0:00 là một phần chủ quyền không thể tách rời của Việt Nam từ thế kỷ 17. Nhưng trên bàn nghi sự quốc tế của đảo Hoàng Sa lại bị xem là vùng tranh chấp tại Tây Thái Bình Dương. Việt Nam, Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Đài Loan đều đưa ra các tuyên bố khẳng định chủ quyền. Nhưng trên thực tế Trung Quốc hiện là biên duy nhất kiểm soát Hoàng Sa. Thông qua hoạt động bồi đắp, cải tạo đảo, họ dần biến nơi đây thành điểm nóng bất ổn trên biển Đông. Vấn đề ở đây là vì sao Trung Quốc phải chiếm Hoàng S, họ đã chiếm bằng cách nào và việc chiếm đông ấy đang tác động ra sao tới cục diện địa chính trị khu vực và thế giới.
0:47 Đây là Lưu Hoa Thanh, người được mệnh danành là cha đẻ của hải quân hiện đại Trung Quốc. Để biết rõ vì sao ông ta khởi xướng việc chiếm đóng Hoàng Sa, chúng ta hãy cùng trở lại năm 1953. Chỉ 8 năm sau thế chiến thứ hai, phong trào cộng sản tại châu Á Thái Bình Dương bùng nổ mạnh mẽ. Tại Trung Quốc, nội chiến Quốc Cộng kết thúc khi đại lục nắm chọn trong tay Mao Trạch Đồng. Còn với các cương quốc phương Tây, Việt Nam cũng đang dần trỗi dậy như một tiền đồn của chủ nghĩa cộng sản tại Đông Nam Á. Cuộc chiến tại bán đo Triều Tiên cũng mới tạm dừng bằng hiệp định đinh chiến được ký tại Bàn Môn vào ngày 27 tháng. Tất cả những diễn biên ấy khiến Mỹ lo sợ, viễn cảnh bị thu hoạch tầm ảnh hưởng, thậm chí đẩy lùi ra khỏi khu vực. Ngày mùng 4 tháng 0 năm 1953, Tổng thống Aenh
1:33 lên tiếng cảnh báo về các diễn biến tại châu Á. Bằng việc viện dẫn tình hình thất bại của Pháp tại Đông Dương, ông tuyên bố chiến thắng của phé cộng sản ở Đông Dương sẽ có hậu quả sâu rộng. Nếu Đông Dương sụp đổ, một vài điều sẽ xảy ra ngay lập tức. Bán đảo Ma Lai, dẻo đất nằm ở khu vực đó sẽ không thể tự bảo vệ mình. Lần lượt từng nước một, các nước Châu Á khác sẽ bị lật đổ. Vậy nên các vị thấy đấy, theo cách nào đó, điều này phải bị ngăn chặn ngay bây giờ. Ngay lập tức, Aenheruer kêu gọi phê chuẩn gói viện trợ trị giá 400 triệu đô cho Pháp. Những lời nói và hành động trên đã trở thành tiền đề của thuyết Domino khiến chiến tranh lạnh lan sang châu Á Thái Bình Dương. Thông tin nhanh chóng theo các bản tin quốc tế về tới Bắc Kinh.
