0:00 Giữa đời người, thứ khiến ta mệt nhất nhiều khi không phải là thiếu tiền [âm nhạc] mà là lòng chưa từng thấy đủ. Kẻ ôm nhiều vẫn lo mất, người có ít mà tâm an lại sống như đang nắm một kho báo vô hình. Lão Tử nhìn thấu điều ấy nên mới để lại một lời rất sâu. Giàu thật không nằm ở chỗ có bao nhiêu mà ở chỗ lòng còn bị dục vọng dắt đi hay đã biết dừng đúng lúc. Và khi ngộ ra được chữ đủ, con người mới bắt đầu chạm đến thứ sung túc bền lâu nhất của [âm nhạc] đời mình. Người đời thường nghĩ giàu là có nhiều. Nhiều tiền, nhiều nhà, nhiều đất, nhiều mối quan hệ, nhiều cơ hội, nhiều thứ để nắm trong tay. Nhưng [âm nhạc] lão tử lại nhìn sự giàu có từ một nơi sâu hơn nhiều. Không phải bắt đầu ở vật ngoài thân mà bắt đầu từ chỗ lòng người còn
0:45 thấy thiếu hay đã biết đủ. Đây là một điểm nhìn rất thâm sâu. Bởi trên thế gian này có người cầm trong tay không ít mà tâm vẫn luôn hoang hoải. Lúc nào cũng sợ thua kém, sợ mất phần, sợ người khác hơn mình. Người như vậy [âm nhạc] nhìn bề ngoài tưởng rẻ nhưng sống mỗi ngày lại giống như kẻ đang đói. Trái lại có người vật chất không phô trương đời sống giản dị, nhưng lòng an trí định, không bị ham muốn lôi kéo đến mức kiệt quể. Người ấy nhìn qua có thể không hơn ai, nhưng nội tâm lại rộng rãi, nhẹ nhõm, tự tại. Cái giàu [âm nhạc] thật và cái nghèo thật nhiều khi không nằm ở số lượng thứ mình có mà nằm ở trạng thái bên trong của chính mình. Điều đáng sợ nhất không phải là thiếu một món đồ, thiếu một khoản tiền hay thiếu một cơ hội. Điều đáng sợ nhất là lòng người đã
1:32 quen sống trong cảm giác không bao giờ đủ. Một khi cái thiếu ấy nằm trong tầm thì dù cuộc đời có bồi thêm bao nhiêu, nó vẫn chỉ như đổ nước vào chiếc chum không đáy. Có nhà rồi muốn nhà lớn hơn, có tiền rồi muốn nhiều hơn nữa, có danh rồi lại muốn tiếng vang hơn, được yêu mến rồi vẫn chưa yên vì còn muốn được tôn sủng. Cái đói của thân còn có lúc dừng, nhưng cái đói của dục vọng thì nếu không tự biết dừng, nó sẽ tự nuôi lớn chính nó. Hôm nay thiếu một, ngày mai thiếu 10. Hôm nay chỉ muốn hơn người này, ngày mai lại không chịu nổi khi thấy người khác vượt lên. Cứ thế, con người tưởng mình đang đi tìm sự sung túc, nhưng thật ra đang tự nhốt mình vào một vòng khát cầu không lối thoát. Bởi vậy, càng đuổi
2:19 theo nhiều thứ, con người càng dễ bất an. Không phải vì của cải tự nó làm người ta khổ mà vì tâm bám chấp vào nó khiến người ta khổ. Khi chưa có thì lo làm sao để có, khi đã có thì lo làm sao giữ. Giữ được rồi lại lo làm sao tăng thêm. tăng thêm rồi lại lo có ai tranh mất hay không. Một đời cứ xoay tròn trong được và mất, hơn và thua, tích lũy và phòng [âm nhạc] thủ. Đến cuối cùng cái mệt không nằm ở việc sống mà nằm ở việc lúc nào cũng phải chống chọi với cảm giác mình chưa đủ đầy. Lão Tử nhìn ra rằng nguồn gốc sâu xa của bất an không hẳn là nghèo vật chất mà là tâm không chịu đứng yên. Tâm cứ chạy ra ngoài để tìm cái sẽ lấp đầy mình, trong khi chính nó lại là thứ làm mọi sự trở nên trống rỗng.
