0:00 Muốn thấy được cái sức mạnh của dân tộc thì phải hiểu tất cả những gì là giá trị mà tổ tiên ta đã tạo ra. Nó không phải là trong những cái tác phẩm Hàn Lâm mà thông qua cái hệ thống phong tục tập quán lễ nghi. Và thông qua cái đó rồi thì chúng ta tổng kết nó lại và chúng ta sẽ tìm ra được những viên ngọc lóng lánh giá trị bất diệt. Cụ Đào Duy Anh ấy cụ viết mỗi câu như sau. Tức là nếu ta muốn trở nên một đất nước cường thịnh về vật chất vừa về tinh thần thì phải giữ văn hóa cũ làm thể mà lấy văn hóa mới làm dụng. Nghĩa là phải khéo điều hòa tinh túy của văn hóa Đông phương với những điều sở trường về khoa học và kỹ thuật của văn hóa Tây phương. Thầy nghĩ sao về
0:46 câu này? À xin chào các bạn đến với chủi podcast đặc biệt mang tên là Tết Bình Tết Khởi do Viet Success thực hiện trong những ngày của Tết Bính Ngọ 2026. Mình là Quốc Khánh, host của chương trình. À trong cái chuỗi series này thì chúng tôi cũng mong muốn có những cái buổi trò chuyện rất là thân mật, cởi mở trong cái không khí của những ngày đầu năm. Cũng để gửi lời tri ân đến tất cả quý vị khán giả đã ủng hộ cho kênh Viet Success trong năm vừa qua. Chúng tôi rất là cảm
1:34 kích những cái lời đóng góp động viên, những cái ý kiến và những cái phản hồi của quý khán giả đến cho các chương trình của kênh trong năm qua. Và chắc chắn là trong năm Bính Ngọ này thì đội ngũ chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực để cải thiện nhiều hơn nội dung chương trình và rất mong tiếp tục nhận được sự ủng hộ của quý vị khán giả. Và trong cái chuỗi nội dung đặc biệt được phát sóng trong dịp Tết này thì chắc chắn là không thể không nhắc đến một chủ đề đó là văn hóa. Đó là những vấn đề thuộc về truyền thống lịch sử dân tộc Việt Nam. Và ngày hôm nay thì mình rất rất là vinh dự được chào đón đến chương trình một vị khách mời vô cùng đặc biệt. Một người mình vô cùng quý trọng và có thời gian được biết
2:23 đến ông một thời gian từ rất lâu rồi nhưng mà đến ngày hôm nay thì mới có dịp được ngồi trò chuyện cùng. À xin được trân trọng giới thiệu giáo sư tiến sĩ Nguyễn Khắc Thuần >> là một nhà nghiên cứu về xưởng học và văn hóa học của Việt Nam. Dạ con chào thầy ạ. Dạ cảm ơn à thế ái. Chào tất cả quý vị và các bạn. >> Dạ con rất là cảm ơn thầy biết đến thầy từ rất lâu và con học hỏi được rất nhiều >> từ những cái chia sẻ của thầy khi mà định thực hiện một cái cuộc trò chuyện về chủ đề văn hóa đó thì con nghĩ ngay tới thầy. >> Thầy ạ. Cảm ơn. >> Chắc chắn là con không có đủ tuổi ngồi nói chuyện với thầy về chủ đề này bởi vì là cái một cái vốn kiến thức của thầy rất là đồ sộ và cái công trình nghiên cứu của thầy rất là đồ sộ. chút chút thôi không nhiều thế hi vọng ngày hôm nay với cái vốn hiểu biết hạng hẹp thì
3:09 con cũng xin phép được học hỏi một tí rất là trùng hợp là hôm nay thầy trò mình quay hình hôm nay á thì cách đây vài ngày thôi >> dạ >> thì báo chí có đưa tin là bộ chính trị là quyết định chọn một cái ngày 24 tháng 11 hàng năm sẽ là ngày nghỉ >> ừ >> và chọn đó là ngày văn hóa, xác định tầm quan trọng của văn hóa trong cái công cuộc phát triển đất nước là một người mà nghiên cứu về lịch sử và văn hóa một thời gian rất dài. Thầy với rất nhiều công trình đồ sổ như thầy, con cũng tò mò là ừ một người hiểu về lịch sử rất nhiều như vậy thì những cái hiểu biết về lịch sử á nó sẽ giúp cho mình định hình như thế nào về tương lai ạ. Mình mong muốn đất nước Việt Nam được phát triển thì
3:57 mình có thể nhìn vào chiều dài lịch sử và mình ừ vẽ ra cái tương lai dựa vào lịch sử như thế nào. Thú thực lúc đầu tôi không ưa gì môn sự mà nếu nói cho công bằng á là tôi còn ghét môn sự nữa. Nhưng không phải ghét sử học mà là ghét cái giáo trình lịch sử. Nếu chúng ta mở cái giáo trình lịch sử đó ra, sách giáo khoa lịch sử ra thì không có lịch sử Việt Nam. Bởi vậy cho nên tôi bắt đầu quan tâm tới những vấn đề khác với sách giáo khoa. Các tác giả của sách giáo khoa viết sai nhiều quá, truyền thụ cho học trò những kiến thức sai nhiều quá, không có đúng đâu. Tôi nói ví dụ như là giới thiệu khoa nói sử mà nói địa lý.
4:45 >> Sách viết rằng Việt Nam chúng ta rộng 336.000 1900 km². Có nơi lên một tí, có nơi xuống một tí. Sai bét nhòe. Chúng ta hay nói tổ tiên ta để lại cho con cháu đất nước rộng dài mà chỉ nói đất còn nước ở đâu. Nói mất đất đôi khi chỉ mới mất một chút, còn nói mất nước là mất tất cả. Và những kẻ bành trướng chỉ mong chúng ta nói như thế để nó chiếm biển của ta. Mà trong lịch sử không hề có biên giới phẳng. Từ cái biên giới đó mà đến tâm trái đất là của ta. Kẻ xấu nó đào hầm đi bên dưới thì sao? Thế giới đã có quá nhiều những cuộc chiến tranh nguy hiểm như thế. Và hiện
5:32 tại Việt Nam ta cũng có không ít những đường hầm như thế. Rồi từ cái mặt đất đó lên trên trời cao là ta. Máy bay của một quốc gia nào đó muốn bay qua phải được sự đồng ý. Không đồng ý mà cứ bay. có khi thì gặp phải những cái phản ứng kịch liệt, thậm chí là bán hạ biên giới thôi mà. Biên giới của chúng ta đâu phải tính từ bờ đến bờ biển là hết. Ngoài kia còn có cả cái à toàn bộ cái bờ cái biển là của ta mà cái biển đó nó có cái quy định là rộng bao nhiêu hải lý. Chúng ta còn có cái thềm lục địa của chúng ta. Và ngoài đó không phải chỉ có nước. Ai nhìn biển thấy nước nghĩa là người khiếm
6:18 thị nặng mà trong nước có hải sản, dưới nước có khoáng sản. Mà bây giờ vấn đề quan trọng hàng đầu chính là cái khoáng sản. Mà thủy sản cũng ghê gớm lắm. Trên Việt Nam ta bị cái thẻ vàng là vì vậy. Anh làm sai một cái là lập tức nó phản ứng liền. Mà cái nơi phản ứng nó phải là ở cạnh ta mà bên châu Âu. Đ bởi vậy chúng ta phải hiểu cái đất nước cho nó đúng. Hễ viết về một cái gì đó thuộc về trung đại và cổ đại là viết sai. Họ không hiểu được thế nào là quốc hiệu, thế nào là niên hiệu, thế nào là miếu hiểu. Không hiểu được thế nào là chức, thế nào là tước. Không hiểu được trên viết ra. Những cái tượng
7:03 đây là tượng Lý Thái Tổ để là bài 974 và 1028 đó là Lý Công Uẩn chứ không phải là Lý Thái Tổ. Lý Công Uẩn là một cuộc đời sinh năm 974 mất năm 1028 nhưng mà Lý Thái Tổ thì năm 2010 1028. Vì Lý Thái Tổ là cái miếu hiệu của ông hoàng đế chứ đâu phải sinh ra ông đã là hoàng đế đâu mà dưới Hà Nội những cái tượng như vậy đấy. Hiện nay vẫn còn đấy. Tai nói về đất nước 4000 năm về tự hào về những vốn liếng giá trị lớn lao của 4000 năm. Đặc biệt nhất là cái trống đồng. Trời đất ơi, cái trống đồng là cái tự hào phải nói là đặc biệt quan trọng của Việt Nam mà người Việt chúng ta đi ra nước ngoài vẫn mang theo cái mặt trống đồng. Tết đến ấ họ lặt một cái bàn
7:51 nho nhỏ thế này thôi. Trên nó có cái mặt trống lồng cũng to bằng cái này >> thì có bánh chân, có bánh tét rồi cũng có giò lụa, rồi có củ kiệu, rồi có tôm khô và đặc biệt có cả cái bonsai đào bonsai mai. >> Ừ. Nhưng cái cơ bản là cái trống đồng tuyệt vời. Tôi đọc cái tác phẩm là tẻ đất tẻ nát tức là đẻ đất đẻ nước của người Mường. Trong đó có câu rằng dịt dàng sai chú khóa tàng lội đem quân lên rừng chặt cây chu đồng hoa thau lá thiết đem về đúc trống đồng. Cái nào tốt dịt dàng bỏ vào kho, cái nào xấu dịt dàng sai chú khoa thằng nổi đem đi bán. Dịt vàng là vua Việt. Chú khóa thẳng lồi lại những cái người thân cận với vua Việt lên chặt cây chu đồng hoa thau lá thiếp
8:36 t đi khai mỏ đem về đúc trống đồng cái nào tốt dịt dàng bỏ vào kho. Cái nào xấu dịt dàng sai chú khóe thằng nồi đem đi bán nghĩa là ngày xưa ta bán bán cái dở giữ lại cái tốt. Khác với ngày nay ạ. Xuất cầu phải tốt còn giữ lại là cái vừa vừa thôi. Thế thì cho nên chúng ta tìm thấy cái trống đồng ấ là ở Việt Nam là tốt nhất, là đẹp nhất còn ở nước ngoài nó không được bằng. Nhưng để chứng minh rằng đó Trung Đồng lúc ở Việt Nam thì người Việt ta tìm bao nhiêu năm cũng không được. Nhưng mà học giảng người Nhật và ông giáo sư tiến sĩ người Nhật đã tìm ra cái khuôn đúc trống rộng và tìm xong ông về Nhật thì ông đề nghị nếu ông chết thì hãy thiêu xác và đưa cái tro cố tr bỏ bên cạnh cái dòng sông giữa cái dòng sông bên cạnh cái nơi ông tìm ra cái
