0:00 ኢትዮጵያ ስጋት ውስጥ ናት ሲል የአውሮፓ ህብረት ይፋ አደረገ። ህብረቱ ኢትዮጵያን በተመለከተ ጥብቅ ሰነድ ይፋ አድርጓል። የኤርትራ መንግስት የትግራይ ክልል ሰላምን ወደ ግጭት በማስገባት ችግሩን በማባባስ ላይ ነው ሲል የከሰስ ሲሆን የአማራ ክልል ውጊያ ለኢትዮጵያ ስጋት ነው ብሎታል እናስደምጣቸዋለን። በመጨረሻም ሱማል የኢትዮጵያን አየር መንገድ ካርጎ አውሮፕላገደች ማምሻውን በሰበር ዜና የሶማሊያ ሚዲያዎች ባሰራጩ ዘገባ በአንድ ጠብቅ ጉዳይ የኢትዮጵያ ካርጎ አውሮፕላን ም ከሞቃድ አየር ክልል እንዲታገድ መሆኑ ታውቋል እንመለስበታለን። ሀገራቱ ያደረጉት ጥምረት ለአፍሪካ የህዝብ ብዛት ቀዳሚ እና የባህር በር አልባ ለሆነችው ኢትዮጵያ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ ይዞ መምጣቱ ተገለጸ። ይህንን በተመለከተ አንድ መረጃ ተሰምቷል።
0:46 ታደምጡታላችሁ። አስፈሪው ጦርነት እየመጣ ያለ ይመስላል። አሜሪካ እና ኢራን ተፋጠዋል። ትራምፕ ወደ ኢራን ለመተኮስ እቅድ አስቀምጠዋል። በዚህ መሃል የትራምፕ እንቅስቃሴ አላማ አማራ ቻይና አሜሪካን አስጠንቅቃለች። በኢራን ያለው ተቃውሞ ከቁጥጥር ውጪ እየወጣ መሆኑን ተከትሎ ነገሮች በፍጥነት እየተቀያየሩ ነው። ይህ በእንዲ እንዳለ ኢራን አሜሪካን አርፈሽ ብትቀመጭ ይሻላል ካልሆነ ግን ስትል ከባድ ዛቻምለች ትሰሙታላችሁ። አክብሮታዊ ሰላምታችን በያላችሁበት የአለም ዳርቼ ይረሳችሁ የተወደዳችሁ የአንድ አፍታ ሚዲያ ቢሰባዎች ከአንድ አፍታሁን መደመጥ አለባቸው ያልናቸውን ዜናዎች ወደናንተ የምናደርስበት ሰዓት ላይ ተገኝተናል። አብራችሁን ትቆዩ ዘንድ ግብዣ ልብዣችን ነው።
1:36 >> ኢትዮጵያ ስጋት ውስጥ ናት ሲል የአውሮፓ ህብረት ይፋ አደረገ። ህብረቱ ኢትዮጵያን በተመለከተ ጥብቅ ሰነድ ይፋ አድርጓል። ኤርትራ መንግስት የትግራይ ክልል ሰላምን ወደ ግጭት በማስገባት ችግሩን በማባባስ ላይ ነው ሲል የከሰሰ ሲሆን የአማራ ክልል ውጊያም ለኢትዮጵያ ስጋት ነው ብሎታል። በሀገር ውስጥ የፖለቲካ ሽኩቻ እና በአፍሪካ ቀንድ ከውጭ ሃይሎች ጋር በሚደረግ የኦኬ ፖለቲካ ጫ የኢትዮጵያ ሰላም እና የዲሞክራሲ ቁመና ዝቅተኛ መሆኑን የአውሮፓ ፓርላማ የጥናት ማእከል አስታውቀዋል። ማእከሉ ይህንን ያስታወቀው ለፓርላማው ስራ አጋዥ ይሆናል ያለውን አለም አቀፍ የሃገሮች የሰላምና ዲሞክራሲ ስጋቶች የሚል ሰነድ ይፋ ሲያደርግ ነው። ማዕከሉ የሰላም እና የዲሞክራሲ ስጋትን በተመለከተ በ137 ሀገሮች ላይ አካሄድኩት ባለው ጥናት
