Ethiopia - ዓመታት የተጠበቀው የባህሩ ጦርነት | ኢትዮጵያ በአዲስ ግንባር!

0:02 ለአመታት የተጠበቀው የባህሩ ጦርነት ኢትዮጵያ በአዲስ ግን ክንባር ቲያትሩ ከአባይ ወንዝ ወደ ቀይ ባህር ዞሯል አስፈር ጊዜ የመጣ ነው ፈርኦኖቹ ዛሬም ኢትዮጵያን ኢላማ ማድረጋቸውን ቀጥለዋል የካይሮና የአዲስ አበባ የፍልሚያ ሜዳ የነበረው የአባይ ወንዝ አሁን በቀይ ባህር ተቀይሯል በግድቡ አልሳካላት ያለችዋ ግብጽ በቀይ ባህር በኩል ኢትዮጵያን ጫና ውስጥ ለመክተት ደንቅ እንቅልፋታ እየሰራች ነው። ቀይባር የሁለቱ ሀገራት አዲሱ የፍጥጫ ግንባር ስለመሆኑ በብዛት እየተነገረ ነው። በእርግጥ ፈራውኖቹ ኢትዮጵያን መክበብ ከጀምሩ ዋላ አድር ከዚህ ቀደም ከሱማሊያ ጋር በተገባው ውጥረት ሳቢያ ያንን ለመጠቀም ላይታች ሲሉ ነበር። የአዲስ አበባና አስመራ ግንኙነት መበላሸቱን ተከትሎ ደግሞ

0:48 የፕሬዝዳንት አብዱል ፋታል ሲሲ መንግስት ከኤርትራ ፕሬዝዳንት ኢሳያ ሰፈር ጋር ስትራቴጂ አጋርነት ፈጥሯል። ከሰሞኑም አስመራና ከአይሮ ቀይ ባር በጋራ ለመስራት አዲስ ዘመምነት ተፈራርመዋል። መፈራረም ብቻም ሳይሆን ኢትዮጵያን ወደ ቀይ ባህር ዘር እንዳትል እናደርጋት ሲሉ የሁለት ሀገራት ባለስልጣናት መክረዋል። የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴርም የግብጽ አካሄድ አደገኛ ከበባ እንደሆነ ተናግሯል። እናም ዘመናትን ጠብቆ የአዲስ አበባ እና የአስመራ ቁርሶ በቀይር ግንባር ሊቀሰቀስ ስለመጣረቡ እየተነገረ ነው። ይህ ጦርነት በእጃ ዙር የሚደረግ ሳይሆን በአስብ በኩል ፊት ለፊት የሚተኮስ ሌላኛው የቀባር እልቂት ስለመሆኑ አያጠያይቅም። ሰላም ጤና ይስጥልን የተከበራችሁ የፈታ ቤተሰቦች ከላይ ላይ በመግቢያ ያስታወቅናቸው ጉዳይ አሁን በጥልቀት እንመለከታለን አብራችሁን ቆዩ።

1:47 የኢትዮጵያ እና የግብጽ ታሪካዊ ግኑኝነት በዋነኝነት የተመሰረተው በአባይ ወንዝ ትስስር ነው። በሃይማኖታዊ ግንኙነትና በዘመናት የዘለቀ የዲፕሎማሲ እና የፖለቲካ መስተጋብርም አለ። ከሰሞኑ ኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ጉዳይ ኢንስቲዩት ባጋራው ሃታ ግብጽ ፊቷን ከአባይ ወንዝ ወደ ቀይባር አዙራለች በሚል የሁለቱን ሃገራት ፍጥጫ አስመልክቶ ዝርዝር መረጃ አውጥቷል። ከአይሮ ኢትዮጵያ በቀጥታ በአባይንዝ ላይ ከመወዳደር ወደ አስመራ ፖር ሱዳን እንዲሁም ወቅዲሾ በተዘረጋ የተቀናጀ የፔሪሜተር ስትራቴጂ ወደ መክበብ ተሸጋግራለች። ከኢትዮጵያ ጋር በታላቅ ህዳሴ ግድብ የምትወዛገበው ግብጽ ከአስመራ ጋር ያላትን ግንኙነት እያጠናከረች ነው። ኢትዮጵያ የቀባን በተደጋጋሚ መግለጿን ስትቀጥል ከኤርትራ ጋር ያላት ግንኙነትም ውጥረት ተለየ ለይቶት አያውቅም። በሌላ በኩል ብሔራዊን ጦርነት ምክንያት የኦርሙዞሽ መጥመት ዝጋት ያሳሰባት አሜሪካ የኤርትራን ማዕቀቦችን እንደምታነሳ ተሰምቷል።