3:04 Người không biết đủ thường nghĩ rằng chỉ cần [âm nhạc] thêm một chút nữa thôi là sẽ yên. Nhưng đời sống rất ít khi cho con người một chữ đủ nếu chính họ không tự ngộ ra. Vì cái đủ không phải do ngoại vật quyết định mà do nội tâm định nghĩa. Nếu lòng luôn so với người khác [âm nhạc] thì núi vàng cũng hóa ít. Nếu mắt luôn nhìn lên những thứ mình chưa có thì điều đang có sẽ trở thành vô nghĩa. Từ đó con người đánh mất khả năng nếm được vị ngọt của hiện tại. Ăn mà không thấy ngon [âm nhạc] vì còn nghĩ đến thứ xăng hơn. Sống trong mái nhà của mình mà không thấy ấm vì còn nghĩ đến dinh thự của người khác. Đi trên con đường của mình mà lòng cứ ngó sang lối khác. Đây mới là cái nghèo tinh vi nhất. Không nghèo ở bên ngoài mà nghèo ở khả năng
3:50 cảm nhận sự đủ đầy của đời sống. Tinh thần biết đủ của đạo gia không phải là bảo con người sống buông xuôi, không làm gì không vươn lên. Hiểu như vậy là hiểu cạn. Biết đủ không phải từ bỏ cuộc sống mà là không để dục vọng vô hạn nuốt mất sinh khí của mình. Vẫn làm việc [âm nhạc] nhưng không để lòng hóa thành nô lệ của thành bại. Vẫn gây dựng cuộc sống nhưng không xem giá trị bản thân chỉ nằm ở chỗ hơn người hay kém [âm nhạc] người. Vẫn có mong cầu nhưng biết đâu là danh giới để tâm không bị đốt cháy bởi chính điều mình đuổi theo. Biết đủ là biết dừng đúng lúc, biết quý điều đang có. Biết phân biệt giữa nhu cầu thật và lòng tham sinh sôi từ hư danh, ganh đua và bất an nội tại. Người biết đủ không phải là người ít ước
4:37 mơ mà là người không đánh mất mình vì ước mơ. Họ hiểu rằng nếu trong tâm không có điểm dừng thì đến đâu cũng vẫn là lang thàng. Nếu trong lòng không có gốc an thì chất đầy quanh mình bao nhiêu thứ cũng chỉ thêm nặng. Cho nên cái giàu mà lão Tử nói đến trước hết là giàu sự sáng suốt. Sáng [âm nhạc] suốt để biết thứ gì nuôi mình thật sự, thứ gì chỉ làm mình lao lực. [âm nhạc] Gàu sự tỉnh táo để không nhầm cái phô trương bên ngoài là giá trị bền lâu. Gàu sự điềm tĩnh để giữa một đời ai cũng chen nhau lấy thêm, mình vẫn giữ được một khoảng lặng không bị cuốn đi. Khi con người bắt đầu nhìn lại lòng mình, họ mới nhận ra điều cần lấp đầy nhất không phải kho chứa bên ngoài [âm nhạc] mà là khoảng trống bên trong. Khoảng trống ấy không thể được lấp bằng
5:23 việc gom góp mãi. Vì càng gom nhiều khi tâm chưa yên, nỗi thiếu hụt càng hiện rõ. Chỉ khi biết quay về, biết tự hỏi đâu là đủ cho một đời sống có ý nghĩa, đâu là giới hạn để mình còn giữ được sự thanh thản, con người mới chạm đến thứ sung túc sâu hơn của cải đó là lúc họ không còn sống như kẻ đi xin đời sống ban cho mình cảm giác đầy [âm nhạc] đủ nữa mà tự mình trở nên đầy đủ từ bên trong. Rốt cuộc [âm nhạc] nghèo hay giàu trước hết là một cảnh giới của tâm. Người lòng tham vô đáy thì ngồi trên đống của cải vẫn thấy thiếu. Người biết rừng, biết quý, biết thuận theo lẽ tự nhiên thì giữa đời chưa hẳn dư giả, vẫn có thể sống trong phong thái của một người giàu thật. Giào thật [âm nhạc] không nằm ở chỗ sở hữu bao nhiêu mà ở
