0:00 Kính chào đại chúng. Kính chúc đại chúng luôn thật nhiều an lành, vững chải và thảnh thơi như sự nghiệp rồi thì cũng không thể ở cái phong độ đó mãi được. nó phải đi xuống rồi uy tín danh dự vì một cái lý do gì đó mà người ta sẽ bớt kính trọng yêu thương mình và tình cảm của mình nó cũng có thể là nó sẽ gặp trở ngại, gặp khó khăn bên kia thay đổi, không còn thương yêu mình nhiều như xưa nữa hoặc là thậm chí họ có thể không còn thương mình nữa hoặc chính mình cũng vậy cũng có thể là mình nhàm chán họ, mình không có muốn gần gũi họ,
0:47 không muốn tiếp tục thiết lập liên hệ tình cảm với họ nữa. Thì trong trường hợp như vậy thì mình sẽ xử lý như thế nào? Vô thượng nó theo chịu hướng tiêu cực như vậy đó. Thì à trước hết chúng ta phải hiểu là như Đức Phật nói cuộc đời này là Anika là vô thường. Vì nó là Anika cho nên nó cũng là Duka. Duka hồi trước giờ được hiểu nó là đau khổ nhưng mà thật ra Đuka phải nên hiểu rằng nó có nghĩa là bất tội nguyện. Vì nó là anik cho nên nó phải là dua. Vì nó là vô thượng cho nên nó không thể làm thỏa đáng hết những cái nhu cầu của con người được. Bản chất của cuộc sống này
1:34 là như vậy. Đ kha đó nó có nghĩa là không như ý của chúng ta. Nó sẽ diễn ra theo cái tiến trình tự nhiên của nó, theo cái quy tắc hay là cái quy luật của nhân quả và duyên sinh. Đó là một sự vận hành chung tổng thể của trời đất. Và chúng ta cũng nằm trong cái sự tác động đó. Và Đức Ca không nhất thiết phải đưa tới khổ đau. Một điều bất tội nguyện xảy ra mà cộng với cái thái độ không chấp nhận của chúng ta đó thì đó mới sẽ trở thành khổ đau. Chúng ta đã nói rất nhiều về vấn đề này phải không? Còn đức kha một điều bất tội nguyện mà nó cộng với thái độ hoan
2:21 hỉ chấp nhận hoặc là cố gắng tìm mọi cách để mà mở lòng ra chấp nhận nó thì nó không còn là khổ đau nữa. Nó chỉ là một vấn đề bất tội nguyện thôi. Cho nên bất tội nguyện không nhất thiết phải là khổ đau. Cuộc đời này không nhất thiết phải là khổ đau phải không? Đâu phải ai cũng thấy nó là khổ đau đâu. Hoặc là có lúc chúng ta thấy khổ đau, có lúc chúng ta thấy cũng chấp nhận được, cũng hoan hỉ, cũng thấy cuộc đời này có nhiều thứ giá trị, cũng hạnh phúc kia mà. Thì những lúc đó đó cái dung lượng trái tim của chúng ta nó lớn, tầm nhìn chúng ta rộng rãi, năng lượng chúng ta tràn trề và chúng ta có quá nhiều những cái điều kiện thuận lợi, những điều toại nguyện nó xảy ra, nó nuôi dưỡng được chúng ta.
3:08 Cho nên chúng ta mới có thể chấp nhận được những điều bất tội nguyện đó một cách dễ dàng. Thì lúc bấy giờ những điều bất tội nguyện chỉ là những điều bất tội nguyện thôi, không nhất thiết phải trở thành khổ đau. Cho nên khổ đau hay không á là do chính con người quyết định chứ không phải là bản chất của cuộc đời này. Xin nhắc rất rõ về điều đó. Cuộc đời này không phải là khổ đau. Cuộc đời này chỉ là Duha bớt toại nguyện. Anik vô thường. Vậy thì à để có thể ứng phó được với những điều bất tội nguyện trong cuộc đời này khi mà
3:55 vô thường nó xảy ra theo chiều hướng được gọi là tiêu cực, nó ảnh hưởng tới tiền của, ảnh hưởng tới danh dự, ảnh hưởng tới sức khỏe, ảnh hưởng tới rất nhiều quyền lợi của chúng ta. Và chúng ta dĩ nhiên là đã cố gắng tìm mọi cách để mà tránh né hay là loại trừ rồi mà vẫn không được á thì Đức Phật đã giúp chúng ta những cái những cái bài thuốc giải như sau để ứng phó với những điều à bất tội nguyện xảy ra tức là vô thường theo chiều hướng tiêu cực xảy ra. Thì trước hết á Đức Phật khuyên chúng ta là hãy bớt mong cầu.
4:42 Dĩ nhiên là chúng ta là một con người cho nên chúng ta phải có những mong cầu. Nhưng mà vì cái mong cầu của chúng ta nó nhiều quá đi, nó dư thừa, nó không cần thiết. Như thế đó không phải là những cái nhu yếu về những sinh hoạt cơ bản của con người, về ăn mặt ngủ, về những mối liên hệ tình cảm nó nâng dậy, nó nuôi dưỡng tâm hồn chúng ta. mà nhiều khi nó phát sinh là do đua đòi, do tham vọng, do bị những cái hạt giống của lo lắng, sợ hãi nó thúc đẩy cho nên nó sinh ra những cái mong cầu đó. Mà nếu tất cả những cái mong cầu của chúng ta đều được đáp ứng
5:29 hết, đều được tội nguyện hết thì chúng ta sẽ thành ra cái gì kia chứ phải không? Và cuộc đời này sẽ làm sao cho nó quân bình nếu như ai ai mong cầu cái gì cũng đạt được hết. lúc nào cũng có thể hạnh phúc, cũng thấy thỏa đáng với tất cả những điều mong muốn của mình hết thì đâu còn là cuộc đời nữa, đâu còn là con người nữa. Cho nên là sẽ có những thứ được thỏa đáng, được toại nguyện và sẽ có những thứ không thỏa đáng, không toại nguyện thì nó mới là cuộc đời, nó mới là con người. Vậy thì á chúng ta phải có một cái trí trí tuệ để biết là mình nên mong cầu điều gì và không nên mong cầu
6:14 điều gì. Điều gì đáng để mong cầu, điều gì không đáng để mong cầu. Ở đây nhiều khi chỉ cần một sự tỉnh thức thôi. Ý thức là mình đang muốn cái gì vậy? Có hợp lý hay không? Tại vì một cái món đưa ra đó phải đầu tư rất nhiều và trời đất cũng phải đầu tư rất nhiều để giúp chúng ta thực hiện cái muốn đó. Nhưng mà nhiều khi những cái muốn đó thời gian sau chúng ta không có xài nữa, chúng ta không có dùng tới nữa, chúng ta chán mà hao phí biết bao nhiêu là năng lượng của bản thân, của những người xung quanh, của cộng đồng, của xã hội và của cả vũ trụ nữa.