9:23 khôn đúc trống đồng ông yêu quý và kính trọng cái trống đồng đấy như thế nhưng mà khổ nỗi người Việt chúng ta có quá nhiều người không biết cái trống Bởi vậy cho nên tôi thấy rằng có quá nhiều chỗ viết không đúng và tôi bắt đầu viết những quyển sách để đính chính những cái chỗ không đúng đó. Và một loạt các quyển sách sa cứu của tôi bắt đầu ra đời. Trong đó có Việt Nam tư liệu tóm tắt trong đó có thế thứ triều vua Việt Nam. Nhưng có một điều có một quyển sách tôi viết sang một cái thì nó lạc hậu vừa in trong cái lạc hậu liền phải viết lại. >> Đó là Việt Nam tư liệu tóm thắt. Vì sao? Khi tôi viết thì Việt Nam có 62 tỉnh thành. Viết xong cái là 63 tỉnh thành rồi sửa lại thì thành 64 tỉnh thành. Bây
10:10 giờ còn 34. Nhưng viết sử thì viết. Đôi khi tôi buồn lắm. Chẳng nghe dân tộc này sinh ra để đánh nhau à. Mở sách xử ra toàn thấy âm mưu của định kế hoạch của ta diễn biến đánh kết quả trần đánh ý nghĩa lịch sử bài học lịch sử. Ủa chỉ có chừng đó sao? >> Nhắc tới Việt Nam là hay nhắc tới chiến tranh. >> Ơ nói chiến tranh là không được. Chúng ta phải thừa nhận không có chiến tranh giữ nước, không có chiến tranh giải phóng chúng ta sẽ không có đất nước này. Tôi rất thích khi tôi đi dự hội nghị quốc tế. Có người Pháp đã nói với tôi thế này, Việt Nam ấ giống như một cái con lật đật. đè xuống rồi tưởng là nó té ai buông tay nó đứng dậy nó cười hề nó là như thế đó là Việt Nam thế tôi nói điều này với ông
10:56 Trung Quốc ông Trung Quốc và thế là thế là phú tẩu thứ là đúng rồi đúng rồi tức là bất đạo tức là con đật đấy >> à Việt Nam là như thế chúng ta thấy cho được không phải chỉ chúng ta đứng dậy cười mà cả cái lúc ta nằm xuống vẫn chuẩn bị một cái tư thế để vươn lên và những người tạo ra cái sức mạnh để vươn lên đó không phải là những nhân vật lừng danh trước đó mà chỉ là những người bình dị trong xã hội, thậm chí là một cậu bé như Thánh Gióng. Chuyện Thánh Gióng hay chứ, tuyệt vời chứ. Nói cái đó và đặc biệt là những cái người ta coi thường thì lại làm nên sự kiện lớn lao đó là phụ nữ. Có một điều không ai ngờ đó là phụ nữ là
11:43 những người đầu tiên dương cao ngọn cờ chống chủ nghĩa đại án của nước ra chứ không phải đàn ông ạ. Trong danh tướng Việt Nam thì trong hai bà Trưng thầy lên 75 vị nữ danh tướng của hai bà Trưng. Vậy thì chúng ta thấy rằng là lịch sử không phải chỉ có là lịch sử hiện đại mà cả một hệ thống dài dằng dặc. Cho nên tai nói tới lịch sử, nói tới muôn đời tổ tiên. Nhưng mà hình như vài ba đời phải nói cho đầy đủ. Niềm kêu hãnh của chúng ta ẩn kín ở trong những cái trang sử đó. Nó là như vậy. Tại sao chúng ta có được cái độc lập nhữ ngày hôm nay? Bởi vì tổ tiên là hay lắm. Chẳng hạn như là tại sao ta hay nói cái chuyện trăm trứng,
12:28 tại sao ta hay nói cái đồng bào? Chuyện trăm trứng hay quá đi. Việt Nam ta rất là khiêm nhượng. Nói về mình một cách rất khiêm nhượng đi từ trứng nước đi lên >> chứ không phải bắt đầu là một cậ bé khổng lồ. >> Dạ. >> Mình đồng giá sắt không có muốn trở thành cái anh hùng như thánh gióng thì cũng phải bắt đầu ăn cơm cái đã. >> Ăn cơm mà cơm trong nhà hết rồi ăn cơm hàng xóm cái đã. Cả làng nấu cơm cho ăn bây giờ mới lớn lên được mới trở thành một anh hùng. Nhưng chúng ta nói là đi từ trứng nước đi lên và hay nói rằng tất cả chúng ta là đồng bào. Đồng là cùng bào là cái bọc. Tất cả đều cùng một bọc trứng của mẹ Âu Cơ mà ra. Ôi cha cái
13:15 tinh thần đoàn kết nó hay lắm. Hai chữ đồng bào thiêng niêng có đi dự hội nghị quốc tế mới biết rằng họ kính trọng hai cái chữ đồng bào này lắm. Thế giới chẳng có nơi nào có cả. Hay lắm ạ. Thì đó là cái mà chúng ta cần phải nghiên cứu. Đó vừa là lịch sử, vừa là văn hóa, vừa là của muôn đời, vừa là của hiện tại và của tương lai. Nếu chúng ta không đoàn kết như là anh em một nhà sẽ không được đâu. Khi mà chúng ta báo lụt miền Trung đội xuống, quân đội của ta đó đưa máy bay tới để tiếp tế cho dân. Mà hay thật. Vừa rồi chúng ta thấy cái trận báo lũ một cái chiến dịch Quang Trung. được thực hiện và chiến dịch đấy không phải chỉ có là của quân đội mà là của
14:02 lòng người Việt Nam, tinh thần Việt Nam, ý chí Việt Nam, tình cảm Việt Nam và cái đạo lý Việt Nam mới làm được cho ta mới có được. Chứa cho nên tôi bắt đầu tôi không thích lịch sử, thậm chí sợ lịch sử nhưng dần dần tôi đi vào những cái chi tiết của lịch sử thì tôi thấy rằng yêu lịch sử Việt Nam. Hãy nhìn lịch sử xa hơn, sâu hơn và phân tích một cách kỹ lưỡng những cái biểu hiện mà nó đọng lại trong thư tịch, trong phong tục tập quán. >> Dạ. >> Trong tất cả mọi thứ. Phong tục nó hay lắm đấy. >> Ừ. Mà nếu nghiên cứu về phong tục chúng ta phát hiện nó có quá nhiều tuyệt vời ở trong đó chứ không ít đâu. >> Đúng là nói về Việt Nam thì không chỉ có
14:48 những cái cuộc chiến, không có những không chỉ có và còn rất nhiều ờ những cái đóng góp và cống hiến. Thầy có thể kể nhớ một câu chuyện hay một cái ví dụ nào đó về cái sự đóng góp cống hiến đó mà giúp cho Việt Nam đã được phát triển được tới như ngày hôm nay không? À >> ví dụ thứ nhất, Việt Nam là cái dân các dân tộc Việt Nam là nơi đã tìm ra và phát triển cây lúa. Và chúng ta đã tìm ra cái hạt lúa trong các di chỉ khảo cổ học cách đây cả vạn năm. >> Hay lắm ạ. >> Dạ. >> Và chúng ta trở thành một cái nước nông nghiệp. Bây giờ nói nông nghiệp là lạc khẩu ư? Đó là quan điểm của một số người. Nhưng
15:33 kỳ thực chúng ta bây giờ đang đi lên bằng nông nghiệp đấy. Xuất khẩu nông sản là vĩ đại lắm đấy. Đâu có phải thường. >> Vấn đề là chỗ nông nghiệp đấy anh tổ chức sản xuất và quản lý như thế nào thôi. Vấn đề là ở chỗ đó. Thế thì chúng ta đã tìm ra cái lúa nước và cái lúa nước là cái hết sức quan trọng. Cái này ta vượt xa Trung Quốc á. Tôi có đọc sách của một cái ông tiến sĩ người Trung Quốc là ông Châu Đạt Quan. ông mới sống cách tới hơn nghìn năm thì ông thấy rằng ấy là Việt Nam của chúng ta đấy là lúa 1 năm là hai mùa >> và đó là cái rất là đặc biệt rất đặc biệt chứ họ không có cái đó rồi ông nói rằng ngoài hai mùa ra còn có cả một thứ ruộng đặc biệt châu đặt quan viết trong
16:18 chân lập phong thổ ký nhưng mà nói chân lạp như kỳ thực là nói về nam bộ hưu hữu nhất chủng giá điền bất chủng thường sinh thủy cao nhất trượng đạo diệc cao nhất trượng Nghĩa là lại có một loại ruộng mà không trồng mà bọc nước cao lên một trượng thì lúa cũng cao lên một trượng. Tức là đó là lúa trời. Ông không hiểu được nhưng mà ông đã thấy được và ông rất là ngạc nhiên về cái lúa này và ông cho rằng đây chỉ có Việt Nam mới có. >> Tôi cũng đi xuôi ngược khắp đất Trung Quốc và xác nhận rằng chỉ có Việt Nam mới có. >> Lào không có. Campuchia có hai cái nước này thì tôi đi không còn biết bao nhiêu nơi mà nói nữa. Và họ cho rằng Việt Nam khác hẳn với họ. Họ ước ao có biển. Rồi
17:06 sinh viên Lào đến Việt Nam là cho đi biển. Đến khi cho ra ngoài biển về ối trời cái biển nó chắc là lớn nó lớn hơn hẳn cái ao nhà mình. Nó như thế đ họ rất là dễ thương. Rất là dễ thương. Thế nhưng mà có điều đấy bây giờ ta cho họ biển mở cái đường biển ra chỗ miền Trung ấ đó là một cái kỳ tích mà chỉ Việt Nam mới dám làm chứ không dễ gì cho nước khác băng qua nước mình để chuyển hàng đâu. Việt Nam tin yêu lắm mới làm được cái đó và thế giới rất cảm động về cái điều này đấy chứ không phải thường đâu. Thì vậy thì rõ ràng đấ là chúng ta tôi đi khắp nơi và tôi thấy rằng không ở đâu có cái lúa như chúng ta. Và lúa của chúng ta thì có hai mùa rất rõ. Một cái mùa chủ yếu là của người Việt, một cái