6:08 chỗ lòng không còn bị cái thiếu tưởng tượng xua đuổi mãi không thôi. Một khi ngộ ra điều đó, con người mới bắt đầu bước ra khỏi sự bần cùng kín đáo nhất của đời mình, bần cùng trong tâm thức. Và từ đó chữ đủ không còn là một giới hạn mà trở thành cánh cửa mở vào tự do. Lão từ chưa từng xem của cải là điều xấu. Thứ ngài cảnh bão không phải là vật ngoài thân mà là [âm nhạc] cái tâm quá mức nương tựa vào vật ngoài thân để định nghĩa giá trị của chính mình. Khi một người bắt đầu tin rằng mình đáng giá bao nhiêu là nhờ đang có bao nhiêu thì từ giây phút ấy sự giàu có không còn là chỗ nương mà dần biến thành xỉnh xích. Bởi cái gì càng [âm nhạc] được đặt quá gần lòng mình thì càng dễ trở thành nguồn sinh lo. Có ít thì lo không đủ, có rồi
6:55 lại lo mất. Giữ được thì lo người khác tranh, lên cao thì lo có ngày rơi xuống. Cái mệt của đời người nhiều khi không nằm ở chỗ tay trắng mà nằm ở chỗ ôm quá chặt những thứ mình không thể giữ mãi. Người không biết đủ đủ thường nhìn của cải [âm nhạc] như một điểm tựa để làm yên lòng mình. Nhưng lòng người nếu vốn không yên thì càng chất thêm nhiều thứ bên ngoài, cái bất an bên trong lại càng có chỗ để bám vào. Bởi vậy mới có chuyện càng [âm nhạc] nhiều lại càng nặng. Nặng không phải vì tiền bạc có trọng lượng mà vì tâm trí phải gánh theo nỗi lo, sự tính [âm nhạc] toán, mối đề phòng và cơn khát không chịu dừng. Khi chưa có thì mong đạt được, [âm nhạc] khi đạt được rồi thì lại sinh tâm giữ chặt. giữ chặt rồi lại nảy ra so đo tại sao mình chưa
7:41 bằng người kia, tại sao người khác lại có thêm thứ mà mình chưa có, [âm nhạc] tại sao vị trí của mình chưa đủ cao, tiếng nói của mình chưa đủ mạnh. Một khi đã bước vào con đường ấy, con người rất khó sống thành thơi, vì lòng họ không còn đứng ở chỗ đang lạ mà luôn bị kéo về phía điều chưa đạt tới. [âm nhạc] Cho nên cái đáng sợ không hẳn là nghèo mà là sống trong một kiểu thiếu thốn không có đáy. Thiếu thốn ấy không nằm ở túi tiền mà nằm ở ánh mắt, nhìn đời lúc nào cũng lệch về phía người khác. Nằm ở cách đo giá trị bản thân bằng sự hơn thua. nằm ở thói quen lấy tích lũy làm câu trả lời cho nỗi bất an nội tại. Người như vậy dù kho đầy vật chất vẫn khó nhẹ lòng vì càng tích lũy họ càng có nhiều thứ để bảo vệ. Càng sở hữu [âm nhạc] họ càng khó buồng. Càng được
8:28 ngợi khen, họ càng sợ mất đi vị trí trong mắt người đời. Bề ngoài có thể là giàu, nhưng bên trong lại sống như người gác kho, ngày đêm nơm nớp trước sự đổi thay. Cuộc cải lẽ ra để dùng, để nuôi thân, để làm đời sống bớt thiếu. Nhưng đến một lúc nào đó, chính nó lại quay sang chiếm lấy tâm người. Từ chỗ lam chủ vật, con người dần trở thành kẻ bị vật dẫn dắt. Lão tử nhìn rất sâu ở chỗ này. Ngài thấy rằng nguồn cơn của sự nặng nề không nằm ở số lượng mà nằm ở sự dính mắc. Một người có thể sống giữa sung túc mà lòng vẫn nhẹ nếu họ hiểu rằng mọi thứ chỉ là phần đi qua trong hành trình của đời sống, không phải gốc dễ của sinh mệnh. Nhưng đa số con người lại vô tình đổi chỗ cái gốc và cái ngọn. Họ lấy thứ
