0:00 [âm nhạc] Chào các em. Hôm nay chúng ta lại tiếp tục bài về bộ máy nhà nước và tiết học này là tiết học thứ ba. À hôm trước chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về cái đặc điểm của cơ quan nhà nước và cách phân loại cơ quan nhà nước. Hôm nay chúng ta tiếp tục vào phần học tiếp theo đó là các nguyên tắc tổ chức và hoạt
0:46 động của bộ máy nhà nước. Khi chúng ta tìm hiểu về bộ máy nhà nước thì chúng ta đã đề cập đến một cái vấn đề đó là à bộ máy nhà nước được tổ chức hoạt động theo những nguyên tắc nhất định. Vậy thì nguyên tắc là gì? Chúng ta nói rằng là nguyên tắc chính là những cái nguyên lý là những tư tưởng chỉ đạo bắt nguồn từ bản chất nhà nước làm cơ sở cho việc tổ chức bộ máy và những lĩnh vực hoạt động của bộ máy nhà nước. Do vậy khi chúng ta nói đến nguyên tắc có nghĩa là nó là các cái phương hướng chỉ đạo quan trọng nhất cho toàn bộ cái hoạt động của bộ máy nhà nước. Đó cũng giống như là khi chúng ta nói tới một cái chiếc xe máy chẳng hạn, nó cũng thể coi như là một cái bộ máy để mà nó có thể hoạt động được thì nó cũng theo một cái nguyên tắc mà chúng ta gọi đó là nguyên tắc gì? À nguyên tắc của
1:31 động cơ đốt trong hay chúng ta gọi là có động cơ bốn thì à bao gồm là hút, nén, nổ, xả. Và nếu không thực hiện theo nguyên tắc đó thì nó sẽ không thể có thể hoạt động được. Nên là khi chúng ta nhìn về cái bộ máy nhà nước nó cũng có những cái nguyên tắc cho sự hoạt động của nó. Và trong cái tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước có rất nhiều các nguyên tắc khác nhau. Ví dụ như là nguyên tắc trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chúng ta có cái nguyên tắc đảng lãnh đạo thì các em cũng đã có phân tích về cái nguyên tắc là đảng lãnh đạo rồi. Như vậy khi chúng ta nói đến các cái nguyên tắc trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước nó là một cái quá trình xuyên suốt là một cái sợi kim chỉ nam cho cái quá trình hoạt động của bộ máy nhà nước. Nhưng nguyên tắc thì nó có thể có rất là
2:17 nhiều có rất là nhiều các loại nguyên tắc khác nhau. Đã nói đến bộ máy nhà nước thì chúng ta nên đề cập tới một cái nguyên tắc nó xuất phát từ cái tính chất quyền lực của nhà nước. Và chúng ta sẽ nói đến à cái nguyên tắc đó là à nguyên tắc tập quyền và nguyên tắc phân quyền. Nhưng để tìm hiểu về các cái nguyên tắc này, trước hết chúng ta tìm hiểu về cái ý nghĩa của cái việc chúng ta tìm hiểu về nguyên tắc trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước. Thế thì ý nghĩa của cái nguyên tắc này chính là để chúng ta nhận biết được hay là nhận diện về cái bộ máy của các kiểu nhà nước khác nhau. Vì mỗi một kiểu nhà nước khác nhau thì cái bộ máy tổ chức là nó sẽ không có giống nhau. Và chúng ta có thể phân biệt được bộ máy nhà nước của các cái nhà
3:03 nước đang tồn tại ở trên thế giới. Bởi vì mỗi một cái nhà nước đấy, mỗi một cái bộ máy nó sẽ có cái nguyên tắc hoạt động tương đối là độc lập khác biệt với nhau. Đó. Và thứ hai chúng ta sẽ thấy rằng có rất là nhiều các loại nguyên tắc ở đây như là nguyên tắc trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước, nguyên tắc trong các lĩnh vực như là pháp lý, chính trị, kinh tế hoặc là nguyên tắc chung cho toàn bộ máy nhà nước và nguyên tắc riêng cho từng hệ thống. Nhưng chúng ta như vừa đã bàn tới, chúng ta sẽ đi vào các cái nguyên tắc xuất phát từ cái tính chất quyền lực nhà nước. Đó là hai nguyên tắc sau đây. Nguyên tắc tập quyền và nguyên tắc phân quyền. Trước hết chúng ta sẽ đi vào nguyên tắc tập quyền. Nghe cái từ tập quyền ở đây
