0:00 [âm nhạc] Chào các em. Hôm nay chúng ta tiếp tục về bài hình thức nhà nước. Và lần trước đó chúng ta đang tạm dừng ở cái chỗ hình thức chính thể. Và trong hình thức chính thể như thầy nói với các em là chúng ta sẽ đề cập đến hai dạng chính thể đó là chính thể quân chủ và chính thể cộng hòa. Và chúng ta cũng đang dừng lại phần
0:46 đầu tiên của chính thể cộng hòa đó là cộng hòa tổng thống. Như vậy trong chính thể cộng hòa thầy dịch trình bày với các em đó là chúng ta có cộng hòa quý tộc, cộng hòa dân chủ nhân dân và cộng hòa tổng thống. Thì hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục nghiên cứu một hình thức chính thể nữa đó là Cộng hòa đại nghị. Vậy thì hình thức chính thể như thế nào chúng ta gọi là Cộng hòa đại nghị? Thì trước tiên các em thấy rằng đó trong chính thể này tổng thống là nguyên thủ quốc gia. Tức là trong trường hợp này tổng thống vẫn là nguyên thủ quốc gia. Cũng giống như chính thể cộng hòa tổng thống cũng là người đứng đầu nhà nước. Nhưng có một sự khác biệt ở đây, tổng thống không phải là người đứng đầu chính phủ giống như trong chính thể cộng hòa tổng thống mà tổng thống ở đây là người đứng đầu nhà nước đại diện cho nhà nước về mặt đối nội và đối ngoại. Trong khi đó người đứng đầu chính phủ lại là thủ tướng nghị viện là cơ quan lập pháp, hành pháp
1:33 thuộc Chính phủ cho thủ tướng đứng đầu. Và trong trường hợp này, các em thấy trong chính thể cộng hòa đại nghị thủ tướng hay nhánh hành pháp phải chịu trách nhiệm trước nghị viện. Thì như vậy đây là một hình thức khá phổ biến trên thế giới và rất là nhiều nước áp dụng hình thức chính thể này. Và trong hình thức chính thể Cộng hòa đại nghị các em thấy thầy lấy ví dụ như Ấn Độ, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Đông Timore chẳng hạn thì các em sẽ thấy rằng là trong hình thức này nó cũng phân chia thành ba nhánh quyền lực đó là quyền lập pháp, hành pháp, luậng tư pháp. Nhưng mà trong ba nhánh quyền lực này cái mối quan hệ của ba nhánh quyền lực này được thể hiện như thế nào? Và nếu như các em đã từng nghiên cứu về chính thể Cộng hòa tổng thống, các em thấy rằng trong ba nhánh quyền lực đó là họ kiềm chế, đối trọng phối hợp với nhau. Còn trong trường hợp này thì câu chuyện hoàn toàn khác. Nó khác ở chỗ các em nhìn thứ nhất là nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước là
2:18 tập quyền. Vậy vấn đề đặt ra ở đây là tại sao nguyên chức nguyên nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước ở đây là tập quyền. Và tập quyền nó được thể hiện như thế nào? Nó để được thể hiện vấn đề thứ nhất đó là nhân dân sẽ bầu ra một cơ quan đại diện. và cái cơ quan đại diện đó từ cơ quan đại diện đó mới bầu ra các cơ quan khác. Như vậy quyền lực tập trung ở đây là quyền lực tập trung vào một cơ quan đại diện đúng không ạ? Và thừ cơ quan đại diện đó là cơ quan lập pháp. Vậy thì vấn đề thầy muốn đặt ra cho các em ở đây để làm mở rộng thêm khi các em đã nghiên cứu về nhà nước thì có hai cái nhận định. Cơ quan lập pháp là cơ quan đại diện hay cơ quan đại diện là cơ quan lập pháp? Và câu này ví dụ như các em lấy ví dụ ở Việt Nam các em sẽ thấy rõ một điều. Cơ quan đại diện ở Việt Nam bao gồm cơ quan nào? Đó là Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Như vậy cơ quan
3:05 lạp pháp ở đây chúng ta nói là quốc hội nhưng Hội đồng nhân dân các cấp là một câu chuyện khác. Do đó cơ quan đại diện chưa hẳn là cơ quan lập pháp đúng không ạ? Nhưng trong trường hợp này cơ quan là pháp thì nó phải là cơ quan đại diện. À ví dụ như trong trường hợp thầy vừa vừa lấy ví dụ và cái mà các em cần lưu ý ở đây nữa là cái nguyên tắc tổ chức là là tập quyền và tập quyền trong một cơ quan đại diện dân cử. Tập quyền này có nghĩa rằng cái cơ quan đó nắm giữ toàn bộ quyền lực và cái cơ quan đó chi phối toàn bộ quyền lực và cái cơ quan đó sẽ kiểm soát toàn bộ quyền lực hay không? Hay là cái cơ quan đó thực hành hết tất cả quyền lực cả quyền lập pháp, quyền hành pháp lẫn quyền thư pháp. Nhưng cái tập quyền ở đây các em phải lưu ý rằng cái tập quyền này nó không giống như một cái tình trạng tập quyền trong hình thức chính thể quân chủ tuyệt đối là nhà vua nắm giữ cái ba quyền lực mà cái tập quyền này nó có sự phân công quyền lực
