0:00 [âm nhạc] Các bạn đã từng đọc cuốn sách nào khiến mình há hốc mồm chưa? Kiểu sách mà đọc đến đâu khiến chúng ta đều phải tự hỏi. Ủa thật vậy sao? Rồi sau đó là à hóa ra là như vậy. Tại sao mình chưa từng nghĩ tới điều đó trước đây nhỉ? Ví dụ nhá, con người không được tiền hóa đi tập thể dục hay không muốn tập thể dục là một chiến lược sinh tồn thông minh hoặc máy chạy bộ thực sự từng được thiết kế như một công cụ tra tấn trong nhà tù. Đó chính là cuốn sách Exercise của một trong những tác giả yêu thích nhất của mình. Daniel Liberman, giáo sư sinh học tiến hóa tại trường Đại học Harvard mà mình sắp chia sẻ ở trong video này. Đây là cuốn sách có thể khiến bạn bật ngửa khi nhận ra rằng tập thể dục vì sức khỏe là một phát minh kỳ quặc của xã hội hiện đại. Giáo sư Daniel Liberman đã đi từ
0:46 rừng rộng Tanzania đến phòng thí nghiệm Harvard để tìm hiểu một câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng ai cũng đều phải trăn chờ. Đó là tại sao chúng ta đều biết rằng tập thể dục là tốt nhưng hầu hết chúng ta đều vẫn không muốn tập thể dục. Cuốn sách này sẽ cho bạn thấy rằng tổ tiên của chúng ta vận động rất nhiều nhưng chưa bao giờ tập thể dục để tăng cường sức khỏe. Và nếu bạn thích nằm dài lướt điện thoại hơn là chạy bộ 5 km vào buổi sáng sớm thì không phải là vì bạn kém cỏi, thiếu ý chí, thiếu kỷ luật mà là vì bộ não của bạn được lập trình như vậy từ hàng triệu năm tiến hóa. Nhưng nếu chúng ta không được tiến hóa để tập thể dục thì tại sao ngày hôm nay chúng ta lại cần phải tập thể dục? Và làm thế nào để duy trì việc tập thể dục khi mà nó đi ngược lại bản năng sinh tồn của
1:31 chính chúng ta thì hãy cùng mình khám phá tiếp ở trong video này nhá. Tại sao nhiều người không thích tập thể dục? Hôm trước thì mình có làm một cuộc khảo sát nhỏ ở trên YouTube là các bạn thường vận động bao nhiêu lần một tuần. Kết quả có 23% mọi người trả lời rằng mọi người không tập thể dục bất kỳ ngày nào trong tuần. 3 năm trước mình cũng nằm trong số 23% đó. Hồi đấy thì mình không thể hiểu nổi tại sao nhiều người có thể chạy liên tục 42 km liền, còn mình thì không thể chạy nổi một mạch liên tục 500 m. Thực ra là mình cũng đã rất là nhiều lần lên kế hoạch tập thể dục, cũng mua giày chạy bộ, cũng vài lần mua thẻ tập dream và lần nào thì cũng chỉ được vài ngày là mệt, bận, lười chán, hôm nay không có tâm trạng thôi để mai tính. Chớ trêu là lý do nào thì mình
