ส้มตำ อาหารรสแซบจานนี้ มีที่มาจากไหนกันแน่ I ประวัติศาสตร์นอกตำรา EP.47

สรุปย่อ

วิดีโอนำเสนอเรื่องราวความเป็นมาของส้มตำ อาหารไทยยอดนิยมที่ได้รับการจัดอันดับให้เป็นหนึ่งในอาหารที่อร่อยที่สุดในโลก สรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้:

  • ส้มตำเป็นอาหารที่คนไทยคุ้นเคย แต่ส่วนประกอบหลักอย่างมะละกอและพริกไม่ใช่พืชพื้นถิ่นของไทย
  • พริกมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาและแพร่หลายไปทั่วโลกโดยชาวสเปนและโปรตุเกส
  • มะละกอมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้และเข้ามาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยชาวสเปนและโปรตุเกส
  • คำว่า "ส้มตำ" เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ โดยปรากฏครั้งแรกในตำรับอาหารโบราณภาคกลาง
  • ส้มตำมีวิวัฒนาการมาจาก "ตำส้ม" ของชาวลาว ซึ่งเป็นการปรุงอาหารรสเปรี้ยวโดยใช้ผักตามฤดูกาล
  • ส้มตำในประเทศไทยมีหลากหลายรูปแบบและรสชาติ ขึ้นอยู่กับวัตถุดิบและเครื่องปรุงที่ใช้
  • ส้มตำไม่ได้มีเฉพาะในประเทศไทย แต่ยังได้รับความนิยมในลาว กัมพูชา และพม่า

ส้มตำ: อาหารไทยยอดนิยม

ส้มตำได้รับการจัดอันดับโดย CNN Go ให้เป็นหนึ่งใน 50 อาหารที่อร่อยที่สุดในโลกในปี 2554 ส้มตำเป็นอาหารที่ผู้บริโภคสามารถมีส่วนร่วมในการปรุงรสได้ตามความชอบส่วนบุคคล ส้มตำเป็นอาหารที่คนไทยคุ้นเคยและหารับประทานได้ง่ายทั่วประเทศ ส่วนประกอบหลักคือพริก กระเทียม มะละกอดิบ ปรุงรสด้วยน้ำตาล น้ำปลา มะนาว นิยมกินกับข้าวเหนียวและไก่ย่าง พร้อมผักสดเป็นเครื่องเคียง

ที่มาของพริกและมะละกอ

หลายคนเข้าใจว่าส้มตำเป็นอาหารไทยแท้ๆ แต่ส่วนประกอบอย่างมะละกอและพริกไม่ใช่พืชพื้นถิ่นของไทย พริกมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกากลางและอเมริกาใต้ ชาวอินเดียเม็กซิโกรู้จักกินพริกมานานร่วม 9,000 ปี พริกแพร่หลายไปทั่วโลกโดยชาวสเปนและโปรตุเกส ประเทศไทยน่าจะรู้จักพริกเมื่อประมาณ 400 ปีที่ผ่านมาในสมัยอยุธยา มะละกอมีถิ่นกำเนิดในเทือกเขาแอนดีสและเม็กซิโก ชาวสเปนนำมะละกอไปปลูกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

วิวัฒนาการของส้มตำ

หลักฐานจำนวนมากชี้ว่าคำว่า "ส้มตำ" เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ โดยปรากฏครั้งแรกในสูตรอาหารโบราณภาคกลางชื่อ "ตำรับสายเยาวพา" ในขณะที่ภาคอีสานมีคำเรียกวิธีปรุงอาหารรสเปรี้ยวว่า "ตำส้ม" ซึ่งเป็นการปรุงอาหารโดยใช้ผักตามฤดูกาล นักประวัติศาสตร์สันนิษฐานว่าส้มตำเกิดใหม่ในยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีพัฒนาการขึ้นในภาคกลางบริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา

