0:00 [âm nhạc] Chào các em. À hôm nay mình bước sang một bài mới trong chương trình lý luận pháp luật của ta, đó là bài ý thức pháp luật. Thì như thường lệ thầy sẽ giới thiệu về à tài liệu à tham khảo thêm ngoài cái tập bài giảng à của lý luận pháp luật của trường Đại học Luật Thành
0:45 phố Hồ Chí Minh thì chúng ta còn có những tài liệu các bạn đọc thêm. À thứ hai nữa là thầy sẽ giới thiệu là cái tổng quan và nội dung cái chương trình bài học này. À và chúng ta đi vào cái những cái nội dung cụ thể. À như vậy trước hết à tôi nói về mục đích yêu cầu của cái bài học này trước. À thì mục đích thì các bạn thứ nhất là phải yêu cầu các bạn phải nắm khái niệm và đặc điểm của ý thức pháp luật. Tức là chúng ta trả lời câu hỏi ý thức pháp luật là gì và nó có những đặc trưng gì. À thứ hai là chúng ta bước sang về cấu trúc của ý thức pháp luật. Tức là ta xem ý thức pháp luật nó có những cái bộ phận nào hợp thành ý thức pháp luật. Cái thứ ba là chúng ta à xem xét nghiên cứu cái chức năng của ý thức pháp luật. Tức là những cái hoạt động thường xuyên cái vai
1:31 trò giá trị của ý thức pháp luật ha nó có ý nghĩa gì. À cái thứ tư là dựa vào những căn cứ khác nhau thì chúng ta sẽ phân loại ra ý thức pháp luật nó có những loại nào. Và tương thức với những loại này có thể chúng ta có những cái cách thức, những cái biện pháp để ta nâng cao ý thức pháp luật à nó hiệu quả hơn. Cái thứ tiếp theo thứ năm là ta nói về mối tương quan, mối quan hệ. giữa ý thức pháp luật và pháp luật là hai hiện tượng rất là quan trọng, hai yếu tố rất là quan trọng trong thời lý lượng pháp luật của chúng ta. Và cuối cùng là các cái biện pháp làm sao để chúng ta có thể nâng cao ý thức pháp luật, để chúng ta có thể thực hiện pháp luật tốt, để chúng ta có thể xây dựng hệ thống pháp luật hoàn thiện. À thì đó là sáu cái nội dung mà trong bài học này chúng ta sẽ à cùng
2:16 trao đổi nghiên cứu. À về tài liệu tham khảo thì ngoài cái tập bài giảng của cái lý luận nhà nước à lý luận pháp luật của trường Đại học luật thành phố Hồ Chí Minh thì chúng ta có đọc thêm một số quyển chuyên khảo cũng rất là sâu. Đó là ý thức pháp luật của Tiến sĩ Nguyễn Minh Đoan à xuất bản năm 2011. quyển của giáo trình lý luận chung nhà nước và pháp luật của tiến sĩ Nguyễn Văn Đồng. Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật của tiến sĩ Đạo Trí Úc thì đây là những quyển sách rất gần gũi. Dĩ nhiên là nó có những cái mục nó gắn với ý thức pháp luật thôi chứ nó không viết toàn bộ về ý thức pháp luật. Chỉ riêng có cái quyển của Tiến sĩ Nguyễn Minh Đoàn á thì quyển đó người ta viết là chuyên về ý thức pháp luật thôi. Thì quyển đó các bạn nên đọc thêm. Về nội dung bài học thì cũng tương ứng với các cái nội dung yêu cầu
3:03 thì tôi cũng đã giới thiệu phần trước rồi. Như vậy thì chúng ta có sáu mục. Mục thứ nhất là ta nói về khái niệm đặc điểm của ý thức pháp luật. Thứ hai là cái bộ phận hợp thành ý thức pháp luật là cấu trúc, rồi chức năng, rồi phân loại, rồi mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với pháp luật và các biện pháp tăng cường hay là nâng cao ý thức pháp luật. À bây giờ chúng ta sẽ đi vào mục thứ nhất đó là phần về khái niệm à đặc điểm của ý thức pháp luật. Thì phần này chúng ta sẽ trả lời hai câu hỏi. Thứ nhất là ý thức pháp luật là cái gì? Tức là khái niệm. Thứ hai là ý thức pháp luật nó có những đặc điểm gì? à khác biệt với những cái ý thức à xã hội khác trong cái hình th trong cái các loại hình của ý thức xã hội. Như vậy chúng ta tương ứng có hai mục. À bây giờ đối với cái mục à khái
3:48 niệm thì tôi sẽ đưa ra một số tình huống rồi các bạn sẽ đánh giá có những cái ý kiến khác nhau thì sau đó tôi sẽ tổng hợp lại để tôi giải thích các bạn là ý thức pháp luật là gì. Và chính các bạn cũng hiểu qua những cái tình huống này nó dễ dàng hơn chứ không đi theo cách thức là khái niệm phân tích thì ví dụ theo quy truyền thống. À cái này chúng ta làm nó hơi mới một chút xíu ha. Và các bạn có sự tham gia cùng với giáo viên để mà chúng ta nắm và hiểu được cái khái niệm ý thức pháp luật nó tốt hơn. À bây giờ tôi sẽ đưa ra tình huống thứ nhất và thứ hai trước. À về tình huống thứ nhất đây. Các bạn ngồi đây có biết cái vụ này không? Vụ này rất là scandal đúng không? Ai cũng biết đúng