3:52 cho các cơ quan nhà nước khác. Trong trường hợp chính thể Cộng hòa đại nghị này thì nghị viện sẽ phân công quyền hành pháp cho chính phủ, quyền tư pháp cho tòa án. Và trong trường hợp này các em sẽ thấy rằng là cái cơ chế kiểm soát quyền lực nó vẫn có nhưng cái chức năng thực hiện quyền lực thì nó lại được phân định. Đó là chức năng lập pháp, hành pháp hay tư pháp đúng không ạ? Nó được phân định và cái cơ chế để phân định nó phải trên cơ sở pháp luật và có sự kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan này đúng không ạ? Nhưng mà cơ quan nắm giữ tức là cơ quan đại diện dân cử vẫn nắm quyền lực tối cao. Và Việt Nam là một ví dụ trong trường hợp này. Các em thấy cơ quan đại diện dân cự đúng không ạ? Đó là thứ nhất là nó mang tính đại diện tối cao và cái tính đại diện tối cao đó thể hiện ở chỗ là do nhân dân cử
4:39 ra đúng không ạ? Và tính quyền lực tối cao ở chỗ là tập trung quyền lực nhưng lại có sự phân công. Thì đây là một cái dạng gọi là cộng hòa đại nghị. Và các em thấy rằng nguyên thủ quốc gia được hình thành trên cơ sở nào? Nếu chúng ta nhìn lại một tí về chính thể Cộng hòa tổng thống thì chúng ta thấy rằng là nguyên thủ quốc gia do nhân dân bầu ra. Nhưng mà đối với chính thể Cộng hòa đại nghị thì nguyên thủ quốc gia không phải do nhân dân bầu ra. Ở trong trường hợp này là gián tiếp. Tức là nhân dân khi bầu họ chỉ có một lần bầu cử và bầu cử như vậy họ bầu ra cơ quan đại diện và chính cái cơ quan đại diện đó mới bầu ra nguyên thủ quốc gia. Như vậy chúng ta có thể nói rằng là nguyên thủ quốc gia được thành lập trên cơ sở là nghị Việt. Lại vấn đề thứ nhất. Thứ hai là chính phủ được thành lập trên cơ sở nghị viện. Tức là trong trường hợp này cái nhánh hành
5:24 pháp cũng được thành lập trên cơ sở cái nhánh lập pháp. À nó tương tự giống như là nguyên thủ quốc gia vì bởi lẽ tập trung quyền lực vào tay một cơ quan. Do đó các nhánh còn lại nó được phái sinh từ các cơ quan này. Do đó trong trường hợp này chính phủ được thành lập trên cơ sở nghị viện và trong chính phủ này do thủ tướng Chính phủ đứng đầu. Do Thủ tướng Chính phủ đứng đầu chứ không phải do tổng thống đứng đầu giống như trong chính thể Cộng hòa tổng thống đúng không ạ? Vậy thì vấn đề đặt ra các em sẽ hỏi được rằng như vậy trong trường hợp này là vừa có nguyên thủ quốc gia vừa có thủ tướng Chính phủ. Vậy thì trong trường hợp này vai trò của của hai người này là như thế nào? Nguyên thủ quốc gia trong trường hợp chính thể cộng hòa đại nghị là đại diện cho nhà nước về mặt đối nội và đối ngoại và đồng thời vẫn có quyền lực trong nhánh là pháp hành pháp lẫn thư pháp. Có thể có quyền lực đó nhưng
6:11 đối với chính thể cộng hòa tổng thống đúng không ạ? thì chỉ có nguyên thủ quốc gia mà nguyên thủ quốc gia đó đứng luôn cả nhánh hành pháp như vậy có thủ tướng không các em? Ví dụ ở Mỹ là một dạng chính hệ Cộng hòa tổng thống và các em thấy ở đây là nguyên thủ quốc gia vì lẽ nguyên thủ quốc gia đứng giữ quyền hành pháp, đứng đầu quyền hành pháp do đó không cần thiết phải có thủ tướng. Do đó ở Mỹ là một điển hình các em sẽ thấy không có thủ tướng nhưng mà đối với chính thể chúng ta đang nghiên cứu đây đó là chính thể cộng hòa đại nghị đúng không ạ? vừa có nguyên thủ quốc gia vừa có thủ tướng. Và trong trường hợp này các em phải nhớ một điều, nguyên thủ quốc gia lại đại diện cho nhà nước về mặt đối nội và đối ngoại chứ không phải đứng đầu hình pháp. Mà người thực sự đứng đầu hành pháp đó là Thủ tướng Chính phủ. Đó là cái câu chuyện thứ hai mà các em cần lưu ý. Thứ ba nữa là vì chính phủ do nghị viện thành lập đúng không ạ? Do