3:48 có nghĩa là các em hiểu rằng là gì? À tập trung quyền lực hay là quyền lực được tập trung. Khi nói đến nguyên tắc tập quyền, chúng ta phân ra hai cái phần để mà nghiên cứu. Thứ nhất, chúng ta xét về mối quan hệ giữa các cái tổ chức à hoạt động của các cái cơ quan nhà nước ở trung ương với nhau. Có nghĩa là chúng ta đang xem xét theo cái chiều ngang. giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với nhau nó có mối quan hệ như thế nào để thể hiện về cái nguyên tắc tập quyền này. Thế thì về nguyên tắc tập quyền là cái sự tập trung về mặt quyền lực. Quyền lực được thống nhất và không có cái sự phân chia. Không có sự phân chia nhá các em chứ không phải là không có sự phân công và phối hợp. Ở đây chúng ta nói là thống nhất và không có sự phân chia. Và cái quyền hạn có thể được giao cho một
4:34 cá nhân hoặc là một cái cơ quan nhà nước nắm giữ. Và chính vì cái sự phân giao nhiệm vụ quyền hạn như vậy thì nó mới được chia ra làm hai loại đó là tập quyền dân chủ và tập quyền phi dân chủ. Trước hết chúng ta sẽ nói đến tập quyền dân chủ. Tập quyền dân chủ chúng ta thường nói đó là tập quyền xã hội chủ nghĩa hay là tập quyền trong nhà nước xã hội chủ nghĩa. À mà tập quyền trong xã hội chủ nghĩa thì nó được thể hiện như thế nào? Tập quyền trong nhà nước xã hội chủ nghĩa nó được thể hiện bằng việc là quyền lực nhà nước là tập trung vào trong tay một cái cơ quan nhà nước nhất định. Ví dụ như ở Việt Nam của chúng ta chẳng hạn thì cái quyền lực nhà nước nó được tập trung vào trong tay một cơ quan đó là gì? Cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất à là Quốc hội. Này quyền lực nhà
5:21 nước được tập trung trong tay một cơ quan nhà nước và cơ quan đó là do nhân dân bầu ra đại diện cho ý chí của nhân dân thể hiện được cái ý chí và nguyện vọng của người dân. Đây là Quốc hội do nhân dân cả nước bầu ra. Nó là cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của người dân cả nước. Đấy, ví dụ như là Quốc hội của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ở đây chúng ta đang nói là tập quyền xã hội chủ nghĩa. Thế thì cái tính chất tập quyền trong nhà nước xã hội chủ nghĩa là tập quyền dân chủ. Bởi vì sao? À bởi vì cái cơ quan nhà nước đó do người dân tự bầu ra bằng cái gì? Lá phiếu của mình. Họ tự quyết định ra cái người đại diện cho mình. Nên cái tính chất dân chủ nó được thể hiện bằng các lá phiếu đó. tự lựa chọn ra cái người đại diện cho quyền lực của người dân. Đấy. Thế thì chúng ta mới gọi đó là
6:08 cái tính chất dân chủ. Cái loại tập quyền thứ hai mà chúng ta tìm hiểu là tập quyền phi dân chủ. Và khi nói đến tập quyền phi dân chủ thì chúng ta nói đến các cái kiểu nhà nước chủ nô và phong kiến. Có nghĩa là tập quyền trong nhà nước chủ nô phong kiến. Thế thì vì sao chúng ta lại nói là tập quyền phi dân chủ? Đấy, vừa rồi chúng ta để ý đến cái phương thức dân chủ trong cái nhà nước tập quyền dân chủ ấy, đó là người dân được bầu ra cái cơ quan đại diện cho mình. Còn đối với lại tập quyền phi dân chủ thì cái người à là cái người đứng đầu của cái nhà nước đấy lại nắm trong tay toàn bộ quyền lực của nhà nước, cả quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp nữa. Đấy, và cái người đứng đầu đó thường chúng ta gọi đó là gì? Quốc vương,
6:54 nữ hoàng hay là nhà vua đấy. Thì đấy là những người mà nắm giữ tất cả các cái quyền lực của nhà nước. Ví dụ như là các em có xem phim ấy, các cái bộ phim cổ trang ấy thì các em sẽ để ý tới thấy là cái người là cái ông vua đấy có quyền lực rất là lớn. Nhà vua nắm tất cả mọi quyền lực và không có cái sự san sẻ cho cái cơ quan nào hết. Mặc dù chúng ta thấy là nhà vua cũng có các cái bộ phận như là các cái quan lại để mà giúp sức cho nhà vua, trợ giúp cho nhà vua trong cái việc hoạt động. Chứ các cái thiết chế đấy hay là các cơ quan đấy không phải là cái người để san sẻ cho cái quyền lực của à của cái ông vua. đó thì cái người là cái ông vua đấy sẽ nắm quyền lực suốt đời theo kiểu cha truyền con nối hay chúng ta còn gọi là thế tập
