt dat afgeschaft. Elke universiteit die het nog doet. Ja. Alle ja, de de regenboogvlaggen worden weggehaald bij de bij de
33:43 regeringsgebouwen, hè. Nou hè even lossen hoe je daar tegenover staat, maar nee, precies. Het is een beetje agressieve methode die hij hanteert. Maar kijk, ik ik snap je punt als je zegt je kan een eh verandering niet zo makkelijk topdelen en zeker niet in het polder. Nederland kan je niet één wet Maria van der Hoeven zei toch als oudminister ook ja ik snap wel wat de SP zegt over die schaalver doet ik kan er niks aan doen. Nee maar dat is maar goed dat is dezelfde politieke beslissing. En ik ga wel weer met die mee h je moet op een gegeven moment als eh eh dus de politiek moet voortown nemen maar het moet wel eh gaan resoneren daaronder. Precies. Precies. Je moet mensen meenemen en eh maar wij zeiden ook altijd je moet de trap van bovenaf schoonvegen. Ja ja ja. Ja ja ja
34:29 ja. Dus goed, het is eh het is n denk ik. Maar we maar het is misschien een aardig bruggetje naar Trump eh want daar valt veel over te zeggen als het gaat om Oekraïne. Ehm hij zei eh dat hij aanstaande dinsdag een nieuwe maatregelen gaat aankondigen richting Poetin. Hij heeft afgelopen week toch ook gezegd: "Ik ben ik ben een beetje klaar met Poetin." Hij zegt allemaal aardige dingen, maar als ik naar buiten kijk zie ik dat die Oekraïne steeds harder bombardeert. echt hard op burgerdoelen. Dus zijn woorden zijn niet zoveel waard en het lijkt erop dat hij wat wil gaan doen daaren. Aan de andere kant, er zijn al wekenlang gesprekken gaande ook vanuit Europa nu eh met Rusland eh die leveren vrij weinig op.
35:15 Ja, Macron heeft voor het eerst in drie jaar weer met eh Poetin gebeld, hè. Ja, het was niet onverdeeld succes, geloof ik. Maar het het geeft wel iets aan. Ja, precies. En de Duitsers die willen dat ook wel. Eh nou, ik zie met matches. Ik zie nog niet even. Nee, match is een harde lijn, dat klopt. Maar je ziet wel vanuit Europa ook steeds meer de neiging om te zeggen: "Oké, wij moeten onze eigen plan trekken als Amerika eh de zaak loslaat." En daarom was er ook dat overleg tussen Frankrijk en Groot-Brittannië om te zeggen. Ja, die eh kernwapenalliantie. Precies. Ja, dus die eh die 550 eh kernkoppen die eh die willen ze nu eh gaan inzetten ook om eh de veiligheid van Europa te te waarborgen
36:00 voor de goede zaak zo gezegd. Ja. Als Trump het niet meer doet, als Amerika het niet meer doet, is de de atoomparaplu weg voor Europa, dan moet Europa het zelf gaan doen. Ja. En dus dat dat heeft allemaal met eh met inderdaad met Trump te maken eh zonder meer. Ja, maar goed. Ehm ja, ik ik eh ik weet niet hoe hoe Jelle er naar kijkt, maar ehm ik ik ehm ik ik krijg toch wel heel erg mijn twijfels ook over wat wat Trump nou precies aan het doen is, hè. Ik ik spreek dat vaker over en eh ik weet ook dat hij eh dubbele agenda's heeft en van links naar rechts schieten, mensen in verwarring brengt enzo. Maar ja, het het lijkt er nu toch wel op eh aan de ene
36:46 kant ehm dat hij gewoon ook ziet dat eh Poetin gewoon eigenlijk vasthoudt aan wat hij van begin af aan al heeft gezegd, hè. Dus die ja, die geannexeerde gebieden die zijn gewoon in de grondwet opgenomen. Die dus die oplasten dat is eh gaat hij gewoon helemaal niet meer teruggeven. Dat is helemaal geen kwestie van onder. En ik had toch het ergens het idee dat Trump dacht: "Nou, ik doe een beetje joviaal. Ik geef het aan de ene kant en daarna dan wordt het wel hè dan moeten we het is een beetje geven nemen, dan komen we er wel uit." wel dat is toch een simplificatie denk ik eh waar die eh waardoor die weinig voeding had met wat en ook met de geschiedenis van het conflict niet en hoe Rusland er nou precies in eh in zat. Dus eh ik vind Poetin eigenlijk eh heel consistent.