ส้มตำในปัจจุบัน

ปัจจุบัน ส้มตำในประเทศไทยมีหลากหลายรูปแบบและรสชาติ เช่น ตำซั่ว ตำป่า ส้มตำไทย ส้มตำปู และส้มตำปลาร้า ปลาร้าเป็นส่วนประกอบดั้งเดิมที่มีอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มานับพันปี ส้มตำไม่ได้มีเฉพาะในประเทศไทย แต่ยังได้รับความนิยมในลาว (ตำหมากหุ่ง) กัมพูชา (บล็อกละฮง) และพม่า (ศูนย์ตีน)

บทสรุป

พริกและมะละกอซึ่งมีถิ่นกำเนิดในอีกซีกโลกหนึ่ง ได้แพร่ขยายเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และผสมผสานเข้ากับวัฒนธรรมการกินของผู้คนในท้องถิ่น จนกลายเป็นอาหารเลิศรส ส้มตำได้กลายเป็นเมนูอาหารยอดนิยมของชาวอุษาคเนย์ไปแล้วอย่างสมบูรณ์แบบ

Summarize any YouTube video in seconds

Get summaries like this one for any video, in your language, with the free Summ app.

Download on the Apple Store
Get it on Google Play

Transcript

YouTube Transcript Generator

0:00 เรา [เพลง] กำลัง [เพลง] นี่คืออาหารไทยที่ได้รับการจัดอันดับโดย CNN Go ให้เป็น 1 ใน 50 ของอาหารที่ อร่อยที่สุดในโลกในปี 2554 ครับ ยังไง ส้มตำน่าจะเป็นอาหารเพียงชนิดเดียวนะครับ ที่ผู้บริโภคสามารถมีส่วนร่วมในการปรุงรส ร่วมไปกับคนขายได้เพื่อความพึงพอใจในรส ชาดเฉพาะบุคคล [เพลง]

0:48 ส้มตำเป็นอาหารที่คนไทยคุ้นเคยมานานด้วย ความที่ไม่ขัดกับหลักความเชื่อของศาสนาใด ๆส้มตามจึงกลายเป็นอาหารยอดนิยมที่หารับ ประทานได้ง่ายและแพร่หลายไปมีทั้งประเทศ ไทยครับ ส่วนประกอบหลักที่ขาดไม่ได้เลยของส้มตาม ก็คือพริกกระเทียมและมะละกอดิบที่ขูดเป็น เส้นนะครับในขณะที่ส่วนประกอบอื่นๆจะเป็น ไปตามประเภทของส้มตำแต่ละชนิดปรุงรสด้วย น้ำตาลน้ำปลามะนาวให้มีรสเปรี้ยวและออก เค็ม ส้มตำนิยมกินกับข้าวเหนียวและไก่ย่างโดย มีผักสดเช่นกะหล่ำปลีถั่วฝักยาวหรือผัก บุ้งเป็นเครื่องเคียง ด้วยความคุ้นเคยของคนไทยมานานนะครับหลาย

1:35 คนจึงเข้าใจว่าส้มตำคืออาหารไทยแท้ๆขณะ ที่ส่วนประกอบของส้มตามทั้งมะละกอและพริก สัตว์ไม่ใช่พืชพื้นถิ่นของประเทศไทยหรือ แม้กระทั่งประเทศใดๆในอุตสาหหน่ [เพลง] Doctor สุรีย์ภูมิภมรจากมหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ผู้เขียนหนังสือพันธุ์พืชก็ สวัสดีสารทไทยชี้ว่านักประวัติศาสตร์ด้าน พืชโบราณสำรวจพบถิ่นกำเนิดของพริกอยู่ใน ทวีปอเมริกากลางและอเมริกาใต้โดยพบว่าชาว อินเดียเม็กซิโกรู้จักกินพริกมานานร่วม 9 พันปีแล้วจากหลักฐานที่คุณพบทราบของเมล็ด พริกในเมืองฮูก้าเปรียบต้า