7:00 Thứ hai, để ứng phó với vô thường, với những điều bất tội nguyện xảy ra thì Đức Phật khuyên chúng ta là hãy chờ thêm một thời gian nữa để cho đôi bên được thay đổi. Là tại vì hoàn cảnh dù có khắc nghiệt cỡ nào, thí dụ như là thời tiết á, rồi một thời gian nữa nó cũng sẽ đổi thấy. Con người dù có khó khăn độc đoán cỡ nào thì theo kinh nghiệm bản thân chúng ta quan sát, chúng ta cũng thấy rồi họ cũng sẽ đổi thấy. Cho nên nhiều khi chúng ta phản ứng nhanh quá, chúng ta thiếu sự kiên nhẫn, chúng ta thiếu sự chịu đựng
7:46 mà đáng lẽ ra thì chúng ta đã thừa hưởng quyền lợi của đất trời đưa tới nhiều rồi, của những người xung quanh, của cộng đồng xã hội đưa tới chúng ta nhiều rồi thì chúng ta phải có thái độ chấp nhận chịu đựng những cái khó khăn hay là những cái thiệt thoại đó. thì đằng này chúng ta phản ứng nó quá nhanh nhạy. Trời đất muốn chúng ta chịu đựng thêm một thời gian để làm gì? Để cho chúng ta tăng cường sức chịu đựng. để cho chúng ta hiểu ra rằng sống trong cuộc đời này là phải nên chịu đựng chứ không phải chỉ có thụ hưởng thôi. Và thêm một thời gian nữa chúng ta sẽ được đổi thay. Cái sự chấp nhận của
8:32 chúng ta sẽ rộng lớn hơn. Và từ những cái khổ đau đó, từ những điều bất tội nguyện mà không được đẩy lùi đó, chúng ta buộc phải nhìn lại nhiều thứ lắm. xét lại rất nhiều thứ và trong đó chắc chắn sẽ có sự thay đổi rất là tích cực về nhận thức của mình, về bản chất thật của những giá trị hạnh phúc của đời sống này. Qua đó chúng ta sẽ có thể chấp nhận được những điều bất tội nguyện xảy ra. nó không còn quá khó khăn như trước đây nữa. Điều thứ ba đó là chúng ta sẽ học được những bài học rất là vô giá từ những cái điều bất tội nguyện xảy ra.
9:20 Khi mà vô thường nó ập tới, dĩ nhiên là chúng ta sẽ phản ứng, chúng ta sẽ không chấp nhận. Nhưng rồi chúng ta cũng phải điềm tĩnh lại để nhìn nhận mọi thứ rằng có những điều nó xảy ra, có những biến động nó ập tới là của trời đất đưa tới, của nhân quả và duyên sinh đưa tới, của một cái gì đó nó nằm ngoài tầm tay của chúng ta và nó là một cái hệ quả tất yếu chung của cộng đồng, của xã hội thì mình phải mở lòng ra hoan hỉ chấp nhận. ngoan ngoãn chấp nhận mà không có bức bối, không có than trời trách đất nữa. Và chúng ta phải lùi lại một bước, vài
10:07 bước, nhiều bước án binh bất [hắng giọng] động, không làm bất cứ điều gì nữa để không có tạo tác, không có tạo ra những năng lượng bất thiện nữa để hiểu được thông điệp của đất trời đưa tới là gì. Sau những cuộc thăng trầm bể dầu, sau những biến cố xảy ra mà chúng ta không học được bất cứ điều gì từ những nghịch cảnh đó thì chắc có lẽ là trời đất buộc phải đưa tới những nghịch cảnh khác để làm cho chúng ta sáng mắt ra, làm cho chúng ta tỉnh thức mà thay đổi đi cái lối sống của mình, cái cách tạo tác của mình. Và điều thứ tư đó là nhờ những cái điều
10:53 bất tội nguyện xảy ra, nhờ có vô thường mà chúng ta buộc phải nhìn nhận lại thói quen hay bám víu của mình. Để ứng phó được với vô thường, với những điều bất tội nguyện mà không có đau khổ thì chúng ta phải chuẩn bị sẵn cho mình một cái khả năng không có quá lệ thuộc vào hoàn cảnh bên ngoài. Tiền bạc, địa vị, quyền lực có thì rất tốt mà có ít thì cũng không sao. Cái đó nhiều khi nó phát sinh là do chúng ta bị tưới tẩm, bị kích hoạt bởi tâm thức cộng đồng thôi. Chúng ta cũng cần tiền bạc nhưng mà ở một cái lượng vừa đủ để tồn tại, để sống còn chứ đừng có quá phải xa
11:40 xỉ dư thừa để mà tạo ra cái những cái sự quý trọng, ngưỡng mộ không cần thiết. Và tình cảm cũng vậy, cũng có lúc chúng ta cũng cần sự nâng đỡ, sẻ chia, yểm trợ của những người thân xung quanh. Nhưng mà không phải lúc nào chúng ta cũng cần đến tình cảm để rồi chúng ta cứ quấn quanh trong tình người không có làm ăn gì được, không có phát triển bản thân được mà nhiều khi tình cảm nó đưa tới những cái hệ lụy, đưa tới sự vướng kẹt, nó làm cho chúng ta trở nên làng nhàn tâm thường. Mà nếu chúng ta cứ mong cầu tình cảm nó đừng có thay đổi thì chẳng lẽ chúng ta sẽ vẫn cứ như vậy hoài mãi. Cho nên
12:26 chính cái sự vô thường, chính cái những điều bất tội nguyện nó đưa đến á, nó nhắc chúng ta nhớ rằng chúng ta hoàn toàn có thể đạt được một cái khả năng khác, một trình độ khác đó là sống mà ít dựa dẫm vào các điều kiện, yếu tố thuận lợi ở bên ngoài. Nghĩa là con người hoàn toàn có thể dựa vào chính mình để có thể tồn tại được. Cũng cần tới sự yểm trợ của các yếu tố bên ngoài nhưng mà phải xem nó là phụ thôi. Dựa vào chính mình á nó mới là chính. Và khi con người bớt lệ thuộc vào ngoại cảnh, lệ thuộc vào các đối tượng xung quanh á thì con người sẽ bớt bị ảnh hưởng, bớt bị tác động. nhiều khi là có thể đạt tới trình độ là miễn