17:52 mùa chủ yếu là của người trong. Người trong á thì ta gọi là lối chiêm. >> À lối chiêm đấy. >> Mùa lối chiêm là chính vào tháng năm. Lỗ mùa chính vào tháng 10. Và như vậy đó. Cái lúa chim thì cách đây một ngàn mấy trăm năm nó đã trở thành cái loại lương thực mà rất được quan tâm. Nhất là người ở cái vùng Babylon. >> Babylon tức là cái chỗ Iran, Iraq, Qu các thứ đấy. >> Họ đã có cái thuyền môn tới ta và mua được cái gạo chiêm. Và về sau khi mà đạo hồi phát triển ở đấy đó thì họ nói rằng chỉ có đàn ông mới được ăn cái gạo này. Vì đây là loại gạo cực kỳ bổ. Ta có hai loại lúa. Trung
18:37 Quốc rất ngạc nhiên về việc Việt Nam có hai mùa lụa. Rất ngạc nhiên và đấy là mới lương thực. Ngoài cái lúa ra đó thì ta còn có các cái thứ khác như khoai lang, như là ngô. Thực ra ta gọi là bắp. Nhưng ông Phùng Khắc Khoan khi đi xứ sang Trung Quốc đó thì thấy cái bắp của Trung Quốc hạt nó to hơn. >> Dạ. >> Năng suất nó lớn hơn mới dấu đưa về được. Từ đó ta gọi cây bắp là cây ngô. Ngô là tẩu á. >> À nó là như thế đó. À nó bắt đầu từ cái chỗ đó. Nhưng mà cái hạt bắp làm cho ôi giời ơi lão phu khủng khiếp một thời cái hạt bắp nó to hơn này này trời đã trơi
19:24 luộc mãi nó mới chín cho là không có ngon thôi ăn cái bắp Việt Nam ngon hơn nhiều nhất là cái bắp nếp ấy rồi đó rồi nướng lên rồi cho một tí hành mỡ vào nữa. Vậy lương thực Việt Nam hay lắm. Đó là thế. Đấy là ta có nhiều cái loại rồi. Nhiều loại rau nhưng quan trọng nhất nhiều loại hoa quả. Nói tới nông nghiệp nông sản không phải chỉ có lúa ngô sắn mà còn có hoa quả. Hoa quả Việt Nam cực ngon. Ngon như thế nào? Là Trung Quốc thì khi mà nó đô hộ ta đặt ra cái chức quất quan. >> Quất quan. >> Quất quan tức là viên quan chuyên lo về cây quất. cái quất á. >> Dạ. >> Thế thì nhất là đến tết phải tuyển chọn những
20:10 cái quất đẹp nhất để đưa về Trung Quốc gọi là quất quan. Và đến mùa vải vùa nhãn thì nó có những cái vị quan chuyên môn tuyển chọn để đưa quả vải về bên Trung Quốc, đưa quả nhãn về bên Trung Quốc. Trung Quốc liền đưa cây vải về trồng nhưng nó không ra trái. Đưa cái nhãn loại đó về trồng thì nó không ra trái. Mãi về sau này có cái kỹ thuật thì cái vải của Trung Quốc bây giờ mới ngon. Cái nhãn của Trung Quốc sau này nó mới ngon. Chứ hồi đó không. Trên Mai Thúc Loan là đoàn phu gánh vải tổ chức khởi nghĩa chống lại cái ách đô hộ của nhà Đường. Quả vải của ta ngon lắm. Quả cam của chúng ta cũng ngon lắm. Nhất là cam bố hả cam xã đoài. Nhưng đó là cái thì quá khứ. Sau này giải phóng miền Nam mới biết cam
20:56 miền Nam rất là ngon. Cam xanh miền Nam ngon lắm. Quá ngon là như thế. Chúng ta quá có quá nhiều vốn quý. >> Ừ rõ ràng là nông nghiệp của chúng ta sẽ phát triển. Và điều đáng nói là trong cái hàng cống phẩm mà Trung Quốc lấy của ta mang về thì có rất nhiều cái sản phẩm về nông nghiệp, sản phẩm tươi và sản phẩm đã chế biến. lão phu đi sang Trung Quốc. Trung Quốc nói rằng Trung Quốc có những đặc sản mà thế giới mơ cũng không có. Hỏi cái gì? Ví dụ như là tâm thất thầy cười bảo nói với ai nói đừng nói với tôi. Các vị sang Việt Nam mua tâm thất một củ của ba một 1 kg có 3000 mua rừng núi Việt miền Nam về các vị rửa sạch cái
21:43 bán 30.000 kg nhưng sơ chế một cái nữa thì bán đến 300 lạng. 300.000 ngàn một lạng. Các vị nói của các vị gì? Thực ra ở Việt Nam chứ nó phải của các vị. Tôi không nói rằng các vị không có >> nhưng các vị sở dĩ có để bán là lấy từ Việt Nam. Hắn ngồi hắn cười bảo là tại sao lại biết những chuyện này? Bảo các vị mời tôi tới với tư cách là một nhà nghiên cứu chứ không phải là một người không biết gì. >> Dạ. Vâng thầy. Quá nhiều tài nguyên, quá nhiều vốn quý. Đừng yêu cầu bắt chước nguyên chi cái cổ mà hãy tôn trọng cái cổ và thực hiện theo cái điều kiện và phương tiện của hiện đại. Theo thầy thì cái điều gì
22:30 khiến cho một số cái tập tục hay là văn hóa truyền thống bị may một dần? một cái chiều dài lịch sử rất là ờ phong phú như vậy >> mà thầy có nhắc đến cái phẩm chất là đoàn kết >> thì đúng là nhắc đến người Việt Nam thì người ta vẫn hay nhắc đến chữ đoàn kết này thầy nghĩ cái cái gốc rễ của cái phẩm chất này từ đâu mà ra tức là từ tổ tiên >> hay là được hung rút qua do là hoàn cảnh lịch sử nhiều cuộc chiến tranh hay là một cái gì đó nó thật sự ở bên trong của người Việt Nam đã có sẵn. >> Từ thời tiền sử chúng ta đã ở chủ yếu trên vùng non cao và đó là cái vùng chủ
23:17 yếu thuộc về cái Tây Bắc và Việt Bắc này. Đây tổ tiên ta bắt đầu là sống bằng là săn bắt và hái lượm. Thì về một con thú lớn ăn đâu hết. Tôi nghe người ta đi ăn nhà hàng cái là thịt sông khói là cái món đặc sản của phương Tây xạo đ Việt Nam có hơn 10.000 ngàn năm nay rồi sanh là con thú lớn về đó thì người ta ăn không hết thì ta treo trên bếp >> gác bếp đó >> à gác bếp đó thịt gác bếp đó tức là thịt trong khói còn gì nữa và đó là cái rất hay nhưng cái điều quan trọng là gì ạ tại sao nói đoàn kết lại nói cái này đàn ông đi săn về nhưng mà thịt đó do phụ nữ quản lý và phân phối thành cái món ăn và tất cả mọi người đều ăn cùng ăn với nhau
24:04 không có của riêng mà nhưng Điều quan trọng là gì ạ? Muốn làm chín thức ăn phải có lửa. Người đầu tiên phát hiện ra lửa chính là phụ nữ. Và trong lịch sử của chúng ta thì các cái hệ thống tập tục đã chứng tỏ điều đó. Phụ nữ được quyền giữ lửa và không bao giờ để nó tắt. >> Thư tại sao ta nói đang bài giữ lửa trong >> đúng rồi đó là giữ lửa. Đó là như thế. Và như vậy đó thì cái giữ lửa đó khiến cho người ta thấy rằng an tâm. Vào trong cái nơi hang động mà sống chưa có quần áo >> thì đã có cái hơi ấm của lửa. Nhưng hơi ấm của lửa nó không ấm bằng cái hơi ấm của người phụ nữ. >> Ừ. >> Bởi người phụ nữ ở đấy tạo ra cuộc sống mà. >> Dạ. >> Là như vậy. Cho nên tại sao đó là các
24:51 cái lễ hội mà người được đốt lửa đầu tiên lại là phụ nữ chứ không phải đàn ông. >> Là như vậy đó. cái công là như vậy. >> Và sau đó rồi thì ta bắt đầu chế ra những cái công cụ để làm hiệu. Lúc đó là đánh vào đá nó tạo ra cái âm thanh. Sau đó rồi thì các cái vỏ sò lớn ở trên núi cũng có những cả những vỏ ốc vỏ sò lớn chứ không phải như bây giờ đâu. Bây giờ thì ở đâu có người Việt đó diệt sạch tiểu diệt không bỏ con ốc nào là như thế. Thế thì họ làm được. Và về sau khi chúng ta có đồng mà đúc ra trống đồng thì người được quyền đánh trống đồng khai hội là phụ nữ chứ không phải đàn ông. Rất là hay. Cho nên cần phải đánh giá
25:36 cho đúng phụ nữ. Và về trong hang động thì như thế nào? Tôi đã từng đi không biết bao nhiêu những hang động của thành của cái núi Hòa Bình, núi đá vôi Hòa Bình. Trong hang động có cái gì ạ? Có cái đặc biệt là gì? Là có những cái gọi là miếng thổ hoàng. để trong hang động thì có khả biết thổ hoàng làm gì không? >> Con chưa biết rồi. >> Để trang điểm >> tô lên má cho má hồng, tô lên môi cho môi đỏ. Hai loại thổ hoàng là khác nhau. >> Nghĩa là phụ nữ đã biết làm đẹp khi chưa có áo quần. Đừng tưởng rằng là áo quần mới là cái phương tiện làm đẹp đầu tiên. Không >> không phải. >> Mà là bắt đầu là cái thổ hoàng >> và cái gì nữa? sau rồi mới có vải. Và
26:25 cần phải nói một vấn đề rất thiêng liêng của nhân loại đó là gì ạ? Làm đẹp là một trong những cái quyền, những cái đặc quyền của phụ nữ mà đàn ông không hiểu thì có nghĩa không phải đàn ông. Không phải đàn ông đ chân chính là phải hiểu điều đó và tôn trọng điều đó. >> Và điều đáng nói nữa là gì? Cả một bầy đàn sống nó ngang để dựa vào nhau mà sống. Nhưng có gia đình, tổ chức gia đình đã xuất hiện và cái đơn vị gia đình trở thành gắn bó. Nó là như vậy. Thế thì nhìn cái hang động chúng ta biết được nhiều thứ lắm. Và điều đáng nói nữa là vào trong hang động thì tôi thấy cái gì ạ? Có một phần xương cốt để trong những cái hốc đá.