2:23 ለኢትዮጵያ 112ኛ ደረጃ የሰጠ ሲሆን በብሔር ፌደራሊዝም የምትመራው ሀገር በግጭት በድርቅ እና በኢኮኖሚ ጫና ምክንያት 21.4 44 ሚሊየን ሴኮች ሰብአዊ እርዳታ ያስፈልጋቸዋል ብለዋል። የታላቁ ህዳሴ ግድብን መመረቅ ተከትሎ የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ቁመና መሻሻሉን እንዲሁም በሳይበር ደህንነት ረገድ መሻሻሎች ቢኖሩም ከሳሀራ በታች ከሚገኙ አገሮች በሰላምና በዲሞክራሲ ረገድ ያላት ቁመና ዝቅተኛ መሆኑን ገልጿል። ሽብርተኝነት የኢነርጂ እጥረት ድንበር ተሻጋሪ ወንጀሎች የኢኮኖሚ ቀውስ የተሳሳቱ መረጃዎች ስርጭት መረጋጋት የተሳናቸው ሃገሮች መብዛት ነዉጣ እና ግጭቶች የወቅቱ ለኢትዮጵያ ሰላምና ዲሞክራሲ መነሻ ስጋቶች ናቸው ብለዋል። ኢትዮጵያ የአውሮፓ ሃገሮች ቁልፍ መሆኗን
3:10 የሚያስረዳው ሰነዱ ከጎረቤት አገሮች እና በሀገሪቱ ውስጥ በተለያዩ አካባቢዎች የሚታየው ውጥረት የስጋት ደረጃው በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩን ማእከሉ በጥናቱ ጠቁሟል። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2018 ስልጣን የያዙት ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ከኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳይያሳፍ ወርቄ ጋር ባደረጉት ስምምነት የነ የነበረው ውጥረት ተወግዶ ወደ ጠንካራ ወዳጅነት ተቀይሮ የነበረ ቢሆንም ኢትዮጵያ በቀይ ባህር ላይ የባለቤትነት ድርሻ ለመያዝ የጀመረችው እንቅስቃሴ እንደ አዲስ የመጣው ዋነኛ የሁለቱ ሀገሮች ጦርነት ስጋት መሆኑን አስታውቋል። ኢትዮጵያዊ ባር ለማግኘት የምታሳየው ፍላጎት ከኤርትራና ከሶማሊያ ጋርም ውጥረት መፍጠሩን ያስታወቀው ሰነዱ የኤርትራ መንግስት የትግራይ ክልል ሰላምን ወደ ግጭት በማስገባት ችግሩን በማባባስ ላይ
3:59 ስለሆነ በሁለቱ አገሮች መካከል ጦርነት ሊቀሰቀስ እንደሚችል አክለዋል። ሁለቱ ሀገሮች ወታደሮቻቸውን እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በመጋቢት ሁለት አምስት ወደ ድንበር ማስጠጋታቸውን ገልጸዋል። የፌደራል መንግስት ከትግራይ ክልልም ሆነ ከሌሎች ክልሎች ጋር ያለው የፖለቲካ ሁኔታ በውጥረት የተሞላ መሆኑን የሚገልጸው ሰነዱ በተሳሳተ መረጃ ስርጭት እና በመሳሪያ በታገዙ ግጭቶች ምክንያት ኢትዮጵያ ስጋት ውስጥ መሆኗን አስታውቋል። የታላቁ ህዳሴ ግድም መመረቅ የኢትዮጵያን ኢኮኖሚ የበለጠ ሊያሳድግ እንደሚችል ቢታመንም ከሱዳንና ከግብጽ በሚመጣም የውሃ ደህንነት ፍላጎት ግፊት ቀጠናውን የግጭት መነሻ ሊያደርገው እንደሚችልም ጠቅሶ በሃገር ውስጥ መንግስት በአማራ እና በኦሮሚያ ክልሎች ከሚገኙ ታጣቂ ቡድኖች ጋር የሚያደርገው ውጊያ ሌላም
