0:00 z o.o [Muzyka]
0:47 cześć władzia polskie po odzyskaniu niepodległości musiały przeprowadzić unifikacje nie tylko gospodarczą ale również unifikacji prawa administracji oświaty waluty systemu podatkowego miar i wag i wielu wielu innych [Muzyka] a najlepiej uprzemysłowionym co nie znaczy najbardziej rozwiniętym pod względem cywilizacyjnym był zabór rosyjski ziemie polskie były najlepiej rozwiniętym gospodarczo częścią imperium
1:33 rosyjskiego w dziewiętnastym wieku polski przemysł miał do swojej dyspozycji ogromny rynek rosyjski już w pierwszej połowie 19-go wieku na północ od gór świętokrzyskich w zagłębiu staropolskim to znaczy starachowice ostrowiec świętokrzyski skarżysko-kamienna rozwinął się przemysł ciężki czasem wzrosło znaczenie zagłębia dąbrowskiego dąbrowa górnicza sosnowiec będzin położonego tuż przy zbiegu granic trzech zaborów w największym ośrodkiem przemysłu włókienniczego była łódź oraz pobliskie miasta pabianice zgierz aleksandrów żyrardów w okręgu białostockim na tak
2:20 zwanych ziemiach zabranych czyli terenach bezpośrednio włączonych do rosji także rozwinął się przemysł włókienniczy władze rosyjskie reglamentowany ze względów strategicznych rozwój sieci kolejowej zwłaszcza na bardziej rozwiniętym zachodnim brzegu wisły obowiązywał też całkowity zakaz budowy mostów na wiśle powyżej dęblina i poniżej modlina zabór rosyjski poniósł największe straty podczas wojny nie tyle na skutek działań wojennych jeden na skutek ewakuacji rosyjskiej w 15 roku kiedy to zakłady przemysłowe w królestwie polskim ogołocone z maszyn i zabór pruski był zapleczem rolniczym
3:06 niemiec co przesądza o jego dość słabym uprzemysłowienie mi rolnictwo stało tam na wysokim poziomie kraju pokryty był gęstą siecią linii kolejowych i cywilizacyjnie przewyższał pozostałe zabory w odrębną pozycję miał uprzemysłowiony okręg górnośląski włączony do polski w 22 roku formalnie nie zaliczano go jednak do zaboru pruskiego bo przed rozbiorami nie należał do polski na ziemiach zaboru pruskiego nie było bezpośrednich zniszczeń nie toczyły się tam działania wojenne w galicji czyli zabór austriacki była ubogą i peryferyjny częścią monarchii
3:54 habsburskiej była to prowincja przeludniona w której występował największy głód ziemi w zagłębiu krakowskim w bezpośrednim sąsiedztwie górnego śląska rozwinęło się górnictwo węgla kamiennego poza tym galicja była jedną ze światowych koleby przemysłu naftowego miała ona status autonomiczny w obrębie austro-węgier dzięki temu dysponowała kadrami administracyjnymi które po 18 roku znalazły zatrudnienie również w innych zaborach w skutek działań wojennych które trwały na ziemiach polskich dłużej niż w innych państwach bowiem aż do 1920 roku znaczne obszary często w wyniku rabunkowej
4:40 polityki okupantów były zrujnowane polska utraciła podczas wojny około 30 procent majątku narodowego zniszczonych zostało na przykład czterdzieści procent mostów 60 procent dworców kolejowych duże straty poniósł również tabor kolejowy znacznie spadła produkcja przemysłowa i rolna z powodu utraty przedwojennych rynków zbytu zmniejszył się eksport dobrą ilustracją problemów które stanęły przed władzami polskimi mogą być zadania w dziele integracji sieci kolejowej 18 roku nie istniały bezpośrednie połączenia kolejowe łączące warszawę z poznaniem ze lwowem czy z krakowem nie
5:28 było też ni kolejowej łączącej śląsk z wybrzeżem jeszcze raz nimi przybliżymy sobie dzielnice polski z przecięcia tych dróg powstanie węzeł sandomierskim początkach drugiej rzeczypospolitej z rolnictwa utrzymywało się około 65 procent ludności z górnictwo i przemysł 17 procent handlu i ubezpieczeń 6 [Muzyka] z administracji 4 transportu 3 z innych działów gospodarki 5 procent ze względu na słaby rozwój gospodarczy