7:40 truyền ngôi đấy. Thế nhưng mà tất nhiên cũng có những cái nhà nước nó hơi khác biệt một chút. Có nghĩa là không phải là bất kể một cái nhà nước nào mà theo cái tập quyền phi dân chủ này thì cái quyền lực của cái ông vua đấy đều là nắm giữ suốt cả cuộc đời. Bởi vì cũng có thể là gì? nhường ngôi cho con khi mà ông ta vẫn còn đang à nắm giữ cái quyền lực đó. Ví dụ như ở Việt Nam chúng ta vào những cái triều đại phong kiến trước đây có cái chế độ là thái thượng hoàng. Đấy một cái đặc điểm nữa là ở đây người dân không thể bầu ra cái ông vua, có nghĩa là không bầu ra cái người đứng đầu trong cái cơ quan nhà nước đó. Dân không phải là người bầu cũng không có quyền giám sát cái hoạt động của ông vua và vua ở đây có quyền lực vô hạn. vừa có thể tự điện đặt ra pháp luật, vừa là người thi hành pháp luật và cũng đồng thời là
8:27 người có quyền xét xử tối cao. Như các em xem trong bộ phim ví dụ như Bao Thanh Thiên chẳng hạn thì các em có thể thấy rằng ông vua à ông quan bao Thanh Thiên ấy là một cái người thực hiện cái việc gì? Xét xử đấy. Là một ông quan về xét xử. Và cái người này có quyền đưa ra các cái hình phạt, đặt ra các hình phạt cho cái người mà gì? À thực ra thì không hẳn là đặt ra hình phạt nhưng ông ta có quyền quyết định cái hình phạt cho người mà vi phạm pháp luật của nhà nước. Thế nhưng bây giờ đột nột khi cái người đấy đáng nhẽ phải được là xử trảm thì có một cái chiếu chỉ vua ban gia và trong chiếu chỉ đấy nói là phải tha bổng cho cái người đang chuẩn bị bị xử trảm. Thì cái ông báo Thanh Thiên phải làm gì?
9:12 À phải tha bổng thôi. Nếu như không tha thì sao? kiên quyết chém theo đúng quy định của pháp luật thì sao? À thì nó lại là gì? Kháng chỉ của vua. Mà kháng chỉ của vua có nghĩa là cái tội gì đấy? À tội khi quân phạm thượng. À khi quân phạm thượng là một cái tội tầy đình. Và không chỉ là cái người mà ra mệnh lệnh có thể phải chịu chết mà thậm chí là còn liên lụy tới cả dòng tộc của mình, chúng ta gọi đó là cái kiểu chu di tam tộc hoặc cửu tộc. Đó rất là đáng sợ. Nên là các em thấy rằng cái quyền lực trong của cái người đứng đầu trong cái nhà nước mà tập quyền phi dân chủ thì rất là lớn, một mình nắm giữ mọi quyền hành. Vì vậy mà chúng ta mới gọi là phi dân chủ. Bởi vì không có cái cơ quan nào kiểm soát quyền
9:58 lực của ông ta, cũng không có người dân nào bầu ra ông ta mà ông ta tự do, tự tiện đặt ra các quy định của pháp luật, thi hành pháp luật và xét xử tối cao đó. Thế thì đấy là về tập quyền phi dân chủ. Khi chúng ta đấy là xét về cái mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với nhau. Còn khi chúng ta xét về cái mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và các cơ quan nhà nước ở địa phương có nghĩa là chúng ta đang xem xét theo cái chiều dọc thì cái tính chất tập quyền nó được thể hiện ở chỗ là mọi quyền lực nhà nước được tập trung cao độ ở trung ương. Còn tổ chức chính quyền ở địa phương sẽ phải phục tùng quyền lực ở trung ương đề ra theo một cái quy định pháp luật thống nhất chung nhất. Ở đây chúng ta có thể thấy rằng là về ngân sách thì trung ương sẽ đưa ra các cái quyết sách cho việc chi