2:36 ኤርትራን የቀባረ ስትራቴጂ አጋር የማድረግ አካል እንደሆነ ይታመናል። ከሳምንታት በፊት ከአሜሪካ ጋር የመከላከያ ትብብር የሁለትዮች መዋቅራዊ ምክክር ማእቀፍ ስም እምነት የተፈራረሙት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ጌዲዮን ጢሞቴዎስ በዋሽንግተን ቆይታቸው ስለ ህዳሴው ግድብ እና ስለ ቀይባር መነጋገራቸው ተሰምቷል። የግብጽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ ደግሞ የኤርትራ ሉዓላዊነትን እና የግዛት አንድነቷን እንድትጠብቅ ከሃይሮ ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ግብጽ በሱዳን እና በሶማሊያ ደህንነት እና መረጋጋት እንዲሰፈን እንደምተሻ ጉዳዩ የግብ ብሄራዊ ደህንነት ተቀጥለ እንደሆነ ተገልጿል። በተጨማሪም ሁለቱ ሀገራት የመጣኔ ሃብት እና የንግድ ትሰት ስራቸውን ከሚያጠናክሩባቸው ዘርፎች መካከል የማዕድን የትራንስፖርት የመድሃኒት አቅርቦት እና የአሳ ምርት ተጠቅሰዋል። ከሰሞኑ ደግሞ ቀይ ባህር ላይ የሚደረግ የትራንስፖርት እንቅስቃሴን እና የወደብ ትስስርን የተመለከተ ስምምነት የተፈራረሙት ግብጽ እና ኤርትራ የቀይባ ጉዳይ የሚመለከተው

3:23 የቀይባ ጥረፍ ሃገራት ብቻ እንደሆነ ተናግረዋል። የግብፁ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባደር አብደላቲ እና የግብጽ የትራንስፖርት ሚኒስትር ሌተናል ጀነራል ከማል አልዋዜር ግንቦት ባለፈው ሳምንት ከኤርትራ ፕሬዝዳንት ኢሳያሰ ወርቂ ጋር ተወያይተዋል። የግብጽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባደር አብዱላቲ የቀይባራ አስተዳደር እና ደህንነት ጉዳይ በዋነኝነት የሚመለከተው የቀይባ አጎራባች ሃገራት ነው ማለታቸውን መስሪያ ቤታቸው አስታውቋል። ቀይባርን ከሚያወሰኑ የባህር ዳርቻ ሃገራት ብሔራዊ ደህንነት ጋር ቀጥተኛ ትስስር እንዳለው በመጥቀስም የቀይባራ ጎረባስ ያልሆነ አካል ቀይባ ቀባርን በሚመለከቱ ጉዳዮች መግባት የለበትም ብለዋል። ሚኒስትሩ ኤርትራ የቀባርን በማስተዳደር ረገድ ያላትን አላማ ግብጽ ትደግፋለች ብለዋል። ለቀባር አጎረባች ሃገራት አንድነትና ሉዓላዊነትም እውቅና ትሰጣለች ብለዋል። የኤርትራው