4:34 không? Đó là cái vụ của Nguyễn Hải Dương và Vũ Văn Tiến, Trần Đề Thoại là cùng thực hiện một cái hành vi giết người rất là giả mang à thảm sát ở Bình Phước một đại gia gỗ đúng không? Và vào năm 2015 và dư luận ở Bình Phước cũng như cả nước là rất quan tâm đến vụ này. Và vụ này cũng vừa xét xử phúc thẩm à tại thành phố Hồ Chí Minh Tòa án à nhân dân cấp cao à xét xử cái vụ phúc thẩm này. Và chúng ta biết là hai vị cáo là à Vũ Văn Tiến và Nguyễn Hải Dương là đều là nhận cái bức hình phạt là tử hình à mức cao nhất. Đối với Vũ Văn Tiến thì chúng ta thấy là đang gửi đơn xin Chủ tịch nước để mà giảm xuống là kêu là xin xuống là vì là à xuống là hành phạt là trung thân
5:20 thôi. Vì trong quá trình phạm tội này thì Tiến cho rằng là bị là Nguyễn Hai Dương là ép buộc về cái tinh thần đe dọa tính mạng cho nên buộc phải cùng thực hiện. Thì nếu các bạn theo dõi thì biết thì với cái vụ việc này thì tôi muốn hỏi ý kiến của các bạn thì các bạn có cảm nhận gì? Các bạn có sự đánh giá gì à qua cái vụ việc xảy ra từ năm 2005 này ở Bình Phước? À xin mời các bạn. À xin mời bạn a nữ đi. Thưa thầy theo em thì trong cái vụ án này thì bị cáo lại tỏ ra là một người đã ứng xử rất là coi thường pháp luật và thực hiện cái hành vi của mình rất là giả mang và gây bức xúc cho dư luận. Rồi cảm ơn em. Ngồi xuống. À tôi muốn hỏi ý kiến của bạn khác thì ngoài cái mà
6:05 bức xúc như vậy, giả mang vậy thì các bạn có ý kiến nào khác không? Có cảm nhận gì khác về vụ việc này không? À mời bạn nữ ở đây. Bạn thưa thầy là cái vụ án này gây rất là bức xúc và xôn xao trong dư luận thì em nghĩ là mình nên có những hình phạt thích đáng để trừng trị những người như vậy. À nói chung là cần phải có một cái hình phạt nặng đúng không? thích đáng đối với hành vi phạm tội rất là giả mang như thế này rồi cảm ơn em. À như vậy là qua hai bạn như vậy là đều thể hiện cái khía cạnh là chúng ta hiểu biết đánh giá về những cái hiện tượng pháp lý. À thì ở đây là cái ở cái trạng thái đánh giá này á là nó là một phần của ý thức pháp luật đấy nhưng mà nó ở mức độ thông thường. À với những cái hiện tượng pháp lý phát sinh trực tiếp từ đời sống xã hội thì
6:51 chúng ta có những cái đánh giá nhất định về nó. Bây giờ tôi muốn đưa các bạn một tình huống thứ hai. À à cái tình huống này thì nó gắn liền với cái cái cái ngành học của chúng ta đây đúng không? Sau này các bạn ra trường đúng không? Chúng ta thường xuyên tiếp xúc với những quy định của pháp luật. Chúng ta nhận thức đánh giá nó ta vận dụng sử dụng áp dụng nó. Thì vào năm 2008 Bộ Y tế đã ban hành cái quyết định số 33 và trong đó họ quy định về cái tiêu chuẩn sức khỏe đối với người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Và trong đó thì họ có những cái hạn chế à liên quan đến vấn đề sức khỏe cấp bằng lái cho một số người có hạn chế về cái sức khỏe. À ví dụ như người mà có vòng ngực mà nhỏ hơn 72 cm
7:36 thì họ sẽ không được cấp bằng lái xe à gọi là A1 đó 50 phân phân khối trở lên á. Rồi á là người dưới 40 kg cũng không được cấp bằng lái hoặc là người thấp hơn là 145 cm tức là 1, 45 m đúng không? thì cũng không được cấp bằng lái. Và đây cũng là một cái quy định mà nó cũng có gây ra nhiều cái tranh cãi và quan tâm của dư luận và thậm chí là bộ tư pháp và cũng có là tham gia kiểm tra cái vấn đề này. Thì tôi muốn hỏi ý kiến của các bạn là à với cái quy định như vậy thì theo cái sự hiểu biết của mình, cá nhân mình đánh giá về nó như thế nào? À xin mời bạn nữ đi. Thưa thầy, quy định này thì cũng xuất phát từ việc muốn cho mọi người lấy xe