2:17 cũng thấy nó rất là hợp lý. đi làm phải lo chạy KBI, chạy deadline. Và đến lúc về nhà thực sự mình chỉ muốn nằm ướn trên giường để xem mấy cái video vô chi cho nó đỡ stress. Còn thể dục thì mệt. Nghĩ thôi là mình cũng đã cảm thấy rất là mệt rồi. Hồi đấy thì mình hay tự giản nhãn bản thân là lười với là thiếu kỷ luật cho tới khi mà mình đọc exercise. Trong cuốn sách này thì giáo sư Daniel nhấn mạnh rằng không có gì là sai nếu bạn không thích tập thể dục. Bởi vì chúng ta không được tiền hóa để tập thể dục vì mục đích sức khỏe mà chúng ta được tiến hóa để sống sót. Để hiểu đúng ở đây thì chúng ta cũng cần phải phân biệt một chút giữa khái niệm là hoạt động thể chất và tập thể dục. Hoạt động thể chất nó là bất kỳ chuyển động nào. Ví dụ như là đi lại, làm việc nhà, săn bắn hay là nấu ăn. Còn tập thể dục theo
3:02 cách hiểu của xã hội hiện đại của chúng ta thì nó là một hoạt động có chu đích lặp đi lặp lại với mục đích là để nâng cao sức khỏe và thể lực. Và các bạn có biết không? Tổ tiên của chúng ta họ chưa từng tập thể dục. Bây giờ hãy thử tưởng tượng nhé. Nếu như mà bạn phải giải thích với tổ tiên cách đây 100.000 năm của mình rằng con vừa mới trả tiền cho một phòng tập dream để được chạy trên một cái máy mà không đưa con đi tới đâu cả. Chưa hết sau đó con còn nâng một cục sắt một tạ lên rồi lại đặt nó xuống rồi lại nâng nó lên tiếp. Để rèn luyện cho cơ thể con khỏe mạnh hơn thì chắc chắn họ sẽ nhìn bạn như thể vừa rơi xuống từ một hành tinh khác. Bởi vì không có ai trong thời kỳ săn bắn hái lượng dậy lúc 5:00 sáng để chạy bộ cho khỏe cả. Họ chỉ vận động bởi vì họ phải làm như vậy để
3:48 sống sót. Ví dụ như là khi mà họ cần phải săn mồi, cần phải hái lượng, cần phải chạy trốn khỏi thú dữ hay là cần phải di chuyển nơi ở. Hoặc nếu không phải vì mục đích sống còn thì họ chỉ vận động khi có yếu tố vui vẻ, gắn kết cộng đồng. Ví dụ như khi họ cùng nhau nhảy mùa với bộ tộc của mình. Còn khi không có gì bắt buộc phải vận động, họ ngồi xuống, họ nằm và họ không làm gì cả. Bởi vì trong hầu hết lịch sử của loài người, năng lượng là một thứ cực kỳ quý giá và hạn chế. Cuộc sống khi đó chỉ xoay kênh một phương trình đơn giản đó là năng lượng vào thì tạo ra em bé, tức là ăn đủ để sống rót và sinh sản. Còn việc tiêu hao bất kỳ calo nào mà không phục vụ cho mục đích sống còn và sinh sản là không cần thiết. Vậy nên việc mà sáng nay mình
4:33 đốt gần 500 calo trong một quãng đường chạy 8 km trong khi chẳng có ai đuổi theo mình cũng chẳng có thức ăn ở cuối đường là một điều vô nghĩa trong logic tiền hóa. Daniel Liberman có kể về một câu chuyện khi ông đến thăm bộ tộc Haza ở Tanzania, một trong những bộ tộc săn bắn hái lượng cuối cùng còn sót lại ở trên trái đất. Daniel kỳ vọng sẽ thấy họ lao động hoặc là vận động liên tục. Nhưng mà không, điều khiến ông sững sờ là ông thấy họ dường như không làm gì cả. Ngược lại, hầu như mọi người đều đang ngồi, không phải là họ không di chuyển mà họ chỉ di chuyển khi mà họ cần phải làm như vậy. Một lần khác thì ông đến gặp người Tarahumara, một trong những bộ tộc nổi tiếng thế giới vì khả năng chạy siêu bền trong tự nhiên. Ở đây thì ông gặp một c ông hơn 70 tuổi, từng là một vận động viên chạy huyền thoại.