37:32 Lavrov ook eh ik kan zeggen ja, het is het is heel koppig en ze geven niks toe, maar ja, ze hebben een ze hebben een verhaal bij waarom ze tot deze stappen zijn gekomen. Nogmaals, het in in tijdens de Istanbul akkoorden waren die eh die eh die eisen een stuk lager en tijdens de Minskakkoorden hè eh ging het alleen nog maar om over relatieve autonomie. Maar ja, op het moment dat dat de andere partijen natuurlijk ook eh gewelddaderiger wordt ehm zie je dat het dat het over en weer eh heftiger wordt. En ik denk dat ja eh Poetin houdt dus vast dan de dat idee van we moeten het over de onderliggende oorzaken hebben. Die moeten worden weggenomen. Dat is de opschuiven van de van de NAVO richting het oosten. de onderdrukken van die
38:18 Russische cultuur eh in die eh in die gebieden eh eh in het oosten van Oekraïne. Ehm de de dat nationalisme dat wat daar wat daar opkomt en die die ook die steun van de NAVO aan die militairen dat blijft allemaal staan voor hem. Hm hm. omdat hij eigenlijk hij wil naar een soort lange termijnoplossing ook met een eh overeenkomst zowel met de Verenigde Staten A met Europa om een nieuwe soort veiligheidsarchitectuur te ontwikkelen. En en dat is natuurlijk ook de meest verstandige koers. Alleen de opvattingen die liggen zo ver uen dat dat dat niet meer haalbaar lijkt. En ja, en ik heb dat natuurlijk al langer gezegd, is toch schrikbeeld van eh ja, dat we de 20se of 21e eeuw nu zo verder gaan met een soort
39:04 herleving van de Koude Oorlog eh en mogelijk nog erger. Ja, zeker. Eh Trump lijkt in ieder geval eh nu toch noodgedwongen een stap terug te moeten doen omdat hij ja eh eerst zou hij dus eh zei: "Ja, we we stoppen met die waven leveranties van bepaalde wapens." dat het dat was noodgedwongen omdat gewoon de raketten op zijn, hè, de patriots zijn op. Dus dat de hele luchtverdedigings eh systeem ja, dat staat nu op op instorten van Oekraïne. En die hebben heel weinig slagkracht meer. Eh en ondertussen voeren de Russen de druk gewoon verder op. Eh dus ook afgelopen week ook met 750 drones per nacht eh na verluiten is de productie eh gestegen nu eh en en bereikt Rusland eh
39:51 een productie van 1000 drones per dag. Dus dus die kunnen dadelijk gewoon eh na verand aantal drones eh afvuren. Ongeloflijk. En dat gaat in de combinatie met eh met die raketten hè. Dus die eh die ballistische raketten. Dus dus ja ehm en en burgerdoelen. Ja, kijk ik het is altijd een eh het klopt natuurlijk. geval altijd burgerslachtoffers. Dat eh maar het is het het gaat steeds dieper de infrastructuur in. Dus dus hè ze hebben nu zelfs dus de de aanmeldcentra voor eh militairen hebben ze nu eh platgelegd in heel Oekraïne. Dus waar de nieuwe recruten worden geworven eh hè dus die nou ja, dat wordt in word in in as gelegd. Dus de hele structuur wordt wordt eigenlijk nu eh steeds verder eh