8:23 an toàn nhưng mà nó vẫn chưa hợp lý lắm vì đầy ra cái quy định này thì sẽ ảnh hưởng tới cái quyền của những người muốn được lái xe thì cho cùng thì nó vẫn là chưa hợp lý với thực tế cuộc sống lắm. Cảm ơn em. Thì cũng dư luận cũng có nhiều ý kiến à và ý kiến của em cũng rất là giống với dư luận. Một số người ta cũng phản ứng rất là nhiều và thậm chí người ta còn à khảo sát là đối với những cái người mà quản lý bệnh giao thông á thì những cái vụ mà tai nạn giao thông á thì đối với những người mà không đủ tiêu chuẩn sức khỏe này có thể tỉ lệ cao không? thì ngay cả lãnh đạo bên ngành này người ta cũng thừa nhận là không phải cao và chính vì vậy cảm thấy bất hợp lý và bộ tư pháp như bữa nay tôi nói đó cũng đã vô và thực hiện cái chức năng kiểm soát văn bản của mình và cầm thậm
9:10 chí là kiến nghị trực tiếp và giải quyết báo cáo với à phó thủ tướng Nguyễn Thị Nhân lúc này về cái vấn đề này. Và cuối cùng thì đến năm 2015 thì chúng ta đã à có cái thông tư số 24 liên tịch giữa cái Bộ Giao thông vận tải và Bộ Y tế. Và đến nay thì vấn đề cấp bằng lái xe thì những cái tiêu chuẩn này cũng không còn quy định giống như trước nữa theo cái thông tư này. À thì đây cũng là một trong những cái hiện tượng pháp lý mà các bạn cũng đang đánh giá nó. Nó có phù hợp hay không phù hợp, nó có tiến bộ hay không tiến bộ. Đây cũng là một biểu hiện của ý thức pháp luật. nhưng đòi hỏi cái trình độ của người đánh giá nó cao hơn một chút xíu. À chúng ta là những cái sinh viên luật chúng ta cũng có những cái sự đánh giá nó à cao hơn so với cái mức độ với những người mà có ý thức pháp luật
9:56 thông thường à các tầng lớp nhân dân ở ngành người khác. Bây giờ tôi muốn đưa cho các bạn một cái tình huống thứ ba. À và tình huống này cái cái đòi hỏi cái hiểu biết và đánh giá được cái cái hiện tượng pháp lý này, cái vấn đề này thì đội đòi hỏi chúng ta phải có một cái kiến thức lý luận, chúng ta phải có hiểu biết pháp luật sâu sắc hơn. À đây một vụ việc tiếp theo. Vụ việc này chắc ai cũng biết đây đó là cái tại kỳ hợp Quốc hội và các đại biểu Quốc hội đã chất vấn bộ trưởng bộ tư pháp hồng cường vào năm 2014 và chính bản thân bộ trưởng Hà Hồng Cường cũng đã à thừa nhận rằng là hệ thống pháp luật Việt Nam là phức tạp nhất thế giới. Và như vậy với cái mà thừa nhận này, với sự khẳng định này thì rõ ràng là đối với
10:43 các cái tầng lớp nhân dân, đối với người không chuyên ngành luật thì họ nghe thì họ cảm nhận là ờ phức tạp đó nhưng phức tạp ở chỗ nào, lý do vì sao phức tạp, phức tạp như thế nào thì rõ ràng là cái sự đánh giá nó cũng rất là khó. À sự hiểu biết và để hiểu được cái ý vì sao mà bộ trưởng bộ tư pháp hàm cường đánh giá như thế cũng rất khó đúng không? Nhưng riêng các bạn thì được vào trường luật được trang bị những cái kiến thức lý luận nhất định nhất là à cái bài hệ thống pháp luật các bạn đã vừa học qua thì với các bạn thì với cái đánh giá này thì các bạn thử nghĩ xem là có khả năng là cái hệ thống pháp luật Việt Nam nó phức tạp là vì lý do gì hoặc là nó biểu hiện như thế nào thì tôi muốn nghe ý kiến của một hai bạn trong lớp của chúng ta. Xin mời các bạn. Rồi xin mời bạn nữ này. Thưa thầy, cái việc mà ban hành ra nhiều
11:30 văn bản mà dẫn tới cái nhận định là hệ thống pháp luật Việt Nam phức tạp nhất thế giới thì có thể là có hai lý do. Một là việc quyền ban hành văn bản hoặc những văn bản liên quan tới pháp luật là do nhiều chủ thể dẫn đến sự không thống nhất. Cái thứ hai là việc kiểm soát việc ban hành các văn bản của nước ta là còn ờ chưa thống nhất, chưa được kiểm soát kỹ càng. Rồi cảm ơn em. Rồi như vậy thì bạn nói cũng có ý rất là là có khả năng là rất là là đúng trong cái trường hợp mà chúng ta đặt ra đúng không? Và ngay cả báo chí cũng viết rất là nhiều về cái nguyên nhân vì sao mà Bộ trưởng Hàm Cường lại phát biểu như vậy. Và chính bản thân Bộ trưởng cũng nói rằng là hệ thống pháp luật Việt Nam ta là quá nhiều chủ thể ban hành văn bản và cái việc mà kiểm soát các cái văn bản dưới luật là nghị