27:13 Xương cốt người đó. Đó là cái tục thờ cũng đầu tiên. >> Dạ. Thờ bằng một phần xương cốt của người đã khuất. Tục thờ cũng những người đã khuất đã xuất hiện. Ở đây không phải là chuyện mê tín mà ở đây là ta muốn nói rằng tất cả các thể thế hệ trước cùng về chung sống với mọi người đang sống ở đây. >> Dạ. >> Họ ra sức chia sẻ và ra sức bảo vệ khiến cho họ trở nên an bình. Bởi vậy cho nên ấ là tổ tiên ra hay lắm đấy. Tạo ra được một sự kết nối vừa là cộng đồng những nhóm người trong một hang động, vừa là cộng đồng các gia đình, vừa là cộng đồng các thế hệ, vừa là cộng đồng của những
27:59 cái giới tính khác nhau. Cái sức mạnh đoàn kết sau này á, tất nhiên nó có nhiều cái yếu tố khác nó phụ vào, nó nâng lên nhưng mà cái nền tảng ban đầu nó rất là sâu sắc đấy chứ không phải ít đâu. Và điều quan trọng nữa là gì ạ? Là khi mà lao động kiếm sống như vậy thì cái sự hình thành phân công tự nhiên rất rõ. Người lớn làm cái gì, trẻ em làm cái gì, đàn ông làm cái gì, đàn bà làm cái gì. Và cái sự phân công xã hội đã rõ. Một sự phân công xã hội phụ thuộc vào tuổi tác, phụ thuộc vào sức khỏe, phụ thuộc vào giới tính và phụ thuộc vào cái đặc trưng nữa. Có những người chẳng may sinh ra bị tật
28:46 thì sao? Họ vẫn làm việc được nhưng mà làm bằng chân. Đó là như thế. Tổ tiên sau này có cái câu rất hay. Đau chân thì say, đau tay thì giả. Ngày xưa là đi xanh lúa thế này để cho lú nó thành cái hạt gạo. >> Dạ. >> Rồi sau đó mới giả. Thì thì giả đó. Cái người đau tay thì không giả được mà chân thì khỏe. Thế thì đau chân thì say, đau tay thì giả. Nghĩa là kể cả người chẳng may có một cái gì đó không ổn thì người ta vẫn lao động và có công hiến được >> và vẫn là làm đẹp cho cuộc sống này. Cho nên đừng bao giờ nghĩ cổ xưa là lạc hậu không đâu. Cái sự vân công này liệu ngày nay đã chắc chưa? Có những người rất là to béo đáng lẽ
29:33 phải dùng cái sức đó để cống hiến xã hội thì họ làm những cái chuyện phi pháp. Có những người tính toán rất giỏi, đáng lẽ làm cái việc gì ít nước lợi nhà, họ lại dính vào những cái vụ bê bối. Cho nên vấn đề là phát hiện ra cái khả năng và cái trí tuệ để từ đó có cái sự phân công hợp lý. Và do vậy sao hội bị đi lên. Cho nên ý là nhiều ngứa nước họ rất kinh ngạc về Việt Nam. Tôi nói ví dụ như Mỹ, nước Mỹ là cái nước mà từ các nước khác di cư tới là chủ yếu. Họ có dân bản địa nhập cư >> à nhưng mà chủ yếu là dân nhập cư. Dân nhập cư Mỹ mà nói tiếng Anh. >> Tiếng Anh của Mỹ nó là như vậy thì có
30:18 nghĩa là anh không phải là người người Mỹ chiến gốc là như thế. Và họ còn gọi cái người chế gốc người gốc ở đấy là người anh điên. Từ nó tệ lắm. Bắt đầu cái nghĩa đen của từ này có nghĩa là sự ngu muội. >> Cái Việt Nam chúng ta có một lịch sử hình thành tại chỗ, phát triển tại chỗ liên tục trong hàng chục vạn năm. Hiện nay mà nói chúng ta đã phát hiện ra cái nền khảo cổ cái dí chỉ khảo cổ xa nhất là trên cách đây trên 300.000 năm. Có nghĩa là không thua gì cái chu khẩu của Trung Quốc. Và Việt Nam có thể nói là một trong những vùng quê hương của loài người. Tuy không phải là đầu tiên nhưng mà nó là một trong những vùng quê hương của loại người. Và nó phát >> là bởi vì chúng ta phát triển ra người tiền sử cách đây trên 300.000 năm. Nó là
31:05 như vậy cơ. >> Dạ. >> Không kém gì chu khổ điểm mà chu khẩu điểm thì được coi là quê hương gọi là người là như thế. Nó là như vậy. Cho nên chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào về cái đó nhưng không phải là nó có lúc nào mà quan trọng là từ lúc có đến bây giờ nó tiến lên như thế nào, đi lên như thế nào thì đó là cái mà chúng ta cần phải lưu ý. Cho nên ý tự hào về lịch sử dân tộc không phải chỉ có là đánh nhau để ta thắng >> mà là ở chỗ bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu các cái bộ phận dân cư vẫn có những cống hiến vẫn có những khát phát minh và đưa cái dân tộc này không ngừng đi lên cái đó
31:51 mới là cái quan trọng và đi lên rồi thì ai đụng tới kẻ đó sẽ bị nghiêm trị. >> Ừ. và nghiêm trị ở đây không phải chỉ là một cá nhân hay một bộ phận mà toàn thể đồng bào lúc này hai chữ đồng bào trở nên cực kỳ thiêng liêng >> và họ đã trận có thế thôi già trẻ gái trai đều trận và như khi nãy tôi nói cái lực lượng đầu tiên dương cao ngọn cờ chống chủ nghĩa đại hán không phải đàn ông mà đàn bà như hai bà trưng bà triệu rồi đó thì lúc đó nó có đàn ông nấu đàn ông có không đáng kể nó là như vậy có nhưng mà không có phải là cái ngọn cờ Đó là như vậy thì chúng ta thấy rằng đó là cái điểm rất đáng tự hào về cái tổ thiên của chúng ta. Hãy nhìn lịch sử xa hơn, sâu hơn và phân tích một cách kỹ
32:38 lưỡng những cái biểu hiện mà nó đọng lại trong thư tịch, trong phong tục tập quán. >> Dạ. >> Trong tất cả mọi thứ. Phong tục nó hay lắm đấy. Bây giờ sắp tết rồi. Chúng ta nói vài cái tập tục thì sẽ biết được cái đoàn kết nó như thế nào. >> Dạ. Trước hết là vào dịp này đó vài bữa nữa thì các bà sẽ đi chợ mua la rong. Mua la răng về làm gì? Để gói bánh chưng, để gói bánh tét. Gói bánh chưng xong rồi thì phụ nữ đã trổ được cái tài mình tạo ra cái hương vị của tết. Nhưng điều quan trọng tết đến phụ nữ không phải vào bếp để nấu. Ngày xưa làm gì có nhiều áo quần. Thậm chí cô dâu về nhà chồng chỉ có một bộ thôi.
33:24 Nói lên tre hoa làm gì có tre hoa mà lên. Đó là nói chuyện ở đâu đầu đâu đâu chứ còn nông thôn không có chuyện đó. Thế thì phụ nữ đã tỏ rõ đất tài năng nhưng mà tết đến bây giờ đại khách lại vào bếp nữa đâu có được. >> Cho nên cắt cái bánh chưng ra, cắt cái bánh tét ra ăn bao nhiêu cắt bấy nhiêu. Một là phụ nữ đỡ công dọn, >> hai nữa là giải phóng được. cái mùi của thức ăn vào đầu và áo quần tai nó tôn trọng phụ nữ nha đâu có tôn trọng bằng tổ tiên tổ tiên ta không nói gì hết trơn nhưng mà làm lại rất hay là như vậy rồi sau cái mua cái lá lá dong về đó thì đến cái tiết mục là gì ạ là dẫn con cháu ra đi
34:10 thăm mộ tổ tiên đi tảo mộ một năm tảo mộ hai lần lần thứ nhất là vào cuối năm lần thứ hai vào tháng ba mà thanh vinh trong tiếp tháng ba lễ là tảo mộ hội là đạp thanh như tức là trước tết và sau tết nhưng h trước hết thì nói cái trước tết cái đã đừng bao giờ nghĩ rằng việc nó chẳng đáng cái gì chỉ một người đi là được không tất cả con cháu đều ra mùa đông giá rét ư cảm một chút cũng không sao con cháu phải biết nắm xương tàn của gia tiên ở đâu Và đừng bao giờ quên cái đó. Phải nhớ nhập tâm cái mẫu ở đó. Thế thì cái điều này đó tất cả đi quên
34:55 lãng. Riêng ở Bà Rịa Vũng Tàu vẫn có một cái có một cái đạo và cái đạo là đạo trần. Cả cái khu vực đó chỉ có một cái quan trài. Ai chết thì bỏ vào trong quan trài đó đưa ra ngoài chôn nhưng mà chôn trong rửa quan trài mang về rửa cất. Và điều đáng nói là không có ngôi mộ nào có bia. Con cháu chôn rồi là phải nhớ. Nhớ nhập tâm đó là nơi tổ tiên mình nằm, gia tiên của mình nằm, thân nhân của mình nằm ra đi thăm mộ thăm chính trạng. Điều hay chứ tạo ra một cái trí nhớ, một cái liên hệ chặt chẽ giữa người sống với người chết. Và ra đó thì nói lời rất chân thành. Có người cho là thật, có người cho đó chỉ là một tính có tính nguyên tắc thôi. Mời gia tiên về vui tết
35:43 với con cháu. Và khi về thì người ta có cảm giác rằng đúng là gia tiên cùng về với mình. Cái ngày đoàn tụ trong dịp Tết á không phải chỉ có những người đang sống mà có cả những linh thiên của gia tiên về đấy. Và người ta thấy ấm áp chưa? Và như vậy đó, phụ nữ cảm thấy mình được tôn trọng, không phải chỉ chồng mình và những người chung quanh gia đình ở đây mà còn có tổ tiên nhà chồng củaông tôn trọng mình. >> Cho nên là về cái đó rất là hay. Cái thứ ba là tết đến thì quét dọn nhưng đến ngày 30 rồi thôi không quét nữa. Đến 6 ngày mùng hai mới quét. Tại sao vậy? Ai quét nhà? Các ông lười lắm.