40:38 afgebroken. Ja. En en aan het front wordt er keihard gevochten eh met rond Pokrovsk als dat valt en en die die kans is toch wel vrij groot binnenkort. Ja, dan wordt de hele aanvoerlijnen zijn dan eh verstoord. Ehm dus je ziet je je ziet er een aantal eh en zowel ook in in dat noorden als in dat zuiden dat de Russen gewoon eh ja steeds steeds meer eh de overhand hebben. Eh Amerika heeft eigenlij zijn wapenvoorrader heen heeft nu zeker zijn raketten nodig voor Israël. Ehm ja eh want eh ja het bleek toch ook dat de Iraniërs eh eh behoorlijke schade hebben te bepaal Maar dan is het dus betrekkelijk. Dan zijn de wapens op voor Oekraïne. Maar
41:23 ja, maar ook ook Ja, maar ja, maar echt wel in paniek. Hm hm. Hè, ik bedoel eh ze hadden het over ja, ze konden misschien nog 10 eh systemen of eh eh raketten konden ze wellicht nog vinden. Ja, ik bedoel dat dat dat is een druppel op een op een gloeiende plaat dat hè eh Poetin is aan het bedelen of hij nog ergens één batterij eh één patriot systeem ergens. Trump is Nee, Trump. Trump zei Poetin. Ja, Trump Trump Trump is aan het bedelen hè ook eh dus bij eh NAV partners houd niet open hè bij Merts. Ja, gewoon dus kreeg hulp request. Ja, dus want die Duitsers zeggen: "Ja, we hebben het ook voor onszelf nodig." Het is het is gewoon op. Ja. Hè? En dus het geeft gewoon aan dat die
42:09 de die uitputtingsoorlog is nu ook een uitputting van de NAVO. Dus wij wij zijn gewoon door onze middelen heen. En toen heeft hij een soort gebaar gemaakt van nou zie je, ik lever geen wapens meer aan Oekraïne. In ieder geval niet meer. Die had dat gezegd die ja ehm maar Trump ook tegen Poetin hè in de verwachting van nou dan dan wil hij misschien nu wel die eh die wapenstilstand. En Poetin zeg: "Ja, ja, goed. Dat is eh die had natuurlijk al lang door. Die die levert die wapens niet meer omdat je ze niet meer hebt." Dus die ging juist door. Ja. Nee, die gaat gewoon door. Ja, ook omdat het hij heeft een aantal voorwaarden neergelegd hè voor zo'n wapenstilstand en en die eh ja, die zijn te verre gehand weer voor het westen. Nou ja, dan vecht je dus verder. Hm hm. Het is niet dat Poetin niet wil
42:54 onderhandelen, maar hij heeft duidelijk eh vrij vrij heldere eisen van zijn kant. Ja, ik bedoel zo werkt het gewoon, hè. Ik bedoel, het is de ene macht tegen de andere macht en dan kun je steeds wel moreel verontwaardigd zijn. Maar ja, dat is nou eenmaal hoe hoe het werkt bij oorlog. Hm hm. Ja, dus dus ik Poetin zit eh of Trump zit daar klem en eh ja, wat hij nu gaat doen eh misschien ook omdat hij gefrustreerd is, is toch met ehm eh Lindcy Graham mee. Nou, dat is echt een haveck. Eh die anti anti-Israël is een of anti anti eh Rusland is een pro Israël, hè. Dat is echt zo'n eh een senator die dan nu dat waanzinnige idee heeft gelanceerd om eh en nou die die
43:40 bone crunching sanctions. Dus eh dit moet botten breken van van van Rusland. Eh wat zijn dat dan voor sancties? Nou ja, dat z dat dus ze willen die hele die die olie ehm eh ja, die secondair. Dus ze willen eigenlijk de hele oliehandel van Rusland stillleggen. Ja. eh door iedereen die ook handel drijft met Rusland om die eh vervolgens heel zwaar te straffen met eh 500% invoerheffing. Precies. Dus als China olie levert aan Rusland. Nee, net andersom. Eh Rusland aan eh aan China. Oh, maar dat dat Nee, het gaat om Russische olie, dus dat de Russische economie eh in elkaar stort. Dat is het idee. Maar maar Russen leven natuurlijk overal olie en ze