2:20 ประวัติศาสตร์ที่บันทึกนะครับว่าพริกจาก อเมริกาที่สัญจรออกสู่โลกภายนอกด้วยชาว สเปนในปีพุทธศักราช 2036 หรือเมื่อราว 500 ปีที่แล้วอีก 60 ปีต่อมาชาวยุโรปทั้งทวีปก็เริ่มคุ้นเคย กับพริกจนกระทั่งพ่อค้าชาวโปรตุเกสได้นำ พริกไปปลูกในอินเดียเป็นครั้งแรกหลังปี พุทธศักราช 2143 จากนั้นพริกก็ได้แพร่ กระจายไปทั่วทั้งเอเชีย มีพริกนับเป็นพืชชนิดแรกๆนะครับที่มีการ นำไปปลูกกันทั่วโลกความแพร่หลายนั่นก็ เกิดจากความสามารถในการเจริญเติบโตได้ ง่ายในทุกสภาพของดินฟ้าอากาศ สำหรับประเทศไทยสันนิษฐานว่าน่าจะรู้จัก

3:06 พริกเมื่อประมาณ 400 ปีที่ผ่านมาในสมัย อยุธยานั่นหมายความว่าสมเด็จพระนเรศวร มหาราชน่าจะเป็นกษัตริย์องค์แรกๆของ กรุงศรีอยุธยานะครับที่ดีเคยสู้เว้ยพริก เช่นเดียวกับมะละกอนับเป็นพืชต่างถิ่นที่ เข้ามาในประเทศไทยหลังพริกตามบันทึกของ กระทรวงการต่างประเทศโปรตุเกสประจำประเทศ ไทยระบุว่ามะละกอเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิด เดิมอยู่ห่างออกไปครึ่งโลกจากสยามประเทศ นั่นคือเทือกเขาแอนดิสและก็มีบางสาย พันธุ์กระจายพันธุ์อยู่ในเม็กซิโกและหมู่ เกาะอินเดียตะวันตก ในปีพุทธศักราช 2069 มีการระบุในเอกสาร เดินเรือของประเทศสเปนแต่ว่านักรบชาวสเปน

3:51 ได้นำพันธุ์มะละกอจากสเปนไปปลูกในประเทศ แถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยมีชื่อเรียก ว่าเมล่อน Spot เด้นท์ อา มร์อดีตมะละกาในประเทศมาเลเซียปัจจุบัน เคยเป็นเมืองท่าสำคัญที่เติบโตจนกลายเป็น ศูนย์กลางเศรษฐกิจเนื่องจากเป็นเส้นทาง เดินเรือค้าขายระหว่างโลกตะวันตกและตะวัน ออก แม้จะเป็นจะยืนยันนะครับว่าตนเองเป็นชาติ แรกที่นำมะละกอเข้ามาในภูมิภาคนี้ก่อนใคร แต่ว่าในช่วงปีพุทธศักราช 2310 4 ก็มี รายงานว่าชาวโปรตุเกสได้นำมะละกอมาปลูก ที่เมืองมะละกาจากนั้นจึงนำไปปลูกต่อที่

4:39 อินเดียส่วนอีกทางหนึ่งได้ขยายไปปลูกที่ อินโดนีเซียมาเลเซียและประเทศไทย ภาพลายเส้นพันธุ์พืชและผลไม้ในบันทึกของ ลาลูแบร์ราชทูตฝรั่งเศสที่เข้ามายังกรุง ศรีอยุธยาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ปรากฏภาพของผลไม้หลายชนิดในลุ่มแม่น้ำ เจ้าพระยานะครับแต่ไม่มีภาพมะละกอนี่ยิ่ง ทำให้เชื่อว่ามาแล้วก็ไม่น่าจะเข้ามาใน สยามก่อนช่วงกรุงศรีอยุธยาแต่ปลาย หลายคนเชื่อนะครับว่าไทยได้รับพันธุ์ มะละกอจากเมืองมะละกาอาจจะยุคต้นกรุง รัตนโกสินทร์หรือเมื่อเรา 200 ปีเศษที่ ผ่านมานี้เองซึ่งผู้คนส่วนใหญ่ดีออกเสียง เพี้ยนจากมะละกาเป็นมะละกอมาจนถึงทุกวัน นี้