36:31 Chỉ có các bà, các cô, các chị tết để cho ta nghỉ chứ >> không bao giờ nói tôn trọng phụ nữ, nam nữ bình đẳng. Nhưng kỳ thực ra đó tất cả phải giữ ý vệ sinh và phải bảo vệ cái nhà thật sạch sẽ, cái vườn thật sạch sẽ để là phụ nữ đỡ khổ hay không? Cho như nói đoàn kết là đoàn kết rồi đó. Tổ tiên trai hay lắm, ít lời nhưng mà sâu sắc. Nó là như thế thì đó là cái đặc biệt. Xong rồi gì ạ? Phong tục là 30 Tết là tất cả phải đoàn tụ cùng ăn với nhau. Bữa cơm gia đình tất nhiên. Ngày xưa như vậy là phù hợp, ngày nay cũng phù hợp nhưng do điều kiện mới người ta có thực hiện theo cách nó phù hợp về hiện nay. Có những người con ở Mỹ, ở Pháp, ở Anh, ở nước ngoài tết
37:18 không về được nhưng gọi điện thoại về vặn cái nút video lên tất cả mọi người đều thấy mặt >> và chúc tụng lẫn nhau. Thế là vấn đoàn tụ đừng yêu cầu bắt trước nguyên chi cái cổ mà hãy tôn trọng cái cổ và thực hiện theo cái điều kiện và phương tiện của hiện đại. Cái đó hay hơn >> nà. Rồi cái gì nữa? Bữa cơm Tân Niên cũng vậy. Theo phong tục đó. Và có cái hay nữa là gì? Có cái tục lì xì. Tục lì xì hay lắm nhá. Nên chú ý cái điểm mà là tôi tôn trọng cái này. Cụ Hồ sinh thời là hay lì xì lắm nhá. Tết đến con cháu tới chúc tuổi cha mẹ ông bà đó là đạo nghĩa phải làm. Nhưng cha mẹ ông bà lại tặng cho con cháu một cái phong bì lọ đỏ đẹp trong có
38:06 chút tiền. Muốn dạy người thì phải hiểu người. Mà hiểu người thì thông qua hai cái phương tiện đặc biệt. Một là quyền uy, hai là tiền bạc. Trẻ nhỏ không quan tâm tới quyền uy đâu, nhưng mà quan tâm tới tiền bạc đấy. Bởi vì thái độ trước đồng tiền thực chất là thái độ trước cuộc sống. Có đứa trẻ cầm cái phong ba lị trì lập tức xé toạc ra chạy lon ton ra ngoài ngó mua cái gì đó để ăn để chơi. Nó chẳng thiếu nhưng nó muốn chứng tỏ nó có cái quyền sở hữu cái đồng tiền này. >> Có đứa trẻ đó thì cầm mở ra một cách rất cẩn thận rồi đếm tỉ mỉ rồi cộng lại xem được bao nhiêu. Đó là cái biểu hiện của
38:52 một cái tính cách cẩn trọng sau này. Nhưng có đứa trẻ cầm rồi cười toe tét nhảy lo co tới má cất giùm con. Tức là đứa vô tâm. Ta hiểu được trẻ mới dạy được trẻ chứ không hiểu được tính cách của trẻ làm sao dạy được. Tổ tiên ta dạy người nên người. Bây giờ chúng ta thông minh hơn ngày xưa là bởi vì tổ tiên chúng ta biết cách dạy. Đừng có mà vỗ ngực nó rằng mình thông minh. Không, tổ tiên không dạy ta không biết đâu. Cho nên ý là cái hay cái tập tục đấy hay lắm đấy. Và điều đáng nói đó là người ta trước bàn thờ gia tiên người ta cúng đó thì bao giờ ta cũng một làm ơn tổ tiên, hai nữa chồng hàm ơn vợ và vợ hàm ơn
39:38 chồng. Nói trước bàn thờ giá tiên là tiếng nói linh thiêng nhất, cần được tôn trọng nhất, cần được bảo vệ nhất và có ý nghĩa lâu dài nhất. Tại sao gia đình tôi đầm ấm là vì vậy? Đây là cái rất quan trọng. Đôi khi chúng ta chỉ nghĩ đến tết là vui chơi nhưng mà vui là vui có cái trọng tâm rồi còn có cái tục khác đi hái lộc. Đi hái lộc thì không bao giờ ta hái trong nhà. Hái trong nhà bị gọi là thất lộc. ta tới nhà khác hái cũng không được nhưng mà người ta tới ở những cái đình đền miếu mạo. Nhưng mà hái lộc đúng nghĩa hái lộc tôi hái một tí lộc thôi. Lấy cái ơn của thành Phật trời đất đem về thì cái đó mới là cái quan trọng. Và
40:24 như vậy đó có người hái vậy thì nó hư cây và khẩu nếu hái cái lọc rồi thì đầu năm nó sẽ phát triển cách trung xuê theo kiểu của đầu năm. >> Dạ. >> À rất là đẹp. Thế là rất là hay. Rồi cuối cùng là gì? Ta chúc tết lẫn nhau. Cái tục này hay lắm. Tại sao nó đoàn kết là bởi vì thế này. Mùng một tết cha, mùng hai tết mẹ, mùng ba tết thầy. Tết cha tức là tết bên nội. Tết mẹ tức là tết bên nhà vợ. Đừng nghĩ rằng là vợ là của mình. Tất nhiên là của mình. Nhưng trước khi là của mình thì đó là cái công sinh thành dânng dục của gia đình nhà vợ. phải về đó chân thành mà chúc tết phải như vậy chưa? Nhưng đừng chúc tết thì cứ
41:11 nghĩ rằng như vậy là ta trả ơn cho cha mẹ vợ họ à nhà vợ không mà chúng ta đã đem về cho chính mình một cái phúc lớn đó là sự ủng hộ của đôi bên nội ngoại để con cháu chúng ta tiến bộ. Nó là như thế. Tết thầy nhiều người nghĩ rằng thầy là ông đứng ở trên lớp và giảng bài. Không có quá nhiều những người thầy mù chữ không biết chữ nhưng là biết nghề. truyền dạy nghề nghiệp và họ thực sự những người có tài đúng là những người thầy tuyệt vời từ trong nhà ra xã hội nó lại như thế rồi cuối cùng là chúc tết hàng xóm lẫn nhau ở hàng xóm chỉ ngày ngày tắt lửa tối đen có nhau nhưng mà ngày vui cũng phải có nhau chứ tại sao phải lúc tắt lửa lúc tắt đen tức là lúc
41:57 nguy hiểm thế hả lúc vui là càng cần phải có nữa và chúc tết lẫn nhau hay lắm đó là vài cái tập tục cho nên ý là đừng bao giờ nói phong tục tập quán là hủ tục không cái gì là hữ tục không bao giờ tồn tại được lâu. >> Dạ. >> Sở dĩ nó xuyên lịch sử hàng ngàn năm là bởi vì nó có cái giá trị tích cực của nó. >> Vấn đề là chỗ anh không đủ năng lực để phát hiện ra cái tính tích cực của nó. >> Không phải là người ta mê tín dị đoan đâu. >> Nó trường tồn là nó có lý do của nó. >> Nó có lý do của nó. Muốn thấy được cái sức mạnh của dân tộc thì phải hiểu tất cả những gì là giá trị mà tổ tiên ta đã tạo ra. Những cái giá trị đó nó không phải là trong những cái tác phẩm hàn lâm >> mà thông qua cái hệ thống phong tục tập quán lễ nghi nó là như thế. Và thông qua
42:44 cái đó rồi đó thì chúng ta tổng kết nó lại và chúng ta sẽ tìm ra được những viên ngọc lóng lánh giá trị bất diệt của tổ tiên ra để lại cho con cháu. >> Dạ. Đúng rồi. Kể rồi mới thấy là đời sống sinh hoạt của chúng ta đều có cái tinh thần đoàn kết đó. Lúc nào cũng là như vậy cả. Người ta cũng nói là người Việt Nam là rất đoàn kết và bên cạnh đoàn kết thì có cái sự linh hoạt và thích thích nghi tốt. >> Đúng rồi, đúng rồi. >> Thì cái cái phẩm chất mà linh hoạt đó nếu mà xét ở góc độ chều về lịch sử về gốc rễ nó là như thế nào hả thầy? >> Thực sự mà nói >> nó đến từ đâu ạ? >> Tất cả không phải đều tự dưng mà hình thành. Sở dĩ ta có đoàn kết để chinh phục thiên nhiên là bởi vì thiên nhiên hùng vĩ quá. Lúc đó bây giờ chúng ta ở rừng núi mà
43:30 >> thế thì không điền đoàn kết với nhau không thể nào mà thành công. Còn cái sự linh hoạt ấ thì nó xuất phát từ trí tuệ của chúng ta. Nhưng trí tuệ của chúng ta lại bắt đầu thực hiện thông qua quan sát cái kẻ thù của chúng ta. Ta quan sát để ta chọn cái phương pháp nó phù hợp. Ví dụ như là Trung Quốc tới đây đó thì khi mà họ đi đường biển thì cái thuyền của họ đi như thế nào và chúng ta phải có cái cách đánh thuyền của giặc. Và trong lịch sử Việt Nam những cái trận quyết chiến chiến lược lớn nhất đều là những trận diễn ra chủ yếu ở trên đường sông. Hai lần trận Bạch Đằng rồi trận Như Nguyệt. Nhưng ở đấy không
44:16 phải là ta chọn sông ta đánh vì đi sông là thế mạnh của giặc cơ mà. Dạ. >> Nhưng ta có cái mạnh lớn hơn đó là ta hiểu được con sông của ta. >> Mà muốn hiểu con sông của ta thì đừng bao giờ nghĩ rằng trong triều đình ta đã có trí tuệ để ta hiểu hết. Không có câu chuyện rất cảm động. Trần Hứng Đạo khi mà muốn đánh trận bạch đẳng thì ông đi khảo sát bờ sông và cuối cùng con voi của ông ấy bị dính bùn mà chết đó. >> Bây giờ ta làm cái tượng voi phục rất là đặc biệt. Mà ông đến cái bờ sông Bạch Đặng đó gọi là sông rừng. Bạch Đằng ở trong rừng >> thấy một người phụ nữ chuyên bán nước giải khát ở đây thì Trần Hạo khách nước vào uống thì hỏi bà ấy là bà bán giải khát đấy lâu chưa?
45:04 Bà nói cũng lâu rồi. Bà hỏi ông ông đi đâu bảo tôi đi chuẩn bị để đánh trả cái quân trong lăng từ phương Bắc xuống. Bà nói ông đính đánh sao? Ông bảo rằng là tôi tính là sẽ đánh một cái trận thủy tiến ở đây. Và bài kể cho ông nghe một cách rất chi tiết và chính xác về cái chế độ thủy văn của cái sông Bạch Đằng. Ngày nào mấy giờ thì nước tới đâu và Trần Hưng Đạo coi đó là cái thông tin cực kỳ quan trọng cho nên ông đóng cọc gỗ. Nhưng đóng cọc gỗ là phải biết được cái chế độ thủy văn như thế nào mới đóng được chưa? Vậy thì ta tìm từ thực tiễn những con người yêu quê hương, yêu đất nước, yêu bản làng họ thuộc lòng tất cả từng là
45:51 chi tiết đó. À cái tình yêu khiến cho người ta có những cái hiểu biết mà chúng ta không ngờ được. >> Nhiều khi là phát sinh được trí tuệ từ đó. >> Đúng rồi, nó trí tuệ từ đó nó ra. Nó là như vậy. >> Nghe thầy kể thì con cảm giác là cái sự linh hoạt đó nó đến từ cái trí tuệ của c c cổ nhân >> và tình cảm. tình cảm và mình phải luôn tìm cách đối phó nên phải luôn tìm cách để mà xoay chuyển tình tình thế. Theo thầy thì cái điều gì khiến cho một số cái tập tục hay là văn hóa truyền thống bị may một dần qua thời gian du nhập với hội nhập quốc tế? >> Thực sự mà nói đó thì sự mai một có nhưng không nhiều đến mức phải lo lắng. Sự mai một này đó bởi nhiều nguyên nhân.