13:14 nhiễm trước mọi sự biến động đổi thay của trời đất. Chúng ta càng vướng kẹt, càng bám víu vào đối tượng nào hay là hoàn cảnh nào thì nó có biến động đổi thay thì chúng ta sẽ càng bị ảnh hưởng, càng trở nên đau khổ. Tôi có làm một bài thơ ngắn đó là hãy tin và vô thường rồi ngày mai sẽ khác. Lòng sẽ bình yên hơn, hoa mọc lên từ rác. Như chúng ta đã nói là không chỉ có cảnh vô thường mà chính chúng ta tâm chúng ta cũng vô thường, những cảm xúc trong chúng ta cũng vô thường và những nhận
14:00 thức trong chúng ta cũng vô thường. Nếu như những khó khăn, những nghịch cảnh, nghịch duyên á mà nó có thể được đẩy lùi thì quá tốt, đỡ bức ngặt, đỡ làm cho chúng ta phiền phức và thậm chí là đưa tới đau khổ. Nhưng mà có những lúc rõ ràng là chúng ta không đủ sức để đẩy lụi hoàn cảnh, nhân duyên chưa đủ để những nghịch duyên, nghịch cảnh đó bị đẩy lùi thì chúng ta buộc phải thay đổi để tồn tại và con người chúng ta hoàn toàn có khả năng đỡ. Nếu chúng ta chịu quay về để hàm dưỡng tâm hồn, để đầu tư và phát triển những hạt giống trong tâm hồn thì
14:48 chúng ta sẽ mới lên mỗi ngày. Chỉ cần vài phút giây của sự lắng dịu của bình yên thôi là ta đã nhìn thấy mọi thứ nó khác đi rất nhiều. ta đã có thể chấp nhận nó hơn một chút. Dù là chúng ta vẫn còn muốn loại trừ nó nhưng mà chúng ta không còn quá căng thẳng, không còn phản ứng quá nặng nề nữa. Để rồi trên cái con đường à đào luyện bản thân, vượt thoát những giới hạn của mình, tới một lúc nào đó chúng ta sẽ thấy những điều bất như ý xảy ra trong đời sống. Những điều bất tội nguyện, những cơn vô thường nó xảy ra trong đời sống là một chuyện hết sức là
15:34 tự nhiên. Chúng ta có thể giật mình, chúng ta cũng có thể có một vài phản ứng ban đầu, nhưng rồi chúng ta lùi lại, tỉnh ra và ý thức rằng trời đất muốn cảnh cáo chúng ta điều gì đó. Trời đất muốn chúng ta có một trải nghiệm đặc biệt nào đó để vượt ra khỏi sự giới hạn của mình, để làm cho đời sống của mình nó trở nên quân bình trở lại, sâu sắc và có nhiều trí tuệ hơn. Cho nên là hãy tin vào vô thường, tin vào hoàn cảnh rồi sẽ thay đổi hoặc là tin vào chính chúng ta cũng sẽ thay đổi. Hãy tin vào vô thường rồi ngày mai sẽ khác. ngày mai sẽ khác. Tức là ngày mai hoàn cảnh có thể nó sẽ
16:21 khác và ngày mai có thể tâm hồn chúng ta cũng sẽ khác. Đó là lòng sẽ bình yên hơn. Và điều đặc biệt đó là hoa nó mọc lên từ rác. Tất cả những giá trị tốt đẹp sâu [khịt mũi] sắc trong phẩm chất đời sống của con người, nó thường chỉ có thể xảy ra khi chúng ta đi ngang qua một trận giọng bảo, một biến cố. Tất cả những loại rác đều có thể trở thành phân hữu cơ để nuôi cho cây, để cây cho ra hoa, ra trái trong những mùa tới. Cho nên rác là điều kiện cần cho
17:07 hoa. Hoa không thể không có rác. Cuộc đời để có hạnh phúc thì phải có khổ đau. Khổ đau và hạnh phúc là một cặp song hành cũng như là những điều tội nguyện. Và bất tội nguyện là một cặp song hành của đời sống. có thể nói là để có được một niềm tin vững chắc đó là khổ đau có thể dịch chuyển được, có thể thay đổi được, có thể chuyển hóa được thì à phải là một người đã đi qua khổ đau rồi, đã từng à vượt thoát được khổ đau, trải qua rất nhiều lần khổ đau, có rất nhiều kinh nghiệm để chiên chinh chiến. tiến
17:53 với khổ đau đã thoát được khỏi nó rồi thì mới tin được. Còn khi mà khổ đau nó đến, nó có mặt, nó xuất hiện và nó to lớn hơn chúng ta rất là nhiều thì dĩ nhiên là nó sẽ đe xuống và nó sẽ nghiền nát và nó sẽ nuốt chuẩn chúng ta. Lúc bấy giờ chúng ta rất khó tin là nó sẽ tan biến đi. Khổ đau này sẽ chấm dứt. Khi các bạn trở thành một chuyên gia chữa lành tâm lý. Một trong những điều quan trọng mà các bạn phải làm cho bằng được đó là giúp cho những người đang bị khổ đau. Họ có một niềm tin chắc chắn rằng là khổ đau
18:39 nào rồi cũng sẽ vượt qua. Dĩ nhiên là mình sẽ không nói một câu lý thuyết như vậy. Có nhiều cách để mình diễn đạt cái ý này [hắng giọng] và mình sẽ chọn đúng thời điểm. Dĩ nhiên là khi khổ đau nó xuất hiện thì mình cũng đồng hành với họ. Mình cũng nói với họ rằng là đúng là khổ đau đang có mặt. Khổ đau là một sự thật chúng ta không thể chói cãi, chúng ta chấp nhận nó. Tuy nhiên á cái lúc mà khổ đau nó đến vì chúng ta chưa có chuẩn bị kịp, vì chúng ta đã lơ là, vì chúng ta đã đánh giá thấp đó cho nên chúng ta đã để nó tấn công một cách đột ngột và chúng ta đã bị thất thủ.