5:19 Và khi được hỏi ông đã tập luyện như thế nào thì c ông đó ngạc nhiên hỏi, "Tập luyện là cái gì? Tại sao phải chạy nếu không cần chạy?" Câu trả lời này khiến cho Daniel Liberman, người vừa trở về từ giải Iron Man sững sờ và bật cười. Mặc dù không luyện tập nhưng mà cuộc sống hàng ngày của ông ấy lại chính là rèn luyện. Ông đi bộ trung bình khoảng 10 dặm, tức là tương đương với khoảng 16 km/ ngày. Ông săn bắn, làm nông, đào đất bằng tay và ngày còn trẻ thì ông hay chạy săn hươu, tức là đuổi theo con hươu cho tới khi nó kiệt sức. Tộc người Tarahamura mặc dù nổi tiếng thế giới vì khả năng chạy siêu bền nhưng mà họ không chạy vì mục tiêu luyện tập và rèn luyện thể lực. Họ chỉ chạy khi thực sự cần thiết. Họ chạy để sống sót, để lao động hoặc là trong các nghi lễ tâm linh của
6:05 bộ tộc. Bụ não của chúng ta được lập trình để tiết kiệm năng lượng. Vận động chỉ xảy ra khi nó phục vụ sự sống còn và đó là một chiến lược sinh tồn khôn ngoan. Kể cả cho tới tận ngày nay khi mà chúng ta có thể ăn buffet, uống trà sữa thỏa thích. Và hầu như chẳng mấy khi lo thiếu calo thì bản năng nguyên thủy ấy vẫn còn nguyên ở trong bộ não của chúng ta. Chắc chắn là có một số người thích tập thể dục. Nhưng nếu bạn từng trì hoãn đi tập gy, từng cảm thấy việc chạy bộ giống như là một cực hình thì hãy nhớ rằng bạn không lười. Bạn chỉ đang hành xử đúng như một sinh vật được lập trình để tiết kiệm năng lượng mà thôi. Chỉ có điều vấn đề ở đây là chúng ta đang sống trong một xã hội hoàn toàn khác so với xã hội săn bắn hái lượng. Tổ tiên của chúng ta chỉ vận động khi có lý do sống còn. Nhưng
6:52 chúng ta ngày nay thì sao? Chúng ta có thể sống cả tháng mà thậm chí không cần phải đi bộ 1 km nào. Chỉ cần ngồi một chỗ, bấm điện thoại, gọi đồ ăn, đặt xe hoặc là giải trí cả ngày. Và cuộc sống hiện đại với chiếc điện thoại ngày nay thực sự lại là một cái bẫy tiến hóa bởi vì nó đánh trúng vào ba điểm yếu lớn nhất của bộ não chúng ta. Một là bộ não thích tiết kiệm năng lượng. Bộ não của chúng ta có một mục tiêu tối quan trọng đó là duy trì sự sống với ít tiêu hao năng lượng nhất. Vì vậy, việc nằm dài trên ghế sofa, lướt nhẹ ngón tay để nhận được cảm giác dễ chịu quá là hời so với việc chúng ta phải chạy bộ 5 km mới có được cảm giác tương tự. Thứ hai là bộ não thích được kết nối xã hội. Con người là động vật xã hội. Tổ tiên của chúng ta từng sợ bị bỏ lại khỏi bộ tộc. Bởi vì một mình trong rừng có nghĩa là có thể chết đói, bị thú giữ ăn thịt hoặc là
7:39 không có ai chăm sóc khi mà bị bệnh. Sự sống phụ thuộc hoàn toàn vào mối quan hệ với những người xung quanh. Từ thời săn bắn hái lượng cho tới tận thời kỳ làm nông nghiệp, con người hiếm khi hoạt động một mình, đặc biệt là các hoạt động nặng. Ví dụ khi đi hái lượng, phụ nữ thường vừa ngồi đào khoai, vừa tìm quả mọng, vừa trò chuyện hay đàn ông đi săn cũng sẽ đi săn theo nhóm. Bởi vì sự an toàn và bởi vì con mùa lớn thì cần phải hợp sức mới có được cơ hội chiến thắng. Nông dân trồng chọt cũng làm việc theo nhóm, theo làng hoặc là theo mù vụ. Vậy ngày nay chuyện gì xảy ra? Chỉ với một cái điện thoại có thể thay thế cả một cộng đồng. Chúng ta chỉ cần mở Facebook, TikTok, Instagram, chúng ta có thể ngay lập tức kết nối. Chúng ta mở mạng xã hội, thấy ai đó đang kể chuyện, chúng ta ngồi nghe giống như hồi người
8:24 xưa ngồi bên đống lửa. Có ai đó cười thả tim, thả ha ha, chúng ta cảm thấy được công nhận. Chúng ta bình luận về một chủ đề, chúng ta cảm thấy không cô đơn. Chúng ta không còn buôn chuyện bên nương dãy hay là bên bếp lửa mà chúng ta buôn chuyện một mình qua màn hình. Nhưng chúng ta lại vẫn có cảm giác như thể đang có một nhóm đang ở bên cạnh chúng ta. Điểm yếu thứ ba của bộ não là thích phần thưởng nhanh chóng. Bộ não nguyên thủy nó không quan tâm tới chuyện lão hóa, chuyện phòng bệnh tim mạch hay là chuyện chúng ta có thể bị mất trí nhớ trong 50 năm tới. Nó chỉ quan tâm tới việc bây giờ có gì vui, có gì phấn khích, có gì giúp mình có thể cảm thấy tốt hơn không? Và điện thoại trả lời là có. Đó chính là dopamin. Tại sao phải đổ mồ hôi 30 phút để có được dopamin trong khi chỉ cần vài cái vuốt nhẹ màn hình?