4:48 የስጋት ምንጭ ተደርጎ ይወስዳል ብለዋል ህብረቱ አክሎም የአማራ ክልሉ ግጭቱ ለአብይራ ስንታት ሆኖበታል ሲል ገልጧል እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ሰኔ ሁለት አምስት በእስራኤል እና በኢራን መካከል የተከስተው ቀጥተኛ ወታደራዊ ግጭት በቀይ ባህር እና በአፍሪካ ቀንድ የባህር ደህንነት ላይ ስትራቴጂካዊ ለውጥ እንዲመጣ ማስገደዱ ተገለጸ። ይህንን ተከትሎ እስራኤል እና ህንድ በሶማሌ ላንድ የሚተገበር እና አዲስ አይነት የደህንነት ጥምረት ይዘው መቅረባቸው ተሰምቷል። በየሩሳሌም ፖስት ጋዜጣ ላይ ታትመጣው ዘገባ እንደሚጠቁ ጠቁመው ቴራን በአፍሪካ ቀንድ የሚገኙ ደካማ አስተዳደር የላባቸውን ቦታዎች በመጠቀም እስራኤልን ለመክበብ እያደረገች ያለችውን እንቅስቃሴ ለመመከት እስራኤል
5:37 ለሱማሌ ላንድ የምትሰጠው እውቅና ከተራ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የዘለለና የቀጠናውን የባህር ደህንነት ስርአት እንደገና የሚቀር እንደሆነ ተጠቁሟል አዲሱ የእስራኤልና ህንድ ስትራቴጂ እንደ ቻይና እና ቱርክ በከፍተኛ ወታደራዊ ሰፈር ግንባታ እና በብድር ወጥመድ ላይ የተመሰረተ ሳይሆን ብቃትን ከቋሚ ወታደራዊ ቤዝ ያስቀደመ ነው። በዚህ አጋርነት ሶማሌ ላንድ እንደ አንድ የአዲስ ስርዓት ቤተከራም ትቆጠራለች። ህንድ ፊዚካል አቅምን እና የተመሰረተ ልማት ግንባታን ስትሸፈን እስራኤል ደግሞ መጡቅ የሆነውን የዲጂታል እና የቴክኖሎጂ አቅሟን ታዋጣለች። ይህ ጥምረት በሶስት ዋና ዋና ዘርፎች ላይ ያተኩራል። በመጀመሪያም በቀዳሚነት እስራኤል ሰው አልባ አውሮፕላኖችን እና የሳተላይት
6:24 መረጃዎችን በመጠቀም ውድ የሆኑ ወታደራዊ ሰፈሮችን መገንባት ሳያስፈልግ የባህር ላይ እንቅስቃሴዎችን መቆጣጠር የሚያስችል የቴክኖሎጂ አቅም ታቀርባለች። በሁለተኝነት ይሄን የመሰረተ ልማት አቅም ከእስራኤል የሳይበር ደህንነት ጋር በማጣመር እንደ በርበራ ያሉ ወደቦች ከአደጋ የተጠበቁ የንግድ መተላለፊዎች እንዲሆኑ ይደረጋል። በሶስተኛነት የባህር ላይ ግንዛቤ ነው። የባህር ላይ ወንበዴዎችንና ህገ ወጣሳት አጥማጆችን ለመቆጣጠር የሚያስችል የተቀናጀ ጀም የመረጃ ስርዓት መዘርጋት ነው። ይህ የእስራኤልና ህንድ ጥምረት ለአፍሪካ የህዝብ ብዛት ቀዳሚና የባህር አልባ ለሆነችው ኢትዮጵያ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታው የጎላ ነው። ኢትዮጵያ በቻይና ተጽእኖ ስር በወደቀችው ጅቡቲ ላይ ያላት ጥገኝነት