19:24 Tuy nhiên là bình tĩnh lại, chúng ta hoàn toàn có thể bình tĩnh lại. Bình tĩnh lại có nghĩa là mình sẽ kết nối, mình quay về để mình kết nối với nguồn năng lượng dự trữ, nguồn năng lượng sâu thẩm để mình có thể tốt hơn, tốt hơn và tốt hơn so với khi mà khổ đau có mặt. Thì bây giờ mình không phải là cái con người của khi khổ đau có mặt nữa mà là mình đã là một con người trở về với trạng thái tốt nhất mà mình vốn có. Huống hồ chi Đức Phật nói mình hoàn toàn có thể quay về để thực tập một cách sâu sắc để mình rộng lớn hơn rất nhiều gấp cả chục cả trăm lần so với con người của
20:11 mình khi khổ đau tấn công. Và cái chuyện mà mình đứng lên trên khổ đau để mà nhìn xuống, cái chuyện mà mình thoát ra khỏi khổ đau để mà nhìn vào là chuyện có thể xảy ra với điều kiện. với điều kiện đó là làm sao để mà chúng ta dừng lại cái tâm muốn trừng phạt, cái tâm muốn trả đũa, cái tâm muốn đổ thừa, cái tâm muốn chờ đợi hy vọng một cái gì đó đến từ bên ngoài. Điều kiện đó là chúng ta làm sao để mà tin, hiểu, chấp nhận khổ đau phần lớn chính yếu là ở bên trong của chúng ta.
20:57 Cho nên bằng cách nào đó hãy nhanh chóng mau mắng trở về trở về với chính mình. Thiền sư Thích Chấn Hạnh có nói là the way out is in. Cái con đường thoát khổ là [hắng giọng] con đường đi vào bên trong. Tại vì khổ đau á là ở bên trong mà bạn chạy ra ngoài bạn giải quyết thì làm sao hết khổ đau được. Như câu chuyện của bà Bra của dòng phái Sophi Mật Tộng là bả mất cây kim rồi bả đi tìm ở ngoài đường. Rồi mọi người hỏi tại sao mà bà đi tìm trong lúc trời tối đen rồi con đường lớn mà bà tìm cái cây kim thì bà có biết chính xác là nó rơi ở đâu không? Thì bà Brabia mới nói là thì quý vị hỏi tôi câu đó thì nó kỳ lắm bởi vì cái sự
21:42 thật á cái sự thật là cây kim nó không có rơi ở đây mà nó rơi ở trong lều á. Thì những người đó mới nói bà có khùng không? Cái kim nó rơi ở trong lều mà sao bà đi ra ngoài đây ngoài đường mà bà tìm. thì họ bỏ đi. Bà Rab mới nói vậy chứ tôi hỏi à bà còn giải thích thêm một câu là cái chỗ nào có thể tìm được thì tìm có ánh sáng lờ mờ cũng được mình cứ đi tìm. Còn trong kia nó tối thúi hả thì làm sao mà tìm được thì những người đó mới bỏ đi. Bà Bra là một người tu luyện rất lâu và có phẩm chất thì bà muốn dùng cái cớ này để khai thị cho những người mà đi [hắng giọng] giải quyết khổ đau mình ở bên ngoài. Bà mới nói rằng là cái kim nó rơi trong lều. Tôi ra ngoài đường tôi
22:29 tìm vậ tôi hỏi quý vị nè cái bình an của quý vị đánh mất ở đâu mà quý vị cứ lao ra ngoài tìm hoài vậy? Mình nghe câu chuyện này không biết bao nhiêu lần rồi nhưng mà mỗi lần nhắc lại mình thấy mình vẫn là nạn nhân của cái cuộc truy tìm bình an hạnh phúc ở bên ngoài cũng như là giải quyết những khổ đau từ ai đó, từ cha mẹ, từ con cái, từ chồng, từ vợ, từ lãnh đạo, từ đồng nghiệp, từ bạn bè, từ hoàn cảnh, từ xã hội, từ cộng đồng mà ít Khi ngay tức thì mà mình có thể kết nối sâu trở lại với con người của mình. Khi mà một cơn cảm
23:17 xúc xuất hiện, một cơn khổ đau xuất hiện, một trạng thái năng lượng tiêu cực xuất hiện thì ngay tức thì mình trở về với chính mình. Khi mà các huynh đệ đạt được cái chỗ đó, ngay tức thì có mặt với chính mình. Thay nhì vì như trước đây là mình lao ra bên ngoài mất mấy ngày, mất mấy buổi mấy tiếng đồng hồ rồi mới chợt nhớ quay trở về với chính mình. Thì đấy là một cái công phu đáng nể. Đấy là một cái bước đi rất là dài trên hành trình quay trở về với chính mình. Dĩ nhiên là mình không thể ép uổng bản thân mình liền được. Nó phải là một sự luyện tập cơ. Luyện tập thuần thục để rồi khổ đau nó vẫn có mặt.