10:44 dùng. có nghĩa là à nhà nước sẽ phân bổ cái ngân sách trung ương đó cho các cái địa phương, cho các cái cơ quan để mà họ chi dùng chứ bây giờ cầm cả một cái khối tiền trong cái ngân sách nhà nước như vậy thì không thể nào mà có thể ờ cứ cơ quan nào cần thiết là đến lấy một chút thì không phải mà đây là cơ quan ở trung ương sẽ tiến hành việc phân bổ cái ngân sách đó cho việc chi dùng của các cơ quan nhà đ nhà nước ở địa phương. Thứ hai là chính quyền ở trung ương sẽ bổ nhiệm nhân sự để đưa về các cái địa phương. Có nghĩa là đưa người về địa phương để mà mà quản lý. Ừ. Rồi cũng có thể là thiết lập cái bộ máy giám sát mọi hoạt động của chính quyền địa phương. Như vậy các em thấy rằng cái tính chất tộc quyền ở đây là từ trung ương đến địa phương bao giờ cũng có một cái sự thống nhất. Trung ương đưa ra mệnh lệnh địa
11:31 phương phải thực hiện, địa phương phải phải tuân theo. Đó thì đấy là cái mối quan hệ giữa trung ương với với địa phương theo cái chiều dọc. Như vậy khi chúng ta nói đến tập quyền thì tập quyền có thể thể hiện ở hai loại là tập quyền dân chủ và tập quyền phi dân chủ. Và nó được thể hiện ở trong hai cái mối quan hệ là giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với nhau hoặc giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với các cơ quan nhà nước ở địa phương. như phần mà chúng ta vừa mới trình bày. Thế thì cái ưu điểm của cái nguyên tắc tập quyền là gì? Chúng ta vừa nói đến là à tập quyền đó là tập trung quyền lực. Vậy thì cái ưu điểm của cái nguyên tắc tập quyền được thể hiện như thế nào? Ưu điểm được thể hiện ở đâu? Theo các em
12:16 thì cái ưu điểm của nguyên tắc tập quyền là gì? Giờ mời em nữ. Thưa cô là ưu điểm của nó là à tập trung quyền lực và dễ quản lý à dễ quy kết quy kết trách nhiệm. Rồi cảm ơn em. Thế thì ngoài các cái ưu điểm mà em vừa nói ra ấy thì cái nguyên tắc tập quyền này nó còn thể hiện cái nhược điểm nào nữa không? Dạ thưa cô là cái nguyên tắc tập quyền này thì cũng có một số nhược điểm giống như là dễ lặng quyền. Rồi cảm ơn em. Mời em ngồi. Khi chúng ta nói về nguyên tắc tập quyền thì có thể thấy rằng là gì? Có rất là nhiều các cái ưu điểm đối với cái nguyên tắc này. Bởi vì thực ra nó phải có ưu điểm thì các nhà nước nhất định mới áp dụng. Ví dụ như Việt Nam chúng ta áp dụng nguyên tắc tập quyền và tập quyền đấy là tập quyền dân chủ hay là tập quyền xã hội chủ
13:02 nghĩa. Thế thì cái ưu điểm của nó là gì? Bạn đã nêu ra được những cái ưu điểm của nó rồi. À ưu điểm ở đây là nó tạo được một cái cơ chế thực hiện quyền lực thống nhất, tránh được cái tình trạng là địa phương chủ nghĩa. Có nghĩa rằng ở đây khi đã tập quyền thì từ trên xuống dưới, từ trung ương đến địa phương thì nó đều có cái sự tập trung thống nhất. Và như vậy thì cứ tập trung vào một đầu mối, cứ theo cái đầu mối đấy để mà hoạt động nên nó có cái tính chất là tập trung, là thực là thống nhất. Và chính vì thế nên các cái cơ quan ở địa phương nó không bị cái tình trạng là cục bộ. Đấy bởi vì tất cả đều theo mệnh lệnh từ trung ương đưa xuống đấy hoặc là từ các cái cơ quan cấp trên đưa xuống nên nó tránh được cái tình trạng là địa phương chủ nghĩa. Nhưng mà ngược lại thì nó cũng có một số
13:48 những cái nhược điểm mà bạn cũng có thể phát hiện ra. Ví dụ ở đây chúng ta thấy rằng là vì nó tập trung nên nếu như không cẩn trọng thì có thể dẫn tới cái trường hợp là bộ máy trung ương dẫn đến tình trạng quan liêu và không phát huy được cái sự sáng tạo, cái sự linh hoạt của chính quyền địa phương. Ừ, nhiều khi ờ trung ương đưa ra các mệnh lệnh mà địa phương thì cứ thế thực hiện theo mà không cân nhắc xem là nó có phù hợp với địa phương của mình hay không và cũng không đưa ra được các cái kiến nghị sao cho nó hoạt động được tốt nhất thì tự dưng là à nó bị tình trạng là thiếu đi cái sự sáng tạo. Đó. Thế thì đấy là cái nhược điểm của cái nguyên tắc tập quyền. nhưng mà đưa ra các ưu nhược điểm như thế này để chúng ta thấy rằng là các nhà nước khi tổ chức theo các nguyên tắc nhất định như vậy sẽ cần phải theo à có