12:16 định thông tư thì cũng rất là khó khăn à hoặc là các văn bản tóc thấp hơn. Thì như vậy rõ ràng là để hiểu và đánh giá được cái cái hiện tượng pháp lý này, cái vấn đề pháp lý này đặt ra trong thực tiễn thì đòi hỏi chúng ta phải có kiến thức lý luận sâu sắc các khái niệm, các phạm trù mà cái này những người không chuyên ngành luật không thể làm được, ý thức pháp luật thông thường không thể làm được, không thể đánh giá được. Các bạn hình dung không? Cho nên các bạn vào trường luật là để trang bị những kiến thức lý luận sâu sắc bằng các khái niệm, các phạm trù và thậm chí nghiên cứu cao hơn, sâu hơn đó là các triết lý. Mà triết lý đây chính là triết lý là pháp á. Ví dụ như là chúng ta phải sử dụng gì? Luật là chủ đạo chứ không phải sử dụng luật khung luật ống. Và vì vậy sử dụng luật khung lược ống cho nên chúng
13:01 ta ban hành văn bản luật dưới luật quá nhiều và như vậy sẽ dẫn tình trạng là khó kiểm soát. Vậy vậy chúng ta phải thay đổi tư duy hay là triết lý là pháp đó thì chúng ta kiểm soát được tình trạng này dễ dàng hơn. Như vậy chúng ta chỉ có kiến thức lý luận chúng ta mới hiểu về cái nhận định này cũng như là các nhà lập pháp người ta hiểu được cái tình trạng này và người ta hoàn thiện người ta thay đổi cái hệ thống pháp luật như thế nào. Các bạn hình dung không? Như vậy qua ba ví dụ trên thì các bạn thấy là nó đều liên quan đến cái vấn đề là các bạn hiểu và đánh giá cái ý thức pháp luật. các hiện tượng pháp lý đó là ý thức pháp luật nó thể hiện ở những cái trình độ khác nhau. Trình độ ý thức pháp luật thông thường, ý thức pháp luật à để đánh giá sự tiến bộ hay không, tiến bộ một quy định nào đó phù hợp hay không ở
13:47 mức độ trung bình để đánh giá ở triết lý về xây dựng luật pháp nó ở mức độ cao hơn. Cái đó người ta gọi là tư tưởng pháp luật. Cái đó người ta gọi là ý thức lý luận. không chỉ là ở mức độ khác nhau mà nó còn ở khía cạnh khác nhau. Ý thức pháp luật về quy định những cái quy định của pháp luật đánh giá rồi đánh giá về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong hành vi xử sự các chủ thể. Và qua đó chúng ta có thể tổng hợp lại để chúng ta đưa ra một cái định nghĩa về à ý thức pháp luật nó bao quát những cái điều mà chúng ta nói. Mà cái này có lẽ là thầy cũng không cần phải giải thích thêm nhiều à vì chúng ta đã tham gia vào cái chuyện là đánh giá hiểu biết các hiện tượng pháp lý đó chính là ý thức pháp luật rồi. Cho nên ý thức pháp luật ở đây à thầy muốn nói ở nhiều cấp độ khác nhau và phản ánh đầy đủ. Đó là toàn bộ những
14:34 cái học thuyết, những cái tư tưởng, những cái quan điểm, tình cảm, cảm xúc của con người đối với pháp luật. À và ngoài ra nó còn thể hiện sự đánh giá về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong hành vi xử sự của các cá nhân, tổ chức à trong cái xã hội. Và như vậy thì à ngoài cái việc quy định pháp luật thì chúng ta phải có hành vi thực tế. Đó, ở đây ý thầy muốn nói và giải thích sâu hơn các bạn chút xíu nữa là tại sao ý thức pháp luật không chỉ là phản ánh sự hiểu biết của con người đối pháp luật hiện hành mà còn pháp luật đã qua là pháp luật trong quá khứ làm cái gì? Rồi pháp luật cần phải có là pháp luật như thế nào? Là pháp luật trong tương lai đúng không? Pháp luật hiện hành chúng ta biết để chúng ta thực hiện là chuyện đương nhiên rồi. Nhưng pháp luật đã qua thì chúng ta cần phải hiểu biết đánh giá nó làm cái gì thì các bạn sẽ bắt đầu bước vô cái
15:20 gì? cái học môn là lịch sử nhà nước pháp luật Việt Nam, lịch sử nhà nước pháp luật thế giới. Mặc dù nó không còn hiệu lực nữa nhưng những cái bộ luật đó, những cái quy định pháp luật trong quá khứ đó nó có thể để lại những cái bài học kinh nghiệm cho chúng ta, giá trị cho chúng ta. Cho nên là chúng ta phải học pháp luật đã qua, pháp luật hiện hành không cần giải thích nữa. Nhưng pháp luật trong tương lai tức là gì? Con người ta có ý thức và ý thức con người ta có thể chủ động hiểu biết được những cái hiện tượng xã hội, những quan hệ xã hội nó diễn biến theo những quy luật nào và chúng ta cần phải có cách ứng xử như thế nào cho nó phù hợp. Ta phải dự báo được những chuyển biến của các quan hệ xã hội và chúng ta phải có luật cho kịp thời chứ không phải chờ khi nào nó xảy ra nữa. Ơ chứ cái này do không có luật, luật ta chậm cho nên ta