46:36 Cái thứ nhất đó là nó biến đổi cho phù hợp với thời gian mới, thời đại mới, bối cảnh mới. Đó là cái biến đổi thứ. Ngày xưa ta đi tới dự hội nghị thì mặc áo dài, đàn ông mặc áo dài đấy. Bây giờ thì không. Thế nhưng mà có những cái biến đổi là bởi vì cái tác động khách quan mà cái khách quan thiếu cẩn trọng. Tôi nói đến cái lực lượng quản lý hoạt động văn hóa. Những người đó phải được hoàn thiện cái nhận thức, nâng cao cái nhận thức. Cái nguyên nhân thứ hai tức là bị những người quản lý họ có cái
47:22 trình độ còn hơi thấp. Cái nguyên nhân thứ ba là gì? là bởi cái tác động khách quan đến từ nhiều hướng khác nhau, đặc biệt là từ nước ngoài vào. Thì nước ngoài vào thì nó ảnh hưởng tới ta mà ảnh hưởng đó có khi là tích cực mà có khi thì ngược lại. Nhưng điều đáng nói là gì ạ? Sống với đời thì phải chấp nhận cuộc đời. Ta truyền bá tới họ và họ truyền bá tới ta. Bây giờ ta ra nước ngoài, lão phu đi khắp nơi đó. Cái chữ phở là không có cần phải dịch nữa ra nữa. Phở là phở àạ. >> Bánh mì là bánh mì à. Đó là cái món ăn Việt Nam người ta thích mà thậm chí ta còn dành nhau nữa. Ở New
48:09 York có hai lúc đó có một cửa hàng sau đó là hai cửa hàng bánh mì Sài Gòn và cuối cùng hai cửa hàng đánh nhau chỉ vì tranh dành nhau cái ảnh hưởng lắm mà. Là vì sao? Vì người ta thích cái bánh mì Việt Nam. Họ nói rằng bánh mì là của thế giới, của nhiều nước, không phải của Việt Nam. Nhưng mà ăn bánh mì thì cái thực phẩm ăn kèm là ở ngoài, >> còn ta bỏ ngay trong ruột. Và cái sự pha chế tạo ra cái hương vị rất đặc biệt. Họ rất khen. Theo tiếp nhận của ta thì không sao. Có ai nói rằng ý là họ ăn phở rồi cuối cùng là gọi là người mất gốc không? >> Không là không. Thì cái tác động đó là ta phải thừa nhận, phải chấp nhận. Chỉ có những cái tác động
48:54 mà là thuộc cái loại antiquinta nó phản văn hóa thì ta đừng làm. >> Ví dụ là gì ạ? >> Ví dụ có nhiều người trẻ tuổi đi nước ngoài về mang về rất nhiều sách nhưng toàn là sách khoa học. Họ đáng kính vô cùng. lão phu là người lớn tuổi chỉ biết khoanh tay bái phục thôi. Nhưng cũng có những người đi đó mua về toàn những tranh ảnh mà ở nước ngoài họ nhiều nước họ cho đó là thứ rác rưởi. Họ đâu có dùng chỉ có một bộ phận rất nhỏ hư đốn mới dùng tới đó mà gọi đó là văn hóa nước ngoài không. Đó không phải là văn hóa >> không phải là quyên truya mà là anti quyên truya. >> Nó không được. Bởi vậy cho nên đây là cái nguyên nhân. Nhưng cái nguyên nhân này đó nó chỉ có tác dụng trong buổi
49:41 đầu. Khi mà trình độ nhận thức của tuổi trả lên thì nó khinh á. Lúc nhỏ nó không biết nhưng lớn lên nó có học cái là nó khinh. Nếu mà bị tuổi trẻ khinh thì sẽ không bao giờ sống được. Chắc chắn là như thế. Bất cứ một người nào mà bị tuổi trẻ nó coi thường thì sẽ không bao giờ là người vĩ đại đâu. Đừng có mơ. Bài học lớn nhất của lịch sử chính là ở chỗ người ta không chịu rút ra từ lịch sử những bài học. Có người nói rằng tôi yếu lắm, không làm được cái gì cả. Có người rằng tôi nghèo lắm, không đủ quần áo để mặc. Có người nói rằng tôi đói lắm
50:27 chẳng có cơm để ăn. có thể nhận mình là người dốt nát nhưng không bao giờ nhận mình là người vô văn hóa. Cái việc mà gọi là phát triển kinh tế, dùng cái cái cái nội lực từ văn hóa từ cái tinh thần dân tộc được hiểu như thế nào? Có thế >> thực sự mà nói, không có một lĩnh vực nào mà tồn tại, độc lập theo đúng nghĩa của từ này mà nó luôn luôn có sự kết nối, sự trộn lẫn, sự tiếp nhận. Kinh tế là kinh tế nhưng nếu không có những cái giá trị văn hóa bao bậc lấy nó
51:14 và chỉ dẫn cho nó thì nó dễ bị lạc đường. Phải có cái đó. À tôi nói ví dụ là buôn bán để làm ăn nhưng vấn đề là mua cái mặt hàng gì để về buôn bán. Tết đến rồi đi mua pháo về bán thì đó cũng là một cách buôn bán. Có lời không có. Với điều kiện là không bị công an bắt. Đừng bao giờ nghĩ kinh tế nó là đơn độc mà nó luôn luôn là một bộ phận của cái đời sống hiện tại. Và một cái bộ phận đó nó liên đới chặt chẽ với những cái bộ phận khác. Làm gì thì làm, xúc phạm tới văn hóa, sớm muộn thế nào cũng sẽ bị nghiêm trị. Có thế thôi. Đừng nghĩ rằng tôi làm kinh
51:59 tế, tôi chỉ biết kinh tế. Người làm kinh tế mà chỉ biết kinh tế thì sẽ không bao giờ thành công. Không là không. Mà phải tính toán đến những cái việc khác chứ. Tôi nói ví dụ như là có những người đó họ làm kinh tế nhưng mà họ lại biết được cái giá trị của món hàng mình làm. À cách đây không lâu thì tôi có đề nghị là hãy mở một cái chương trình đào tạo đó là ký nghệ làm đồ lưu niệm. Bởi vì ta bán hàng lưu niệm chủ yếu cho khách nước ngoài. >> Dạ. >> Nhưng mà lại cứ sản xuất cái món của nước ngoài họ đâu có hứa. Và hãy sản xuất cái của Việt Nam. Nhưng sản xuất cái của Việt Nam thì ta phải
52:44 hiểu văn hóa của nước ngoài. Ví dụ ta bán hàng sang Úc mà bán đầu hàng gỗ thì đến nơi là bên đó là học quăng ngay lập tức. Ta xuất khẩu hàng ra nước ngoài ví dụ sang Úc mà đi đưa thịt đưa cá thì nó đổ ngay lập tức. Dạ. Ví dụ như vậy cho nên giữa cái hoạt động này với hoạt động khác không phải chỉ kinh tế về văn hóa mà tất cả các lĩnh vực đều có cái sự liên đới với nhau và chúng ta giải quyết hài hòa cái bài toán này thì mới thành công được. >> Làm gọi là sự phát triển về hội nhập với thế giới đi. Rồi có những cái sự du nhập của văn hóa Tây phương chẳng hạn và đôi khi nó có những cái nó rất là khác với văn hóa Đông Phương phương Đông. ờ cái của mình là sự đoàn kết trọng nghĩa tình
53:30 gia đình, đôi khi Tây Phương thì có thể là khơi gợi cái tính cá nhân hơn chẳng hạn. >> Thì con muốn hỏi thầy là những cái sức mạnh về văn hóa của dân tộc Việt Nam thì trong cái thời hiện đại có điều gì nó làm cản trở sự phát triển của mình hay không? Ở đây chúng ta cần phải phân biệt hai loại bản độ khác nhau. >> Bản đồ thứ nhất là bản đồ chính trị. Với bản đồ chính trị phải luôn luôn ổn định. Bị thu hẹp nghĩa là bị châm lăng, được mở rộng nghĩa là đi chăm lăng người khác. Cái tính ổn định này quan trọng lắm. Bản đồ chính trị là phải cố định, phải ổn định chứ ạ. Mà đi châm lăng là không được, bị lên án ngay lập tức. Nhưng cái bản đồ thứ hai là bản đồ văn
54:16 hóa khác hơn. Bản đồ văn hóa không có biên giới. >> Ở đâu tiếp nhận được thì nó truyền vã. ở đâu thích tiếp nhận nó tràng tuyền bá mạnh mẽ. Có thế thôi. Ta hãy thấy rằng ta tiếp nhận của phương tây của các nước ở khắp thế giới. Nhưng kỳ thực thế giới tiếp nhận của ta đây chứ >> đâu phải không? >> Chỉ có điều họ tiếp nhận theo cách của họ. Ta cũng tiếp nhận theo cách của ta. Nhiều người kịch liệt phê phán những yếu tố ngoại nhập. Lão phu là chúng ta không được phép và cũng không có quyền phê như thế. Hỏi sao ông dám nói thế? Bà nói cho lại không. Ông Thích Ca Mâu Ni, ông lão tử, ông Khổng Tử có phải người
55:03 Việt Nam không? Chắc chắn là không. Ông Giêsu phải người Việt Nam không? Không. Nhưng chúng ta yêu quý và kính trọng và tôn trọng những cái người khai sáng là những tôn giáo đó. Ông Mar, ông Angen, ông Lenin có phải người Việt Nam đâu. Nhưng chúng ta tiếp nhận bởi vì hệ thống tư tưởng ấy nó phù hợp với cái nguyện ước của người Việt. Chúng ta tiếp nhận ta truyền bá và thậm chí truyền bá một cách rất mạnh mẽ. Thì đấy là ngoại nhập chứ còn gì nữa. >> Vấn đề không phải là nội sinh hay ngoại nhập mà là vấn đề cái gì tích cực và phù hợp. Chúng ta tiếp nhận và duy trì rồi phát triển. vấn đề là ở chỗ đó. Thế thì
55:49 đừng bao giờ lên án ngoại nhập một cách chung chung không được đâu. Các tôn giáo đều có những cái hay chưa? Tôi đọc sách của các vị khai sinh ra học thấy nhiều khi lạ lắm. Họ nói rằng ở đời không có gì cố định cả. Núi Thái Sơn kia chỉ cần một trận mưa, một dong tố, một cơn báo tuyết. thì nó đã bắt đầu biến đổi, nó không còn như hôm qua nữa. Nó là như vậy. Hay chưa? Và một con người cũng vậy, đừng bao giờ nhìn cố định. 20 tuổi họ khác, 30 tuổi họ khác, 50 tuổi họ khác cũng là con người đó,
56:35 cũng dòng máu đó nhưng nó biến đổi chứ. Thế thì ở đây đó là chúng ta thấy rằng cái ngoại nhập là hiện tượng tất nhiên. Ta tiếp nhận nhưng mà tiếp nhận theo cách của ta nó khác đi chưa? À rồi các cái hệ tư tưởng ta cũng tiếp nhận theo cách của ta. Và rốt cuộc á thì họ cũng muốn diễn đạt vấn đề không phải là bằng ngôn ngữ gì, bằng động thái gì mà bằng cái tâm trí nào, bằng cái tư tưởng nào, bằng cái nhận thức nào. Hãy hãy rộng lượng với họ một chút. Như thế là hay hơn. >> Dạ. Thế thì ta có tiếp nhận nhưng mà ta bắt đầu có những cái làm cho nó thay đổi
57:20 cho phù hợp với hoàn cảnh, cho phù hợp với cái điều kiện của chúng ta. Tức là ý thầy ở đây là mình sẽ học từ thế giới, học từ phương Tây nhưng mà vẫn phải giữ được cái bản sắc và có cái cách mà điều chỉnh để cho phù hợp với bản sắc. >> Đúng rồi. >> Chứ nếu chỉ học không thì không đủ. Có nhiều người lên án nhưng cần lưu ý là hãy học bất cứ điều gì đến từ bất cứ đâu miễn là nó tốt, nó hay và nó giỏi >> thì ta phải học chưa? Miễn là như thế thôi. Thì ta cũng học toán lý hóa là của nước ngoài chứ bây giờ làm sao bây giờ? Nhưng mà sau này ta lại giỏi là bởi vì ta học của họ và cũng nhiều người họ muốn học ta đấy.