2:21 Trung Nam Hải nhận ra rằng Mỹ đang chuẩn bị răng một vòng vây khổng lồ bao chọn đường ra thế giới của mình. Ở trên bộ bán đảo Triều Tiên và Đông Nam Á sẽ là hai điểm nóng cạnh tranh trực tiếp. Vậy còn ở trên biển đó sẽ là những đâu? Rất nhanh Lưu Hoa Thanh cùng đại tướng Tiêu Kính Quang tư lệnh đầu tiên của hải quân Trung Quốc nhận ra đó sẽ là một vòng vây khổng lồ ôm chọn mọi con đường ra biển của đất nước này. Sau thế chiến thứ hai, Mỹ chiếm đóng Nhật Bản, giải phóng Philippines và sở hữu nhiều quân đảo trên Thái Bình Dương với hạ tầng quân sự nhất định. Từ nền tảng trên, trước nhiệm vụ phải bao vây toàn diện khối xã hội chủ nghĩa tại bờ tây Thái Bình Dương, năm 1948, tướng class Marter đã hiến kế. Mỹ cần phải thiết lập một lực lượng tấn
3:06 công chạy dọc theo khu vực đường chữ U kéo dài từ quân đảo Elotian qua đảo Midway, qua sân bay quân sự Clark ở Philippines và đặc biệt là Okinawa. Marc Ar còn không quên mô tả Đài Loan như một tàu sân bay và căn cứ tàu ngầm không bao giờ chìm. Nhờ hệ thống này, Mỹ sẽ canh trừng một giải châu Á Thái Bình Dương từ Vladivostok của Liên Xô tới eo biển Malasaka ở Malaysia. Kể từ đây, chiến lực chuỗi đảo chính thức hình thành. Với Trung Quốc, trục chốt trạn từ Bắc xuống Nam bao gồm Nhật Bản, Đài Loan, Philippines và sắp tới là miền Nam Việt Nam. Thế nhưng và quyết giày có móng tay nhọn, trong hệ thống này Lưu Hòa Thanh là người đầu tiên nhìn thấy điểm yếu chí mạng tại chuỗi đảo. Đó là biển Đông với
3:53 quân đảo Hoàng Sa là mục tiêu đầu tiên. Ông ta đưa ra qua điểm này vì hai lý do then chốt. Thứ nhất về khoảng cách. Đây là nơi mà sức vóc hải quân Trung Quốc khi ấy có thể vươn tới được. Do hải quân Trung Quốc mới được thành lập trong khoảng từ 1949 đến 1950 nên trang bị còn thô sơ. Chúng bao gồm các tàu nhỏ và tàu buôn được cải tạo từ hải quân quốc dân đảng và tàu hộ tống tự sản xuất chỉ có khả năng tấn công nhanh. Cùng với đó là một vài tàu phóng ngư lôi do Liên Xô viện trợ các pháo bờ biển và pháo phòng không. Trong khi đó Hoàng Sa lần lượt cách đào Hải Nam khoảng 230 đến 260 km và cách bơ biển tỉnh Quảng Đông khoảng 350 đến 400 km. Nếu chỉ xét về tầm hoạt động lý thuyết, các tờ của hải quân
4:40 Trung Quốc hoàn toàn có thể bao phủ đến nơi. Thứ hai, tình trạng chủ quyền của quân đảo đang rơi vào vùng xám đầy rối loạn. Trên danh nghĩa, chúng vẫn thuộc quyền kiểm soát của Pháp. Nhưng với cục diện bại như núi lở tại Đông Dương, việc Pháp rời đi chỉ còn là vấn đề thời gian. Khi khoảng chống quyền lực xuất hiện, một cuộc tái sắp xếp sẽ không thể tránh khỏi và Trung Quốc có thể lợi dụng cơ hội để cướp chủ quyền. Nếu chiếm được Hoàng Sa, giao điểm giữa Đài Loan và đảo Lưzone của Philippines trong chuỗi đảo của Mỹ sẽ bị uy hiếp. Trung Quốc cũng có thể lấy đây làm bàn đạp để triển khai yêu sách chủ quyền trên toàn biển Đông, từ đó làm lỗ thủng chiến lược này ngày một rộng ra. Kể từ đó, Trung Quốc liên tục theo dõi sát sao diễn biến chiến trường Việt Nam và Hoàng