14:36 cần phải à thực hiện các cái ưu điểm cho phát huy những cái ưu điểm cho nó tốt hơn và hạn chế đi các cái nhược điểm để có thể thực hiện được cái nguyên tắc này cho nó xuyên suốt trong cái quá trình hoạt động. Đấy là về nguyên tắc tập quyền. Chúng ta tìm hiểu đến cái nguyên tắc thứ hai là nguyên tắc phân quyền. Khi nói đến nguyên tắc phân quyền có nghĩa là gì? À quyền hạn được phân chia hay là quyền lực được phân chia. Và khi nói đến nguyên tắc phân quyền ở đây ấ thì ờ chúng ta thấy rằng là đây là một cái nguyên tắc rất là xương sống trong à nhà nước, các nhà nước tư sản. Vì sao lại như vậy? Thực ra cái nguyên tắc phân quyền này nó có một cái quá trình tồn tại, cái quá trình hình thành từ khá là lâu đời. Từ cái thời xa xưa cổ đại nó
15:23 cũng đã có ờ mầm mống hay là có cái hình thành ban đầu về cái cái vấn đề về phân quyền. Nhưng cái lúc ban đầu đó nó không có rõ ràng. Thì sau này cái người đặt nền móng là Aristot đã nói rằng cái việc quyền lực nhà nước nên phân chia thành các cái quyền lực như quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Nhưng mà cái mối quan hệ giữa các cái nhánh quyền lực này thì lại chưa thể hiện được một cách nó rõ ràng nhất. Và sau đó thì chúng ta thấy rằng là sự kế thừa là ở cái học thuyết tam quyền phân tam quyền phân lập của à Monteskier. Đó. Tất nhiên ông kế thừa các cái nền văn minh trước đó, các cái kết luận của các cái nhà nghiên cứu trước đó nhưng ông đã nghĩ ra được thêm những cái mới và nó làm trở thành một
16:10 cái học thuyết mà đã được áp dụng. trong đa số các cái nhà nước tư sản hay nói cách khác là nó là một cái rất là xương sống trong cái tổ chức hoạt động của các cái nhà nước tư sản. Vậy thì cái nguyên tắc đó nó được thể hiện như thế nào? Chúng ta thấy nguyên tắc phân quyền có nghĩa là quyền lực của nhà nước được phân thành các cái bộ phận khác nhau và được giao cho các cơ quan khác nhau nắm giữ. Và cụ thể ở đây có nghĩa là lập pháp được giao cho nghị viện, hành pháp được giao cho chính phủ, tư pháp được giao cho tòa án và các nhánh quyền lực này hoạt động trong một cái cơ chế là kiềm chế đối trọng lẫn nhau. Ừ, kiềm chế đối trọng có nghĩa là như thế nào? Các em hiểu rằng là khi chúng ta nói đến kiềm chế đối trọng có nghĩa là mỗi một cái cơ quan này nó vừa có thể là tương đối là độc lập với nhau nhưng nó
16:56 vẫn có thể kiểm soát các nhánh quyền lực còn lại để đảm bảo cái quyền lực luôn trong một cái trạng thái cân bằng và không có một cái cơ quan nào có cái quyền lực tối cao hết. Nếu như trong cái bộ máy nhà nước của các cái nhà nước mà tập quyền thì phải có một cái người nắm giữ quyền lực tối cao hoặc là một cái cơ quan nắm giữ quyền lực tối cao. Nhưng trong nhà nước mà theo cái nguyên tắc phân quyền thì các cái cơ quan của nhà nước ấy nó lại không có cái cơ quan nào giữ quyền lực tối cao hết. Ừ cũng có thể là chúng ta thấy một cái nhánh quyền lực nào đó nó có thể nổi trội hơn về một phương diện nhất định nhưng nó vẫn bị kiềm chế bởi các cái nhánh quyền lực khác. Cái điều đó nó được thể hiện như thế nào? Ừ, các em có thể thấy rằng là ví dụ như là trong nhà nước tư sản Mỹ