4:10 የማስታወቂያ ሚኒስቴር የማነር መስቀል በአንጻሩ ሁለቱ ሀገራት የባህር ላይ የትራንስፖርት ስምምነት እየተፈራረሙት በነጻነት የሚመራ የአለም አቀፍ የባህር ትራንስፖርት እንቅስቃሴን መርህ መሰረት በማድረግ በዘርፉ ትብብርን ለማጠናከር እንደሆነ ጠቅሰዋል። የኤርትራ የትራንስፖርትና ኮሚኒኬሽን ሚኒስተር አቶ ብርሃነ ተስፋ ስላሴ ከግብጽ የትራንስፖርት ሚኒስተር ሌተናል ጀነራል ከማል አልጓዜር ጋር ስምምነቱን ተፈራርመዋል።የግብ የትራንስፖርት ሚኒስቴር ሌተናል ጀነራል ከማል አልዋዜር ካይሮ የአስመራን የውደብ እና የባህር ትራንስፖርት ልማት ትደግፋለች ማለታቸው ተዘግቧል። የግብፁ ፕሬዝዳንት አብዱ አልፋታል ሲሲ በተደጋጋሚ በአፍሪካ ቀንድ እንዲሁም በቀኝ ባህር ደህንነትና መረጋጋት ዙሪያ አስተያየት ሲሰጡ ወይንም ሲወያዩ በተደጋጋሚ መሰማት የጀመረው በፈረንጆቹ በ2024 መጀመሪያ ላይ ከሶስማሊላ

4:55 አንድ ጋር ኢትዮጵያ የተፈራረመችውን የመግባቢያ ስምምነት ከተረዱ በኋላ ነው። ኢትዮጵያ እና ሶማሌ ላንድ ታህሳስ 2016 በተፈራረሙት የመግባብያ ሰነድ መሰረት ኢትዮጵያ ለሱማሌ ላንድ እውቅና ለመስጠት ሶማሌ ላንድ ደግሞ ለኢትዮጵያ የባህርበር ለመፍቀድ መስማማታቸው የሚታወስ ነው። በአዲስ አበባ እና ሃርጌሳ መካከል በተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ ከሁለቱ ወገኖች ምንም አይነት ድምጽ እየተሰማ ባይሆንም ኢትዮጵያ በቀጥታ የባህርበር ለማግኘት የምታደርገው ጥረት አሁንም ከግብ ሆነ ከሶማሊያ በኩል በስጋትነት የሚታየ ነው። የሶማሌው ፕሬዝዳንት ሃሰን ሼማ መመድ ከግብ መሪ ጋር የተፈራረሙት ወታደራዊ ስም እምነት በሀምሌ 2016 በሶማሊያ ካቢኔ በመጽደቁ የግብጽ ወታደሮችን ወታደራዊ አውሮፕላኖችን እና የተለያዩ የጦር መሳሪያዎችን በመወቅ ይሾ እስከ ማራገፍ የተደረሰበት እርምጃ ተወስዷል የሁለቱን መሪዎች ውይይት አስመልክቶ ከሶማሊያ በኩል የወጣ መግለጫ እንደሚያሳየው

5:42 ሁለቱ መሪዎች በጸጥታ በትምህርት በንግድ በዓሳብና በኤነርጂ ዘርፎች ያላቸውን ትብብር ለማሳደግ ቁርጠኛ መሆናቸውን ገልጸዋል ነገር ግን ይህ የሞቅዲሾና የካይሮ አጋዥ አጋርነት በቱርካን በጠቅላይ ሚኒስቴር አብይ አህመድ እና በሶማሊያ ፕሬዝዳንት ሀሰን ሼ መሃመድ መካከል በተፈጸመው እርቅና ስም እምነት አማካኝነት ቀድሞ እንደተዘጠን ገቢ ሳይደረግ ስለመቅረቱ ነው የሚነገረው እንዲያም ቢሆን ግን ካይሮ አሁንም ለቪላ ሶማልያ ያላትን ቀረቤታ እንደቀጠለችበት ይታመናል አሁንም ሁለቱ ሀገራት በተለይ ወታደራዊ በሆኑ ጉዳዮች ዙርያ በትብብር እና በቅርበት እንደሚሰሩ ይነገራል ይህ የግብጽ አካሄድ በሶማሊያ በኩል በኢትዮጵያ በስተ ምስራቅ እንዲሁም በስተ ሰሜን በስተም ምዕራብ በስተደቡብ እያለ ኢትዮጵያን በሁሉም አቅጣጫ ምርጫ የመብ ስልጣኝ እንቅስቃሴ አካል ነው። ኢትዮጵያ የባህርበር ፍላጎት አጀንዳዋን ይፋ ካደረገች