44:25 hebben die schaduwvloot. Dus het idee is van nou, alle landen die nog handeld drijven met Rusland, die gaan we dan eh pakken. Alleen het punt is ja, eh Trump heeft nu gezegd: "Oké, eh die Bill die eh die die komt erdoor." Ehm maar ik wil als voorwaarde dat ik het zelf kan bepalen wat ik doe en en wanneer ik het doe, welke landen, hè. Dus dat geeft de president dus ook weer een hele rare machtspositie. Eh maar het vermoeden is wel dat ehm dat dat Graham dat doet omdat hij de zaak ook conflict op de spits wil drijven, inclusief het conflict met China. Hm hm. Ja. En en waar gaat waar gaat Amerika dan naartoe? Hè? Ik bedoel ehm als is China 500% voor ze hebben net ze hebben net
45:11 een soort economische oorlog. Ja, dan wordt het economische oorlog. Dus dat is dan zeg je we stoppen de handel 500% ik bedoel dat is geen reëel voorstel meer. Dus we stoppen de handel met China. Ja. Ja, dat kun je doen. Maar eh dat gaat natuurlijk ongelooflij eh de de inflatie teweeg brengen en en een tekort aan goederen in eh ja in in de Verenigde Staten. Eh Europa sluit zich er half om half bij aan. Ehm maar we zijn eigenlijk eh nu zonder eh we hebben geen we hebben geen wapens meer en dan krijg je dit soort noodsprongen inclusief een soort poetsch in Azerbajan. Maar daar kan ik misschien zo nog wat over zeggen, want ik ben al lang genoeg aan het woord geweest. Maar dus het ja, het is het is een ik ik het ziet er vrij dramatisch uit en eh ik
45:57 denk dat jullie een hele spannende maand wordt eh in allerlei opzichten. Dus dus eh het echt kan een echt een zware maand van escalatie eh worden. Ja. Jelle, wou jij op dit punt nog iets zeggen of? Nee, schikbarend wat had ged. Schikbarend. Dus ehm kijk, ik vraag me ook af hoe Europa gaat reageren als het nou echt als als Oekraïne echt verliezend eh tot voorbij de grenzen die eh van die eh die we nog acceptabel vinden. Ja. Als het echt onder de voet wordt gelopen, hoe Europa daarop reageert. Nou, dan komt de Europese vredesmacht toch tussen aan stekens. Ja, dat was het idee. Nee, daar kan je wel om lachen, maar dat is natuurlijk eh gaat niet gebeuren. Nee, je denkt niet dat die eh atoomparaplu eh die atoomparaplu voor Oekraïne. Ja, maar
46:45 dat hangt toch boven de Europese defensie? Het idee was ook om een militaire macht. Europa zou een een legermacht gaan maken, maar iedereen eh krabbelt terug, hè. Inclusief Polen eh de heel Oost-Europa krabbelt terug. Nou, dat is dus om militairen op Oekraïns grond grondgebied te NAVitair NAVO dat Ja, dan ga je dan dan Maar goed, er is nu een grote kans hè dat dat Poetin doorgaat ehm omdat ja, wij komen toch niet tot een akkoord dus ja dan blijf je doorvechten en als je door blijft vechten dan eh wordt er ook steeds meer veroverd en dan kan het best zijn dat hij optrekt naar Odessa en dat hij dat hele zwarte zwarte zeegebied eh eigenlijk wil in handen wil krijgen.