9:10 Chúng ta có một bộ não được lập trình để tránh vận động và chúng ta lại còn có một cái máy luôn bên mình được thiết kế để giữ cho chúng ta có thể dán mắt vào nó càng lâu càng tốt. Vì vậy chính sự kết hợp giữa bản năng tiến hóa và công nghệ hiện đại đã tạo ra một cái cạm bẫy hoàn hảo giải thích cho lý do tại sao chúng ta không muốn dậy sớm tập thể dục nhưng mở mắt là đã với luôn lấy cái điện thoại. Vậy nếu bộ não được lập trình để tránh vận động thì tại sao chúng ta vẫn cần phải vận động? Thật chéo ngoe vì bộ não của chúng ta không muốn chúng ta tập thể dục nhưng cơ thể chúng ta thì sẽ hỏng dần nếu chúng ta không làm như vậy. Tổ tiên của chúng ta không có khái niệm tập thể dục nhưng họ vẫn dành nhiều giờ lao động chân tay mỗi ngày. Họ đi bộ nhiều dặm trên những địa hình gồ ghề. Họ đuổi theo con mồi cho tới khi nó kiệt
9:56 sức. Họ làm các công việc thủ công như là đào đất, bới củ mang vác mà không hề có máy móc hỗ trợ. Vì vậy, từng tế bào ở trong cơ thể của chúng ta đã tiến hóa dựa trên giả định rằng nếu chúng ta còn sống thì chúng ta sẽ vận động mỗi ngày. Nhưng ngày nay giả định đó sụp đổ, chúng ta có thể sống 10 đến 20 năm, ngồi phần lớn thời gian mà vẫn có thể ăn no, sống tốt, ít nhất là về mặt sinh tồn. Nhưng về mặt sinh lý học, thứ đang xảy ra ở trong cơ thể của chúng ta là cơ thể của chúng ta đang chờ được vận động để kích hoạt các cơ chế sửa chữa, bảo trì, chống viêm và tái tạo. Và khi không có vận động, cơ thể của chúng ta sẽ từ từ tắt bớt các chức năng đó. Giống như là một ngôi nhà không có người ở, nó sẽ không hỏng ngay nhưng nó sẽ từ từ mục nát dần.