6:29 በኋላ ግብጽ ከበባብ በሚመስል መልኩ እየተንቀሳቀሰች ነው ሲሉ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ተናግረዋል። አንባሳደር ነብያት ጌታቸው ኢትዮጵያ የባህርበር ጥያቄዋን ካነሳች በኋላ ከግብጽ በኩል ዉጥረት ተንኮሳ የሚመስሉ ነገሮች እየታዩ መሆናቸውን ተናግረዋል። ኤርትራ ነጻ ሃገር ከሆነች በኋላ ባህርበር አልባ ሃገር ሆና የቆየው ኢትዮጵያ ባለፉት ጥቂት አመታት በመንግስት ደረጃ የባህርበር የማግኘት አጀንዳ በይፋ እየተራመደ መሆኑ ይታወቃል። በዚህም ከኤርትራ ጋር ያለው ግንኙነት ተብሏል ተላሽቶ ወደ ግጭት ሊያመራ እንደሚችል ሲናገር ነበር። በተጨማሪም በህዳሴው ግድብ ምክንያት ለአመታት ተቃውሞን ስታሰማ የቆየችው ግብጽ የኢትዮጵያን ፍላጎት በሚቃረን መልኩ እንቅስቃሴዎችንና መግለጫዎችን ስታወጣ ነበር። አምባሳደር ነብያት ጌታቸው በሰሙንኛው መግለጫቸው ኢትዮጵያ የባር ፍላጎቷን ባነሳች ጊዜ ኢትዮጵያን ለማነቅ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች የመጨመር እና የመጠናከር አካሄድ እናያለን ብለዋል። ይህ የግብጽ እርምጃ አዲስ

7:16 እንዳልሆነ በመጥገስም ኢትዮጵያ የባሮ ፍላጎት አጀንዳዋን አጠናክራ እንደምትቀጥል በአጽኖት ተናግረዋል። ቃል አቀባዩ የኔት ቀይ ባህር ላይ የሚደረግ የት የትራንስፖርት እንቅስቃሴን እና የወደብ ትስስርን በተመለከተ ግብጽ እና ኤርትራ ባለፈው ሳምንት ስምምነት ከተፈራረሙ በኋላ ነው። ሁለቱ ሀገራት ስምምነቱን ከተፈራረሙ በኋላ የቀይባ ጉዳይ የሚመለከተው የቀይ ባህር ጥረፍ ሃገራት ብቻ ነው ብለዋል። ከኢትዮጵያ ጋር በታላቁ የህዳሴ ግድብ ምክንያት አለመግባባት ውስጥ ያለችው ግብጽ ከኤርትራ ጋር ያላትን ግንኙነት አጠናክራለች። የባበር አጀንዳ በተለያዩ አካላት እና በህዝቡ ተቀባይነት እያገኘ ነው ያሉት አምባሳደር ነብያት ኢትዮጵያ አጀንዳውን ሰላማዊና ዲፕሎማሲያዊ በሆነ መንገድ እንደምትቀጥል ገልጸዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ በተደጋጋሚ ኢትዮጵያን የባህርበር መተላለፈ የማግኘት ፍላጎት በንግግር እና በመግባባት የማስፈጸም