16:06 thất bại rồi ta không kịp gây nhiều là cái cái hại cho xã hội quá. bất lợi không được. Bây giờ ta phải làm luật đi chậm rồi. Vì vậy ý thức các bạn nhớ rằng triết học là ý thức không phải là sự phản ánh một cách nguyên si cứng nhắc cái hiện thực khách quan mà chúng ta phản ánh một cách chủ động sáng tạo. Vì vậy hoàn toàn con người ta có thể dự báo được là luật trong tương lai cần phải có như thế nào. Và chính vì vậy mà các bạn biết sau này các bạn học cái môn hoạt động xây dựng pháp luật đó thì Việt Nam hiện nay cũng như các nước người ta áp dụng một cái công cụ làm luật mà tiếng Anh nó gọi là RIA. À RIA tiếng Anh viết tắc của từ là gì? R là regulatory. I là gì? Impact. A tức là Aessment
16:55 tức là đánh giá dự báo tác động của pháp luật. Mặc dù chúng ta chưa có luật nhưng mà giả sử nếu như chúng ta ban hành luật như thế này thì trong tương lai nếu như có luật thật thì áp dụng vô cái gì chúng ta được lợi, cái gì hại và hoàn toàn con người ta bằng cái logic, bằng cái triết lý, bằng cái ý thức của mình hoàn toàn có thể làm được chuyện đó. Như vậy thầy đã giải thích các bạn toàn bộ cái ý thức pháp luật để chúng ta hiểu ở nhiều cấp độ khác nhau, nhiều khía cạnh khác nhau qua những ví dụ cũng như phần phân tích. Và nói tóm lại các bạn không thể nào quên được khi đề cập tới ý thức pháp luật là gì? là muốn đề cập đến đời sống tinh thần của con người trong lĩnh vực pháp luật. Từ sự hiểu biết, những cái hiện tượng pháp lý, những quy định pháp luật tiến bộ hay không tiến bộ, phù hợp hay không phù hợp đều là liên quan đến
17:40 đời sống tinh thần. Nối tới ý thức pháp luật là nói tới đời sống tinh thần của con người trong lĩnh vực pháp luật và nói tới ý thức pháp luật là phải nói ngay và nhớ ngay đến sự hiểu biết và đánh giá của con người về các hiện tượng pháp lý. Đây là không thể nào quên được đúng không? Như vậy chúng ta đã xong cái phần gọi là à khái niệm. Bây giờ chúng ta bước sang phần số hai đó là phần đặc điểm. Như vậy ý thức pháp luật nó có những đặc điểm đặc thù gì mà chúng ta cần phải nhớ? À và nó có dĩ nhiên ý thức pháp luật là một dạng của ý thức xã hội cho nên có đặc điểm chung của ý thức xã hội nhưng bên cạnh đó nó còn có những đặc điểm riêng của nó nữa. Bây giờ tôi sẽ giới thiệu tổng quan của cho các bạn trước. Sau đó chúng ta sẽ phân tích từng ý ở trong đây. Nói t ý thức pháp luật thì nó có hai đặc điểm. Thứ nhất là nó có mối quan hệ biện chứng với tồn tại xã
18:27 hội và thứ hai là ý thức pháp luật mang tính gia cấp. Để giải thích được và hiểu được cái ý thức pháp luật à trong mối quan hệ với tồn tại xã hội thì có lẽ tôi phải nhắc lại chút xíu về tồn tại xã hội. Mà tồn tại xã hội là cái gì? Các bạn đã được trang bị trong môn học nào? Nhớ không? Triết học đúng không? Mối quan hệ với tồn tại xã hội và ý thức xã hội đúng không? Tồn tại xã hội là gì? Và cái gì là quan trọng nhất của toàn tại xã hội? Mình phải hiểu được cái này thì lúc đó mình mới hiểu được cái mối tương quan của ý thức pháp luật và tồn tại xã hội. Mối quan hệ tức là gì? Thằng này có vai trò như thế nào với thằng kia và ngược lại. Nhưng phải biết hai thằng này nó là cái gì rồi mới biết nó quan hệ như thế nào chứ đúng không? Thì ý thức pháp luật ta đã biết rồi. Bây giờ tồn tại xã hội nhắc sơ lại thôi. Tồn tại xã hội là gì? Là sinh hoạt vật chất đúng không? và
19:16 điều kiện toàn bộ cái điều kiện sinh vật vật chất của xã hội. Vật chất ở đây chúng ta không hiểu theo nghĩa là kinh tế mà vật chất theo nghĩa triết học tức là gì? Là toàn bộ hiện thực khách quan bên ngoài thế giới. Còn ý thức là trong đầu ta phản ánh cái hiện thực đó. Vật chất theo nghĩa triết học không phải vật chất theo cái nghĩa là kinh tế. Như vậy những gì mà tồn tại bên ngoài thế giới khách quan trong lĩnh vực xã hội cái đó ta gọi là tồn tại xã hội. Như vậy cái gì là thuộc về tồn tại xã hội ở đây? Thì triết học mlenin du vật biện chứng chỉ cho chúng ta có những yếu tố cơ bản của cột tại xã hội thứ nhất đó là gì? Đó là phương thức sản xuất vật chất bao gồm là gì? Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất đúng không? Trong đó thứ hai là gì?