9:14 bên ngoài để vá khoảng trống bên trong. Họ lấy [âm nhạc] sự tích lũy để bù cho cảm giác bất toàn. Họ lấy vị thế để che cho nỗi sợ bị xem thường. Vì vậy nên càng đi xa trên đường gom góp, họ càng [âm nhạc] mỏi mệt mà không hiểu vì sao mình vẫn chưa yên. Thật ra không phải họ thiếu thêm một thứ gì mà là họ thiếu một lần dừng lại [âm nhạc] để thấy mình đã bị lòng ham muốn dẫn đi quá xa. Ngược lại, người biết đủ không phải là người từ bỏ [âm nhạc] mọi cố gắng. Họ vẫn sống, vẫn làm việc, vẫn vun đắp, vẫn tiến lên nhưng khác ở chỗ tâm họ không bị quấn chặt vào kết quả. Họ hiểu giá trị của cải nhưng không quỳ lại của cải. Họ biết sự cần thiết của thành tựu [âm nhạc] nhưng không lấy thành tựu làm toàn bộ ý nghĩa của đời mình. Họ có thể phấn đấu mà không bị thiêu đốt bởi ganh đua. Họ có thể sở hữu
10:01 mà không trở thành nô lệ của thứ mình sở hữu. Chính vì vậy, giữa ít và nhiều, lòng họ vẫn giữ được sự thăng bằng. Có thêm thì biết ơn, bớt đi [âm nhạc] thì biết thuận theo. Được thì không quá đầy mình, mất thì không quá tan mình. Đó mới là cái an nhiên mà đạo gia muốn nói tới. Người biết đủ sở dĩ nhẹ là vì họ không bắt tâm mình phải chạy mãi. Họ không để mắt lúc nào cũng dán vào đời người khác. Họ không đem hạnh phúc của mình treo lên cán cân hơn thua. Họ hiểu rằng một khi lòng đã quen so đo thì dù đứng ở đâu cũng thấy không vừa ý. Hôm nay bất mãn vì chưa có, ngày mai lại bất mãn vì có rồi [âm nhạc] mà chưa nhiều hơn. Hôm nay buồn vì mình thấp, ngày mai lại lo vì tuy đã cao [âm nhạc] nhưng chưa cao nhất. Cái vòng ấy không phải do đời
10:47 dựng lên mà do tâm tự buộc mình vào. [âm nhạc] Người biết đủ cắt được sợi dây ấy nên họ không phải sống trong cảnh tự làm khổ mình vì những thước đo vô tận. Cái đủ trong tinh thần lão tử là một trí tuệ, [âm nhạc] không phải một khẩu hiệu. Nó là khả năng nhận ra giới hạn của lòng tham trước khi lòng tham nuốt mất sự bình yên. Nó là sự sáng suốt để biết đâu là nhu cầu thật. Đâu [âm nhạc] là dục vọng phát sinh từ thói đua chèn. Nó là bản lĩnh giữ cho mình một khoảng trống thanh sạch giữa cõi đời vốn đầy tiếng gọi của hơn thua. Người có được chữ đủ ấy không phải vì họ ít ham muốn theo nghĩa hẹp mà vì họ đã nhìn thấu rằng nếu để dục vọng kéo [âm nhạc] đi mãi thì thứ hao mòn đầu tiên không phải tiền bạc mà là thần khí, là sự tĩnh tại, là năng lực sống sâu và
11:34 sống thật. Đến đây mới thấy cái nghèo lớn nhất không phải là trong tay ít thứ mà là trong lòng không có chỗ nào để dừng. Và cái giàu sâu nhất không phải là tích được bao nhiêu mà là giữ được bao nhiêu phần tự do trong tâm. Giữa lúc đời sống luôn thúc con người phải muốn thêm. Người không biết đủ thì của cải càng nhiều, tâm càng nặng. [âm nhạc] Bởi họ đang dùng thứ hữu hạn để nuôi một cơn khát vô hạn. Còn người biết đủ thì dù sống dựa ít hay nhiều, [âm nhạc] lòng vẫn có thể thong dong vì họ đã tìm được điểm tựa không còn nằm ở vật ngoài thân. Khi ấy sự giàu có không còn là gánh phải mang mà trở về đúng vị trí của nó. Một phương tiện đi qua cuộc đời, [âm nhạc] không phải ông chủ của linh hồn. Nhiều người vừa nghe đến hai chữ biết đủ