24:04 Khổ đau không thể không có mặt. Các bạn tu cả đời thì khổ đau vẫn có thể có mặt nếu các bạn tu không giỏi. Nhưng mà cho dù các bạn có tu giỏi đi thì thỉnh thoảng nó cũng phải đến chứ. Tại sao nó phải đến? Vì các bạn không phải là thánh, các bạn không phải là một bậc giác ngộ. Các bạn vẫn có những lúc vô minh. Những phút giây vô minh là những phút giây ý thức mờ mịt. Đó là một cái lỗ hổng để cho mọi thứ phiền não tràn vào thì mình phải chấp nhận cái chuyện đó. Tuy nhiên nó có cái hay là khổ đau đến để nhắc nhở chúng ta điều gì đó. Chúng ta đã mất cân bằng. Chúng ta đã nghiêng một bên. Chúng ta đã không
24:49 đưa tâm ý mình trở về với vị trí trung tâm. Vị trí trung tâm nghĩa là gì? Nghĩa là mình đặt mình ra khỏi cuộc chơi đi. Ra khỏi thành và bài. Ra khỏi được và mất, ra khỏi khen và chê, yêu và ghét. Trở về với trạng thái trung tâm. Thí dụ như khi mình tụng mantra hay là khi mình ngồi thở, khi mình ngồi uống trà, có những lúc mình ở vị trí trung tâm. Ý thức của mình á nó ở vị trí trung tâm. Nghĩa là nó bình thường lại mọi thứ. Nó không có thiên vị một cái gì, nó không đề cao cái này, nó không hạ thấp cái kia. Nó không tôn vinh cái này, nó không có xem thường cái nọ. Kể cả một tách cà phê có ngon cũng không phải quá để mà tôn vinh á thì ý thức của các bạn nó sẽ
25:34 rời khỏi hai bên nhị biên, nhị nguyên để trở về với vị trí trung tâm. Thì thiền sư Triệu Châu mới nói đây là vị trí của bình thường. Bình thường tâm là đạo. Tâm bình thường là tâm trở về vị trí của trung tâm. Không theo những cái tâm thức xã hội dòng chảy. Tâm thức xã hội quy định cái này là hay, cái kia là dở, cái này là cao, cái kia là thấp. Có những phút giây, đặc biệt là trong hành trình thiền tập có những lúc mình trở về được với sự thuần khiết đó, trở về với vị trí trung tâm đó thì mình thấy không có gì là khổ đau cả. Hoặc ít hơn là khổ đau nó nhẹ vô cùng, nó bé vô
26:21 cùng, nó chẳng là gì. Thành ra có một cái câu mà ở trong cái cái lớp học chuyên gia chữ lành tâm lý này mình mới chia sẻ được đó là cái sự tổn thương tâm lý là sự tổn thương trên một cái tôi giả lập thì khổ đau nó cũng chỉ xuất hiện trên một cái tôi giả lập. Cái tôi giả lập là cái tôi được hình thành từ khi bé thơ cho đến kể cả bây giờ. bởi những quan điểm của xã hội, bởi cách mà mình tương tác với xã hội, bởi những gì kiến thức, kinh nghiệm, nhận thức, cảm xúc của gia đình, của những người thân, của thầy cô, của trường học, của đồng nghiệp, của những người thương trong cuộc đời mình, của
27:07 cộng đồng xã hội, nó chảy tràn vào và nó hình thành nên con người của mình và mình xem đó là một cái tôi của mình, một cái tôi có vị trí, một cái tôi thông minh. một cái tôi tài năng, một cái tôi thành tựu hoặc là một cái tôi thất bại, một cái tôi khổ đau thì tất cả những cái tôi đó là cái tôi của giả lập trong khi Đức Phật là một bậc giác ngộ đã nhìn thấy bạn ơi, đó không phải là bạn đâu. Đó không chắc là bạn và thậm chí nó rất khác với bạn. Khi bạn thường xuyên đặt mình trở về vị trí trung tâm, thí dụ như mình xét lại những quan điểm của mình, mình không dễ dàng đồng nhất mình với những quan điểm đó nữa. Mình xét lại những thói quen, những cố tật của mình, mình không trở thành một với nó nữa thì
27:54 mình có khuynh hướng đưa tâm thức mình trở về với vị trí trung tâm. Bấy giờ mình sẽ tách mình ra khỏi con người già lập, con người mà xã hội đã tạo nên trong mỗi người. Đức Phật thấy trong mỗi chúng ta đều có con người thuần khiết, có thể tách ra khỏi con người giả lập. Thì thiền tập, meditation là một con đường vi diệu, một con đường vô cùng tuyệt vời. Cái thời Đức Phật không có gọi nó là thiện, chỉ là con đường quay vào nội tâm và buộc phải thế. Vì khổ đau là ở trong tâm thì phải cái kim thì nó rơi ở trong liều thì phải trở về cái liều mà thì dầu là cái liều nó tối thúi hơn nhưng mà rồi thì trong tâm
28:40 bạn sẽ sáng lên, bạn sẽ nhìn thấy cái kiểm đó. tìm một hồi rồi bạn cũng sẽ gặp. Thay vì bạn tìm nhăm chó, bạn vẫn hướng ra bên ngoài, bạn vẫn tin rằng hoàn cảnh ai đó là nguyên nhân chính tạo nên khổ đạo. Trở về với nội tâm khó lắm, khó vô cùng. Vì gần như cả đời mình mấy mươi năm trong trường hợp không có ai dạy mình quay về với nội tâm cả. Không ai dạy mình quay về gắn kết với con người để hiểu từng cơn cảm xúc, để hiểu tâm thức, để hiểu tham sân si là gì. Mà ở trong trường hợp người ta chỉ đánh thức cái trí thông minh của mình, người ta chỉ dạy mình những chiêu thức để ứng phó để để bước vào đời, để trở thành người