5:26 หลักทางจำนวนมากทำให้เชื่อนะครับว่าคำว่า ส้มตำพึ่งจะเกิดขึ้นไม่นานนี่เองโดยปรากฏ ครั้งแรกในสูตรอาหารโบราณภาคกลางอายุ เกือบร้อยปีที่ชื่อตำรับสายเยาวพาของพระ เจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ซึ่งจะพบว่ามี เมนูเข้ามันส้มตำปรากฏอยู่ด้วยครับ ขึ้นหน้าที่ในตำราอาหารแม่ครัวหัวป่าของ ท่านผู้หญิงเปลี่ยนภาสกรวงศ์ซึ่งเป็นตำรา อาหารเล่มแรกๆของไทยพิมพ์ออกเผยแพร่ครั้ง แรกในปี 2451 ได้มาถึงเมนูผู้ตำเอาไว้ ซึ่งมีกรรมวิธีการปรุงคล้ายส้มตำแต่ไม่มี

6:12 มะละกอเป็นส่วนผสมแต่อย่างใดอย่าง ใน ขณะที่ภาคอีสานของไทยกลุ่มชนลาวไทยสอง ฝั่งโขงมีคำเรียกวิธีปรุงอาหารชนิดหนึ่ง ที่มีรสเปรี้ยวนำมาตั้งแต่ครั้งโบราณว่า ต่ำส้มซึ่งไม่ใช่ส้มตำ ตำหมายถึงการปรุงอาหารด้วยการใช้สากและ ครบทำให้แหลกหรือทำที่ส่วนผสมต่างๆเข้า กันส้มแปลว่าเปรี้ยวโดยอาศัยขึ้นตรงที่ทำ ให้เกิดรสเปรี้ยวได้หลายอย่างเช่นมะนาว มะขามมะม่วงเป็นต้น ตำส้มจึงเป็นคำกริยาหมายถึงการปรุงอาหาร

6:59 ภายในครกโดยใช้ภาคหลายชนิดตามฤดูกาลที่จะ หาได้ในแต่ละท้องถิ่นซึ่งไม่ว่าจะเป็นผัก ชนิดใดเมื่อออกรสเปรี้ยวนำล้วนเรียกเป็น ตำส้มทั้งสิ้น [เพลง] แม้ไม่รายงานระบุชัดถึงการกำเนิดของส้มตำ นะครับแต่นักประวัติศาสตร์อย่างสุจิตต์ วงษ์เทศสันนิษฐานว่าเป็นอาหารเกิดใหม่ใน ยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์ราว 200 ปีที่ผ่าน มาโดยมีพัฒนาการขึ้นในภาคกลางบริเวณลุ่ม น้ำเจ้าพระยาตอนล่างและน่าจะเกิดขึ้นใน กรุงเทพฯเป็นครั้งแรกเมื่อกลุ่มลาวที่ถูก กว่าต้อนมาตั้งแต่กรุงธนบุรีและครั้ง รัชกาลที่ 1 เป็นจำนวนมากได้นำมะละกอมาตำ ส้มในวิธีแบบลาวจนนำมาสู่ชื่อใหม่ที่

7:47 เรียกว่าส้มตำ แต่ [เพลง] [ปรบมือ] [เพลง] ปัจจุบันส้มตำในประเทศไทยได้รับการพัฒนา ให้มีหลากหลายรูปแบบและรสชาติหลากหลาย ชนิดตามวัตถุดิบและเครื่องปรุงต่างๆที่นำ มาใช้นะครับเช่นตำซั่วคือส้มตำที่ใส่เส้น ขนมจีนลงไปด้วย หรือต่ำป่าที่เพิ่มหน่อไม้หอยและบางเจ้า อาซัยปลากรอบและถั่วงอกสด ขณะที่คนไทยถือว่าส้มตำที่เป็นแบบฉบับ ดั้งเดิมมีอยู่ด้วยกัน 3 ชนิด นั่นคือส้มตำไทยที่ออกรสหวานนำใส่กุ้ง