6:15 wschodnią część kraju zaczęto nazywać polską b mimo że stanowiła około dwóch trzecich obszaru polski przypadało na nią jedynie 7 procent produkcji krajowej ustawa z 21 roku wymusza ubezpieczenia w rolnictwie i budynków od ognia utworzono wówczas polską dyrekcję ubezpieczeń wzajemnych była to pierwsza ogólnopolska instytucja ubezpieczeniowa zapewniająca pełen pakiet ubezpieczeń w 27 roku przekształciła się w powszechny zakład ubezpieczeń wzajemnych historia pzu sięga więc lat dwudziestych ubiegłego wieku rok później powstała pocztowa kasa oszczędności która
7:02 prowadziła także ubezpieczenia na życie istnienie wielkiej własności ziemskiej i przeludniony wsi obarczony dużym ukrytym bezrobociem powodowało że reforma rolna była jednym z najbardziej palących problemów sejm przyjął uchwałę o reformie rolnej już w 19 roku przewidywała ona parcelacji majątków z 50 procentowym odszkodowaniem 21 roku weszła w życie konstytucja marcowa gwarantująca nienaruszalność własności prywatnej w tej sytuacji reforma rolna jako sprzeczna z konstytucją straciła moc sprawa wróciła po czterech latach kiedy
7:47 to uchwalono drugą ustawę o reformie rolnej wprowadzała ona zasady stopniowej i dobrowolnej parcelacji ze stuprocentowym odszkodowaniem główną przyczyną takiej powściągliwość władz była obawa przed skutkami bardziej radykalnej reformy rolnej na kre wschodnich w specyficznych warunkach narodowościowych i społecznych ziemia przechodził aby tam z rąk polskich w białoruskie i ukraińskie częściowo przeciwdziałać temu miała ustawa o osadnictwie wojskowym z 20 roku gwarantująca pierwszeństwo w otrzymaniu ziemi zasłużonym weterano a dopiero później okolicznej ludności [Muzyka] przy zakupie gruntów
8:35 uprzywilejowani byli chłopi mało rolni i nieposiadający ziemi z otrzymaną ziemię mieli spłacać skarbowi państwa przez 40 lat z reformy realizowano stopniowo do wybuchu ii wojny światowej nie zlikwidowała ona jednak całkowicie niekorzystnych zjawisk społecznych na wsi a w progu niepodległości jednym z najpilniejszych zadań władz skarbowych rzeczypospolitej była unifikacja walutowa w obiegu znajdowały się bowiem marki polskie waluty państw zaborczych ostry ble ukraińskie gliwny i karbowańce oraz liczne waluty emitowane przez
9:21 władze lokalne w lutym 19 roku przygotowano projekt ustawy na mocy której przyszła polska instytucja emisyjna miała nosić nazwę bank polski polską walutą miał być lech dzielący się na 100 groszy sejm przyjął ustawę zmieniając jedynie nazwy lech na złoty jednak na wprowadzenie złotego trzeba było poczekać jeszcze kilka lat opóźnienie to wynikało z przekonania że reforma walutowa jeśli nie ma być tylko zmianą nazwy waluty musi być poprzedzona zrównoważenie budżetu z nimi fikacja waluty była przedsięwzięciem delikatnym pod względem politycznym
10:06 przeprowadzenie jej w sposób dyskryminujący którąś z dzielnic mogło podsycić i tak silne separatyzmy w tej sytuacji szybkie i nie wywołujący konfliktów ujednolicenie waluty należy uznać za sukces utrzymanie stabilnego kursu pieniądza było zadaniem bardzo trudnym ze względu na znacznie zwiększone wydatki na boisku w czasie wojny o granice rzeczypospolitej które przekraczały 50 procent wszystkich wydatków budżetowych z różnicy wyrównywania no dodrukowuje z nowe pieniądze doprowadziło to do inflacji która w drugiej połowie 2013 roku przeszła w hiperinflacje nastąpił gwałtowny spadek
10:52 wartości pieniądza spowodowany załamaniem systemu finansowego państwa cena jednego dolara przekroczyła wówczas 6 milionów marek polskich [Muzyka] wzrost cen towarów i usług drastycznie obniżył poziom życia społeczeństwa co wywołało liczne protesty strajki i demonstracje w trudnej sytuacji zdecydowano o utworzeniu tak zwanego rządu fachowców na którego czele stanął władysław grabski po otrzymaniu wyjątkowych pełnomocnictw zaczął natychmiast realizować program oszczędności budżetowych głównie w administracji usprawnił ściąganie podatków i długów wobec państwa grabski pomyślnie bez pomocy finansowej z