17:42 chẳng hạn hay chúng ta nói đến nhà nước Cộng hòa tổng thống Mỹ hiện nay thì ừ cái nhà nước này ấ nó sẽ áp dụng rất là triệt để cái nguyên tắc là phân quyền. Vậy thì cái nguyên tắc phân quyền đấy được thể hiện trong nhà nước Mỹ như thế nào? Có em nào biết về cái sự phân quyền nó khá là triệt để trong cái nhà nước này không? Vừa rồi chúng ta nói là phân quyền có nghĩa là cái sự phân chia về mặt quyền lực. Mỗi một cái nhánh quyền lực nắm giữ, một cái quyền lực độc lập và nó có kiềm chế đối trọng với các nhánh quyền lực khác. Vậy thì cái đấy nó thể hiện như thế nào? Ví dụ như trong nhà nước Mỹ chẳng hạn, ví dụ các em có thể đưa ra được không? Rồi à mời em nữ. Dạ thưa cô thì trong nhà nước Mỹ thì cơ
18:28 chế phân quyền thì được thể hiện là ở chỗ là ờ chia thành ba nhánh đó là tòa án thì làm tư về tư pháp, tổng thống tổng thống thì nắm quyền hành pháp còn ờ lưỡng viện là thượng viện và hạ viện thì nắm quyền lập pháp. Trong đó thì tổng thống có thể bác bỏ một số đạo luật hàng của bên lưỡng viện và ngược lại. Ừ. Rồi còn cái nhánh về tư pháp thì sao? Thưa cô thì nhánh về tư pháp thì chuyên về mạng xét xử và bên bên tổ bên tổ tổng thống hoặc là bên lưỡng viện thì có thể đều có thể tác động qua bên tư pháp. Ừ. Rồi cảm ơn em. Cảm ơn em rất nhiều. Ờ khi mà bạn đề cập tới một cái ví dụ về
19:15 cái nguyên tắc phân quyền đó là trong nhà nước Cộng hòa Tổng thống Mỹ thì các em thấy được là bạn đã nêu về cái sự phân chia về quyền lực trong cái nhà nước này. Nó cũng phân chia ra là ba cái nhánh quyền lực là hành pháp, lập pháp và tư pháp. Đó và bạn có nói lên là mỗi một cái nhánh này có những cái cơ quan nào nắm giữ. À và bạn cũng có nói về một chút về cái sự kiềm chế đối trọng của nó. Ví dụ như là gì? Ví dụ như là tổng thống thì có thể là gì? À đưa ra cái việc can thiệp vào cái nhánh lập pháp thông qua cái việc là gì? Phủ quyết các cái dự luật. Đấy, phủ quyết các cái dự luật mà cái nhánh lập pháp người ta đưa ra, có nghĩa là nghị viện hay là Quốc hội đưa ra. Ừ, đấy là một cái thẩm quyền mà chúng ta thấy rằng là rõ ràng
20:01 nó không phải là cái thẩm quyền về mặt lập pháp của của tổng thống nhưng mà tổng thống đã có thể can thiệp vào. Và các em thấy rằng là trong lịch sử của nhà nước Mỹ đã có đến ờ hơn ừ 1500 1500 lần mà tổng thống Mỹ phủ quyết các cái dự luật đấy. Nhưng mà chỉ có hơn 100 lần là à nghị viện thắng thế trong những cái lần mà tổng thống phụ quyết. Có nghĩa khi tổng thống phủ quyết là cái dự luật đấy nó sẽ không được thông qua và chỉ có hơn 100 lần là bắt buộc tổng thống thông qua sau một cái cái cái việc là bỏ phiếu lại hoặc là thảo luận lại mà thôi. Ứ tất nhiên khi mà tổng thống phủ quyết các dự luật của nghị viện hay là của Quốc hội đấy thì
20:48 Quốc hội có thể là gì? Thảo luận lại và thông qua lại cái à cái dự thảo luật đó. Nhưng mà khi mà thông qua phải được ít nhất là gì? 2/3 tổng số nghị viện à thành viên trong cái nghị viện đấy đồng ý thì mới buộc tổng thống phải ban bố cái dự luật hay là ban bố cái luật đó chứ còn nếu mà không thì à không được. Như vậy các em cũng thấy được cái tính chất về cái sự kiềm chế đối trọng giữa cái nhánh lập pháp và nhánh hành pháp. Ứ nhưng mà chúng ta cũng thấy rằng là ngược lại thì cái cái cái nhánh mà lập pháp ấy cũng không thể nào mà ờ phế xuất tổng thống đấy. Cũng không thể nào phế xuất tổng thống được. Hay là tổng thống chỉ có thể là gì? Từ chức hoặc là về một cái thủ tục rất là đặc biệt nào đó thôi chứ còn