47:32 Odessa is van oud zijn een Russische stad. Dus dus eh daar hebben we ook in 2014 hebben we behoorlijke etnische conflicten. Er zijn stel Russen publiekelijk verbrand in een vakbondsgebouw eh door eh die eh die Oekraïners weer. Dus dus eh dat sentiment leeft in in Rusland heel erg. En en wat je ondertussen ziet en en refereer dan die derde wereldoorlog, sorry, daar ben ik nog heel even. Hm hm. Eh maar dat is ook wel eh wel een heel zorgwekkende ontwikkeling. We weten allemaal van die ehm ja die enorme stunt hè die die die Oekraïners hebben uitgehaald met hè met die aanslag op die eh op die vliegvelden in ook midden in Rusland hè. Dat was een maand geleden. Ja ook met drones. Dat was ook met drones. En die werden
48:17 vanuit Rusland zelf vanuit vrachtwagens en vanuit vrachtwagens werden die eh gelanceerd. Ik bedoel, nou ja, dat moet je toegeven. Ik bedoel, dat daar zit wel iets eh heel spectaculairs aan en er geldt sowieso hè die die Oekraïnse soldaten die zijn ook echt echt die vechten natuurlijk als leeuwen. Dus dat weten die Russen ook hè. Dus het is niet dat je ze zomaar onder de voet gaat lopen. Maar goed, dit was een soort eh ja, James Bond aachtige actie. En ehm nou is het vermoeden ook dat die Engelsen daar wel een behoorlijke rol in hebben gespeeld. en wat wat er naar buiten is gekomen. We hebben daar vrij weinig over gehoord, maar eh dit is wel iets om in de gaten te houden. Ehm dat is namelijk dat eh Azerbaijan daar direct bij betrokken is geweest. En het was al duidelijk dat eh er is een vrij
49:04 grote misdaadsyndicaat de Azerisch. Er wonen meer dan 2 miljoen in Rusland al eh hè dus dat was natuurlijk vroeger een onderdeel van de Sovjet-Unie. Hm hm. Dus die wonen nogal wat Azerisch daar. Maar er er is echt een enorme eh misdaadsyndicat te zijn daar van Azerbaidjanen of Azerisch zoals ze ze noemen. En die eh hebben weer connecties met ehm eh ook al jarenlang met eh eh MI6, met de CIA en met de Mossaat. En eh ja, dus dus wat wat dus wat je wat nu duidelijk wordt en dat dat is dat dat Israël met bij zijn acties gebruik heeft gemaakt van eh Azerbaïdjan. Ze zijn ook
49:50 eigenlijk eh ze hebben daar ook gevlogen, hè. Dus dus eh over Armenië zo naar Azerbiddjan eh in hun eh aanvallen en vanuit Azerbidd zouden ook drones zijn gevuurd, maar die azisch hebben in Rusland zelf die drones eh afgevuurd op die vliegv. Dus je ziet hoe die twee conflicten wat ik eigenlijk al eerder heb, die beginnen naar elkaar toe te bewegen. Ja, dat het opvallende is dat in maart van eh afgelopen dit jaar ook voor het eerst een soort Engelse, ik ben de naam even kwijt nu, maar een militaire gezand eh vanuit Engeland is eh naar Azerbajsjaan getrokken en heeft daar zijn diensten aangeboden door de eh de regering aangenomen. die ehm dus dus
50:37 dus dus dus daar zit een eigenlijk een beweging hè die ehm die die eh Elia heet hij geloof ik. Ik ben even de exacte naam kwijt van die president. Maar die ehm ja, die begint dus toch een soort dubbelspel te te spelen. Eh zijn vader was een echte communist, maar eh de hij lijkt nu toch ook zich tegen Rusland eh eh eh te keren. Ehm eh Poetin heeft aanvankelijk dus eh vooral die maffia aangepakt. Dus die die syndicaten eh in eh die zitten allemaal in of de meeste ervan in Katharinburg en die ehm eh nou ja, dat dat daarmee leekt hij dus het de problematiek beperkt te houden tot laten we zeggen, de criminelen.