29:26 thành đạt, để trở thành người có vị trí trong xã hội. Nhưng rồi lớn lên chúng ta cũng nhận ra rằng ồ cái đó nó không hề đủ, thậm chí là có khi không cần thiết. Cái thứ điều hành ở bên trong, cái hệ điều hành bên trong, tâm thức chúng ta mới thật sự là mang tính quyết định. Khi nó ổn, chúng ta ổn, khi nó không ổn, chúng ta không ổn. Khi tổng thể thân tâm này nó hòa điệu cùng nhau, nó bắt tay cùng nhau, nó vui vẻ cùng nhau, nó an lành với nhau, nó yêu thương nhau thành một khối vững chải thống nhất thì chúng ta nhìn thế giới này vô cùng màu nhiệm. Bây giờ ăn cơm với rau lù với chao cũng ngon mà ăn chao nhiều quá thì có nguy cơ bị ung thư. [khịt mũi]
30:14 Chứ không nhất thiết là phải cao lương mỹ vị. Cao lương bỉ vị là tâm thức xã hội dệt nên là cái tôi giả lập bịa ra. Có phải lúc nào bạn cũng ăn trên những cái món ngon đó mà bạn có hạnh phúc không? Không. Khi tâm thức bạn bị đóng bằng không có cảm xúc. Khi tâm thức bạn bị tổn thương thì quyền lực, địa vị, giàu sang, sắc dục, tình cảm đều vô nghĩa. Đức Phật thấy điều đó. Cho nên Đức Phật cái giáo lý mà nền tảng nhất cũng là nó bao trùm hết toàn bộ nền giáo lý của đạo Phật. Bởi vì bất cứ giáo lý nào mà nằm ngoại khỏi Tứ Diệu Đế này là giáo lý sai bét, không phải là giáo khí thực của đạo Phật, không phải là giáo lý chính thống của đạo Phật. Vì cái trái
31:00 tim của đạo Phật, hơi thở của đạo Phật, nền tảng của đạo Phật là tâm. Đạo Phật là đạo của tâm. Tất cả đều phải từ tâm. Cho nên mới nói là tu tâm dưỡng tánh chứ không phải là là những cái sự thực tập khác. Mà nếu có những sự thực tập khác thì nó cũng chỉ bổ trợ, nó cũng chỉ là những cái giải pháp tạm thời khi người ta chưa đi vào tâm được. Còn nếu mà dẫn dắt một vòng rồi không ra khỏi tâm và vĩnh viễn rời tâm luôn và không tin vào tâm nữa là phản bội, là trái ngược, là lệch lạc khỏi trái tim của đạo Phật. Cho nên mình nói là mình là Phật tử hay là mình là con Phật, mình là học trò của Đức Phật, mình theo dấu chân Phật thì mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi phút giây mình
31:47 phải kết nối được với chính mình chứ không phải là kết nối với Đức Phật. Mà nếu là Đức Phật thì phải là Đức Phật ở trong tâm. Mà Đức Phật trong tâm là gì? Là trí tuệ, là từ bi, là tự do, là bình an, là hạnh phúc chân thật. Vậy nên là nếu mình nói mình là tiếp nối Đức Phật, mình nắm tay Phật, tay Phật trong tay con mà tay Phật thì là bàn tay của tỉnh thức của trí tuệ thì bàn tay mình nó đã có tỉnh thức trí tuệ chưa? Mình đang nắm tay Phật mà mình có đi theo cái con đường Đức Phật đi, con đường đi vào nội tâm ấy, con đường thoát ra khỏi mọi khổ đau. Hay là mình nắm tại mà mình kéo Đức Phật ngược lại hoặc là mình đi theo cái chiều khác đó là vẫn
32:33 lao ra ngoài, vẫn đổ thừa, vẫn oán trách, vẫn chờ đợi, vẫn hy vọng. Mặc dầu là quay vào nội tâm vẫn nhắc lại là rất khó, khó vô cùng. Nhưng a dù nó khó thì nó vẫn là chúng ta. Chúng ta quay về với chính chúng ta thật ra nó là một bản năng tự nhiên chứ. Nó phải rất là mạnh mẽ chứ. Nó phải mạnh hơn cái chuyện mình lao theo người khác chứ phải không? Ủa sao bây giờ mình làm ngược lại? Mình túm người khác thấy bộ dễ hơn là mình túm lấy chính mình vẫn chơi hoài. Túm người khác mà dễ chỉ là kịch bản thôi. Chỉ là vỡ tuồng. Ít bữa nó hất ra giờ, ít bữa tuộc khỏi tầm tay giờ về coi chừng ở đây nhà tuột mất.
33:25 Ô nhưng mà nhiều khi đang nắm mà đã tuộc rồi hồi nào cũng hay chứ đâ phải nắm mà không tuộc đâu. Không có gì chắc chắn hết. Nếu mà có thứ chắc chắn hơn là chắc chắn với chính mình thôi. Bởi vì nếu mình vững thì bên kia mới có hy vọng vững. Mình an thì bên kia mới có hy vọng an. Mình thương yêu người kia chân thật thì mới có hy vọng đánh thức cái sự thương yêu chân thật ở bên kia. Vậy nên theo Đức Phật, theo truyền thống của đạo Phật là hãy giải quyết phần chính mình trước, hãy xây dựng giá trị bên trong mình trước. Vậy nên hay vô cùng ví dữ vô cùng cho giáo lý Tứ Diệu Đế là một cái hồi chuốn rất là lớn giống lên giữa bao nhiêu truyền thống thực tập đã
34:12 trải dài suốt hơn 26 thế kỷ qua và nó vẫn tiếp tục mạnh mẽ tiếp tục lan tỏa, tiếp tục đầy giá trị cho nhân loại bởi vì nhân loại vẫn luôn bị hút ra ngoài từ vật chất từ sự phát triển kinh tế rồi bây giờ đến công nghệ. Cho nên loài người đã quên đi cái bản năng linh thiên là mình hoàn toàn có thể quay về kết nối với chính mình. Thì nếu mà ai có duyên tới thiền tập á Vipasana có trải nghiệm ít nhiều dầu là vẫn chưa thành công còn nhiều thất bại vẫn có thể ngủ lên ngủ xuống trong nhà ngồi thiện. Vẫn có lúc chánh niệm, có lúc quên nhưng mà các bạn đã nếm trải thử rồi. Các bạn