6:57 đó chính phủ không chịu trách nhiệm trước nguyên thủ quốc gia hay tổng thống đúng không ạ? Mà chính phủ phải chịu trách nhiệm trước nghiệp viện. Ở đây nó có một cái nguyên tắc thông thường nó có nguyên tắc thế này. Nếu cơ quan a không bầu ra được cơ quan B, điều đó đồng nghĩa rằng cơ quan A có quyền giải tán cơ quang B không? Ví dụ trong chín thể cộng hòa tổng thống ở Mỹ dân bầu ra nghị sĩ để hình thành lên nghị viện, dân bầu ra tổng thống đúng không ạ? Và trong trường hợp này vậy nghị viện có quyền phế trúc tổng thống không? Tổng thống có quyền giải thán nghị viện không? Câu trả lời là không. Vì bởi lẽ là nó hình thành song song. Nhưng trong trường hợp ngược lại như chính hệ Cộng hòa đại nghị mà chúng ta nghiên cứu ở đây, nghị viện lập ra cơ quan này, vậy nghị viện có quyền giải tán không? Câu trả lời về nguyên tắc là nó có, lập ra được thì anh giải tán được đúng không ạ? Nhưng không phải nguyên tắc này lúc nào nó cũng cố định
7:44 như vậy. Nó tùy từng trường hợp đúng không ạ? Tùy từng điều kiện hoàn cảnh của quốc gia và tùy từng hình thức chính thể mà chúng ta có thể xem xét cụ thể hơn. Như vậy các em lưu ý một điều khi thầy nói đến hình thức chính thể Cộng hòa đại nghị đó thì lưu ý là hình thức chính thể này là một dạng chính thể mà trong đó quyền lực là tập quyền và tập quyền trong tay một cơ quan đại diện dân cử chứ không phải là một người đúng không ạ và có sự phân công và có sự kiểm soát quyền lực chứ không phải có sự thay thế nhau để thực hiện trọn vẹn quyền lực thì câu chuyện này nó không có ha đó là cộng hòa đại nghị chúng ta bước sang một cái cộng hòa thứ cuối cùng đó là cộng hòa lượng ứng thể hay là cộng hòa hỗn hợp đúng không ạ? Tùy cái tên gọi của nó mà các em lưu ý. Ở đây thầy sử dụng cái thuật ngữ là cộng hòa lưỡng thể. Cộng hòa lưỡng thể đã gọi là lưỡng thể hay là
8:29 hỗn hợp. Điều đó cho các em nhận thức được rằng là trong hình thức chính thể cộng hòa này nó có thể vừa có một cái yếu tố nào của một cái hình thức này và nó cũng đồng thời nó có tồn tại một yếu tố của một hình thức cộng hòa khác. Và như vậy người ta mới gọi nó hỗn hợp hay lưỡng thể. Và trong chính thể này về cơ bản nó tồn tại hai hình thức cộng hòa trong đó. Đó là Cộng hòa tổng thống và Cộng hòa đại nghị. Hai thứ mà chúng ta vừa nghiên cứu xong. Và nhắc lại nếu mà các em nhìn vào đây, các em sẽ tìm được cái điểm nào khi mà thầy trình bày cái nội dung về hình thức cộng hòa lưỡng thể. Các em bản thân các em phải nhận thức được là như vậy. Trong cái đặc điểm của cộng hòa lưỡng thể nào này, đặc điểm nào là nó thể hiện chính thể cộng hòa tổng thống? Đặc điểm nào nó có thể thể hiện đó là chính thể cộng hòa đề nghị? Các em lưu ý về điều đó đúng không ạ?
9:16 Tức là trong đây nó vừa mang tính chất Cộng hòa đại nghị vừa mang tính chất Cộng hòa tổng thống vừa đại nghị vừa tổng thống đúng không ạ? Và trong đây tổng thống là người đứng đầu nhà nước tức là nguyên thủ quốc gia là người đứng đầu nhà nước vừa là người đứng đầu hội đồng chính phủ và thủ tướng là người giúp việc cho tổng thống. Vậy câu chuyện này là như thế nào? Tức là trong đây các em hãy hình dung một điều là vừa có nguyên thủ quốc gia và vừa có thủ tướng. Tức là vừa có tổng thống mà vừa có thủ tướng. Nếu như chúng ta liên hệ lại, chúng ta thấy rằng hình thức chính thể Cộng hòa tổng thống thì sẽ có tổng thống. Ví dụ ở Mỹ chẳng hạn sẽ có tổng thống mà lại không có thủ tướng. Trong chính thể Cộng hòa đại nghị chúng ta sẽ có thủ tướng và có nguyên thủ quốc gia. Nhưng bởi lẽ cái người đứng đầu hành pháp là thủ tướng, do đó nó cũng rõ.