5:25 Sa trở thành con mồi thơm ngon nhất mà Bắc Kinh sẵn sàng ẩn mình đi săn trong hàng thập kỷ. Giá tâm của Trung Quốc bắt đầu lộ rõ ngay tại hội nghị Genev tại Đông Dương. Giữ vai trò hầu tuấn quan trọng cho Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Trung Quốc nắm lợi thế can dự chính trị. Từ tháng 8 năm 1953, trưởng đoàn Trung Quốc là Thủ tướng Chu Ân Lai đã nêu quan điểm đình chiến ở Triều Tiên có thể dùng làm mẫu mực cho những cuộc sủng đột [âm nhạc] khác. Trung Quốc sau đó tiến hành thuyết phục riêng Pháp và gia tăng sức ép với Việt Nam. Thậm chí ngày mùng 10 tháng năm 1954, Chu Lai còn có lời lẽ dọa khéo trong bước điện người Hà Nội. Điều kiện đưa ra nên giản đơn rõ ràng để dễ đi đến hiệp thương. Không nên làm phức tạp lôi thôi để tránh thảo luận mất thì giờ, kéo
6:12 dài đàm phán để cho Mỹ phá hoại. Cuối cùng khi hập định được ký kết chính thức vào ngày 21 tháng năm 1954, Việt Nam bị chia cắt tạm thời tại vĩ tuyến 17. Quyền quản lý quân đào Hoàng Sa thuộc về quốc gia Việt Nam và sau này là Việt Nam Cộng hòa. Từ đường giấy tuyến này, hải đội Nam Hải của Trung Quốc bắt đầu thực hiện các hành động lấn chiếm Hoàng Sa. Năm 1956, Trung Quốc đưa lực lượng quân sự giả dạng ngư dân đến xâm chiếm các đảo Phú Lâm và linh côn. Từ đó, trong cái gọi là chiến dịch tuần tra Tây Sa, Trung Quốc liên tục tiến vào Hoàng Sa bằng ngư dân giả dạn. Việt Nam Cộng hòa cũng đáp trả liên tục giằng co từng bãi đá hòn đảo cho đến tận năm 1974. Trên trường chính trị, ngày mùng 4 tháng năm 1958, Thủ tướng Chu Lai công bố quyết định nới rộng Lãnh Hải ra 12 hải
6:58 lý [âm nhạc] bao gồm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường S. Đây cũng là động thái tuyên bố ngầm của đại lục về việc kết thừa đường 11 đoạn của Trung Hoa Dân Quốc. Đến ngày 14 tháng năm 1958, Thủ tướng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Phạm Văn Đồng đã gửi công văn hồi đáp. Công hàm này về sau bị phía Trung Quốc diễn giải là hàng nội đồng ý với các yêu sách của họ để ngang nhiên chiếm đảo. Trong khi Việt Nam cực lực bác bỏ và tuyên bố, Công hàm chỉ tán thành việc Trung Quốc mở rộng lãnh hải ra [âm nhạc] 12 hải lý. Với Lưu Hoa Thanh, tất cả tình trạng rằng con này là điều khó chấp nhận bởi qua thời gian Mỹ đã xây dựng hệ thống chuỗi đảo ngày càng tinh vi với không chỉ một mà tới ba lớp phòng tuyến liên tiếp. Nếu phần thắng trong cuộc chiến tại Việt Nam thuộc về Mỹ và Việt Nam
7:44 Cộng Hòa thì chắc chắn cả hai sẽ biến Hoàng Sa và Trường Sa trở thành các tiền đồn mới. Vòng vây với Trung Quốc cũng sẽ ngày càng áp sát lãnh thổ đại lục. Nhưng bước sang cuối thâm niên 1960, đầu thập niên 1970, cục diện chính trị Trung Quốc trao đảo dữ dội. Các phong trào ba ngọn cờ hồng và đại cách mạc văn hóa đã đẩy đất nước vào hết thảm họa này tới khung họa khác. Tại biên giới, mẫu thuẫn Trung Xô leo thang thành xung độc quân sự năm 1969, Trung Quốc dần bị cô lập khỏi hệ thống xã hội chủ nghĩa toàn cầu do liên số lãnh đạo. Trong vòng vay chính trị ngày một siết chặt đấy, Trung Quốc buộc phải tìm một lối thoát. Và thật bất ngờ, nước Mỹ dưới thầy tổng thống Nixon đã nhìn thấy cơ hội dậu đổ bìm leo bằng các lợi dụng dạ nất Trung Xô. Họ vừa chia rẽ được thượng tầng khối cộng sản vừa làm