8:01 ፍላጎትን አጽኖት በመስጠት ኢትዮጵያ ፍላጎቷን በሃይል ለማስፈጸም ጦር እንደማትሰብ ተናግረው ነበረ። እርግጥ የኢትዮጵያ ፍላጎት ወደ ባህር መውጫ የሚሆን መተላለፊያ ማግኘት ብቻ ሳይሆን ራሱ በባህሩ ላይ ተገቢውን የሆነ የውሃ ባለቤትነት መብት መጎናጸፍ ነው። በባህሩ ላይ መገኘት ብቻ ሳይሆን በባህሩ ላይ የሚገባውን የውሃ ክልል ኢትዮጵያ በባለቤትነት እንድታገኝም ማስቻል ነው። ኤርትራ ነጻ ሃገር ስትሆን ወደ አልባይ የሆኑ ኢትዮጵያ በምስራቅ እና በአፍሪካ ቀን ከፍተኛ ቁጥር ያለው ህዝብ እንዲሁም ሰፊ የቆዳ ስፋት ይዛ የባህር በር የሌላ ትልቁ ሃገር ናት። በኢትዮጵያ እና በግብጽ መካከል ያለው ታሪካዊ ግንኙነት ጉልህ ክንኖች እየታዩበት ነበር ማለት ይቻላል። ከ1874 እስከ 1876 ብቻ በኦቶማኢፓር የነበረችው ግብጽ ኢትዮጵያን ሁለት ጊዜ ለመውረር ሞከራ የአጥሪ ዩሃንስ አራተኛ ወታደር በስማኤል

8:48 የሚመራውን የግብጽ ወራሪ ሃይል ድል አድርጓል። ይህ ድል የኢትዮጵያን ነጻነት ከማስጠበቅ ባለፈ በግብጽ ቀጠና ቅኝ ግዛት ፍላጎት ላይ ትልቅ አንድምታ የነበረውና እንግሊዞች ግብጽን በቅኝ ግዛት እንዲይዙ በር የከፈተ ነበረ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ግብጽ ኢትዮጵያ የውስጥ አማጺን በማስታጠቅ እና በአጎረባች ሃገራት ለወክልና ግጭት ወታደር የማስፈር ሙከራዎችን አድርጋለች። ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ጋር በተያያዘ የተፈጠሩ እጥረቶች የዛት ታሪካዊ ጠላትነትና የእስትራቴጂ ስጋቶች ተቀጥያ ናቸው። አሁን የሚታየው ወታደራዊ እንቅስቃሴም ቢሆን የታሪካዊ ቅሬታዎች እና ዘመናዊ የጂኦ ፖለቲካል ስልቶች ድምር ውጤት ነው። ይህ በዚህ እንዳለ በአሁኑ ዘመን በኢትዮጵያ እና በግብጽ መካከል ቀጥተኛ ወታደራዊ ግጭት በቀላሉ የሚታሰብ አይደለም። የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት በውሃ አጠቃቀም መብት እና በግድብ ፕሮጀክቶች ዙሪያ በዲፕሎሜን አለመግባባት የሚገለጹ ሆኖ

9:34 አልፎ አልፎ ከግብጽ በኩል የጦርነት ንግግሮች የሚታዩበት ነው። ነገር ግን ሁለቱ ሀገራት አለም አቀፍ ህገጋትን በመጠቀምና በቀጥታ ጦርነት ውስጥ ከመሳተፍ ይልቅ ህብረትን በመሻት የሚደረግ ቀዝቃዛ ጦርነት ውስጥ ይገኛሉ ይላሉ ተንታኞች ጉዳዩን ሲያስረዱ። ነገር ግን ሁለቱ ሀገራት ትኩሳት በማያጣው የቀይባር ቀጠና ፍጥጃ ውስጥ መግባታቸው ለዘመናት ሲጠበቅ የነበረውን ግጭት ሊቀሰቅሰው እንደሚችል ተሰግቷል። ምክንያቱም ቀድሞ በመካከለኛው ምስራቅ ጦርነት እና በሱዳን የእርስ በርስ እልቂት ምስቅልቅሉ የወጣው ቀይባር አሁን ደግሞ የአስመራ እንዲሁም በትግራይ ክልል ወቅታዊ ሆናት የታክሉበት በቀይባር ቀጠና አዲስ የጦር ግንባር ሊከፈት የሚችልበት እድል ሰፊ ነው። ቀይባር የእንዱቄያኑስ እና ሜዲትራኒያን ባህርን በማገናኘት በተለይም በአለም ዙሪያ ተፈላጊ የሆነውን ነዳስ ከመካከለኛው ምስራቅ እና ከባረሰላው ሀገራት