20:02 Điều kiện địa lý hoàn cảnh địa lý điều kiện tự nhiên và thứ ba là dân cư. Trình độ mậc độ dân cư. Nhưng trong đó phương thức sản xuất vẫn là yếu tố quyết định quan trọng căn bản của toàn tại xã hội. Như vậy chúng ta đã hiểu được toàn tại xã hội như thế nào rồi. Bây giờ chúng ta sẽ đi vào mối quan hệ giữa hai thằng này với nhau. Ở mối quan hệ này tôi nói ở hai phía cạnh như tôi nói rồi. Như vậy là tồn tại xã hội có vai trò như thế nào đối với ý thức pháp luật và ý thức pháp luật có vai trò gì so với tồn tại xã hội? Thì ý thứ nhất trước hết ý thức pháp luật là chịu sự quy định của tồn tại xã hội. Hay nói cách khác tồn tại xã hội là yếu tố gì? Quyết định ý thức pháp luật. Mà cụ thể hơn nữa là gì? Tồn tại xã hội
20:49 nào thì ý thức pháp luật đó. Tồn tại xã hội thay đổi thì sớm hay muộn ý thức pháp luật cũng thay đổi theo. Đúng không? Vì sao tồn tại xã hội là yếu tố quyết định ý thức pháp luật? Bởi vì tồn tại xã hội là cái bên ngoài, cái được phản ánh. Còn ý thức pháp luật là gì? Là cái phản ánh. Như vậy ở đây chúng ta có thể ví dụ cụ thể hơn là cái phương thức sản xuất đi là yếu tố căn bản của tồn tại xã hội nó quyết định như thế nào đối với ý thức pháp luật. Được chưa? Giờ cụ thể chút xíu. Thế thì các bạn thấy là nói về ý thức pháp luật á thì các quốc gia phương tây trong đời sống thông thường thôi, người dân sống ở đó thì các bạn thấy thường là ta tuân thủ luật pháp rất là cao, ý thức rất cao và ta tuân thủ pháp
21:34 luật rất là nghiêm ngặc. Mà đặc biệt nói không có nói gì cái chuyện cao siêu trơ. nói về chuyện mà luật lệ giao thông thôi. Các bạn thấy mà người các quốc người mà dân ở các nước phương tây người ta chạy xe hoặc người ta đi qua Việt Nam này thường á ta đi bộ chẳng hạnng ta băng qua đường á hả thì ta đi một hơi ta lựa cái chỗ nào mà nó có cái cái vạch vạch đường vẽ cho người đi bộ người ta mới đi qua chứ không phải ta đi tùm lum. Đôi khi dân Việt Nam mình thì hay là cứ nào trống không có xe mình cứ đi hoặc là ta gặp đèn đỏ dứt phát phải dừng lại không đi không có người cũng không đi nhưng mà thông thường thì đối với cốc gia phương đông người ta nhẹ nhàng hơn không có cảnh sát giao thông không có ai là giọt luôn phải không như vậy là cái ý thức pháp luật á thông thường á là đối với các quốc gia phương đông á là nó
22:20 thấp hơn đối với các gia phương tây. Vì sao? Vì cái ý thức pháp quyền á của các quốc gia phương tây nó có từ lâu. Cái nhà nước pháp quyền là tôn trọng luật pháp, tuân thủ luật pháp nghiêm ngặc nó có gia phương đông. Mình không có cái truyền thống này. Mình chỉ có pháp trị, có đức trị chứ không có pháp quyền. Pháp quyền là các quốc gia Phương Đông là đang xây dựng. Mà ở mức độ cao hơn cái biểu hiện này đó là gì? Các bạn sau khi mà ra trường các bạn thấy là cái việc ứng xử của doanh nghiệp của các quốc gia phương đông mà trong đó có Việt Nam mình khác với các quốc gia phương tây. Hoạt động của doanh nghiệp ký hợp đồng cái ông mà có quyền lực quan trọng đó là chính là ông luật sư. Ông bên cạnh cái ông mà giám đốc ông tổng giám đốc gì đó ông mà quyết định đó là ông làm gì ký hợp đồng hoặc là thê mướng công nhân hoặc là giao dịch gì là các ông luật sư
23:06 vị trí quan trọng đó. Nhưng mà các gia phương Đông mình á, doanh nghiệp Việt Nam mình á thì khi nào mà có tranh chấp gì á thì thông thường lúc đó mới kiếm luật sư. Tức là thường là gì? Là mất bò mới đi làm chuồng. Còn hợp đồng ký thì gài ba cái cái cái cái trang nó sơ xài lắm. Ta không quan trọng cái ràng buộc mặt pháp lý. Cái này khi nào các bạn ra thực tiển các bạn sẽ thấy nhiều hơn. Nhưng ở đây tôi muốn cái ý của tôi muốn là giải thích sâu xa cái hiện tượng này đó là gì? Cái phương thức sản xuất ở cốc quốc gia Phương Đông mà chủ yếu là kinh tế nông nghiệp. Mà kinh tế nông nghiệp như vậy á là không có cần mà trao đổi buôn bán kinh tế thị trường giống như các nước phương tây à chỉ là mùa màng thu hoạch rồi trao đổi nhau cuộc sống thôi. Còn trong khi đó có quốc gia phương tây cái nền kinh tế đặc thù của họ là nền kinh tế thị trường hàng hóa và vậy họ trao đổi rất
23:53 là nhiều và vậy để bảo vệ lợi ích mình để cho nó có trật tự trong một xây dựng nền k tế vậy nhất thiết là luật pháp phải lên trên như vậy rõ ràng cái phương thức sản xuất nào hay là tồn tại xã hội nào thì ý thức pháp luật đó và bây giờ chúng ta bước vào nền kinh tế thị trường hỏi luật pháp nó có quan trọng không ý thức pháp luật của doanh nghiệp có quan trọng không quan trọng chứ doanh nghiệp Việt Nam bây giờ Dần dần họ thấy rằng là trên trường quốc tế mình kinh doanh mà không có luật sư, không hiểu biết luật là coi như bút xa gà chết. Rất nguy hiểm. Và vậy là ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam của mình là tìm kiếm các luật sư để tư vấn trước khi ký kết hợp đồng phải có phòng chế. Và chính cái thời điểm này các bạn ra trường thì sẽ có nhiều cái công việc tìm kiếm các bạn.