8:31 Trung Quốc giảm can thiệp vào Việt Nam. Nhờ đó, Mỹ có thể tự do leo thang chiến tranh mà không lo đối đầu trực tiếp với Trung Quốc. Nếu thất bại, họ vẫn có thể rút đi mà không sợ Bắc Kinh hành động vượt kiểm soát. Sau sự kiện ngoại giao bóng bàn từ ngày 21 đến ngày 28 tháng năm 1972, Tổng thống Mixon tới thăm Trung Quốc. Ngay lập tức, bàn cờ chính trị tại Việt Nam và biển Đông bước vào một cơn sáo trộn chưa từng có. Sau chuyến thăm, Mỹ nhanh chóng leo thang chiến tranh tại Việt Nam. Đỉnh điểm là chiến dịch Lebaker 2 không kích dữ dội miền Bắc cuối năm 1972 nhưng chừng đó là không đủ để bể gách ý chí chính trị phá hủy toàn diện Việt Nam dân chủ cộng hòa. Thậm chí việc mất 34 pháo đài bay B52 cùng hàng loạt tội ác tại Khâm Thiên
9:17 bệnh viện Bạch Mai đã khiến dư luận toàn cầu phẫn nộ. Mỹ khi này bị dồn vào thế yếu, buộc phải ký hiệp định Paris vào ngày 27 tháng năm 1973 với nhiều điều khoản nhượng bộ. Trong hiệp định ấy có một chi tiết mà Lưu Hoa Thanh đã chờ đợi rất lâu. Theo lộ trình rút quân của Mỹ, hàm đội bảy lừng danh của họ cũng dần rời khỏi biển Đông. Từ đó, toàn bộ quân đảo Hoàng Sa Việt Nam Cộng hòa trực tiếp quản lý. Nhưng chính quyền Sài Gòn cũng đang rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Nỗi hoang mang bị bỏ rơi ngày một dâng cao khi Mỹ giảm dân viện trợ và hỗ trợ ngoại giao. Giờ thì Trung Quốc nhận ra hoặc là ngay bây giờ hoặc là không bao giờ. Ngay sau khi tiễn Nickon về nước, Ma Trạch Đông lập tức đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội, [âm nhạc]
10:02 trong đó hải quân được ưu tiên với hai nhiệm vụ chiến lược. Thứ nhất là phát triển lực lượng hải quân viễn dương. Thứ hai là nâng cao sức mạnh lực lượng ven đây là tín hiệu không thể rõ ràng hơn. Trung Quốc đang chuẩn bị tiến ra biển Đông. Tình báo cũng được lệnh theo dõi sát sao nhằm dự đoán phản ứng của Washington nếu Bắc Kinh hành động quân sự. Tháng 12 năm 1973, đại sứ quán Mỹ tại Singapore gửi điện về Bộ Ngoại giao hỏi rõ lập trường của chính phủ Mỹ trong các tranh chấp chủ quyền tại khu vực. Washington trả lời lại rằng lập trường của Washington là không đứng về bên nào trong các tuyên bố chủ quyền tại đây. Quan đề ấy tiếp tục được tái xác nhận trong các cuộc họp ngày 25 tháng và 31 tháng năm 1974 của nhóm hành động đặc biệt do Henry Kissinger đứng đầu. Mỹ sẽ
10:50 tránh xa các tranh chấp tại Hoàng Sa và Trường Sa. Vậy là không chần chừ gì nữa. Hải quân Trung Quốc sẽ tiến chiếm Hoàng Sa. Ngày 11 tháng năm 1974, Bộ Ngo giao Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo này. Ngày hôm sau, ngày 12 tháng , Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa cực lực bác bỏ. Ngày 16 tháng , Ngoại trưởng Việt Nam Cộng hòa Vương Văn Bắc ra tuyên bố tố cáo Trung Quốc đã cho người và tàu xâm nhập các đảo. Trong những ngày tiếp theo, hai bên liên tục có các hành động xua đuổi, áp sát, răng co trên thực điện. Đêm 17 tháng năm 1974, Mao Trạch Đông phê chuẩn đề xuất tấn công Hoàng Sa và tuyên bố trận này không thể không đánh. Diệp Kiếm Anh và Đằng Tiểu Bình trực tiếp chỉ huy trận hải chiến. Lêu Hoa Thanh là cấp dưới