10:02 Nhưng trong chính thể Cộng hòa hỗn hợp này, Cộng hòa lưỡng thể này, ví dụ ở Pháp là một điển hình. Các em thấy rằng vẫn tồn tại tổng thống và thủ tướng nhưng một điều đặc biệt là cả hai vị này đều nằm trong nhánh hành pháp. Và câu hỏi đặt ra, nếu cả hai đều nằm trong nhánh hành pháp, vậy ai đứng đầu hành pháp? Đó, câu trả lời là như vậy. Và xét về nguyên tắc, xin thưa các em rằng là nếu chúng ta xét về nguyên tắc thì người đứng đầu hành pháp ở đây phải là tổng thống. Và nếu mà chúng ta nói rằng về nguyên tắc người đứng đầu hành pháp mà là tổng thống thì cái chính thể này nó thiên về cái chính thể nào các em? Cộng hòa tổng thống. Nhưng mà trên thực tế nó lại không giống như thế này. Trên thực tế nó lại liên quan đến câu chuyện về đảng phái, về nguyên tắc ấy là thủ tướng phải là người chiếm đa số ghế trong kỳ viện. Nhưng mà nếu mà thủ tướng
10:48 là người chiếm đa số ghế trong nghị viện thì trên thực tế thủ tướng lại là người nắm giữ quyền hành pháp. Vậy thì trong trường hợp này nếu như thủ tướng là người nắm giữ quyền hành pháp đúng không ạ? Thì tổng thống lại là lại là đại diện cho nhà nước về mặt đối nội và đối ngoại đứng vai trò là nguyên thủ quốc gia nhiều hơn. Như vậy trong chính thể này các em sẽ thấy có thể nó thiên về Cộng hòa tổng thống hoặc có thể thiên về Cộng hòa đại nghị. Nếu như trường hợp tổng thống giữ quyền hành pháp thì thiên về Cộng hòa tổng thống. Mà nếu như trường hợp tổng thống Thủ tướng giữ quyền hành pháp đúng không ạ? Thì lại thiên về Cộng hòa đại nghị. Các em thấy không ạ? Và đây là đặc điểm của nó đây. Tổng thống do dân bầu. Và nếu như tổng thống do dân bầu làm cho các em liên tưởng đến câu chuyện gì? Câu chuyện đến cộng hòa tổng thống ở Mỹ. Và thầy đang nói lấy ví dụ
11:34 điển hình ở Pháp. Tổng thống cũng do dân bầu đúng không ạ? Nhưng mà tổng thống do dân bầu như vậy thì tổng thống đương nhiên là nguyên thủ quốc gia đúng không ạ? Nhưng mà cái khác biệt ở đây là nếu mà tổng thống cũng lãnh đạo chính phủ trọn vẹn quyền lực lãnh đạo chính phủ thì chúng ta thấy rằng nó không khác gì chính thể cộng hòa tổng thống cả nhưng mà lại có chức danh thủ tướng và chính cái chức danh thủ tướng này làm cho nó có yếu tố của cộng hòa đại nghị và cái việc mà ai giữ quyền hành pháp như thầy đã trình bày với các em rồi ai giữ quyền hành pháp thì nó tùy thuộc về mặt nguyên tắc nếu về mặt lý luận bình thường các em hoàn toàn có thể trả lời câu này là tổng thống sẽ là người giữ quyền hành Vậy thì nó nếu các em trả lời câu rằng tổng thống giữ quyền hành pháp thì điều này có nghĩa rằng nó thiên về chính thể cộng hòa tổng thống nhưng trên thực tế thì nó có thể do thủ tướng nắm quyền
12:20 hình pháp thì nó lại thiên về cộng hòa đại nghị. Các em thấy không ạ? Đó và chính phủ chịu trách nhiệm trước nghị viện. Tại sao Chính phủ chịu trách nhiệm trước nghị viện? Vì trong chính thể này nó lại có yếu tố của Cộng hòa đại nghị. Đó nó yếu tố Cộng hòa đại nghị. Cộng hòa đại nghị thi khi có nghị viện thì nghị viện đó lập ra chính phủ. thì nó dáng dấp của cộng hò đại nghị ở chỗ là chính phủ cũng phải chịu trách nhiệm trước nghị viện đúng không ạ? Và tuy nhiên nghị viện không được giải tán chính phủ không phải là tập thể mà nghị viện chỉ có thể bỏ phiếu tín nhiệm đối với thủ tướng. Điều này nó hoàn toàn khác biệt so với chính thể cộng hòa đại nghị đúng không ạ? Chính thể cộng hòa đại nghị thì nghị viện lập ra chính phủ được nghị quyền có thể giải tán được về nguyên tắc. Nhưng trong đây chính phủ chịu trách nhiệm trước nghị viện mà trong trường hợp đó nghị viện chỉ có thể bỏ phiếu tín nhiệm đối với thủ tướng đúng