11:37 zewnątrz górę formę walutową zlikwidował hiperinflacje i zrównoważyć budżet państwa markę zastąpił złoty polski emitowany przez utworzony w styczniu 24 roku bank polski wartość nowego pieniądza wynosiła jeden złoty za 1800000 marek polskich ustalono też sztywny kurs wobec dolara na pięć złotych 18 groszy do końca istnienia drugiej rzeczypospolitej złoty pozostawał walutą stabilną [Muzyka]
12:37 się nie chciało nie chciałam nie chciało żeby książeczkę wędkę [Muzyka] pewne problemy gospodarcze w czasie urzędowania grabskiego wywołała wojna celna rozpoczęta przez niemców 25 roku niemcy które były głównym odbiorcą polskiego węgla i na mocy postanowień wersalskich kupowały go dotąd po cenach preferencyjnych wstrzymały import tego surowca polska odpowiedziała zakazem przywozu towarów niemieckich wtedy niemcy zaczęły bojkot innych produktów polskich władze niemieckie nie ukrywamy że ich polityka ma na celu wywołanie w polsce kryzysu ekonomicznego w kraju jak mówili
13:23 sezonowym początkowo gospodarka polska ponosiła straty między innymi zmniejszył się eksport z czasem jednak wojna celna stała się bodźcem do znalezienia nowych partnerów handlowych oraz innych rynków zbytu dla polskich towarów pozwoliło to uniezależnić się gospodarczo od niemiec od 30 roku wojna celna między obydwoma państwami stopniowo zaczęła wygasać w lipcu 1928 roku utworzono państwowe przedsiębiorstwo polska poczta telegraf i telefon z wielkim osiągnięciem władz polskich w pierwszych latach niepodległości było wybudowanie portu morskiego w wiosce
14:10 rybackiej gdyni uruchomiono też magistralę kolejową łączącą gdynię z górnym śląskiem [Muzyka] a na budowę gdyni w latach trzydziestych w której największe zasługi położył inżynier eugeniusz kwiatkowski wicepremier i minister skarbu wpłynęły zarówno przyczyny gospodarcze dążenie do uniezależnienia się od portu w gdańsku jak i polityczne związane z prestiżem polski która jako duże państwo europejskie z dostępem do morza nie miała własnego portu morskiego w przeciągu kilku lat gdynia przekształciła się w miasto a tuż przed wybuchem wojny stała się największym
14:56 portem bałtyckim pod względem przeładunku do 28 maja 21 roku odbyło się uroczyste otwarcie pierwszych targów poznańskich przy udziale reprezentantów rządu władz miejskich i wojewódzkich kół gospodarczych przemysłowych wojska i kościoła wystawa mieściła się w czterech pawilonach skupionych wokół wieży górnośląskiej z czego trzy stanowiły budynki szkolne prowizorycznie zaadaptowany na potrzeby ekspozycyjne targach mogły uczestniczyć firmy polskie firmy z wolnego miasta gdańska oraz firmy zagraniczne które miały swoje
15:43 filie w polsce i reprezentowali je polscy obywatele impreza od samego początku cieszyła się dużym zainteresowaniem na targi przybyło około 1200 wystawców a przez tereny wystawiennicze przewinęło się ponad 40.000 gości pierwsze targi o charakterze międzynarodowym gdy miały miejsce w 25 roku w 29 roku zorganizowano powszechną wystawę krajową która stanowiła przegląd dorobku gospodarczego i kulturalnego polski ekspozycję na 65 hektarach zwiedziło 4,5 miliona osób w latach 30 to rozkwit targów poznańskich zajmowały czwarte miejsce jako
16:28 organizator międzynarodowych wydarzeń handlowych w europie z o.o z 24 października 29 roku giełda nowojorska przeżyła krach wskutek czego w pierwszej połowie lat trzydziestych wybuchł światowy kryzys gospodarczy polsce uzależnionej od ekonomii państw lepiej rozwiniętych kryzys miał szczególnie trudny i długi przebieg [Muzyka] spadła produkcja przemysłowa wiele przedsiębiorstw zbankrutowało zwiększyło się bezrobocie obniżyły się znacznie ceny towarów rolnych które spadły gwałtowniej niż ceny artykułów przemysłowych znacznie
17:15 pogorszyło to sytuację materialną społeczeństwa przede wszystkim chłopów których nie stać było na zakup podstawowych produktów przemysłowych [Muzyka] władze starały się ożywić przemysł i wymianę handlową między innymi poprzez zamówienia państwo no i odtłuszczanie gospodarstw rolnych bezrobocie ograniczano organizując roboty publiczne budowę dróg i linii kolejowych elektryfikacji i kanalizacji rozwijano też system pomocy socjalnej jednak pokonanie kryzysu umożliwiła dopiero poprawa sytuacji w gospodarce światowej i zwyżka cen zboża 36 roku wicepremier i minister skarbu