58:08 Họ tới họ nghiên cứu về ngôn ngữ và văn học rồi lịch sử và truyền thống, nghiên cứu về cái sinh thái của Việt Nam, nghiên cứu về những cái kế hoạch chiến lược của Việt Nam. Họ cũng đến. Tất nhiên họ học để họ hiểu rồi sau đó họ mới có ý kiến chứ không phải họ chỉ học để tiếp nhận và đến đó là hết. Học để hành theo cách của họ. >> Thầy nhắc tới chuyện du nhập văn hóa thì làm con nhớ tới một cái câu này. Con xin phép được trính dẫn một cái câu trong a một cái tác phẩm rất là kinh điển là Việt Nam văn hóa sử cương của cụ Đào Duy Anh. Ấ >> cụ viết mỗi câu như sau. Tức là nếu ta muốn trở nên một đất nước cường thịnh về vật chất vừa về tinh thần
58:54 >> thì phải giữ văn hóa cũ làm thể. >> Ừ. >> Mà lấy văn hóa mới làm dụng. Nghĩa là phải khéo điều hòa tinh túy của văn hóa Đông phương với những điều sở trường về khoa học và kỹ thuật của văn hóa Tây phương. >> Đúng rồi. >> Thầy nghĩ sao về câu này? >> Câu này là một trong những câu tổng kết mà rất chí lý. >> Dạ. Cái chữ thể và dụng ở đây được hiểu như thế nào? Tức là cái cái hình thái và cái công dụng của nó. Đó là có những cái hình thái nó phù hợp, có những hình thái nó không phù hợp. Có những cái công dụng nó thích ứng và có những công dụng nó không thích ứng. Thế thì đấy là cách dùng chữ của cụ đào. Tuy nhiên điều đáng nói có thể tổng kết lại tức là cái sự kết hợp và sự giao thoa giữa văn hóa nước ngoài với văn hóa Việt Nam là đương
59:39 nhiên là tất nhiên. Vấn đề trỗ là ta làm sao giữ cho được cái tinh túy của nước ngoài phù hợp với Việt Nam. >> Cái đó mới là khó nhất. >> À và cái thứ hai đó là giữ Việt Nam để làm sao cái nước ngoài không làm mất cái giá trị của mình. Nó là như vậy. À tôi nói ví dụ như là ngày xưa Việt Nam ta uống rượu là rượu nấu từ gạo, gạo lên rượu nếp. Nhưng mà từ khi tây ra thì ta lại bắt đầu uống rượu trái cây >> và cái rượu tây nói chung. >> Dạ. >> Rượu là rượu thế nhưng mà hai loại nó khác nhau thì có người thì chê rượu tây, có người này chê rượu ta. Vấn đề không phải là uống rượu mà là cái văn hóa uống
1:00:30 rượu giữ nhất được cái đó. Tôi nhớ mãi ngày xưa tôi hay đi mua rượu cho nhà văn Nguyễn Tuân. Tôi mua về cho cụ nhưng mà cụ Nguyễn Tuân thì chỉ có cái ly nọ bằng ngón tay rồi này. >> Mỗi một giờ c uống một ly, một ly nữa có vài giọt chứ gì >> và hai hạt đầu phộng. Rồi cụ giữ được cái phong thái của một nhà văn nghiêm chỉnh nhưng đồng thời cũng là một người cầm kỳ thi hỏa đều có. Đồng thời đó rượu cũng có bầu rượu túi thơ. Cụ không làm thơ nhưng mà cụ viết văn bầu rượu túi văn. >> Dạ. >> Nó là như vậy. Thế thì cũng là cái biểu tượng của sự hải hòa. Tôi cũng hay đi mua rượu cho nhà văn Nguyên Hồng. Nhà văn Nguyên Đồng thì nhà trên Bắc
1:01:16 Giang như cụ đâu có về được bao nhiêu. Cụ đi cái xe đạp thiếu nhi liên show nó như vậy là tôi hay đi mua à và đi mua về thì cụ mua đâu được cái bình tông cụ đập dẹp lại bỏ vào ngực kêu rằng là phải ủ cái rượu của Nguyễn Khắc Thuần ở trong này là cô uống nhưng c uống một tí thôi. Chỉ có những người trẻ tuổi không tự kiểm soát được mình cho nên uống không biết trời đì nữa. Cái đó là cái không nên. Bởi vậy là phải có một cái sự tỉnh táo để quản lý được chính mình, quản lý được những cái hoạt động của mình trong bất cứ hoàn cảnh nào. Uống rượu nguy lắm. Bây giờ đi xe mà uống rượu thì là đúng
1:02:02 rồi. Còn còn nguy hơn nữa. Đó là như thế. cái sự >> chấp chút gì được >> gọi là làm sao để hài hòa khi mà sống trong kỷ nguyên hộ nhập và du nhập văn hóa. >> Và cái câu của cụ Đào Duanh là tức là lấy văn hóa truyền thống làm thể tức làm cái gốc >> và văn hóa mới tức là văn hóa Tây phương làm dụng tức là những cái ứng dụng để cho thay đổi. >> Như thầy nói cái khó làm sao giữ cái bản sắc mà không có bị tác động. Và điều đó cũng có nghĩa là một cái người công dân sinh sống trong cái kỷ nguyên này và muốn phát triển đất nước đi thì không thể nào phát triển đất nước nếu tách rời khỏi cái văn hóa truyền thống đúng không thầy? >> Đúng rồi, phải như vậy. Bất cứ lý việc gì cũng vậy. Nó là như thế thôi. Tôi nói ví dụ là
1:02:47 có những người đó thì họ làm nghệ thuật nhưng mà chính họ đã làm mất cái lực lượng thưởng thức nghệ thuật. bởi cách phát ngôn một cách rất bừa bãi. Nói năng ở những cái nơi công chúng >> mà không giữ lễ không được đâu. Văn hóa gia đình mà chắc chắn thì khi ra xã hội đàng hoàng. Có thế thôi. Theo thầy, theo thầy thì thế kỷ 21 chúng ta là một người doanh nhân làm kinh tế, muốn phát triển kinh tế cá nhân rồi muốn đóng góp và sự phát triển của kinh tế đất nước thì làm sao có thể gọi là như thầy nói là cái vai trò của văn hóa truyền thống rất là quan trọng. Nhưng là một người doanh nhân trong kỷ nguyên này
1:03:32 thì làm sao để phát huy được cái sự ảnh hưởng trực tiếp của văn hóa đến cái công việc của mình làm. cần phải tích hợp nó như thế nào. Bởi vì là họ có thể nói là tôi đâu làm công việc liên quan tới văn hóa. Sản phẩm của tôi không phải sản phẩm văn hóa. Tại sao tôi phải quan tâm? Cái này nó là chuyện văn hóa dân tộc thì ok nhưng mà tôi vẫn phải làm ăn kiếm tiền làm giàu. Nhưng làm sao để như thầy nói là làm sao để phát huy cái sức mạnh văn hóa và tác động trực tiếp đến mình? >> Thực ra nó đa dạng lắm. >> Dạ. Tôi rất ủng hộ các doanh nhân là họ trợ giúp những người nghèo khó, trợ giúp những cái sự kiện mà họ thấy rằng cần thiết cho xã hội. Dạ. >> Họ làm điều đó tốt lắm chạy. Họ có làm văn hóa mà không nhưng hành vi của họ nó
1:04:18 kết tinh cái giá trị văn hóa, cái đạo đức làm người. Và đó là văn hóa. Văn hóa không phải chỉ là từng chương từng hồi, từng quyển này quyển nọ. >> Dạ. cũng không phải là nội dung này nội dung kia mà nó thể hiện trong cái đời sống hàng ngày nó là như thế. Văn hóa là ở đó v tính ra là do cái cách mình ứng xử và sống trong cuộc sống hàng ngày mình ứng xử là một người có văn hóa và cái văn hóa đó là văn hóa rất là Việt Nam. >> Đúng rồi. >> Cái văn hóa từ tổ tiên. >> Đúng rồi. >> Bao nhiêu năm qua >> nếu mình ấn xử đúng cái điều đó. Đúng là đúng vậy. Phải như vậy thôi. À cũng có người nói rằng cổ lỗ sĩ
1:05:06 ờ thì cổ lỗ thì cũng được chẳng sao cả. Nhưng điều quan trọng cái cổ lỗ đó nó không hề làm xúc phạm tới những giá trị mới. Không mà nó tôn vinh cái giá trị mới. Bởi vì cái giá trị mới này sở dĩ có là bởi nó đi từ xưa tới nay. Cái mạch này đó mà nếu không biết tôn trọng cái cũ thì cái mới nó cũng sẽ vơi dần cái giá trị. Đó là như vậy. >> Con nghĩ là nếu mà mình không hiểu rõ được cái gì đã tạo nên mình của ngày hôm nay thì >> đúng rồi >> sẽ khó mà phát triển được. >> Đúng rồi. Đúng rồi. Đó là như thế. >> Bây giờ mình nói quá nhiều về hội nhập và ra nước ngoài, ra thế giới nhưng mà hiểu về bên trong và hiểu về thực sự văn hóa của Việt Nam là như thế nào thì đôi khi cái kiến thức vẫn còn hạn hẹp. Đôi khi người ta hiểu văn hóa nhưng là một hệ thống những giá trị hàn lâm.