8:33 แห้งและถั่วลิสงคั่ว หากใส่ปูเค็มเรียกว่าส้มตำปู แต่ถ้าใส่ปลาแดกหรือปลาร้าจะเรียกว่าส้ม ตำหลัง [เพลง] ก็ เพราะปลาน้ำจืดคือทรัพยากรหลักที่มีอยู่ อย่างอุดมสมบูรณ์ตามรูปแม่น้ำต่างๆใน ภูมิภาคนี้นะครับมันก็ชนคนรุ่นก่อนจึงหา วิธีการเก็บถนอมปลาเหล่านี้เอาไว้กินได้ นานๆ การนำปลามาคลุกกับเกลือเรายักษ์ลงในภาชนะ ให้แน่นเป็นวิธีการถนอมอาหารที่สามารถ

9:20 เก็บไว้ได้กินนับแรมปีอีกปลาแดกเป็นคำ เก่าแก่ที่ใช้เรียกการถนอมอาหารดังกล่าว ของผู้คนสองฝั่งโขงมาตั้งแต่อดีตจนถึง ปัจจุบัน แดกเป็นคำพื้นเมืองแปลว่าอัดหรือยัดใส่ ให้แน่นแต่สำหรับค่ากลางของไทยนิยมเรียก ว่าปลาร้ายซึ่งเป็นอาหารในชีวิตประจำวัน ของคนทั่วไปมาตั้งแต่ครั้งโบราณ ในครบส้มตำปลาแดกวรารักษ์จึงเป็นสิ่ง เดียวที่กล่าวได้อย่างเต็มปากนะครับว่า เป็นของดั้งเดิมที่มีอยู่ในเอเชียตะวัน ออกเฉียงใต้มันๆนับพันปีแล้ว [เพลง] ส้มตำไม่ได้มีเฉพาะในประเทศไทยเพียงแห่ง เดียวนะครับสำหรับลาวตำหมากหุ่งหรือส้มตำ

10:07 ของลาวก็ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางไม่ แพ้ในประเทศไทยครับ กลับบ้านเจริญตามมากแล้วก็ขณะที่กัมพูชา ก็มีส้มตำไม่ต่างจากประเทศไทยนะครับชาว กัมพูชาเรียกว่าบล็อกละห้อง อา มาทำ ศูนย์ตีน Body Town คือส้มตำของพม่าที่ หลายคนเชื่อว่าได้รับอิทธิพลทานแรงงานชาว พม่าที่เข้ามาทำงานในประเทศไทยเมื่อไม่ กี่ทศวรรษนี่เองครับ [เพลง] [ปรบมือ] เมื่อพืชต่าง King อย่างพริกและมะละกอ

10:52 ซึ่งมีกินกำเนิดในอีกซีกโลกหนึ่งอันไกล โพ้นได้แพร่ขยายเข้าสู่ภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้พวกมันที่ถูกผสมผสานเข้า กับกระบวนการปรุงอาหารตามวิถีชีวิตและ วัฒนธรรมการกินของผู้คนในท้องถิ่นจนกลาย เป็นอาหารเลิศรสได้อย่างกลมกลืนและไม่ว่า ส้มตำจะมีกำเนิดหน้าที่แห่งใดนะครับแต่ ว่าวันนี้มันได้กลายเป็นอีกเมนูอาหารยอด นิยมของชาวอุษาคเนย์เอเชียตะวันออกเฉียง ใต้ไปแล้วอย่างสมบูรณ์แบบกับทุก [เพลง] พ.ย [เพลง]

Share

YouTube Video Summaries