24:40 Cơ hội công việc rất cao vì nhu cầu. Thứ hai là ý thức pháp luật là mang tính độc lập tương đối so với tồn tại xã hội. Như vậy một mặt là ý thức pháp luật chịu sự quy định à sự quyết định của tồn tại xã hội nhưng mà nó không quyết định hoàn toàn mà nó còn có sự độc lập. Tức là nó không có chịu sự quy định của tồn tại xã hội. Như vậy nó không chịu sự quy định tồn tại nó thể hiện ở những khía cạnh nào đấy. À như vậy khía cạnh đầu tiên mà chúng ta có thể dễ dàng thấy đó là gì? Ý thức pháp luật thường lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội. Lạc hậu là gì? Tức là tồn tại xã hội nó vận động, nó biến đổi đi rồi mà ý thức pháp luật nó vẫn còn đó, nó không chịu thay đổi theo cho phù hợp. Mà ở Việt Nam chúng ta thời buổi
25:26 này xây dựng nhà nước pháp quyền đúng không? xây dựng một nền kinh tế thị trường rồi nhưng mà vẫn còn nhiều tư tưởng quan niệm rất lạc khậu. Ví dụ như phép vua thua lệ lạc hoặc là còn tư tưởng là một người làm quan cả họ được nhờ. Cái này ai cũng biết đây đúng không? Như vậy thì rõ ràng là tồn tại xã hội nó thay đổi rồi mà ý thức pháp luật nó không thay đổi. Nó trì trệ cái chuyện này nó tiêu cực mà cái này nó cũng là phản ánh đúng cái quy luật của cái cái cái cái cái ý thức thôi. Ý thức thường thường nó trì trệ nó không có phát triển vận động như là vật chất. Thứ hai thì cái này đây là tích cực đây. Cái này tốt đây. Ý thức pháp luật nó có thể vượt trước tồn tại xã hội mang tính dự báo. Tức là gì? Tức là điều kiện xã hội như thế này. Tồn tại xã hội như thế này. Nhưng mà ý thức pháp luật có thể dự
26:13 báo trong tương lai nó sẽ phát triển như thế nào và chúng ta có những cái cách ứng xử như thế nào cho phù hợp, cho hợp lý, cho tốt nhất. Ừ. Và cái này là đối với những cái tư tưởng mang tính chất khoa học lý. thì hoàn toàn có thể dự báo được. Ví dụ mặc dù cùng trong cái thời điểm của ông mát ông sống là thời tư bản chủ nghĩa đó giai đoạn đó nhưng mà ổng có thể dự báo được trong tương lai với cái lý thuyết về hình thái kinh tế xã hội ổng dự báo được rằng là pháp luật xã hội chủ nghĩa sẽ được hình thành thay thế cho pháp luật gì tư sản đúng không và xã hội chủ nghĩa nói chung sẽ thay thế cho xã hội tư bản chủ nghĩa thì cái đó nó lý thuyết cao siêu nó cụ thể hơn nè chúng ta chấp nhận nền kinh tế thị
26:59 trường là nhiêu Năm 86 về mặt đảng đúng không? Nghị quyết đại hội đảng lần thứ sáu. Năm 1992 là chúng ta sửa đổi hiến pháp ta thay thế hiến pháp. Hiến pháp năm 1992 đúng không? Và chấp ghi thừa nhận chính xác là nền kinh tế thị trường theo định hướng xào tụ nghẹ. Mặc dù chúng thời điểm này là năm 92 nhưng nếu như chúng ta chấp nhận nền kinh tế thị trường, chúng ta hoàn toàn có thể dự báo được Việt Nam mình, hệ thống pháp luật Việt Nam mình cần phải có những luật gì để mà phục vụ cho cái sự phát triển này tới thị trường. Chúng ta biết được không? Hoàn toàn biết được chứ. Thị trường là tự do kinh doanh, tự do cạnh tranh cung cầu đúng không? Giá cả theo quy luật. Như vậy là muốn cho thị trường tốt thì đương nhiên là phải có luật doanh nghiệp, có luật đầu tư. Bên cạnh đó phải
27:47 có gì? Luật cạnh tranh, luật phá sản đúng không? Đây là những dược cần thiết của tế thị trường. Tuy nhiên là cái gì? Tuy nhiên là Việt Nam ta có luật cạnh tranh hơi trễ chút xíu. Năm 92 tới năm 20045 gì đó chúng ta mới có luật cạnh tranh đúng không? À thứ ba là ý thức pháp luật. Nó à kế thừa ý thức pháp luật của thời đại trước đó. Cái điều này nó cũng không có bị phụ thuộc bởi tồn tại sau. Tức là kế thừa ý thức bằng cách trực tiếp. Mà cái này chúng ta có thể dễ dàng ví dụ thôi. Trong cái thời kỳ mà tư bản chủ nghĩa cái học giả tư sản có phải tự nhiên người ta nghĩ ra cái nguyên tắc phân quyền không? Ví dụ ta ngồi ta nghĩ ra ta sáng tạo ra không cần xem xét của ai, không cần kế thừa của ai phải không?