10:41 Quay trở lại những năm 1960, có một nhóm các nhà sinh lý học ở Dallas đã thực hiện một nghiên cứu. Trong đó họ trả tiền cho những thanh niên khỏe mạnh ở độ tuổi 20 để những người này không phải làm gì cả ngoài việc nằm trên giường cả ngày trong ba tuần. Và sau ba tuần thì các nhà khoa học đo lại các chỉ số sức khỏe của những người tham gia. Kết quả thật bất ngờ họ không thể phân biệt được những thanh niên 20 tuổi này với những người ở độ tuổi 40. Ba tuần chỉ nằm không dường như khiến họ giả đi hai thập kỷ. Tiếp theo, các nhà khoa học đưa họ trở lại chế độ luyện tập trong tám tuần. Và các bạn thử đoán xem điều gì xảy ra. Điều kỳ diệu là sau 8 tuần tập thể dục, các chỉ số sức khỏe của họ đã trở lại tuổi 20. Vâng và một bất ngờ hơn nữa đó
11:26 là sau 30 năm các nhà nghiên cứu đã trở lại để nghiên cứu họ lại một lần nữa. Bây giờ họ đã là những trung niên 50 tuổi đã sống ba thập kỷ với lối sống ít vận động. Vì vậy, các nhà nghiên cứu đã đưa họ vào chế độ tập thể dục trong 6 tháng. Và điều gì xảy ra đó là về mặt tim mạch, họ gần như đã trở lại tuổi đôi mươi. Đó, các bạn có thể thấy nếu chúng ta không vận động, cơ thể chúng ta sẽ quên mất cách bảo trì chính mình. Vì vậy, nếu công việc của bạn không phải là lao động chân tay mà chủ yếu là ngồi trước màn hình máy tính cả ngày, tức là bạn rất là ít vận động, cộng thêm với việc bạn cũng không tập thể dục mỗi ngày, kiểu như mình 3 năm trước hay là như 23% các bạn đã điền khảo sát thì cơ thể sẽ nghĩ rằng chúng ta đang chết dần. Và thế là dần dần nó sẽ dừng kích hoạt
12:14 các chức năng quan trọng nhất. Ví dụ như sản sinh các tế bào miễn dịch, sửa chữa mô tổn thương, cân bằng hóc môn sinh dục, điều hòa đường huyết, mỡ máu hoặc chống lại viêm mãn tính. Từ đó có thể gây ra hàng loạt các căn bệnh mà giáo sư Daniel Liberman gọi đây là một mism disease, tức là những căn bệnh sinh ra từ sự lệch pha giữa gen cổ xưa và lồi sống hiện đại. Trước thế chiến thứ hai, tim mạch không phải là vấn đề lớn, khoa học y tế thậm chí còn không cảm thấy cần phải nghiên cứu chúng. Nhưng ngày nay bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu. Vậy làm thế nào để ngăn ngừa những cơn đau tim? Đó là bạn hãy tập thể dục. Một nghiên cứu lớn trên 10.000 nam giới ở Mỹ cho thấy rằng những người có thể lực tốt do tập cardio có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch
12:59 lên tới 400% so với những người ít vận động. Còn về bệnh tiểu đường loại hai thì sao? Nó hầu như không được nghe thấy trong xã hội săn bắn hái lượng. Nhưng hiện nay nó là một căn bệnh phát triển nhanh nhất trong thế giới hiện đại và tất nhiên tập thể dục có thể đảo ngược được tiểu đường loại hai. Còn ung thư một lần nữa theo giáo sư Daniel chúng ta có thể quy một phần lý do của nó là do thiếu tập thể dục. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy một mối quan hệ rất là rõ ràng. Những người vận động nhẹ có nguy cơ ung thư thấp hơn 13 đến 20% những người ít vận động. Còn những người vận động vừa phải trở lên có nguy cơ ung thư thấp hơn từ 25 cho tới 35%. Tiếp theo, một căn bệnh phổ biến của người già, bệnh sa sút trí tuệ Alzheimer. Bệnh này phổ biến ở phương Tây gấp 20 lần so với các nước đang phát triển và dự kiến nó sẽ tăng lên gấp bốn