51:23 Hm hm. En vervolgens is in Azerbaijan eh een hele heftige tegenreactie eh eh op gang gekomen waarin ze ehm eh Russische journalisten hebben gearresteerd. eh Russen in elkaar zijn geslagen. Ehm eh eh per per onmiddellijk zijn alle Russische scholen en de schol er wonen veel Russen in Azerbaijan en de en het Russisch zelf als taal in het onderwijs is eh verboden. Hetzelfde als wat we in de Oekraïne hebben zien gebeuren. Dus ja, het lijkt alsof er nu een soort eh nieuw front wordt gecreëerd van ja, dit kan Poetin en de bevol Russische bevolking. heb ook een hele eh de de front van het volk heet dat. Dus een beweging die al sinds eh 2000 eh of 22
52:13 bestaat. Dat is dat het volk eigenlijk ook een soort front vormt. En die roepen ook op van ja, we moeten de actie ondernemen. Ja, Poetin is wordt nog verweten dat hij eigenlijk de laks is geweest eh met die met die ontwikkeling. Dus ja, het zou best kunnen dat we daar ook een groot conflict gaan zien met eh Armenië, Azerbiddjan waar de lijn weer door dus loopt doorloopt naar Israël. En ondertussen lijkt beide in dit geheel en dat is eh de de de kers of the taart lijkt eh Erdogan daar zeer actief zich in eh te hebben gemengd. Dus met de Israëli's eh eigenlijk eh vanuit de ambitie om vanuit Turkije naar die Turkse stammen hè. Met alles wat je in in als stam hoort, daar zitten eigenlijk eh van origine Turkse stammen. Dus Kazachstan,
53:00 stan en de om eigenlijk een soort eh beweging dan door de bovenkant van Irak heen naar een soort groot Turkije weer toe te bewegen. Dus eigenlijk een een soort soort herstel van het Ottomanse eh rijk. Ja, het is het. Dus daarom zei ik we gaan nu zien hoe steeds meer conflicten in elkaar haken. Eh we hebben geen kernenoorlog, maar we hebben wel een een nu een oorlog die eh die die steeds waar steeds meer landen in het spel komen. En ondertussen en dan zijn we klaar bij dan zitten we terug bij 1989 hè zie je dat er in eh SNIA eh in Servië onrust is rond eh die Servische Republiek Surscha Bosni Herzegovina. Ja, die die wil weer afscheiden. En in China
53:48 eh 1989, plein van de hemelse vrede eh ja, is het nu heel onrustig en zijn er 10 generaals gearresteerd, maar lijkt ook eh eh lijkt men eigenlijk nu ook het leger zich te gaan keren tegen CI. Dus hoe dat gaat aflopen weten we helemaal nog niet. Ik ik heb wat mensen gepolst zeggen: "Ja, het is heel onduidelijk, maar het is erg onrustig." Ja, dus de wereld is eh is overal eh aan het broeien. En ehm ja, de de Engelsen, de Amerikanen, de Israëli zijn ook ja, overal bezig met eh het aanstoken van vuurtjes. Dus ja, ik denk dat het eh we gaan een zeer turbulente fase to Ja, zeer turbulent. Je bent zo bijna de hele wereld om geweest. Eh Ad. Nou ja, dat dus dat zeg ik als je het
54:34 hebt over wereldoorlog dan ja, hè eh we hadden eerder al Pakistan India waar we de nodige onrust zagen, maar nu met Ja. Turkije die conflicten rond eh ja, Azerbaijan en en Oekraïne. Ja, wordt het wordt het toch wel een hele kluwen. Ja. Dus eh nou ja, eh in Europa eh denk nog steeds dat het eh gewoon te maken heeft met simpelweg een scheiding van staatsoevereiniteit. Ja, dat is natuurlijk veel complexer. Vind fascinerend om nog even die twee oorlogkoppeling eh uit te diepen, want eh er wonen bijvoorbeeld heel veel Russen in Israël. Dat maakt dat er altijd een identiteit is voor Russen in Israël. Echt heel veel hè. Dus ik geloof zelfs dat het de grootste