1:05:52 >> Dạ. >> Đúng không? có lẽ là không sai chứ không phải là đúng. Không sai thôi. Văn hóa luôn luôn kết tinh lại trong một loạt những cái hệ thống giá trị hàn lâm. Nhưng hàn lâm chỉ nó khu trú trong nhận thức của một bộ phận rất nhỏ. >> Những người có trình độ cao mới đọc cái này. >> Trong lúc văn hóa là của xã hội mà một xã hội không phải chỉ có những người khỏe mạnh mà kể cả những cháu nhỏ đến cả những cụ già họ. có cái giá trị văn hóa riêng của họ nó là như thế. >> Đúng là tìm hiểu càng tìm hiểu về văn hóa Việt Nam thì thấy rất là phong phú. >> Đúng rồi. >> Và và như thầy nói là cái gì nó đã
1:06:38 trường tồn qua bao nhiêu năm thì nó không nó không hề cổ hữu tí nào. >> Đúng rồi. Nó trường tồn bởi vì nó nó phù hợp thôi. Nó phù hợp nó mới tồn tại được. Mà phù hợp thì hiện nay nó còn có nghĩa là nó không hề tách biệt với hiện nay mà nó là một bộ phận cấu thành của hiện nay. Nó là như thế. Còn anh ứng dụng thế nào tu nhận thức thế nào tùy. Bởi vì trình độ nhận thức ấy thể hiện anh ở vị trí nào. Có thế thôi. Hay anh ở vị trí nào đây? >> Con cũng hay đọc những cái cuốn sách của các nhà sử học họ viết á. Rất nhiều nhà xử học thì họ nghiên cứu lịch sử để họ cố cố gắng dự đoán tương lai. Bởi vì là ai cũng muốn dự đoán tương lai cả. xem là chuyện gì sẽ xảy ra và chúng ta sẽ đi về đâu và Đức liệu sẽ phát triển như thế
1:07:23 nào. Thầy là một nhà nghiên cứu rất là nhiều về sử học thì thầy có dự đoán tương lai không? >> À tôi chỉ rút kinh nghiệm từ lịch sử và rất thích cái câu mà tôi viết ở rất nhiều nơi. Bài học lớn nhất của lịch sử chính là ở chỗ người ta không chịu rút ra từ lịch sử những bài học. Lịch sử luôn luôn có những bài học nhưng mà anh anh đọc bao nhiêu không biết. Nhưng có điều là anh không chịu rút ra từ lịch sử những bài học. Đó là cái điều quan trọng cần phải lưu ý. Còn thực sự mà nói đó, mỗi người nhìn lịch sử bằng một cái cách nhìn khác nhau. Đừng nghĩ rằng ai đúng ai sai mà hãy nghĩ rằng mỗi người có cách chọn lựa riêng. Vấn đề là chỗ sự chọn lựa đó sẽ
1:08:10 làm tốt cho họ và tốt cho cộng đồng hay làm xấu hình ảnh của họ. Đó mới là điều quan trọng. >> Cảm ơn thầy. Câu rất hay. Thực là cái bài học lịch sửở đây là phải rút ra được những bài học. Con biết được câu hỏi này rất rộng nhưng mà từ góp nhìn của thầy thì nếu có thể rút ra một bài học mà có thể giúp cho Việt Nam có thể có vị thế phát triển hơn ờ một cái trên cái bản đồ thế giới trong tương lai thì >> thực sự bà nói đó thì >> tôi chưa nghĩ đến cái chuyện là chúng ta phải học hỏi ai mà tốt nhất là học hỏi tinh hoa của ai chứ ta không phải là học tất cả Nhưng trước hết là hãy học cổ nhân.
1:08:55 Tôi nói ví dụ bây giờ ta có cái chủ trương là không cho các cái bí thư và chủ tịch tỉnh là người địa phương gì. >> Dạ. >> Cái đó Việt Nam ta có cả ngàn năm nay rồi. Học thi đỗ >> được tổ chức ăn mừng và nhà nước còn cho tiền để khao nữa. Nhưng mà rất hay ạ. Khao tốt lớn lắm á. Nhà nước còn ban áo mão cho đi về nữa cơ mà. >> Và quan trọng nhất là còn cho cả bà vợ đi đón >> bởi vì sở dĩ chồng đậu là bà phải có công lao của bà vợ >> hay lắm. Nhưng mà khao trong rồi thì đi nơi khác làm quan không bao giờ làm quan tại địa phương. Chuyện nó có từ hàng mấy trăm năm nay rồi. Cái thứ hai trai nói là cái kinh tế tư nhân bây giờ là chủ lơ
1:09:41 kia. >> Thế chuyện nó có thừ hàng ngàn năm nay thậm chí là từ khi có con người là có kinh tế tư nhân. Kinh tế tư dân là kinh tế chủ đạo, nó xuyên suốt và nó trải rụng. Điều ấy không có nghĩa là kinh tế tập thể sai. Những năm kháng chiến trong Mỹ cứu nước, nếu miền Bắc không có hợp tác xã thì sẽ không có thắng lợi đâu. Tất cả những người đàn ông già trẻ đều ra trận. Phụ nữ ở lại phải góp rất hợp lực với nhau rồi mới có được hạt gạo nối quân vậy. Nhưng mà đến khi mà hòa bình rồi thì hoàn cảnh mới nó cũng phải có cái khác. Và như vậy đó thì chúng ta phải tôn trọng cái tính giai đoạn. Nhưng đừng bao
1:10:28 giờ nghĩ rằng hợp tác xá là nhất. Có những lĩnh vực hợp tác xá là nhất nhưng có những cái thì không. Và dù là nhất trong một cái giai đoạn nào đó thì kinh tế tư nhân cần phải hết sức được t quan trọng nó là như vậy. Rồi còn có cái nữa đó là gì ạ? Là người ta đừng bao giờ coi thường sự sáng tạo của người nông dân. Nông dân sáng tạo hay lắm. Đấy, tôi nói ví dụ là ngày xưa đi cày đó là cái lưỡi cày nó như thế này thôi. Nhưng mà từ một cách đấy cũng khá lâu là 51 đến bây giờ là bao nhiêu? Là cũng mới đến bảy
1:11:14 mươi mấy năm rồi. Thì người ta nghĩ ra cái lễ cày cái cái diệp cày mà nó cong thế này để làm gì ạ? để mà cay một cái thì đất nó lật úp lại và cỏ nó biến thành phân. Thế thì cái người nông dân có cái phát hiện rất lớn, cũng một đường cày nhưng nó giải quyết được nhiều việc. Ví dụ như ở Tây Bắc >> có người đàn ông đã lấy được cái máy xe gắn máy cũ rồi ông lấy cái đó làm động cơ để chế ra cái máy cày. Nhưng máy cày của ông ấy thì có thể leo qua cái bậc thang cao 1,4 rồi. >> Wow. Hóa sang tạo >> và cày rất hay, rất giỏi.
1:11:59 Hay là ở Hà Nam có người họ lấy cái rơm rạ làm cái vật liệu quan trọng để chế ra một loại gạch mà cái loại gạch ném xuống nước nó nổi có được cái sức chịu lựng lực của nó cao hơn 10 lần so với lại cái gạch nén gạch làm đất. Vấn đề là chỗ người có tài phải được trân trọng nhưng có người tài là thông qua kết quả nhưng có những người tài chỉ mới xuất hiện từ cái ý tưởng và ý tưởng đó khiến dẫn tới những kết quả phi thường chúng ta phải kính trọng >> th ý tưởng >> đúng rồi ý tưởng này quan trọng lắm cho nên ý là đối với quản lý văn hóa mà không trân trọng ý tưởng thì không được
1:12:46 đâu. Ý tưởng đó có thể phù hợp, thậm chí là không phù hợp. Tệ hơn nữa có khi nó trái ngược với cái văn hóa nhưng hãy để cho những ý tưởng ở đó xuất hiện rồi chúng ta hướng dẫn nó đi theo cái con đường chính thống >> thế sẽ tốt hơn >> chứ không thì sẽ là thui trộm mất một cái tiềm năng >> đúng mất cái ý tưởng đấy là sẽ không có cái gì nữ >> đúng là có quá nhiều thứ cho thầy nói là học được từ cổ dân từ người xưa >> đúng rồi >> chứ không phải đi học đi đâu xa cả >> đúng rồi học từ chính những cái gì gần gũi ở chung quanh ra. >> Dạ. >> Có thế thôi. Nó học như thế thôi. Thế thì à tôi kể chuyện mình có hôm mệt quá >> dạ >> ra trước cổng nhà chơi với mấy đứa con
1:13:31 nít. Thế nó đang chơi. Nó bảo ông ơi, con phải về học bài rồi. Thế nó về nhưng mà mai ông ra chơi với con. Nhưng mà được rồi, mai ông ra hỏi đ con về. Hôm sau đó hỏi th con học cái gì? Và con học Anh Văn là tại sao có mấy trường Anh văn n con đi học là lúc đầu con tính học nhưng mà ba con tới thấy đề là trường ngoại ngữ thần đồng th bố ba con hoảng quá bảo ba không thể nào đưa con vào học cái nơi như thế được hãy học bắt đầu bằng sự khiêm tốn >> dạ >> không khiêm tốn khóc học được đâu chưa gì là mình muốn trở thành thần đồng rồi nó là như thế >> dạ >> hay không >> rất hay >> cha mẹ dạy mà nó hiểu >> dạ vâng >> nó
1:14:16 Cảm ơn thầy rất nhiều. Học từ người xưa và học từ cửu nhân của chúng ta, tổ tiên của chúng ta. Bởi vì đó là những cái thành công mà đã rất phù hợp với người Việt Nam và có cái tính văn hóa trong đó. Nhiều khi cũng không cần đi đâu xa cứ học ra nước ngoài nhưng mà lại quên mất học từ những cái gì gần gũi. >> À có những cái sinh nữ sinh viên, một số nữ sinh viên hỏi rằng thầy ơi con bây giờ con sợ lắm. Con sinh ra trong một gia đình nhà nông nghèo, ba thì mất. Giờ con chỉ còn mẹ thôi mà mẹ con không biết chữ. Con làm sao để đi lên được? Mẹ con không biết chữ nhưng mẹ con đã dạy con nên người. Hãy học tiếp những cái bước đường trở thành con người đàng hoàng từ
1:15:01 mẹ con thì con sẽ giỏi. >> Cảm ơn thầy rất nhiều ạ. có rất nhiều câu chuyện để mà có thể suy ngẫm trong những dịp ngày Tết này về văn hóa Việt Nam và về những gì mà thực sự mình cần phải học hỏi rất nhiều nếu mình chưa rút được bài học từ người xưa >> và nó không phải là cái gì đó quá xa xôi
…