13:46 lần vào năm 2050. Và các bạn đoán xem, tập thể dục là hình thức phòng ngừa Alzheimer hiệu quả nhất được biết đến. Hơn nữa, hiệu quả của nó cũng rất là ấn tượng. Với mức độ hoạt động thể chất vừa phải sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer lên tới 45%. Vậy chúng ta cần tập thể dục bao nhiêu và tập loại nào? Giáo sư Daniel Liberman chỉ ra các nghiên cứu cho thấy rằng chỉ cần bạn tập thể dục khoảng 60 phút mỗi tuần, tức là chỉ 8 phút mỗi ngày, nguy cơ tử vong sớm đã giảm 30% so với người ít vận động. Điều đó có nghĩa là từ không làm gì đến làm một ít thôi cũng có thể cứu bạn khỏi rất là nhiều rủi ro. Vậy con số cụ thể là bao nhiêu? Thì theo Daniel, đây là câu trả lời rõ ràng mà hầu hết tất cả các nghiên cứu đều đồng ý. Đó là chúng ta hãy tập thể
14:32 dục vừa phải, ít nhất 150 phút một tuần. Tập thể dục vừa phải ở đây là các bài tập như là đi bộ nhanh, đạp xe hay là khiêu vũ. Hoặc chúng ta có thể tập thể dục ít nhất 75 phút mỗi tuần ở mức độ mạnh mẽ hơn, ví dụ như là các bài tập hí, chạy bộ, đá bóng. Thêm nữa, chúng ta hãy tập thêm hai buổi tập sức mạnh một tuần. Ví dụ như là tập tạ. Đặc biệt, hãy duy trì khi bạn về già. Chúng ta càng già, hoạt động thể chất lại càng quan trọng. Nghiên cứu các cựu sinh viên Harvard phát hiện ra rằng những cựu sinh viên Harvard lớn tuổi tập thể dục có tỉ lệ tử vong thấp hơn khoảng 50% so với những bạn cùng lớp ít vận động hoặc là bạn có thể tử 10.000 bước một ngày. Có một sự trùng hợp thú vị là phụ nữ trong các bộ tộc săn bắn hái lượng cũng thường
15:18 đi bộ khoảng năm dặm mỗi ngày tương đương với khoảng 10.000 bước. Và chúng ta hãy xem đó như một trò chơi đặt mục tiêu đơn giản là hôm nay mình đã đi bộ đủ 10.000 bước chưa? Tóm lại, chúng ta không được lập trình để tập thể dục, nhưng tập thể dục nó lại cần thiết hơn bao giờ hết để chúng ta có thể tồn tại trong xã hội hiện đại. Tập thể dục không chỉ là chuyện đốt calo mà nó còn kích hoạt hàng loạt các cơ chế sửa chữa, bảo trì cũng như là tái tạo toàn bộ cơ thể. Còn nếu chúng ta không vận động, chúng ta sẽ yếu bệnh mệt mỏi cho dù chúng ta có đang sống trong thời đại tiện nghi nhất trong lịch sử loài người. Bây giờ phần cuối cùng này dành cho các bạn chưa tập thể dục, ghét tập thể dục. Kể cả các bạn đã tập thể dục nhưng vẫn luôn cảm thấy khó khăn để duy trì việc luyện tập. Thì làm thế nào để
16:04 luyện tập khi mà mình thực sự không muốn tập thể dục? Có một sự thật mà mình muốn các bạn luôn nhớ rằng chúng ta không lười, chúng ta có một bộ não được lập trình để tránh vận động. Vì vậy, đừng giận bản thân, đừng tự trách mình khi không có động lực hay là kỷ luật giống như người khác. Bởi vì ngay cả chính giáo sư Daniel Liberman, người từng chạy giải Iron Man cũng thú nhận rằng mỗi sáng khi phải dậy chạy bộ, bộ não của ông liên tục tìm lý do để không phải ra khỏi giường. Tức là chuyện chúng ta không muốn tập là bình thường. Câu thần chú just do it cứ làm đi để khuyến khích chúng ta tập thể dục là vô dụng bởi vì nó không khác gì bảo người nghiện ma túy. Just say no. Việc y học hóa tập thể dục tức là chúng ta gắn việc vận động với nỗi sợ bệnh tật hay là chúng ta nhắc nhở chúng ta phải