12:21 liền vội cho rằng đó là lời khuyên sống nhỏ lại, sống ít lại, bớt mơ lớn, bớt tiến xa. Họ nghĩ biết đủ là tự dựng một giới hạn quanh đời mình rồi đứng yên trong sự vừa vặn ấy như một cách an ủi cho những điều không với tới được. Nhưng cách hiểu đó chỉ chạm vào lớp ngoài của ngôn tử, chưa đi đến chỗ sâu mà lão tử muốn chỉ. Trong tinh thần đạo gia [âm nhạc] biết đủ chưa từng là thu hẹp đời sống mà là mở rộng nhận thức. Không phải bớt sống mà là sống đúng trọng tâm. Không phải từ bỏ cái lớn mà là không để mình bị những thứ tưởng là lớn kéo lệch khỏi cái cốt lõi của đời người. Con người sở dĩ mệt mỏi không hẳn vì họ có quá ít mà thường vì họ ôm quá nhiều thứ không thật sự nuôi dưỡng mình. Có những điều nhìn qua rất quý nhưng
13:06 càng giữ càng nặng. Có những thứ tưởng làm đời mình phong phú nhưng thật ra chỉ làm tâm trí thêm chật chổi. Danh nhiều mà lòng không yến thì danh ấy chỉ là tiếng vang bên ngoài. Tiền nhiều mà đêm ngủ không xấu thì tiền ấy chưa chắc đã hóa thành phúc. Quan hệ nhiều mà không có lấy một nơi để thật lòng nương tựa thì sự đông đúc ấy vẫn là cô quảnh. Lão tử nhìn thấy điểm này nên mới dạy con người quay về với chữ đủ, không phải để nghèo đi trong hưởng thụ mà để giàu lên trong nhận thức. Một khi không còn lấy số lượng làm thước đo duy nhất, con người mới bắt đầu phân biệt được cái gì đang làm sống đầy hơn và cái gì chỉ đang làm mình bận hơn. Biết đủ là một loại minh triết vì nó đòi
13:51 hỏi sự sáng mắt giữa cõi đời vốn quen đánh đồng giá trị với sự sở hữu. Người không biết đủ thường tưởng đời người phong phú là do thêm mãi. Thêm tài sản, [âm nhạc] thêm lời khen, thêm ảnh hưởng, thêm quyền lực, thêm những thứ có thể khiến người khác nhìn vào mà trầm trổ. Nhưng cái thêm ấy nếu không đi cùng với sự sáng suốt rất dễ biến thành một cách chất trồng. Chất chồng công việc mà không còn thời gian thở. Chất chồng mục tiêu mà không còn biết mình đang đi để làm gì. Chất chồng lo toan mà không còn nghe được tiếng lòng mình. Bề ngoài nhìn như đang mở rộng cuộc sống nhưng bên trong lại đang thu hẹp chính sự sống. Tâm bị kéo đi quá nhiều hướng thì khó mà sâu. Đời bị lấp đầy quá nhiều thứ thì khó mà tĩnh. Thứ thiếu đi lúc ấy không
14:39 phải là thành tựu mà là khả năng ở yên trong chính mình. Lão tử không phủ nhận cái hữu [âm nhạc] dụng của vật chất, nhưng ngài luôn nhắc con người đừng lầm cái hữu dụng với cái [âm nhạc] căn bản. Tiền bạc có thể giúp thân bớt khổ nhưng không mua được một nội tâm không hỗn loạn. Danh vọng có thể khiến người khác ngước nhìn nhưng không bảo đảm lòng mình thôi ngả nghiêng. Quyền lực có thể khiến nhiều thứ vận hành theo ý muốn nhưng không làm cho nỗi bất an tự biến mất. Càng sống lâu trong đời, người ta càng thấy rõ một sự thật rất lặng lẽ. Điều làm một đời người phong phú nhất không phải chỉ là thứ có thể đếm mà còn là những điều không thể đem đặt lên bàn cân. Một giấc ngủ yên không dằn vặt, một bữa cơm ăn trong lòng không vội, một mối
15:25 quan hệ không phải giữ bằng tính toán. Một buổi sớm thức dậy không thấy mình bị đè nặng bởi hối tiếc và lo âu. Một tâm trí còn đủ trong trẻo để nhìn sự vật đúng như nó lạ. Những điều ấy không ồn ảo nhưng chính chúng mới là nền của sự sung túc thật. Người [âm nhạc] biết đủ là người bắt đầu nhận giá của cải chỉ là một phần của cái giàu, không phải toàn bộ cái giàu. Họ không xem bình an là thứ yếu, không xem sự sáng suốt là điều trang trí [âm nhạc] cho đời sống, không xem nội lực là khái niệm trừu tượng. Họ hiểu rằng nếu lòng lúc nào cũng động thì ở trong cung điện cũng vẫn là lưu đầy. Nếu tâm luôn rối thì đi qua nhung lụa cũng chỉ thấy hao mòn. Nếu sống giữa những mối quan hệ mà ngày nào cũng phải phòng bị [âm nhạc] thì sự