55:20 subgroep is. Het is bovendien ook nog weer de harde groep zeg maar van de eh orthodoxen. Ja. En de avonturiers en de bedoel je zijn er zijn niet zo. Ja. Dat is eh zijn onderdeel van de Israëlische elite zeg maar. Dus de er is een heel diepe lijn tussen die twee eh gebieden. Hoe hoe kijk je daarnaar? Want Israël is dus heel duidelijk bij die Anglo-Amerikaanse invloedsfeer. Ja. Hm hm. Eh tegelijkertijd schets je volgens mij ook terecht is er ook weer een nieuwe klik tussen Turkije, dat Ottomaanse en en Israël. Maar ja, de ja, dat zijn toch wereldrijken die eh op grote afstand als je vanuit Amerika denkt eh ten opzichte van elkaar staan, hè. Dus ja, de Russen en de Israëli van wat hoe hoe kunnen die conflicten nou bij elkaar komen? Want de nou ja, je merkt natuurlij dat de verstandhouding eh tussen Poetin en
56:07 Israël eh de afgelopen jaren een eh een stuk minder is geworden, hè. Dus eh en en je ziet dat Zelenski eigenlijk die hè die ook een joodse achtergrond heeft eh en meteen ook zich solidair met Israël heeft verklaard ook ten tijde van het Hamas eh conflict. En Poetin is een vriendje van Iran. Ja. Ja, Poet zeker. Dus dus Iran houdt dat wat op afstand, maar eh ja, die worden eigenlijk ook naar elkaar toe gedreven. En nu met Azerbidjan heeft waarschijnlijk dus een aandeel gehad ook in die eh in dat hè die conflicten in eh Iran ook met drones. Dus ja, daar en en in Azerbaïdjan heb je ook een joodse gemeenschap en heeft ook dus er zijn ook eh want als je het hebt over eh
56:53 joden uit Rusland, je hebt het over joden uit de Sovjet-Unie. Ja. Hè, dus die komen uit en dus dus er zit ook een ik geloof 0,4% ofzo van eh de inwoners in Azerbaïdjan is is joods. Dus dat dat is toch een één op de 200 is joods. Dus en ook rijke families. Ja, je kan zelfs naar Londen en Parijs en naar de Roadshields, hè, als je de eh waar je de grote lijnen ziet eh ziet lopen. Ik bedoel, ja, dat zo reëel moet je zijn. Dus dus Israël is natuurlijk wel ook echt aan het schaken op een op een heel mondiaal bord. En en kennelijk hebben ze dus hier in Azerbaijan ook echt een rol gespeeld, hè. Dus dat zie je zowel richting Iran in die beschietingen. Maar
57:39 eh de Mossaat heeft dus ook die connecties met die criminelen die ook weer eh actie hebben ondernomen eh richting eh die eh vliegvelden van Rusland. Dus het is een totale vermenging die daar gaat optreden. En dat is ja, dat dat dat maakt het conflict eigenlijk steeds meer één één eh kluwen. Ja. Of het is toch die multipulaire wereldorde, dus het groot Israël, het groot Turkije, het maase rijk, het groot Rusland. Hm hm. En dat Amerika nog op een bepaalde manier retorica vasthoudt aan de westerse wereldorde. Zeker met die nieuwe konts die dat dan ook nog te vuur en te zwaard willen. Ja, dit is natuurlijk een poging om nog grip te houden, hè. Dat is dat is maar de de geest is natuurlijk al lang uit de fles. Dat is de dat dit is dit is eh dus ik
58:26 vind het ook heel dom van Trump eh tenzij die weer een soort briljante eh eh move maakt hè waar ik niet van Maar ik denk toch echt dat hij nu eh hierin verstikt raakt, want ja en en dat dat zal de maga beweging geen goed doen, want ehm die wilde helemaal niet die eh die internationale conflicten en en en dat zie ook met die hoe die sancties nu inzet. Dat is dat is niet meer om zijn eigen industrie eh te steunen, maar dat is gewoon om landen te straffen en om om hè met Brazilië die rankze brief. Precies. Precies. Die ik doorstuurde in het eh stuk van Paul Rupman die die vond het ook opvallend. Ja, dat was wel heel heel kritisch over