7:11 የብሄራዊ ደህንነት ስጋት እየፈጠረባት መምጣቱ ይታወቃል። የድ ጠቅላይ ሚኒስትር ናንድራሞ በዲሴምበር 2005 በአዲስ አበባ ያደረጉት ጉብኝት እና ግንኙነቱን ወደ ስትራቴጂካዊ አጋርነት ማሳደጋቸው ኢትዮጵያ አማራጭ በሃርበር እንደምትፈልግ ማሳያ ነው። በጎረቤት ሃገር ሶማሊያ ከአይር ክልል እስከ ወደብ ከበባ የተፈጸመባት የተባበሩት አረብ እመሬትስ እየተጠቀመችበት ነው የተባለው የኢትዮጵያ ካርጎ አውሮፕላለም ከሞቃድ አየር ክልል ታግዷል። ሶማሊያ በአየር ክልሏ እንዳይንቀሳቀስ የከለከለችው የአቡዳቢ ባለስልጣናትን እያጓጓዘ ነው ያለቸውን ኢትዮጵያ አየር መንገድ ከአርጎም አውሮፕላን ማገዷን አመሻሹን ከወደሙቃ በሰበር
7:59 ዜና ተሰምቷል። የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከአርጉ ወይም እቃኝ አውሮፕላን በሶማሊያ አየር ክልል እንደ ሃይበር መታገዱን እንደ ዴሊሶማሊያ የሃገሪቱ ሚዲያዎች በሰበር ዜና እያራገቡት ነው። የሞቃዶ ባለስልጣናት ማምሻውን አሳልፎታል በተባለ ውሳኔ እቃኝ የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላኖች ወደ ሙቃድ እንዳይበሩ አግደዋል ተብሏል። የእግዱ ምክንያት አቃጫኝ የኢትዮጵያ የኢትዮጵያ አውሮፕላኖች ወታደራዊ በረራዎችን እንዳታጓጉዝ የታገደቸው የተባበሩት አረብ መሬት ህዝብ ባለስልጣናትን እያጓጓዘች ነው በሚል ነው። ይህ መሬት ህዝብ ወታደራዊ እና የደህንነት ባለስልጣናት የኢትዮጵያ አየር መንገድ የቃጫኝ አውሮፕላኖችን በሶማልያ አየር ክልል ለመብራር እየተጠቀሙ ነው ተብሏል። የሶማልያ መንግስት በኢትዮጵያ አየር መንገድ ካርጎ በረራ ላይ እገዳ የጣሉ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ
8:47 የደህንነት ሹማቸውን ወደ ሙቃድ በሚስጥር በላኩ ማግስት ነው። ሶማሌ የአብይ ቀኝ እጅ አቡ ዳቢን በአየር ክልሏት በር ከከለከለች በኋላ የደህንነት መስሪያ ቤቱ አለቃ አምባሳደር ኢድዋን ኩሴን ትላንት ወደ ሙቃድ ተልከው ነበር። የአብይ ቁልፋ ጋር የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ከሱማሊያ ጋር የተፈራረመቻቸውን ስምምነቶች ሙሉ በሙሉ ተሸራው በሃገሪቱ ወታደራዊ በረራ እንዳታደርግ መታገዷ ይታወሳል። በቀጠናው የበላይነት ለመያዝ ከፍተኛ ወታደራዊ እና የወደብ ይዞታዎችን ያሰፋችው ኤምሬትስ ወታደራዊ ይዞታ ለቃም ለመውጣት እየተገደደች ነው ተብሏል። አስፈሪው ጦርነት እየመጣ ያለ ይመስላል አሜሪካ እና ኢራን
9:33 ተፋጠዋል። ትራምፕም ወደ ኢራን ለመተኮስ እቅድ አስቀምጠዋል። እዚህ መሃል የትራምፕ እንቅስቃሴ ያለማር ቻይና አሜሪካን አስጠንቅቃለች። በኢራን ያለው ተቃውሞ ከቁጥጥር ውጪ እየወጣ መሆኑን ተከትሎ ነገሮች በፍጥነት እየተቀያየሩ ነው። ይህ በእንዲህ እንዳለ ኢራን አሜሪካን አርፈሽ ብትቀመጭ ይሻላል ካልሆነ ግን ስትል ከባድ ዛቻ አስምታለች ዛሬ በተሰማ አንድ መረጃ ደግሞ ቻይና በሁለቱ ፍጥጫ መግባቷን የሚያረጋግጥ ሆኗል። ቻይና በኢራን የሚኖር የውጭ ጣልቃ ገብነት ተቀባይነት እንደማይኖረው አስታውቃለች ከሰሞኑ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በተደጋጋሚ በኢራን ላይ ጥቃት ለመፈጸም መዛታቸውን ተከትሎ የቻይና የውጭ ጉዳይ ሚኒስተር በኢራን የውስጥ ጉዳይ