21:34 không thể nào mà phế chất tổng thống được. Còn tổng thống cũng không thể nào mà giải tán nghị viện trước khi nó hết cái nhiệm kỳ. đấy là cái tính chất tương tác và lại. Còn nếu như chúng ta nói đến cái nhánh tư pháp ấy thì cái nhánh tư pháp lại là một cái nhánh tương đối độc lập trong cái hoạt động của bộ máy nhà nước. Nó độc lập ở chỗ nào? À thông thường đối với tất cả các nước trên thế giới thì cái cơ quan là tòa án là cái cơ quan xét xử và vì nó là xét xử nó bảo vệ cho pháp luật của nhà nước nên nó phải có cái tính chất là gì? Độc lập. Nên là khi chúng ta nói đến cái nhánh là tư pháp trong bộ máy nhà nước Mỹ thì cái nhánh này tương đối là độc lập so với các cái nhánh khác. Và các em thấy rằng là thẩm phán của cái nhà nước đó thì lại thông thường là được bổ nhiệm suốt đời để thực hiện cái chức năng về mặt xét xử
22:22 rất là rõ ràng và thống nhất. Cũng như là cái người thẩm phán người ta được cái sự yên tâm về cái nhiệm kỳ của mình. đấy rất là là yên tâm về cái quá trình là mình được bổ nhiệm thì mình sẽ được à nhà nước trả lương suốt cả một cái cuộc đời như vậy. Đấy. Thế thì đấy cũng là những cái mà chúng ta có thể thấy được về cái tính chất phân quyền. Cái phần thứ hai trong cái phân quyền đó là chúng ta xem xét cái mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương. Thì phân quyền là sự phân giao về mặt quyền hạn nhiệm vụ, trách nhiệm, phương tiện vật chất, tài chính. cho chính quyền địa phương và mỗi một cái đơn vị địa phương đó sẽ trở thành những cái đơn vị tự quản. Họ cũng có thể đưa ra các cái
23:07 quyết định hay là tự chủ quyết định trong một số những vấn đề nhất định thuộc về cái địa phương đó mà đương nhiên là quyết định trong khuôn khổ pháp luật thôi. À tuy nhiên vẫn có cái sự kiểm soát của của nhà nước trung ương. Ứ như vậy thì nó rất là khác so với lại các cái nhà nước tập quyền. Vì các em thấy ví dụ như Việt Nam chúng ta chẳng hạn đó thì Việt Nam chúng ta mặc dù giữa trung ương với địa phương có mối liên hệ với nhau rất là khăng khích nhưng theo nguyên tắc tập quyền nên địa phương phải tuân thủ theo các mệnh lệnh của trung ương đưa ra phải tuân thủ. Còn chính quyền địa phương thì không thể tự mình đưa ra à các cái ừ ví dụ như đưa ra các cái quyết định mà riêng cho cái địa phương của mình hoạt động mà không xin phép cái ý kiến của trung ương đó. Nhưng
23:54 mà đối với địa phương ở các nhà nước theo nguyên tắc phân quyền thì họ có cái tính độc lập tương đối. Ví dụ như nhà nước Mỹ thì các em cũng thấy là ở mỗi một bang ở nhà nước Mỹ có hệ thống à ví dụ công quản riêng, có bộ máy nhà nước riêng, có có thể là có hệ thống pháp luật riêng nữa. Đó như vậy thì cái tính chất là độc lập nó rất là rõ ràng. Đấy. Thế thì đấy là về cái a cái nguyên tắc phân quyền. Thế thì nguyên tắc phân quyền so với nguyên tắc tập quyền có một số những cái ưu điểm mà chúng ta có thể thấy là so với nguyên tắc tập quyền là nó ngược lại. Đấy. Đấy. Ưu điểm của cái nguyên tắc này sẽ là nhược điểm của nguyên tắc kia. Và ngược lại. Ưu điểm của nguyên tắc phân quyền đó là tạo được
24:40 tính tự chủ sáng tạo cho địa phương phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương. Nhưng mà nhược điểm của nó thì lại dễ bị phân tán cục bộ địa phương. Có nghĩa là nó cái quyền lực nó không tập trung và các địa phương dễ dẫn đến tình trạng là ly khai à thành lập nên các cái quốc gia khác. Ví dụ như các em có thể thấy rằng là cái các cái quốc gia mà theo cái nguyên tắc phân quyền ấy thì nhiều các quốc gia là được tổ chức theo cái cái cấu trúc hình thức cấu trúc nhà nước ấy đó là liên bang. Và các cái bang ấy tất nhiên không dễ để mà ly khai ra nhưng đôi khi một số những cái bang trong nhà nước liên bang xin cái quyền được ly khai ra để thành lập các cái quốc gia mới. Tất nhiên cái việc này nó sẽ làm cho cái tình trạng cục bộ nó rất là rõ