10:20 ለማጓጓዝ አቶ አጭር መንገድ ነው። በዚህ የተነሳ ባህሩን ከሚጎራበቱ ግብጽ ሳኡዲ አረቢያ፣ ኤርትራ፣የምን፣ ጅቡቲ እና ሶማሊያ በተጨማሪ ከአካባቢው ርቀው ሌሎች ሃገራት ላይ የሚገኙ ሀገራት ጥቅማቸውን ለማስከበር በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ እንቀሳቀሳሉ። ቀይባር ረጅሙን በንድ ውቅያኖስ በኩል ወደ አትላንቲክ ውቅያኖስ የሚደረግ የባህር ላይ ጉዞ በማሳጠር ሀገራት ቀልጣፋ፣ የነዳጅ እና የጋዝ አቅርቦት እንዲያገኙ ያደርጋል። እንዲሁም ከአውስትራሊያ፣ ከጃፓን፣ ከቻይና፣ ከህንድ እና ከሌሎች ሀገራት የሚገኙ ወሳኝ የቴክኖሎጂ ምርቶችና ሸቅጦችን የጫኑ ግዙፍ መርከቦች የሚያቋርጡት በዚህ የባህር መስመር ነው። ይህ ብቻ አይደለም በአሁኑ ወቅት የአለምን አንድ ጫፍ ከሌላኛው ጋር በሰከንዶች ውስጥ ለማገናኘት እና መረጃ ለመዋጥ የሚያስችሉ የመረጃ ማስተላለፊያ ግዙፍ ገመዶች በቀር ወለላ ይገኛሉ። ግጭት እና አለመረጋጋት በተደጋጋሚ በሚከሰትበት የአፍሪካ ቀንድ

11:08 የመካከለኛው ምስራቅ እና የባህረ ስላጤው ቀጠና ፍላጎት ያላቸው ሃገራት ለወታደራዊ እንቅስቃሴያቸው ቀይ ባህር ዋነኛ መስመራቸው ነው። በአሁኑ ጊዜ በቀይ ባህር ላይ ጉልህ ተጽእኖ ያላቸው ሀገራት ግብጽ፣ እስራኤል እና ሳorte አረቢያ ናቸው። ሌሎቹ በደካማ ኢኮኖሚ በድህነትና በጦርነት ምክንያት ሚናቸው ጠንካራ አይደለም። ያም ሆኖ ከላይ ከተጠቀሱት ሀገራት በተጨማሪ የተባበሩት አረብ እምሬቶች አቡዳቢ በሀርጌሳ ሶማሌ ላንድ በኩል ያላት ተጽዕኖ በታች በኩል በሱማልያ የቱርክ ሚና የጎላ የመምጣቱ ጉዳይ እንዲሁም ኢራን ከላይ ከተጠቀሱት ሃገራት በተጨማሪ እነዚህ ሌሎች የመካከለኛው ሃይል ባለሚዛን የሆኑ ሃገራት ወይንም ሜድል ፓወርስ ሚባሉት ሀገራት በዚህ ቀጠና ተጽኖአቸው የጉላ አለመምጣቱ ማሳየት አድርጎ አድርጎ ይጠቀሳል