16:10 kết nối ấy chưa thể gọi là giàu. Cái giàu sâu hơn là giàu khả năng giữ tâm không loạn khi hoàn cảnh đổi thay. Giàu khả năng không bị lời khen làm lâng lâng, không bị lời chê làm sụp đổ. Giàu sức đứng vững trước những cám dỗ khiến người khác đánh mất mình. Do sự trầm tĩnh để giữa một đời đầy tiếng gọi của hơn thua, mình vẫn biết điều gì đáng giữ trong lòng và điều gì nên để gió cuốn đi. Khi ngộ ra điều ấy, thước đo giàu nghèo trong con người bắt đầu đổi khác. Họ không còn vội ngưỡng mộ mọi thứ lấp lánh. Họ cũng không còn dễ tự ti vì mình chưa có những gì người khác có. [âm nhạc] Họ nhìn đời bằng con mắt sâu hơn. Ai đang sống thuận, ai đang sống nghịch với chính mình. Ai tuy ít [âm nhạc] mà an, ai tuy nhiều mà khổ, ai
16:56 bên ngoài giản dị mà bên trong tràn đầy, ai bề ngoài rực rỡ mà tâm trí hao kiệt. Sự đổi khác này rất quan trọng vì một khi thước đo không còn đặt hết ở bên ngoài, con người mới bớt bị thế gian dắt đi. Họ bắt đầu chọn lọc, chọn điều nuôi dưỡng thay vì điều phô bẩy, chọn sự thật [âm nhạc] thay vì hào nhoáng, chọn chiều sâu thay vì số lượng, chọn cái bền thay vì cái khiến lòng kích động nhất thời. Chính ở đây, biết đủ trở thành cửa ngõ dẫn đến một kiểu giàu bền vững hơn. Bền vững vì nó không lệ thuộc hoàn toàn vào hoàn cảnh thuận lợi. Bền vững vì nó được xây trên sự hiểu mình, hiểu đời, hiểu giới hạn của dục vọng và giá trị của sự quân bình. Người có kiểu giàu này không nhất thiết phải từ bỏ việc làm ăn, xây dựng hay vươn lên. Trái lại, họ có
17:43 thể làm mọi thứ với tâm thế vững hơn, sáng hơn, đỡ bị cơn đói vô hình sai khiến hơn. Họ biết giữ cái nên giữ để đời có gốc và buông cái nên buông để lòng có chỗ thở. Họ không để sự phong phú của đời mình bị quyết định hoàn toàn bởi thị trường, ánh mắt người đời hay những con số đổi thay mỗi ngày. Họ lấy sự an ổn bên trong làm nền rồi từ đó tiếp xúc với thế gian mà không quá dễ bị [âm nhạc] so lệch. Đến một lúc nào đó, người ta sẽ hiểu rằng đời người phong phú không nằm ở chỗ chứa được bao nhiêu mà ở chỗ tiêu hóa được bao nhiêu mà không đánh mất sự sáng trong của tầm. Biết đủ chính là năng lực giữ cho đời sống không bị [âm nhạc] tràn ngập bởi những thứ thừa để cái quý thật sự có chỗ mà hiện ra. Khi lòng không còn bị chi
18:29 phối bởi cơn ham muốn mù quáng, từng điều bình dị cũng có thể trở thành dư giả. Một ngày sống không trái mình đã là giàu. Một tâm không bị ngoại vật lôi nghiêng đã là mạnh. Một đời biết rõ cái gì đáng theo đuổi và cái gì chỉ đáng mỉm cười đi qua, đó mới là sự phong phú mà thời gian càng đi càng không làm mất được. Đi đến tận cùng lời dạy của lão tử, người ta mới nhận ra rằng giàu có không phải là chuyện chất quanh mình bao nhiêu thứ mà là chuyện trong lòng còn bị bao nhiêu thứ kéo đi. Người đời thường khổ không chỉ vì thiếu mà vì bị cái muốn dẫn mãi không thôi. Hễ mắt còn bị lóa bởi hơn thua, tai còn bị động bởi khen chê, lòng còn bị xô bởi được mất thì dù đứng giữa đầy đủ vẫn chưa thật sự yên.