34:59 biết cái khoảnh khắc mà mình thiền tập nó như thế nào. Vậy khi mình định thôi đó chưa nói tới cái trái tim của phi sana là niệm mình dừng tâm ý lại được là một điều vi diệu. Vì những người không thiền tập thì họ chỉ đổi đối tượng từ một đối tượng đang khổ đau hoặc là tác nhân gây nên khổ đau như là ai đó như là hoàn cảnh thì họ chỉ làm được cái việc là chuyển kênh, chú ý vào thức ăn, chú ý vào màn hình tivi, chú ý vào phim ảnh, chú ý vào TikTok, chú ý vào các mối quan hệ khác để đánh tráo đi, để lờ đi để quên đi cái thực tại khổ thực
35:46 tại khổ đau. Còn những người mà tin rằng khổ đau đến từ bên trong hoặc là bằng một cách nào đó có khi khổ đau nó nặng quá nó đánh mình, nó áp đảo mình, nó lùa mình phải quay về với chính mình. Đó là những tháng ngày mình nằm có ro trong một tàn tạ, héo hò chờ chết nhưng mà không chết. Vì sao? Vì trời chưa cho chết. Ngày xưa đó thầy đã từng nghĩ khi mình tu bội là chắc mình không có chết đâu. Hỏi tại sao? Vì trời chưa cho chết. Hỏi tại sao? Vì bắt phải phụng sự các bạn, phụng sự cuộc đời. Cho nên là nếu mà mình có sứ mệnh đó thì sẽ không chết. Thì đúng như là khi mà chìm sâu vào khổ đau thì mình mới khát khao được sống,
36:33 khát khao thoát ra khỏi khổ đau. Thì bây giờ muốn thoát khổ đau thì và nó ở bên trong nữa thì chỉ còn có nước, chỉ còn có cách là trở về với chính mình thôi. Chỉ còn một kẻ cuối cùng ở lại là chính mình. Dù nhìn nó thấy ghét, dù nhìn thấy ớn, dù nhìn phát khiếp, nhà dột cột siêu thì cũng phải comment home. Trở về nhà thôi, trở về chính mình thôi. Đó là quá trình của hành thiền. Trở về để chú tâm vào bất cứ một cái đối tượng nào đó trong hiện tại, đặc biệt là ngay trước mặt mình hay là ngay nơi chính mình. Chú tâm thật lâu mà không để tâm ý mình phóng đi nữa. Phóng đi đâu? Phóng về quá khứ, phóng đến
37:22 tương lai để kết nối với những chuyện buồn đã xảy ra, với những tổn thương. Cái tâm ý mình nó như vậy để kết nối với những mộng mơ, những kế hoạch dự án chưa thực hiện được để rồi chúng ta đã bị chìm khuất trong những cái chuyến phiêu du đó. Thiền tập là một hành động vô cùng mạnh mẽ, có sẵn trong tâm thức của mọi người, đưa chúng ta ngay trở về với chính mình, đi vào trong căn nhà của mình để rồi mình làm quen trở lại với con người của mình, làm quen với căn nhà của mình để rồi mình cảm thấy thích thú khi mình có thể ngồi yên xuống,
38:07 cảm nhận cơ thể mình lắng dịu xuống, nhắm mắt lại nghe tiếng chim. chém hót nghe thông reo, nghe suối chái, mở mắt nhìn vậy trời, nhìn đám rừng xanh, nhìn sự sống đang diễn ra và mình cũng đang diễn ra một sự sống bên trong đang diễn ra mình như bật qua một cái kênh khác. Trước đó vài giờ, vài phút giây mình là một con người mệt mỏi, kiệt quệ, tràn đầy năng lượng tiêu cực. Mình còn nghĩ cái tổn thương này chắc sẽ không bao giờ kết thúc, sẽ không thể nào thoát ra được.
38:52 Và chắc là mình sẽ kết thúc cuộc đời này để rồi bằng một cách nào đó phước đức ông bà tổ tiên để lại phước đức của chính bạn. Trời đất còn ưu ái bạn, nhân duyên tốt lành đã xảy ra, bạn đã đến được với thiền tập hoặc là ít nhất là bạn đã tách ra khỏi được cái mớ hỗn độn kinh khủng đó để kết nối sâu vào cơ thể của mình, kết nối sâu vào chính mình. Bạn thấy có một trạng thái tách ra, thoát ra mình không phải là cái gì trước đó nữa. Cái bóng đen trước đó nó yếu dần, nó thoát ra khỏi mình, nhường lại
39:38 cho một vùng ánh sáng dầu là còn lờ mờ, một chút bình an, một chút dừng lại, một chút cảm giác qua các giác quen khi mình ăn, khi mình ngửi, khi mình nhìn sự sống đã trở lại. Đây không hẳn hoàn toàn là con người của mình trước khi đau khổ. Vì trước khi đau khổ thầy dám chắc là mình không bao giờ là một con người ngon lành cành đạo cả. Chắc chắn là nó là hành trình đi tới đạo khổ thôi. Thì trời dán cho một cú là tặng thêm một nhân duyên nữa để đi tới đấy. Mình đã từng rơi rồi. Rơi trong vô thức mà không nhận ra. Thử hỏi nếu không khổ đau bạn oán trách khổ đau thì những ngày
40:24 bạn cho rằng không không khổ đau bạn như thế nào? Mỗi ngày 24 giờ trừ những giờ ngủ thì bạn hạnh phúc à? Hạnh phúc liên tu à từng giờ từng phút bạn hạnh phúc à làm gì có bình an à tự do à yêu thương à phải không? Hay là toan tính nghĩ ngợi, sợ sệt căng thẳng đối phó rồi trừng phạt rồi đáp trả rồi chiêu trò đủ thứ. Tất cả những thứ điều kiện của khổ đau đã xếp hạn chờ rồi. Một cái cánh bướm vỗ là nó lên đường tạo thành một cơn sống thần trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, rối loạn loa âu, tâm thần phân liệt. Những điều