16:49 tập thể dục để phòng bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư, alcimer khi mà chúng ta về già là quá mơ hồ, quá xa vời và nó khiến cho việc tập trở thành nghĩa vụ hơn là niềm vui. Bộ não của chúng ta cũng không cảm thấy đó là việc khẩn cấp, không cảm thấy vui vẻ nên là nó cũng sẽ dễ dàng trì hoãn. hay là việc thương mại hỏa tâm thể dục, tức là để luyện tập bạn phải có tiền, phải có thiết bị, phải vào phòng tập, rõ ràng là không hiệu quả với phần lớn mọi người. Thay vào đó, giáo sư Daniel Liberman gợi ý chúng ta hãy nghĩ như một nhà nhân trùng học tiền hóa để vượt qua bản năng không muốn tập thể dục của con người. Và đây là ba cách tự hách não hiệu quả được chính giáo sư Daniel khuyên dùng. Thứ nhất, đừng tự trách bản thân mình. Tại sao mình lại lười như thế? Đó là một câu hỏi sai. Không phải
17:36 bạn lười mà là bộ não của bạn đang làm đúng chức năng của nó là tìm cách tiết kiệm năng lượng. Thay vào đó chúng ta hãy nhận diện và gọi tên những giọng nói trì hoãn ở trong đầu. Hãy quan sát xem tâm trí của chúng ta đang nói gì. Nó có thể đang nói hôm nay mệt quá hay hôm nay bận quá hay là thôi để mai tập. Ai cũng có những giọng nói đó trong đầu ngay cả với giáo sư Daniel Liberman. Sự khác biệt là những người có thói quen vận động đã biết nhận diện và vượt qua những giọng nói đó chứ không phải là vì họ mạnh mẽ hay là họ kỷ luật hơn chúng ta. Vì vậy, bước đầu tiên hiểu rằng bạn không lười mà bạn chỉ là con người. Chiến thuật thứ hai, hãy làm cho việc tập thể dục trở nên có mục đích và có yếu tố xã hội. Tổ tiên của chúng ta vận động bởi vì hai lý do duy nhất. Thứ nhất
18:23 đó là vì có mục đích cụ thể. Tìm thức ăn, săn mồi, di chuyển địa điểm, hái quả, đào củ. Vì nếu không làm như vậy thì chắc chắn họ sẽ chết đói. Lý do thứ hai của họ là vì có yếu tố xã hội, họ hiếm khi làm bất cứ điều gì một mình. Họ hái lượng theo nhóm, săn bắn theo nhóm, trồng trọt theo nhóm. Họ vui chơi, họ khiêu vũ trong các lễ hội. Bởi vì vận động trong nhóm thì vừa an toàn vừa vui lại vừa gắn kết cộng đồng. Và khi chúng ta nghĩ về hai lý do này thì việc chạy bộ trên máy chạy bộ trong một phòng kín một mình lại chẳng đưa chúng ta tới đâu cũng chẳng để làm gì là điều hoàn toàn trái tự nhiên. Nó không phải là một việc bắt buộc và nó khiến chúng ta cảm thấy cô đơn. Vì vậy sẽ không có gì ngạc nhiên nếu bạn không thích đi tới phòng tập stream. Thay vào
19:10 đó, hãy khiến cho việc vận động của chúng ta có mục đích đủ mạnh và có người đồng hành. Vì vậy, đầu tiên hãy tìm cho mình một lý do có ý nghĩa với bạn. Ví dụ chúng ta có thể thử học một bộ môn thể thao mới như là võ thuật, khiêu vũ hay là nhảy, bất cứ thứ gì khiến cho chúng ta cảm thấy mình đang học một kỹ năng mới chứ không phải là đang trả nợ sức khỏe. Chúng ta có thể nghe podcast, nghe audio yêu thích chỉ khi mà chúng ta đang đi bộ. Hay nếu như mà bạn biết rằng hôm nay mình sẽ đi bộ để tránh phải chuyền 500.000 cho một tổ chức mà bạn cực kỳ ghét thì có lẽ bạn sẽ xỏ dày vào ngay. Daniel Liberman có chia sẻ một câu chuyện về một người bạn của ông đã dùng chính cách này. Cô ấy đã gửi 1000 đô cho website Sticky và cam kết rằng mỗi ngày nếu cô ấy không đi bộ đủ số bước thì 25
19:57 đô sẽ được tự động chuyển vào trong một tổ chức mà cô ấy cực kỳ ghét. Kết quả cô ấy chưa bao giờ bỏ một buổi đi bộ nào. Điều thứ hai, đừng đi tập một mình. Tổ tiên của chúng ta di chuyển theo nhóm. Vì thế đừng cố gắng gồng mình chạy trong cô đơn khi mà bạn chưa quen với điều đó. Thay vào đó, hãy đi bộ với người thân, chạy với một người bạn hay là tham gia một lớp học như là Zumba, Yoga hoặc đơn giản chơi cầu lông sau giờ làm việc với đồng nghiệp. Khi đó bạn không còn tập luyện mà bạn đang giao tiếp và gắn ghét với mọi người. Ngày nay chúng ta không chỉ thiếu vận động mà chúng ta còn thiếu vận động cùng người khác. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một người sẽ tập luyện nhiều gấp đôi nếu có bạn tập cùng. Và nếu luyện tập theo nhóm, ví dụ như là theo độ, theo lớp, theo câu lạc bộ thì