13:07 không ạ? chứ không phải là tập thể chính phủ. Và đồng thời ở đây các em cũng không thấy rằng vậy thì nghị viện có thể bỏ phiếu tín nhiệm đối với tổng thống không? Câu trả lời là không. Câu trả lời là không. Bởi lẽ theo hình thức chính thể này nó lại theo một con đường khác ở chỗ nghị viện là được hình thành do dân cử và tổng thống cũng hình thành do dân cử. Thì nếu như chúng ta về nguyên tắc bình thường thì chúng ta thấy được rằng là nếu như cả hai bên đều được hình thành song song thì không ai có thể kiềm chế tức là phế trước được ai cả. Nhưng trong chính thể cộng hòa hỗn hợp này, các em phải nhớ cho thầy một điều là tổng thống có quyền giải tán nghị viện. Một điều khá đặc biệt như vậy. Tổng thống có quyền giải tán nghị viện. Đó ví dụ tổng thống có ví dụ ở Pháp năm 1966 đúng không ạ? Sau cái thời đệ ngủ Cộng hòa thì tổng thống Mun đã giải tán được
13:53 Quốc hội nghị viện. Như vậy các em thấy được rằng nó có quyền dầu rằng cái cơ chế để kiểm soát quyền lực ở đây là gì các em? Tập quyền hay là phân quyền? Là phân quyền. Bởi lẽ cái nhánh lập pháp nó vẫn thành hình thành con đường lập pháp. Cái nhánh hành pháp nó vẫn hình thành ra con đường hành pháp và tư pháp nó vẫn hình thành ra con đường tư pháp. Tức là đây có sự phân quyền đối với chính thể Cộng hòa hỗn hợp. Nhưng mà các em sẽ thấy rằng nghị viện vì nó phân quyền như vậy do đó nó có cơ chế để kiểm soát quyền lực là trong trường hợp này nhánh là pháp và cụ thể đây là nghị viện cũng có quyền can thiệp vào quá trình hình thành chính phủ và buộc tổng thống phải bổ nhiệm lãnh tụ của đảng đa số trong dị viện. Ví dụ như vậy đúng mà làm thủ tướng và trong chính hệ này cũng có thể tổng thống có thể chia sẻ quyền lực với nghị viện trong việc mà vấn đề về lập pháp và hành pháp. Tuy nhiên các em sẽ thấy một cái điều rằng nó không đến mức
14:39 căng thẳng như trong chính thể cộng hòa tổng thống. Thầy lấy ví dụ các em thường các em đọc báo hoặc nghe đài các em thấy thỉnh thoảng có một câu chuyện đó là gì? Đó là chính phủ Mỹ đóng cửa. Tại sao chính phủ lại đóng cửa chứ? Đúng không ạ? Chính phủ đóng cửa, những cái nơi mà công cộng nó lại đóng cửa. Tại sao lại có câu chuyện đó xảy ra đó mà nó lại chúng ta lại không thấy trong nó xuất hiện trong chính thể Cộng hòa hỗn hợp mà chúng ta lại thấy trong chính thể Cộng hòa tổng thống. Bởi lẽ trong trường hợp này các em thấy rằng ví dụ trong thầy nhắc lại trong chính thể Cộng hòa tổng thống nghị viên làm luật nhưng mà cái quyền đề đề đệ trình dự luật nó lại thuộc về tổng thống. Vậy khi tổng thống đệ trình một dự luật mà nghị viện không thông qua nghị viện không thông qua dự luật đó nó dẫn đến câu chuyện gì các em? dẫn đến câu chuyện rằng là nếu như vậy cái nhánh hành pháp này nó không được thông qua một dự luật nào đó để nó hoạt
15:25 động và vì lẽ đó nó dựa vào cái cớ đó đúng không ạ? Dựa vào cái cớ đó để nói rằng là à tôi đã đệ trình dự luật ví dụ về giáo dục đúng không ạ? Về education hoặc là về healthc, về y tế nhưng mà bây giờ nghị viện Quốc hội nó không thông qua cái dự luật đó tức là không cấp tài chính. Và thường á cái mâu thuẫn này xảy ra là nó thường liên quan đến vấn đề về tài chính. Và như vậy mà nếu như anh không đồng ý cung cấp một cái tài chính cho tôi thì như vậy tôi không có tiền để tôi hoạt động, tôi đóng cửa. Do đó các em thấy không ạ? Ở Mỹ thỉnh thoảng các em thấy trường hợp ví dụ chính phủ đóng cửa 12 ngày, chính phủ đóng cửa 20 ngày. Vậy chính phủ đóng cửa thì cái câu chuyện gì sẽ xảy ra? Người nào sẽ bị thiệt hại? Dân chúng. Dân chúng. Vì đây là cái vì kiểm soát quyền lực, cái cơ chế kiểm soát quyền lực mà nó dẫn đến tình trạng này. Tức là nhánh lập pháp không thông qua đệ trình về luật của
16:11 nhánh hành pháp. Thì trong trường hợp này phải giải quyết như thế nào? Họ phải tự ngồi lại và họ tự giải quyết với nhau. Họ phải giải quyết với nhau đúng không ạ? Có thể họ sẽ thỏa thuận như thế nào đó hoặc có thể họ có những cái chính sách trao đổi như thế nào đó nhưng cái cuối cùng là vấn đề phải được giải quyết để đảm bảo quyền cho dân chúng. Thì đó là các em sẽ thấy rõ cái điều đó về cái sự phân quyền về cái sự kiểm soát quyền lực của trong chính thể cộng hòa tổng thống. Ví dụ như ở Mỹ thì nó rõ nhưng các em sẽ không thấy cái sự chia sẻ quyền lực một cách căng thẳng như vậy trong chính thể Cộng hòa hôn hợp. Đó câu chuyện có thể chúng ta nghiên cứu chưa đến nhưng mà rõ ràng ở đây thì cái biểu hiện của cộng hòa hỗn hợp nó khá nó tương đối mềm dẻo hơn bởi vì các em sẽ thấy rằng đôi khi nó lại thiên về chính thể cộng hòa tổng thống và đôi khi nó lại thiên về cộng hòa đại nghĩ thì cái cái hỗn hợp nó hay như vậy. Và tại sao