11:53 አሁን ይሄን እየጎላ የመጣውን ተጽኖ ሚዛን ለመስጠት የምዕራብ አለም መንግስታት በተለይም አሜሪካ መራሹ ሃይል ነው በዚህ ቀጠና የራሱን ጥቅም ለማስጠበቅ እየተንቀሳቀሰ የሚገኘው የቻይና እና የሩሲያንንም ፍላጎት ሳንዘነጋ ማለት ነው። የቀይባ ስትራቴጂ ጠቀሜታ ከአካባቢው ባሻገር እስከ ሜዲትራኒያን ባር ስዊዝቦ እንደው ቅያኖስ እና እስከ ባህረ ስላጤ ሆርሙዝ የሚደርስ ነው። በዚህ ምክንያት የቀጠናው እና ከአካባቢው ርቀው የሚገኙ ሌሎች ሃገራት በቀይ ባይ ላይ ያላቸው ተሳትፎ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ነው። በርስ በእርስ ጦርነት ስር ያለችው የመንሀዎች በመርክቦች ላይ በሚፈጽሟቸው ጥቃቶች ስጋት የፈጠሩ ሲሆን ባህሩን የሚዋሰኑ የአፍሪካ ቀንድ ሃገራት ያላቸው ነዳጅ እና ጋዝ የባህር ውስጥ ሀብት የመርከብ እና የውደብ አገልግሎት ተፈላጊነት እየጨመረ ነው። ለዘመናት ወሳኝ የምጣኔ ሃብት እና የወታደራዊ ትኩረት ማዕከል የሆነው ቀይ ባህር ድርሻ እንዲኖራቸው የሚሹ በርካታ

12:41 ሀገራት ያሉበት ነው። ሀገራቱ ከቀይባ ተጎራባች ሃገራት ጋር መጣኔ ሃብታዊና ወታደራዊ ስም እምነት ላይ በመድረስ ሚናቸውን እያጎሉ ነው። ለዚህም ከአካባቢው ሩቅ የሚገኙ ሀገራት ጥቅማቸው ለማስከበር በአከባቢው የጦር ሰፈር እስከማቋቋም ደርሰዋል። ከአለም ንግድ እንቅስቃሴ ከ12 እስከ 15% እንዲሁም ከኮንቴነር ጽህነቶች መካከል 30 በመቶን በየአመቱ የሚያስተናግደው ቀይ ባህር በእስያ እና በአውሮፓ ሃጉር መካከል የሚደረግ የመርከብ ጉዞን ወጪና ጊዜ በከፍተኛ ሆናቱ ይቀንሳል። የከፍተኛ መጠን ያለው ነዳጅ እና የኮንቴነር ጭነት የሚያልፍበት በመሆኑ የአለም ንግድ እና የሃይል አቅርቦት ወሳኝ ኬላ ነው። በሲያ በአፍሪካ በአውሮፓ መካከል በቀይባር በኩል የሚንቀሳቀሱ የተለያዩ ምርቶች በአመት አንድ ትሪሊያን ዶላር የሚያወጡ ናቸው። ከሲያ የተነሳ የጭነት መርከብ በሶስቦ በኩል በአጭሩ አውሮፓ ለመድረስ ባህርን

13:27 አቋርጦ ሜዲራኒያን ባህር መድረስ አለበት። ካልሆነ ግን በደቡብ አፍሪካ ጫፍ በኩል በኬፕ ኦፍ ጉድሆፕ በኩል ዞሮ መጓዝ ይኖርበታል። በደቡብ አፍሪካ የሚደረግ ይዞ ደግሞ በቀር በኩል ካለው አቋራጭ መንገድ የ7000 ኪሎ ሜትሮ ጭማሪ አለው። በቀን ሲሰላ ደግሞ ከስምንት እስከ 12 ተጨማሪ የባህር ላይ ጉዞ የሚጠይቅ ነው። ይህን ተከትሎም ወጪው ከፍ ይላል። የቀባህር መልካም ምድራዊ አቀማመጥ ከፍተኛ የነዳጅ ምርት የሚወጣበት በመሆኑ ሃይማኖት እና በፖለቲካ አኳያም ተቀናቃኝ ሃይላት ያሉበት ቦታ መሆኑ የአካባቢው ሃገራት እና የአለም ሃያላን ያላቸውን ጥቅም ለማስከበር የቻሉትን ያደርጋሉ። በደቡብዋይ መስመር በኩል የሚወጡ መርከቦች ወደ ቀይ ባህር የሚገቡበት የባል መንደብ ሰርጥ እና በሰሜን ጫፍ ያለው የስዊዝ መተላለፊያ አበር ቁልፍ የባህር ቦታዎች ናቸው። በተለይ ትልልቅ