41:10 kiện đó nó đã sẵn sàng, đã tích lũy rồi đấy. Nếu mà bạn không khổ đau thì nó vẫn đứng đó. Nó vẫn đứng đó và nó kiểm soát cuộc đời bạn mà bạn không gọi tên nó là khổ đau. Bạn đó là cuộc đời tôi có hạnh phúc mà mặc dù nó nhaệm, tôi có an vui mà mặc dù nó rất mờ nhạt, nó rất là nhàn, nó rất tầm thường. Thôi đá cho một phát luôn đi ông trời. Để thoát ra khỏi cái sự làng nhàn đó đến cái cùng cực khổ đau thì gọi tên là ồ đây là khổ đau. Khổ đau thật rồi. Thì khổ đau thật rồi thì làm sao? thì khóc, thì than trời trách đất, thì giãy dụa. Nhưng mà cái bản năng sinh tồn con người nó hay lắm. Để rồi nó cũng tìm cách nó thoát ra, thoát ra thoát ra mà trời đất
41:59 cho con người có cái thiên tính thoát ra, năng lực thoát ra. Nếu con người tin quay trở về đủ, khơi dạy đủ. Thiền tập là hành trình khơi dạy năng lực đó cho bạn trở lại kích hoạt, trở lại sức mạnh của sự tỉnh thức. Nghĩa là thoát ra dần, thoát ra dần và không đồng nhất mình với khổ đau đó. Mình bây giờ là một kẻ quan sát, một người đứng bên ngoài, mình hoàn toàn có thể làm việc đó. Trước đây mình chỉ là một con người khổ đau thôi. Tôi là khổ đau nhưng bây giờ thiền tập thì tôi là người quan sát khổ đau. Có một kẻ khác đứng ra ngoài khổ đau để làm cái chuyện này. Cái camera đang quan sát chúng ta. Camera của tâm thức, sự tỉnh
42:46 thức quan sát khổ đạo thì khổ đạo làm gì? Chạy tới chạy lui, chạy xuôi chạy ngược phình lên co lại giảng ra tràn lấp ra ngoài nhưng vẫn biết, vẫn quan sát thì nó không còn lộng hành nữa theo thời gian, nó không còn lừng lẫy nữa theo thời gian. Nó yếu lại, nó xìu lại và nó hổ thiện, nó mắc cỡ. Nhìn cái camera của mình e lệ vì đã có một thứ khác lớn hơn nó đứng ở đó. Đó là chính chúng ta. Đức Phật đã thực chứng như vậy. Thoát khổ đau. Phải nhờ cái hành trình phát triển một cái thứ khác nữa. Phải có một thứ đặc biệt gì khác nó lớn hơn chúng ta mới thoát được. Đó là chánh
43:32 niệm. Đó là sự tịnh thức mà đó là cái thứ nó có sẵn ở trong mỗi người. Chỉ cần tinh tấn, chỉ cần tin tưởng, chỉ cần có sự hướng dẫn đúng quay về thực tập thì chánh niệm lớn lên, sự tình thức lớn lên tách ra khỏi khổ đau. Bấy giờ khổ đau không chỉ yếu đi mà chúng ta lại còn thực chứng được về bản chất không có thật của khổ đau nữa. Khổ đau không có thật. Thì trong truyền thống Phật giáo đại thừa Maha Buddish, Bát Nhã Tâm Kinh đã xác quyết một câu rằng là vô vô minh diệt, vô vô minh tận. Vô vô minh diệt tức là đâu có vô minh đâu mà tiêu diệt nó, đâu có vô minh đâu
44:20 mà muốn chấm dứt nó. Vô minh tham sân si là không có thật. Ghê chưa? Kinh Đại thừa là vậy đó. nói nghe phải té ngựa, phải thất kinh choáng ván ngoài cái trí trí năng bình thường của chúng ta. Tại sao không có vô minh? Sao nói bài này có vô minh? Bài này là bài cơ bản. Rồi sau đó Đức Phật mới nói là trong mỗi cái tham sân si này bản chất của nó là trống rộng là không có thật. Nhưng mà đứng trên mặt hiện tượng là nó có sức mạnh. Nếu bạn là một kẻ c tất phơ, nếu bạn là một kẻ chỉ hướng vọng tâm, hướng tâm ra bên ngoài, chỉ sống trong vọng tưởng, kẻ đánh mất chủ quyền chính mình thì nó có quyền lực thật. Nhưng nếu bạn quay về để
45:07 đánh thức con người tỉnh thức, chánh niệm chân thật bên trong thì những cái thứ này nó sẽ tan biến đi. Giống như là trầm cảm là không có thật. Trời thầy con có những ngày là lên bờ xuống lụ ruông mà thầy nói không có thật là sao? À tại vì bạn còn cái tôi giả lập đúng không? Bạn dùng cái tôi giả lập để đối phó nó. Mỗi ngày bạn sống với cái tôi giả lập trình diễn đối phó, chờ đợi, hy vọng, nhận xét, đánh giá, ôi đủ thứ chuyện hết thì thì bạn nuôi nó. Thì bây giờ bạn giấu cái tôi giả lập vào đi, cất đi, phù phép cho nó tan biến đi, thử coi còn trầm cảm không biết. Trời nói vậy thôi chứ giác ngộ còn gì.
45:52 Vậy nên là khổ đau nó chỉ có mặt khi mình đứng trên cái tôi giả lập và khi mà mình làm suy mòn cái tôi giả lập vạch mặt nó lấy những chiếc mặt nạ của cái tôi giả lập ra sống chân thật trở lại sống bằng sự chân thật với con người thuần khiết cơ của bạn thì cái tô gia lập đó suy yếu thì khổ đau không thể nào có mặt được nó chỉ rút lui về dạng tiềm ẩn như bé trầm cảm vậy. Nó tan biến thì nó cũng không hẳn là tan biến. Nó trút về dạng tiềm ẩn. Nghĩa là trong mỗi chúng ta đều phải có cái thứ tiềm ẩn của tham sân si. Trong thánh đều có tìm ẩn của phạm chứ đừng nói thánh mà không có phạm. Trong sự giác ngộ phải có tiềm ẩn của
46:38 cái sự sẵn sàng để không giác ngộ. Chừng nào mà giác ngộ tuyệt đối luôn á thì nó vẫn tiềm ẩn mà nó không thể nào lên được thôi. Tất cả đều chứa trong nhau, không có gì mất, không [khịt mũi] có gì là riêng biệt, cụ thể rõ ràng để nắm chủ quyền cả. Tham sân si cũng là trống rộng, cũng là không có thật nếu chúng ta thoát ra khỏi con người giả lập và đã hết giờ rồi. Thì xin gặp lại đại chúng trong buổi thứ ba. Xin cảm ơn đại chúng đã lắng nghe.