20:42 khả năng duy trì thói quen lâu dài sẽ tăng gấp nhiều lần so với việc tập một mình. Lời khuyên số ba của giáo sư Daniel. Đừng ám ảnh với việc tập bao nhiêu là đủ. Bởi vì chỉ cần 150 phút luyện tập vừa phải mỗi tuần, tức là khoảng 21 phút mỗi ngày, bạn đã giảm được 50% nguy cơ tử vong sớm. Tóm lại, ba chiến thuật ở đây là một, hãy nhẹ nhàng với chính mình. Biết rằng sự không thích tập thể dục của chúng ta là có lý do tiến hóa. Thứ hai, hãy làm cho việc luyện tập có ý nghĩa, có niềm vui và hãy bớt tập một mình. Thứ ba, hãy bắt đầu từ ít nhưng đều đặng, không hoàn hảo cũng được, miễn là bạn có vận động thay vì không tập gì cả. Cuối cùng tóm tắt lại nội dung của video ngày hôm nay. Tại sao chúng ta biết tập thể dục là tốt nhưng lại luôn
21:28 không muốn tập thể dục? Bởi vì con người chúng ta không được tiến hóa để tập thể dục. Chúng ta chỉ vận động khi thực sự cần sống sót. Về bạn ghét phòng tập GM lười chạy bộ không phải là vì bạn thiếu kỷ luật, thiếu ý chí mà là vì bộ não của bạn đang làm đúng nhiệm vụ của nó là tiết kiệm năng lượng để sống còn. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại của chúng ta ngày nay, khi mà chúng ta có thể sống cả tháng không cần đi bộ 1 km thì chính sự thiếu vận động lại đang từ từ giết chết chúng ta. Các bệnh của xã hội hiện đại như là tim mạch, tiểu đường, ung thư, Alzheimer đều liên quan trực tiếp tới việc ngồi quá nhiều và không vận động đủ. May mắn là chỉ cần tập thể dục 60 phút mỗi tuần, nguy cơ tử vong sớm sẽ giảm 30% và bạn không cần yêu thể dục để duy trì nó. Chìa khóa là hãy tìm một lý do có ý nghĩa với bản thân. Ví dụ như
22:15 học một môn thể thao mới, học một kỹ năng mới và không tập một mình. Hãy tập cùng bạn, cùng lớp, cùng với một nhóm mà bạn cảm thấy vui vẻ. Ngoài ra thì quấn sách Exercise còn phá vỡ rất là nhiều các huyền thoại khác về sức khỏe, ví dụ như việc ngồi nhiều hay là việc ngủ bao nhiêu là đủ. Nếu bạn thấy hứng thú với những chủ đề này từ góc nhìn tiền hóa thì các bạn có thể tìm đọc thêm cuốn sách Exercise của giáo sư Daniel Liberman nhé. Rất tiếc là hiện tại thì mình chưa thấy có bản dịch tiếng Việt của cuốn sách này. Mình là Tina Lê và In World Podcast là nơi chúng ta sẽ cùng nhau khám phá các công cụ dựa trên khoa học để từng bước xoay chuyển và làm chủ cuộc sống của chính mình. Nếu bạn thấy nội dung này hữu ích, hãy nhớ tặng mình một nút like và ấn nút chuông theo dõi. Hoặc các bạn có câu hỏi, bình luận góp ý nào thì hãy cho mình biết ở comment bên dưới để mình có thể cải thiện nội dung
23:02 và chất lượng ở trong những số tiếp theo nhé. Thêm nữa, nếu bạn thấy nội dung video này của mình có thể giúp một ai đó đang mắc kẹt với việc tập thể dục thì đừng ngần ngại gửi nó cho họ nhé. Biết đâu điều đó có thể khiến họ muốn bắt đầu lại. Bạn cũng có thể nghe phiên bản âm thanh của podcast ở trên Spotify hoặc là Apple Podcast. Cuối cùng mình cảm ơn bạn vì đã xem tới tận đây. Hy vọng video này sẽ truyền cảm hứng cho bạn sọt dày đi tập đều đặn mỗi ngày. Còn bây giờ xin chào và hẹn gặp lại.