19:15 Cái nghèo sâu nhất của con người không nằm ở túi tiền mỏng hay dày mà nằm ở chỗ tâm không tự giữ được phương hướng của mình. Cứ để ngoại vật quyết định vui buồn, quyết định giá trị, [âm nhạc] quyết định cảm giác sống còn của bản thân. Khi chưa nhìn ra điều đó, con người càng tìm giàu [âm nhạc] lại càng xa cái giàu thật. Lão tử không phủ nhận đời sống vật chất, ăn mặc, [âm nhạc] nhà cửa, phương tiện, điều kiện sống, tất cả đều có vị trí của nó. Nhưng ngài nhìn xa hơn chỗ mà phần đông người đời dừng lại. Ngài thấy rằng một khi con người đem toàn bộ sinh mệnh gửi vào những thứ luôn biến đổi, tự nhiên cuộc đời cũng trở thành một chuỗi bất an. Tiền có thể đến rồi đi, danh có thể lên rồi xuống, thế có thể tụ rồi tàn. Người đặt gốc mình vào đó thì đời sẽ
20:02 không lúc nào thôi nghiêng ngả. Hôm nay có thì mừng, mai mất lại hoàng. Hôm nay được tung hô thì thấy mình lớn, mai bị lãng quên liền thấy mình nhỏ. Như thế cái gọi là giàu chẳng qua chỉ là một lớp áo khoác bên ngoài, còn bên trong vẫn là một linh hồn đang đói, [âm nhạc] đang sợ, đang bị đời dắt đi từng bước. Cảnh giới cao nhất của giàu có bắt đầu từ lúc con người không còn để lòng tham sai khiến. Đây không phải là chuyện ép mình sống nghèo, cũng không phải tự cắt bỏ mọi mong cầu. Đạo gia chưa từng dạy con [âm nhạc] người tàn nhẫn với đời sống. Điều được nói đến ở đây là sự thức tỉnh. Từ chỗ bị dục vọng lôi đi, con người quay lại nắm lấy mình. Từ chỗ tưởng càng nhiều càng mạnh, họ dần hiểu rằng thứ làm mình mạnh thật sự là không còn bị
20:47 cái nhiều cái ít thao túng. Khi không còn khát cầu mù quáng, người ta mới có khả năng nhìn sự vật đúng vị trí của nó. Tiền bạc là để dùng, không phải để thở. Danh tiếng là thứ có thể có hoặc không, không phải nền móng của linh hồn. [âm nhạc] Thành công là một chặng đi qua, không phải bản thể của con người. Nhìn được như thế, lòng mới bắt đầu nhẹ. Một cái tâm không còn bị tham kéo mạnh sẽ tự nhiên sinh ra khả năng trân trọng. Trân trọng đều đang có, là một phẩm chất rất sâu, vì nó chỉ xuất hiện khi con người không còn sống trong cơn đói vô hạn. Người lúc nào cũng thấy thiếu sẽ không biết quý cái mình đang nắm. >> [âm nhạc] >> Họ chỉ thấy thứ chưa có nên thứ đang có dần trở nên mờ nhạt. Họ chỉ nhìn về phía xa nên đánh rơi cái gần. Họ chỉ bận muốn
21:34 thêm nên không còn khả năng nếm được vị ngọt của hiện tại. Ngược lại [âm nhạc] khi long đã bớt khát, từng điều bình thường trong đời cũng hiện ra rõ hơn. Một bữa cơm yên, một mái nhà lành, một thân thể còn khỏe, một mối quan hệ không giả dỗi, một đêm ngủ không nặng đầu. Những điều ấy với người mê đuổi theo thế gian thường bị xem là nhỏ. Nhưng với người đã chạm được [âm nhạc] vào đảo, đây mới là những dấu hiệu thật của sung túc. Sống thuận với nhịp của trời đất cũng là một [âm nhạc] tầng nghĩa rất sâu của sự giàu có. Trời đất không tích trữ vì sợ hãi, bốn mùa không cưỡng ép nhau, nước chảy không tranh mà vẫn đi xa. Cây lớn không hấp tấp mà vẫn thành bóng mát. Mọi thứ trong tự nhiên đều vận hành theo lẽ của nó. Có lúc đẩy, có lúc vơi, có lúc tiến, có lúc lùi.