14:15 የጭነት መርከቦች ጉዞን በመቆጣጠር የአለም አቀፍ ንግድና ወታደራዊ እንቅስቃሴዎች ላይ ተጽእኖ የሚያሳድረው በግራ የጅቡቲ በቀኝ ደግሞ የመንቆጣጠሩ የባል መንደብ ሰርጥ ወሳኝ ቦታ ነው። በዚህ ምክንያት የአለም ወታደራዊ እና የምጣኔ ሃብት ኃያላን እንዲሁም ሌሎች ሃገራት ብሄራዊ ጥቅማቸውን ለማስጠበቅ እና የበርከቦቻቸውን ደህንነት ለማስጠበቅ በቀይ ባህር ላይ የባህር ሃይላቸውን አሰማርተዋል። በዚህ ቀጠና ኢትዮጵያን ያገለለ የቀይ ባህር መድረክ እንደተቋቋመ ይታወቃል። የቀባይ የትብብር መድረክ መስራች አባላት አሉት። ግብጽ እና ሳኡድ አረቢያ ዋነኞቹ ናቸው። ከነሱ ሌላ አብዛኛው ባኞቹ የኢትዮጵያ ጎረቤት የሆኑ ስድስት አባል ሃገራት ናቸው። ኤርትራ ሱዳን ሶማሊያ ጅቡቲ እና ዮርዳኖስ እንዲሁም የመንትራ ሱዳን ሱማልያ ጅቡቲ የመን እንዲሁም ዮርዳኖስ እርግጥ ነው ይህ ቀጠና የማንንም ብልጽግ ሃገር ቀልብ ወከም

15:02 ያደረግ ነው ለምን ከተባለ በዚህ ቀጠና ቅልጥ ያለ የንግድ እንቅስቃሴ አለ ዳላር በውሃ አካል ላይ የሚሳፈፍበት ነው። በአለም ከባድ የባህር ትራንስፖርት የትራፊክ መጨናነቅ አለበት የሚባል ቦታ ነው እሲያ መካከለኛው ምስራቅ እና አውሮፓ ሄደው ሄደው የሚገጥሙበት ነው። በሜዲትራኒያን በስዊዝቦ የቀይባን ዘልቆ ህንደቂያኖስ መድረስ የሚቻልበት ብቸኛው መስመር ነው። ታዲያ በዚህ ቁልፍ ቀጠና ሃያልነቱን ማሳየት የማይሻ ሃያል ሃገር ከየት ይኖራል ይላሉ ተንታኞች አሁን ባለውናት የቀይ ባህር በቀጥታ ባይዋሰኑም ከቅርበት እና ካላቸው ብሄራዊ ጥቅም አንጻር በባህሩ ዙሪያ ከፍተኛ ፍላጎት ያላቸው ሃገራት አሉ። በዚህ መድረክ ሁለት ቁልፍ ሃገራት ገሸሽ ተደርገዋል። እንዲያውም ሶስት ናቸው። እስራኤል የተባበሩት አረብ እምሬቶች እና ኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ በርግጠኝነት ኢትዮጵያ ወደ ቀይባር ተጎዳ ጉራባችነት እንደምትመለስ በተደጋጋሚ ይናገራሉ። የስብስቡ አባል

15:50 የሆነችው ኤርትራ ደግሞ ሉዓላዊ ግዛቷን እንደማታስነካ እየገለጸች ነው። ግብጽ ደግሞ በሁሉም መልኩ ኢትዮጵያን ከቀባራቅ እየሰራች ነው። በዚህ ሂደት ውስጥ አዲስ አበባ እና የካይሮ ፍጥጫ ከአባይ ወንዝ ወደ ቀይ ባህር እንደዞረ ነው በተደጋጋሚ የሚገለጸው። አበቃን መልካም ጊዜ ተመኘን።