16:57 vấn đề thầy đặt ra cho các em là tại sao họ có thể là lựa chọn một hình thức này hoặc một hình thức khác? Tức là một cái nhà nước tại sao họ có thể xem là tôi theo hình thức chính thể này mà lại không theo hình thức chính thể khác. Thầy lấy ví dụ như thế này. Nước Mỹ năm 1776 đúng không ạ? Nước Mỹ được thành lập và trên cơ sở này trước đó nước Mỹ là thuộc địa của rất là nhiều quốc gia và đặc biệt Bồ Đạo Nha, Tây Ban Nha và đặc biệt của Anh. Như vậy anh trong trình tình trạng này là anh đang hình thành nên chính thể quân chủ. Có thể là trong cái thời kỳ đầu cách mạng tư sản từ năm 1646 khi cách mạng tư sản anh thành công thì ban đầu là nhà nước tư sản nhưng một thời gian ngắn sau đó thì anh lại trở về hình thức quân chủ và quân chủ ra quân chủ đề nghị. Nhưng mà Mỹ đúng không ạ? là thuộc địa mỹ lúc đó là thuộc địa của anh. Nhưng tại sao cái
17:43 vùng Bắc Mỹ này khi thành lập như vậy thì lại không theo một hình thức chính thể quân chủ như anh? Trong khi đó Ấn Độ cũng thuộc Anh nhưng Ấn Độ khi đành được độc lập thì Ấn Độ lại theo cái chính thể quân chủ đúng không ạ? Ngay từ đầu đó ví dụ như vậy. Nhưng mà tại sao Mỹ khi thành lập Mỹ không theo chính thể quân chủ mà lại hình thành nên một hình thức chính thể rất là đặc biệt đó là cộng hòa tổng thống. Như vậy người ta có thể nói được rằng cái hình thức chính thể này nó tùy thuộc vào từng quốc gia cụ thể và nó tùy thuộc vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của từng quốc gia. Và cái mà để cho người Mỹ thấy rằng họ phải cần hình thành một chính thể cộng hòa tổng thống đúng không ạ? Là bởi lẽ họ không muốn áp dụng lại cái nền quân chủ vì nó mang tính chất chuyên chế có thể đúng không ạ? Và họ cũng không muốn tức là có một
18:29 sự cân đối quyền lực. Các các em sẽ thấy rằng nếu các em nghiên cứu sâu hơn, các em thấy Mỹ áp dụng các học thuyết của Montesker về phân chia quyền lực. Do đó là khi như vậy họ cần thiết có một cái sự phân chia quyền lực giữa ba nhánh quyền lực để kiềm chế và đối trọng quyền lực như chúng ta đã trình bày. Nhưng tuy nhiên các em phải hình dung câu chuyện nha. Các em phải nghiên cứu sâu hơn một tí. Nếu mà chúng ta đi riêng về nước Mỹ thôi thì các em thấy khi Mỹ được hành thành với cơ sở là 13 ban đó thì trong cái giai đoạn đầu tiên thì quyền lực tổng thống rất lớn. quyền lực tổng thống rất lớn và cái sự kiềm chế quyền lực tổng thống chưa có trong các tu chính pháp như bây giờ. Và sau đó qua các lần tu chính pháp thì cái quyền lực tổng thống bị giới hạn hơn. Bởi lẽ, bởi lẽ họ cho rằng nếu mà quyền lực của tổng thống như ban đầu thì có chăng nó quay trở lại
19:14 cái dân chúng trao quyền quá lớn cho một người có dẫn đến một sự chuyên chế không? Do đó, do đó dầu rằng ở Mỹ dầu rằng ở Mỹ các em cho đến tận bây giờ người ta vẫn thấy vai trò tổng thống là cực kỳ quan trọng đúng không ạ? Chúng ta chỉ biết về tổng thống về tổng thống Mỹ. Thậm chí thầy hỏi về nghị viện có thể tổng thống Mỹ tất cả các em đều biết nhưng thầy hỏi về bất cứ một cái nghị viện nào, thành viên của nghị viện nào có thể các em không biết được. Và thậm chí thầy hỏi một người gần gũi hơn nữa, phó tổng thống Mỹ hiền thời là ai chúng ta cũng không để ý. Thì như vậy là tại sao như vậy chứ? Vì quyền lực của tổng thống và tổng thống đã đại diện cho nhà nước về mặt đối nội và đối ngoại để giải quyết tất cả các vấn đề. Do đó chúng ta luôn luôn thấy tổng thống hiện hữu trong tất cả vấn đề về tồn tại nhà nước. Thì cái đó để nói cho các em biết được rằng là cái hình thức chính thể được hình thành. Hình thức chính thể được hình thành bởi lẽ do những cái điều kiện