22:22 Chỉ con người là thường vì lòng tham mà muốn giữ mãi cái đang có, muốn đoạt lấy cái chưa tới, muốn chống lại cả sự đổi thay vốn là lẽ thường của đời sống. Chính sự chống cưỡng ấy làm tâm [âm nhạc] mệt. Khi hiểu đảo, con người dần biết dừng đúng lúc, biết lui cần, biết giữ giới hạn để không tự thiêu đốt mình. Họ không vì một phút ham mà phá hỏng nhiều năm bình yên. Họ không vì chút lợi trước mắt mà đánh đổi nền tảng lâu dài. Họ không vì nỗi sợ mất mà cố siết chặt những thứ vốn không thuộc về mình mãi mãi. Đến đây, sự sung túc không còn chỉ là câu chuyện đủ ăn đủ mặc. [âm nhạc] Nó trở thành một trạng thái sống, lòng nhẹ vì không phải ngày đêm canh giữ hình ảnh của mình trước mắt thiên hạ. Trí sáng vì không bị cơn ham làm mờ mắt.
23:07 Thân an vì không phải gồng lên chạy theo vô số đòi hỏi không đáy. Đời bớt tranh vì người ấy không còn xem mọi thứ đều là chiến trường để chứng minh mình. Đây là cái giàu kín đáo mà sâu bền. [âm nhạc] Người có nó không nhất thiết phô ra vẻ đủ đầy nhưng bước đi của họ có sự thong dòng, ánh mắt của họ có sự lặng. Cách họ đối diện được mất có độ chín mà người chỉ sống bằng tham cầu rất khó chạm tới. Họ có thể mất tiền mà không mất gốc, có thể bớt danh mà không bớt mình, có thể gặp biến động mà không tan tác từ bên trong. [âm nhạc] Vì nền móng của họ không đặt trên thứ luôn biến mà đặt trên một nội tâm đã biết trở về. Người đời thường sợ nghèo tiền [âm nhạc] nhưng ít ai sợ nghèo tỉnh thức. Trong khi đó, theo tinh thần lão tử,
23:53 nghèo tỉnh thức mới là cái nghèo nguy hiểm nhất. Vì khi không sáng ra, con người rất dễ đem cả đời đổi lấy những thứ tưởng quý mà hóa ra không giữ nổi mình. Họ có thể thắng người khác mà thua tâm mình. Có thể gom rất nhiều mà sống rất hao. Có thể đứng cao giữa đám đông mà bên trong rỗng và lành. Người biết đủ không phải là người ít ỏi, cũng không phải người tự thu nhỏ [âm nhạc] đời mình. Họ là người đã thoát khỏi sự bần cùng kín đauo ấy. Họ không để lòng chạy mãi theo ảo tưởng rằng chỉ cần thêm nữa là sẽ yên. Họ đã nhìn ra rằng cái đủ không nằm ở điểm cuối của tích lũy [âm nhạc] mà nằm ở sự thức tỉnh của nội tâm. Khi một người không còn bị ngoại vật dẫn đi, họ mới thật sự bước vào sự giàu có lớn nhất. Không phải cái giàu làm người khác trầm trổ mà là cái giàu khiến chính mình
24:39 đứng vững. Không phải cái giàu dùng để che lấp nỗi thiếu bên trong mà là cái giàu sinh ra từ một tâm hồn đã thôi rách nát vì ham muốn. Tới đó, [âm nhạc] giàu không còn là sở hữu mà là tự do. Không còn là tích chứa mà là quân bình. Không còn là nắm lấy mọi thứ mà là không để bất cứ thứ gì nắm lấy mình. [âm nhạc] Đó mới là sung túc thật sự. Một đời sống không trái đảo, một nội tâm không nghèo ánh sáng, một con người giữa biến động vẫn còn nguyên sự an nhiên của mình. Tiền bạc có thể làm đầy tay nhưng chỉ sự tình thức mới làm đầy một đời người. Khi hiểu được chữ đủ, con người không còn nghèo trong tâm nữa. Và đó mới là cái giàu mà sóng gió cũng khó lấy đi. Lời dạy của lão tử không chỉ để nghe rồi
25:25 bỏ đó mà để mỗi lần ngẫm lại, [âm nhạc] ta lại thấy mình bớt mê, bớt nặng, bớt khổ hơn giữa cuộc đời nhiều biến động. Và nếu còn muốn đi sâu hơn vào những tầng trí tuệ lặng mà lớn ấy, hành trình phía trước vẫn còn rất nhiều điều đáng để cùng nhau tiếp tục lắng nghe.