59:13 eh over Trump eh Groupment, maar toch eh de moeite van het vol. hele hele scherpe brief waarin die aangaf eh de Trump die dreigt Brazilië met enorme tarieven hè. Ja. Ja, daar ging het over. En als je de brief doorlas van Trump aan Brazilië, dan ging het eigenlijk alleen maar over Bolsonaro. Dat is ook wat Krukman zei. Het gaat helemaal niet over economische zaken. Nee, het gaat over zijn vriendje Bolsonaro. Die wilde ook een staatsgreep plegen en die wordt nu ook door juristen achterna gezeten, net als Trump. En Trump zegt in feite van dat is mijn vriend, daar moet je vanaf blijven. Anders krijg je als je hem niet met rust laat, dan pak ik je Brazilië, pak ik je Lula hè. Nou ja, en wat Groep dus wel mooi neerzet is dat eigenlijk eh Brazilië helemaal niet zo hard eh te grijpen is door die heffingen. Precies. Dus dus dus dat Trump in die zin ook
59:58 zijn hand overspeelt. Precies. Dus er gebeurt helemaal niet zoveel voor de Brazilianen in Amerika. Ja. Ja. En en Lula die eh is natuurlijk weer één van de de landen die eh aan de andere kant aan ja bij de bricks eh een belangrijke rol speelt waar ze echt toch wel nu een architectuur ontwikkelen om voor een alternatief eh betalingsysteem. Ja, een alternatief voor de dollar. Ja. Nou, niet voor de dollar, maar het is echt op een zodat je met je eigen valuta maar vrij makkelijk kan eh kan handelen. Ja. Dus eh en als je toch die omvang van die bricks ziet hè, China, India, Rusland, Brazil, Zuid-Afrika, dat is waar wa dus waar zijn wij nou eigenlijk mee bezig? Wij zitten gewoon op het op het derde podium achteraf als je zo bekijkt, hè,
1:00:44 Europa en Amerika. Ja. Als je het vergelijkt met de bricks. Ja. Ja, opa is helemaal eh we moeten juist gaan praten, weet je wel, juist eh diplomatiek worden en en zien dat je hè ook als je die defensie wil opbouwen, hè, nog even los eh van of dat nou zo verstandig is, maar zorg dan dat je het rustig houdt zolang je dat nog niet hebt opgebouwd, weet je wel. Ik bedoel, ga niet al het conflict zoeken terwijl je die fentie nog niet opgebouwd hebt. Dus ja, eh ik bedoel timing is ook een eh kunst hè. Dus dus eh en dat is dan één deel van het conflict. Het andere is eh wat we bij Urela van der Leien zagen dat ze ook gewoon nog niet eens verantwoording wil afleggen over hebje waardoor smsjes ook wel heel daadwerkelijk inteit heb je het goed bezig Jelle. Dus helpen even herinneren
1:01:31 er waren sms'es tussen eh Ursula van der Lien en eh CEO van Pfizer. Pfizer precies. En die wilden ze niet bekend maken. En het Europees Parlement zat daar al jaren achteraan van maak dat nou openbaar. Het is hetzelfde als met Mark Rutte. Die wilde ook niet openbaar maken. Dus we kennen deze en Epsteen eh by the way. Ehm maar even eh dus Vond Lead had van de week een debat in het Europees Parlement eh met een motie van wantrouwen. Maakt niet Ja. door rechtse Roeme fractie. Oké. Eh dus niet aangenomen overigens. Ehm maar eh van der Leij heeft die zaak nooit openbaar gemaakt onder het mom van dat het saai zou zijn.
…