20:01 khách quan và chủ quan của từng nhà nước cụ thể. Ví dụ Việt Nam cũng vậy. Ví dụ ở các nước A BC đều thế cả đúng không ạ? Do đó chúng ta sẽ không đặt câu hỏi là tại sao nước nhà nước A lại không theo hình thức chính thể B và nh nước B lại không theo hình thức chính thể A. Điều đó không thể. Cái việc theo hình thức chính thể nào là quyền tự quyết của nhà nước đó. Do đó trong đây thầy muốn các em chú ý một số vấn đề thứ nhất, vấn đề thứ nhất trong hình thức chính thể đúng không ạ? Những cái vấn đề trong hình thức chính thể nguyên thủ quốc gia là do nhân dân trực tiếp bầu tra. Câu trả lời này đúng hay sai? Ví dụ như vậy, câu trả lời này chúng ta thấy nó sẽ sai vì bởi lẽ có những hình thức chính thể nào thì thầy sẽ tóm tắt lại cho các em. Cái phần này. Xin thưa các em, trong cái phần nhà nước thì thầy thấy rằng là cái bài hình thức nhà nước ấy là một bài rất khó. một
20:46 bài khó vì nó có rất là nhiều thông tin và các thông tin đó buộc các em phải liên tục so sánh với nhau. Do đó hãy lưu ý cái nhánh thứ nhất mà thầy đang đề cập ở đây đó là nhánh hình thức chính thể đúng không ạ? Và các em có thể vẽ sơ đồ theo lời nói của thầy. Trong hình thức chính thể này chúng ta phải phân ra làm đôi, đó là chính thể quân chủ và chính thể cộng hòa. Trong chính thể quân chủ tồn tại hai dạng, quân chủ tuyệt đối và quân chủ hạn chế. Trong chính thể quân chủ hạn chế sẽ tồn tại hai dạng, đó là quân chủ nhị nguyên và quân chủ đại nghị. hình dung được cái nhánh quân chủ đó không các em? Đó, còn đặc điểm của hình thức chính thể quân chủ như thế nào, quân chủ đại nghị như thế nào, quân chủ nhị nguyên như thế nào thì các em phải xem lại bài. Và để tìm được cái câu đó, các em sẽ trả lời được câu hỏi của thầy. Đó là trong các hình thức chính thể nguyên thủ quốc gia có nho nhân dân trực tiếp bầu ra không? Thì câu trả lời nó sẽ là không. Bởi vì trong hình thức
21:32 chính thể quân quân chủ, nguyên thủ quốc gia được truyền theo chế độ thế tập, tức là cha truyền con nói. Các em hình dung được vấn đề chính thể thứ hai đó là chính thể cộng hòa. Thì trong chính thể cộng hòa này có thể có thể các em sẽ thấy được rằng đó là cộng hòa quý tộc, cộng hòa dân chủ nhân dân, cộng hòa dân chủ nô đúng không ạ? Nếu có và cộng hòa tổng thống, cộng hòa đại nghị và cộng hòa lưỡng hệ hay cộng hòa hỗn hợp. Tuy nhiên nha các em lưu ý khi các em tìm hiểu giáo trình cho đến bây giờ thì các em có khoảng đến 12 giáo trình của bậc đại học nói về lý luận nhà nước và pháp luật có liên quan đến bài này và có khoảng 15 giáo trình pháp luật đại cương cũng nói về vấn đề này và một số giáo trình các em sẽ được thấy được rằng là họ chỉ đề cập đến ba hình thức chính thể thôi trong chính thể cộng hòa họ chỉ đề
22:17 cập ba và trong đó họ dẫn đến câu chuyện là trong ba hình thức chính thể này họ đề cập là đó là hình thức chính thể cộng hòa tư sản hiện đại. Cộng hòa tư sản hiện đại tức là nó chỉ của nhà nước tư sản thôi. Nó bao gồm có Cộng hòa tổng thống, Cộng hòa đại nghị và Cộng hòa hỗn hợp. Như vậy Việt Nam là theo hình thức chính thể nào? Thì trong hiến pháp nó sẽ làm rõ cho các em phần này. Nhưng thầy nói các em như vậy để cuối cùng cũng theo quan điểm này vì họ lẽ họ xếp tất cả ba hình thức chính thể đó vào hình thức chính thể Cộng hòa thư sản hiện đại. Do đó Việt Nam họ xếp thành một hình thức chính thể đó là chính thể Cộng hòa xã hội chủ nghĩa. Và các em sẽ lấy làm lại là Việt Nam xếp the hình thức chính thể Cộng hòa xã hội chủ nghĩa mà các em lại không được học trong cái phần lý luận này. Thì đó là cái sự khác biệt về quan điểm chứ thật ra về bản chất vấn