10:19 የሚኖረው የውጭ ጣልቃ ገብነት ተቀባይነት የለውም ሲሉ ተደምጠዋል። ዶናል ትራምፕ ኢራን በቁጥጥር ስር ያዋለቻቸውን ተቃዋሚ ሰልፈኞች ላይ ግድያ የምትፈጽም ከሆነ በጣም ከባድ እርምጃ እንደሚወስዱ አስጠንቅቀዋል። ትራምፕ ድጋፍ እየመጣላቸው ነው በማለት ሰልፈኞቹ ተቃውሟቸውን እንዲቀጥሉ አበረታተዋል። ይህ በእንዲ እንዳለ ኢራን አሜሪካን አርፈሽ ብትቀመጭ ይሻላል ካልሆነ ግን ስትል ከባድ ዛቻ ልካለች ኢራን ማስጠንቀቂያ የሰጠችውም ለአሜሪካ እና ለክሉ ሃገራት መሆኑን ታውቋል። አሜሪካ ጥቃት ካደረሰችብን በሳውዲም፣ በቱርክናም በኢምሬትስ የሚገኙ የጦር ሰፈሮችን ወደ አመድ እንቀይራቸዋለን ስትል ኢራን አስታውቃለች። ኢራን በመካከለኛው ምስራቅ ለሚገኙ የአሜሪካ አጋር ሀገራት
11:05 በሰጠችው ማስጠንቀቂያም ዩናይትድ ስቴት በኢራን ላይ ጥቃት ለመሰንዘር ከወሰነች በነዚህ ሀገራት ግዛት ውስጥ የሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች የጥቃት ኢላማም ሊሆኑ እንደሚችሉ ገልጻለች። አንድ የኢራን ባለስልጣን ለሮይተርስ ርስ እንደገለጹት ዋሽንግተን ጣልቃ ለመግባት ከወሰነች በነዚህ ሀገራት መሬት ላይ የሚገኙ ወታደራዊ ተቋማት ለአደጋ ይጋለጣሉ ብለዋል። ባለስልጣኑ ወክለውም ቴራን ወደ ሳኡዲ አረቢያ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ እና ቱርክ ካሉ ሀገራት ጋር ግንኙነት ማድረጓን ገልጸዋል። ኢራን እነዚህ ሃገራት አሜሪካ በሷ ላይ ልታደርስ የምትችለውን ጥቃት አስቀድሞ እንዲከላከሉ እና እንዳይተባበሩ መጠየቋን ተናግረዋል። ቴራን ከሳውዲ አረቢያ እና ከተባበሩት አረብ መምሬትስ እስከ
11:51 ቱርክ ያሉ የክልሉን ሀገራት አሜሪካ ኢራንን ኢላማ ካደረገች በነዚህ ሀገራት የሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ጥቃት እንደሚሰነዝርባቸው እነግራቸዋለች ሲሉ ባለስልጣኑ ለሮይተርስ አስረድተዋል በተጨማሪም ኢራን እነዚህ አገራት ዋሽንግተን በቴራን ላይ ጥቃት እንዳታደርስ ጫና እንዲፈጥሩ እና እንዲከላከሉ በይፋ ጠይቃለች ይህ እርምጃ በክልሉ ያለውን ወታደራዊ ውጥረት ይበልጥን እንዲያገረሽ አድርጎታል። በአጠቃላይ የፕሬዝዳን ትራምፖስተዳደር ሊወስድ የሚችለውን እርምጃ ተከትሎ ኢራን የሰጠችው ይህ ማስጠንቀቂያ ቀጣዩ ግጭት ከመካከለኛው ምስራቅ አልፎ የጎረቤት ሃገራትንም ሊያካት እንደሚችል አመላካች ሆኗል።