28:32 Muốn là một nhà khoa học, muốn làm khoa học thì phải đứng trên vai của một người khổng lồ hơn, phải kế thừa những giá trị người ta đã có. Và như vậy rõ ràng học thuyết phân quyền trong cái học giả tư sản đó là người ta phát triển đến cái mức là rất là cao. Nhưng mà trên cái nền tảng là kế thừa những cái triết gia trong thời kỳ là à Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại để mà phát triển cái tư tưởng phân quyền này. À hay là các cái học thuyết pháp lý thì cái này chúng ta thấy rất rẻ. Từ học thết pháp lý tự nhiên thì chúng ta thấy nó có một cái quá trình phát triển rất là lâu dài từ các cái nhà triết học cổ đại cho đến là thời kỳ phong kiến mang tính chất thần quyền nhưng cũng là sự phát triển của cái lý thuyết pháp luật tự nhiên và đến cái học giả tư sản là hoàn thiện nhất cái học
29:17 thuyết này cho đến ngày nay thì đó là một cái quá trình kế thừa ý thức pháp luật với ý thức pháp luật mà không bị chịu sự quy định của toàn thể tại xã hội. Và cuối cùng đây cũng là cái mà chúng ta rất là quan tâm đó là gì? Ý thức pháp luật có vai trò như thế nào với tồn tại xã hội. Cái này chúng ta cần phải hiểu được cái cái phương diện này để chúng ta thấy vai trò tích cực ý thức pháp luật. Tức là ý thức pháp luật nó có thể tác động trở lại đối với tồn tại xã hội. Và sự tác động này theo hướng nào như thế nào thì có hài hương. Hướng thứ nhất là có thể là tích cực, tức là ý thức pháp luật phù hợp phản ánh quy luật pháp luật phát triển khách quan của xã hội thì lúc đó thúc đẩy tồn tại xã hội phát triển hay là xã hội phát triển. Còn ngược lại không phù hợp phản ánh quy luật khách quan xã hội thì nó làm cho xã hội không phát triển. Như vậy
30:05 ý thức pháp luật tác động đến tồn xả xã hội tác động một cách trực tiếp hay tác động một cách gián tiếp? Thì câu trả lời ta là tác động một cách gián tiếp thôi. Tại vì nó là lực lượng tinh thần. Vì vậy ý thức pháp luật ấy phải được vật chất hóa thành pháp luật và pháp luật đưa vào trong đời sống xã hội thì lúc đó mới có thể biến đổi được tồn tại xã hội hay sai. Và chúng ta ví dụ thôi rất dễ ở Việt Nam ta thôi khỏi cần nói xa xôi. Trước thời trước năm thời kỳ chúng ta xây dựng tập trung bao chấp thì thì chúng ta thấy là cái tồn tại xã hội tức là xã hội Việt Nam ta không có phát triển. Chúng ta khủng quảng như khủng quảng thiếu. Cha mẹ mà sinh ra cái thời kỳ đó chắc là hai kế các bạn nghe thời kỳ khổ sở lắm cần đo đồ là theo chế độ tem phiếu đúng không? Nhưng mà sau năm 1992 chúng ta
30:51 xây dựng đ tới th thị trường đúng không? Như vậy thì khi mà xây dựng đ tới thị trường như vậy thì chúng ta thấy rằng là kệ phản ánh đúng cái quy luật của xã hội đưa cái hiến pháp đó vào trong đời sám xã hội và các luật có liên quan thì đó là gì? Thúc đẩy xã hội tồn tại phát triển. Bây giờ Việt Nam mình trở thành một nước cũng rất là phát triển về kinh tế và có vị trí quan trọng trong cái các nước ASEAN cũng như là trên trường hợp tế. À như vậy thì ừ tôi nói về cái đặc điểm thứ nhất đúng không? Bây giờ chúng ta chuyển sang cái đặc điểm thứ hai. Đặc điểm thứ hai là tôi nói ngắn thôi. Ừ vì đặc điểm này nó cũng đơn giản là ý thức pháp luật mang tính giai dài cập đúng không? Như vậy là trong xã hội thì theo quan điểm của Minin thì chúng ta thấy là có nhiều giai cấp khác nhau và
31:37 mỗi một giai cấp thì nó có cơ sở kinh tế tồn tại khác nhau à đúng không? Và chính vì vậy mà cái ý thức pháp luật tức là cái nhận thức và đánh giá về pháp luật của họ cũng khác nhau. Ví dụ giai cấp vô sản thì người ta mong muốn xây dựng một chế độ sở hữu chung. Nhưng mà giai cấp tư sản thì người ta muốn tiến tới một chế độ gì? Sở hữu là gì? tư nhân quy xấu tư nhân là thiêng liêng và bắt khả xâm phạm. À và nói tóm lại trong xã hội thì các bạn hình dung nó sẽ có ý thức pháp luật của giai cấp thống trị, ý thức pháp luật của tầng lớp giai cấp trung gian và ý thức pháp luật của các cái tầng lớp bị trị hay là giai cấp bị trị. Tuy nhiên thì ý thức pháp luật của cái giai cấp thống trị thì thường được phản ánh thành pháp luật đưa vào nội dung của pháp
32:23 luật. À và vậy chúng ta thấy là như tôi vừa ví dụ đó thì pháp luật trong xã hội chủ nghĩa thì hướng tới xây dựng chế độ sổ chung đó là của giai cấp vô sản và pháp luật các nước tư sản thì hướng tới gì v gì bảo vệ chế độ gì tư nhân quyền tư hữu là thiêng liêng và bắt khả xác phạm ch rõ ràng là trong xã hội nào giai cấp thống trị nào thì ý thức pháp luật đó và pháp luật cũng được thể hiện cái sự khác ngào thì đó là hai cái đặc điểm về ý thức pháp luật mà các bạn cần nắm trong tiết học này. cũng như cái phần khái niệm trước đây à tôi đã trình bài cho các bạn. À đến đây thì cái phần học của chúng ta kết thúc và cảm ơn các bạn đã theo dõi bài học của chúng ta hôm nay.