23:03 đề các em đối chiếu lại thì Việt Nam theo hình thức chính thể Cộng hòa đại nghị thỏa mãn tất cả những cái điều kiện của Cộng hòa đại nghị đúng không ạ? Đó thì các em có thể thấy tức là theo hiến pháp mới à theo tổ chức bộ máy nhà nước mới các em xem cái đó là cái cái để chúng ta nghiên cứu sâu thêm cho bài học. Câu chuyện tiếp theo nữa các em cần phải so sánh những cái hình thức chính thể đúng không ạ? Cái đầu tiên nói về quân chủ thì các em cần so sánh hình thức chính thể quân chủ ở đây là tuyệt đối và hạn chế. Tuyệt đối là nhà vua nắm giữ ba quyền lực, hạn chế là nó bị hạn chế quyền lực và đó chính là quyền quyền lập pháp hoặc không có quyền nào cả đúng không ạ? Nhưng mà cái mấu chốt vấn đề nghiên cứu sâu hơn đây là các em phải so sánh được cái hình thức chính thể quân chủ nhị nguyên và quân chủ đề nghị. Và cái quân chủ nhị nguyên hay quân chủ đại nghị ở đây thì các em phải hình dung được sự khác biệt là nguyên thủ quốc gia
23:48 có nắm quyền hành pháp hay không. Nếu như ch nguyên thủ quốc gia nắm quyền hành pháp thì đó là quân chủ nhị nguyên. Còn không nắm quyền hành pháp đó là quân chủ đề nghị. Và đó là cái để các em xác định được cái hình thức chính thể. Đó. Và các em cũng cần lưu ý một điều khá đặc biệt vì trong những cái phần mà chúng ta có thể thảo luận sau này hoặc có thể là mở rộng thêm vấn đề hoặc các em có thể nghiên cứu thêm đó là các em phải tìm hiểu từ tại sao người ta lại nói một cái câu trong chính hệ Cộng hòa quân chủ Đại Nghị. Trong chính thể quân chủ Đại Nghị nhà vua chỉ trị vì chứ không cai trị. Vì cái này một lát nữa khi sau khi sau này đó khi các em nghiên cứu thêm sâu hơn một phần về chế độ chính trị nó sẽ liên quan đến hình thức chính thể tức là dân chúng nó được tham gia vào quản lý bộ máy nhà nước hay không và mức độ tham gia như thế nào thì
24:35 liên quan đến câu chuyện mình sẽ nói ở đây. Như vậy thì các em cần phải tìm hiểu sâu hơn nữa để chúng ta có thể tiếp cận vấn đề một cách tốt hơn. Đó là nói về các chỉ vì hay cai trị. Và ở đây các em có thể lấy anh thầy lấy như thế này để các em có thể nhớ ví dụ. Nhưng nói về hình thức chính thể quân chủ tuyệt đối, chúng ta có thể lấy nhà nước nào để làm điển hình các em? Rất là nhiều, rất là nhiều đúng không ạ? Chính thể quân chủ tuyệt đối. Ví dụ như trong thời phong kiến và chiếm hữu nô lệ rất nhiều. Các em có thể lấy Việt Nam được không? Được. Các em có thể lấy một số nước trên thế giới được không? Không trả lời là được đúng không ạ? Và các em có thể lấy chính thủ thể quân chủ hạn chế. Ví dụ với quân chủ đại nghị các em có thể lấy ở nhà nước Anh hiện thời đúng không ạ? Đó ví dụ là chính thể quân chủ nhệ nguyên bây giờ thì theo quan điệp của thầy nó không
25:20 còn nhưng các em có thể lấy là nước Nhật trước cái thời kỳ năm 1878 chẳng hạn ví dụ như vậy đúng không ạ? Và trong chính thể Cộng hòa thì chúng ta chủ yếu tập trung vào ba dạng Cộng hòa cho thầy đúng không ạ? Ví dụ là nếu các em nói là Cộng hòa quý tộc các em có thể nói gì n? Nhà nước SP ở AEN Cộng hòa Dân chủ Nhân dân các em có thể nói về Việt Nam là ha Cộng Vũ Nhân Triều Tiên à nhưng bản chất vấn đề ở đây chúng ta không phân tích sâu là cái sự phân chia quyền lực nếu mà chúng ta lấy một nhà nước để chúng ta phân tích sâu về phân chia quyền lực thì câu chuyện nó sẽ khác đúng không ạ đó và tiếp theo nữa là nếu về nói về Cộng hòa tổng thống các em hãy lấy ví dụ là Mỹ nếu nói về Cộng hòa đại nghị các em hãy lấy là Việt Nam ví dụ và nếu như nói cộng hòa không hợp các em hãy lấy là Pháp Như vậy các em sẽ có một cái bức
26:05 tranh tổng quát về các nước để mình dễ nhớ hơn đối với các hình thức chính thể. Và trên cơ sở các hình thức chính thể đó các em sẽ có sự so sánh giữa các hình thức chính thể này như thế nào đúng không ạ? Vậy tóm lại thì thầy yêu cầu các em phần này là phần khó. Thầy nhắc lại lần nữa phần này là phần rất khó và do đó các em phải nghiên cứu kỹ đúng không ạ? Trong những cái phần về cả khái niệm cả đặc điểm và các hình thức chính thể và các em có thể tiếp cận ở góc cạnh đó là gì? so sánh các hình thức chính thể để chúng ta làm phong phú và nắm chắc hơn cái nội dung của bài đúng không ạ? Và đó là những nội dung thầy muốn truyền đạt cho các em ngày hôm nay. Xin cảm ơn.