25:27 rệt và khiến cho cái mối liên kết giữa các cơ quan, giữa các cái thành tố trong cái nhà nước đấy nó tường tương đối là lỏng lèo đó. Nhưng mà nó lại được một cái đó là gì? tạo được cái tính tự chủ sáng tạo cho các cái cơ quan nhà nước cũng như là cái tính linh hoạt cho chính quyền địa phương. Ứ thế thì thông qua cái việc phân tích ở đây chúng ta đã làm rõ về các cái ưu nhược điểm của cái nguyên tắc à phân quyền. Thế thì khi chúng ta nói về nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước thì các em cần phải nắm được về à nguyên tắc tập quyền cũng như là nguyên tắc phân quyền. Chúng ta phải so sánh được các cái nguyên tắc này với nhau, thấy được các ưu điểm và nhược điểm của các nguyên tắc đó. Thế thì phần cuối cùng của bài học ngày hôm nay chúng ta tìm hiểu về bộ máy
26:13 nhà nước của các kiểu nhà nước ở trong lịch sử. Thì cái phần này như đã nói với các em là chúng ta sẽ tự nghiên cứu ở trong tập bài giảng và trong các cái tài liệu mà các em đã được giới thiệu từ ban đầu. Ở đây chúng ta nói đến bộ máy nhà nước của các kiểu nhà nước trong lịch sử thì chúng ta sẽ nói đến cái cơ cấu tổ chức của nó ra sao, cái thẩm quyền của từng cái cơ quan nhà nước như thế nào. Thế thì à ở trong số các cái bộ máy nhà nước của các kiểu nhà nước ấy thì các em sau này chúng ta sẽ có một cái bài riêng học về bộ máy nhà nước của nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa. Ừ của nhà nước xã hội chủ nghĩa thì đúng hơn. Còn nhà nước chủ nô, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản thì các em có thể tham khảo ở trong
26:58 cái phần về kiểu nhà nước ấy thì các em có thể đọc thêm tham khảo thêm. Ví dụ như bây giờ chúng ta nói đến bộ máy nhà nước của nhà nước chủ nô chẳng hạn thì các em thấy rằng nó có những cái đặc điểm rất là riêng biệt. Ví dụ cái tính tập quyền ứ các nhà nước chủ nô đa phần áp dụng là tập quyền. Đấy tập quyền nhưng mà lại tập quyền gì? Phi dân chủ. Đấy tập quyền phi dân chủ. Và cái bộ máy đó nó mang nặng cái tính chất quân sự và cái cơ cấu tổ chức thì tương đối là giảm đơn. Ừ còn đến cái bộ máy của nhà nước phong kiến ấy thì nó cũng đa phần là tập quyền. Nhưng mà cái tính chất tập quyền thì nó cũng hơi khác so với lại à ừ bộ
27:44 máy nhà nước trong thời kỳ chủ nô mà nó cũng có thể chia thành nhiều giai đoạn. Ví dụ như là ờ cái giai đoạn phân quyền cắt cứ có nghĩa là có phân quyền nhưng mà cứ đ giai đoạn sau thì lại là gì? À tập tập trung quyền lực hay là tập quyền. Đó. Thế thì mỗi một cái giai đoạn ở mỗi một cái kiểu hoặc là một cái bộ máy nhà nước của các kiểu nhà nước đấy nó có thể là rất là khác biệt. Nên các em khi nghiên cứu, chúng ta nghiên cứu tập trung sâu vào một cái bộ máy nhà nước nhất định thì chúng ta sẽ có thể so sánh được giữa các cái bộ máy nhà nước trên thế giới nó hoạt động như thế nào hoặc là giữa các bộ máy nhà nước của các kiểu nhà nước nó ra sao. Đó thì đấy là cái phần cuối cùng trong bài học ngày hôm nay. Nói tóm lại à chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về một cái bài học đó là
28:30 bài bộ máy nhà nước. Và trong bài học này thì chúng ta đã đi tìm hiểu về cái khái niệm bộ máy nhà nước. Chúng ta đã đi tìm hiểu về khái niệm đặc điểm của cơ quan nhà nước. Đi tìm hiểu về các cái nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Từ đó chúng ta có thể thấy rằng bộ máy nhà nước chính là một hệ thống của các cơ quan nhà nước được thực hiện các cái the được kết nối với nhau bằng các nguyên tắc chung nhất định để thực hiện cho các chức năng và các nhiệm vụ của nhà nước. Và đấy chính là những cái nội dung rất là quan trọng trong bài học ngày hôm nay. Rất cảm ơn các em đã có sự theo dõi cũng như là nhiệt tình trong cái quá trình là chúng ta học và phát biểu nha. Cảm ơn các em. B