18:02 eugeniusz kwiatkowski zaproponował realizację planu inwestycji który zakładał zniwelowanie różnic między polską a i polską b poprzez rozbudowę przemysłu i zmniejszenie przeludnienie wsi zainicjował budowę centralnego okręgu przemysłowego cob powstawał w widłach wisły i sanu taką lokalizację uzasadniały względy strategiczne spora odległość zarówno od granicy niemieckiej jak i sowieckiej ale również grze przeludnienie i bezrobocie na wsi galicyjskiej jego realizację podjęto w 1937 roku w ramach co zbudowano między innymi zakłady lotnicze w mielcu i
18:49 rzeszowie fabrykę opon w dębicy elektrownie wodne w rożnowie i miszkowicach kult stalowej woli fabryki samochodów ciężarowych w lublinie karabinów w radomiu i starachowicach była to największa obok budowy gdyni inwestycja drugiej rzeczypospolitej się do sukcesów polskiej myśli technicznej należy zaliczyć samolot myśliwski pzl p6 który został zaprojektowany przez wybitnego inżyniera i pilota zygmunta puławskiego na zamówienie polskiego lotnictwa wojskowego [Muzyka] zastosowano w nim sprawdzonych wcześniej rozwiązań a technicznej
19:37 powstała cała seria tych samolotów [Muzyka] a pod koniec 30 roku samolot zaprezentowano na międzynarodowym salonie lotniczym w paryżu gdzie został uznany za najnowocześniejszy samolot myśliwski na świecie a w 31 roku kapitan bolesław orliński zwyciężył na pzl p6 w amerykańskich zawodach lotniczych american national rejs w cleveland pokonując najznamienitszych pilotów świata polscy konstruktorzy lotniczy zasłynęli na przykład jako twórcy serii kilkunastu udanych modeli samolotów sportowych rwd czy najnowocześniejszego na kontynencie
20:24 bombowca pzl-37 łoś ok w dziedzinie techniki sukcesami szczyciła się grono znakomitych inżynierów jak na przykład stefan bryła pioneer spawalnictwa konstruktor pierwszego w europie mostu drogowego spawanego i wieżowca prudential w warszawie i delikatnie polski chemik metalu znawca jan czochralski był wynalazcą powszechnie stosowanej do dzisiaj metody otrzymywania monokryształów krzemu zwanej metodą czochralskiego [Muzyka] podstawy procesu produkcji
21:10 mikroprocesorów [Muzyka] 24 roku czochralski opatentował bez cynowy stop łożyskowych który wykorzystano w produkcji panewek do ślizgowych łożyskach kolejowych stop zwany był w polsce metal mb a produkowały go zakłady w ursusie to spowodowało to rewolucje w kolejnictwie przyczyniając się do zwiększenia prędkości i niezawodności ruchu pociągów [Muzyka] z o.o do 32 roku w nowym bytomiu uruchomiono walcarkę według pomysłu
21:56 tadeusza sendzimira 33 roku w kostuchnie obecnie dzielnica katowic zbudowano ocynkownie stosującą pierwszą w świecie linię technologiczną ciągłego wyżarzania i cynkowania blach stalowych na skalę przemysłową według tak zwanego procesu sędzimira tego typu przykłady można byłoby mnożyć polska myśli inżynieryjnej techniczna w okresie międzywojennym która zrewolucjonizowała wiele dziedzin gospodarki przynosiła zarówno rzeczypospolitej jak i autorom wynalazków nie tylko sławy ale i
22:43 wymierne korzyści finansowe silny złoty z lat 30-tych był przedmiotem dumy ówczesnych polaków silna waluta była też elementem propagandy dużą wagę przykładamy do przedsięwzięć prestiżowych obliczonych na budowaniu wizerunku kraju prężnego i szybko rozwijającego się stąd wzięły się dwa sprzeczne ze sobą ale równocześnie prawdziwe stereotypy jakie druga-rzeczpospolita po sobie pozostawił a z jednej strony rzeczywista bieda z drugiej równi realne symbole sukcesu samoloty sportowe i
23:30 wojskowe z bombowcem łoś na czele flotylla transatlantyk ufe czy wreszcie pociąg luxtorpeda który osiągnął na trasie kraków zakopane a nie pobity do dzisiaj czas dwóch godzin i osiemnaście minut z o.o [Muzyka]
24:35 z o.o [Muzyka] z o.o