11:36 theo sát hai vị nguyên lão đại thần để chứng kiến ngày ý đồ của mình thành hiện thực. Sáng 19 tháng năm 1974, hải quân Việt Nam Cộng hòa điều bốn tàu đến đối đầu với lực lượng Trung Quốc đổ bộ trái phép lên một số đảo phía Tây Hoàng Sa. Bắt đầu ưu thế nghiêng về phía Việt Nam Cộng Hòa khi có tàu khu trục HQ4 Trần Khánh Dư với hoạc lực vượt trội. So với bốn tàu săn ngầm và quét mìn cỡ nhỏ của Trung Quốc, HQ4 là một con quái vật thép hoàn toàn có thể làm gỏi đối phương. Nhưng kịch bản nằm ngoài dự đoán đã xảy ra. Sau một hồi rằng co bằng loa phòng thanh và các động tác uy hiếp chiến thuật vào lúc 10:25, hai bên bắt đầu nổ súng. Các tàu Trung Quốc cơ động áp sát, tận dụng kích thức nhỏ, tốc độ linh hoạt để đánh gần vô hiệu hóa ưu thế pháo hạng
12:23 nặng. Sau hơn 30 phút giao chiến ác liệt, cục diện dần đảo chiều. HQ10 Nhật tảo trúng đạn nặng và hợp máy, mất khả năng cơ động và bốc cháy dữ dội. Hàm trưởng Ngụy Văn Thà cùng nhiều thủy thủ ở lại chuyển đầu đến phút cuối cùng trước khi con tàu chìm xuống biển. Hai tàu HQ16 và HQ4 bị hư hại nghiêm trọng. Trận hai chiến kết thúc với thiệt hại nặng nề cho phía Việt Nam Cộng Hòa. Một chiến hàm bị đánh chìm, ba chiếc bị hư hại, 74 thủy thủ hy sinh, 16 người bị thương và 48 người bị bắt làm tủ bình. Trước nguy cơ mất toàn bộ lực lượng, Bộ Chí huy hải quân Việt Nam Cộng Hòa buộc phải ra lệnh rút lùi. Ngày 20 tháng năm 1974, Trung Quốc sử dụng không quân và lực lượng đổ bộ chiếm nốt các đảo còn lại. Từ thời điểm đó, Hòa hoàn tất việc
13:09 chiếm đóng toàn bộ quân đảo Hoàng Sa bằng vũ lực. Với Lưu Hoa Thanh, chiến thắng tại Hoàng Sa đã giúp ông ta nắm chắc ngôi vị đô đốc hải quân Trung Quốc sau này. Với tiên đề thắng lợi năm 1974, Lưu Phác Thảo tham vọng hiện đại hóa hải quân và phá chuỗi đào bao vây của Mỹ. Đến năm 1982 khi chính thức được phong hàm đồ đốc lưu hệ thống hóa toàn bộ lộ trình ấy thành một chiến lược ba tầng rõ rệt. Kiểm soát chuỗi đảo đầu tiên vào năm 2010, vượt ra chuỗi đảo thứ hai vào khoảng năm 2020. Đến năm 2040, hải quân Trung Quốc phải đủ sức thách thức trực tiếp sự thống trị của Mỹ tại Tây Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Kể từ khi chiếm nước Hoang Sa, Trung Quốc đã không ngừng leo thang biển Đông từ GMA 1988 đến giàn khoan HD981 năm 2014 rồi bãi tư
13:57 chính năm 2019. Mỗi bước đi đều là toan tính của Bắc Kinh trong tham vọng biến biên đông thành ao nhà. Song song với đó là hoạt động bôi lấp cài tạo đảo, biến quân đảo Hoàng Sa thành một pháo đài tiền tiêu án ngữ trung tâm tuyến hàng hải quốc tế. Nhưng Việt Nam đâu chịu để yên. Ngay trong tổng tiến công và nổi dậy xuân năm 1975, Hải quân nhân dân Việt Nam đã khẩn trương giải phóng của đảo Trường Sa ngăn chặn nguy cơ mất lối ra biển Đông. Khi từ đó đến nay, Việt Nam kinh quyết bảo vệ chủ quyền, trực diện phản đối những yêu sách phi pháp của Bắc Kinh. Về phần Mỹ, sau một thời gian lùi sâu, họ cũng dần nhận ra cái giá của khoảng trống chiến lược. Những năm gần đây, Mỹ đang quay trở lại mạnh mẽ với tần suất hiện diện quân sự dày đặc hơn trên biển Đông, đồng thời siết chặt chỗi cam kết đồng minh với các mic
14:43 then chốt như Nhật Bản, Đài Loan, Philippines. Để rời từ đây, chính Trung Quốc đang bị đặt vào một bài toán ngược đầy nghiệt ngã. Phải chăng, Hoàng Sa bị phóng của một giấc mộng đại dương rồi cũng có thể trở thành gót chân ain của chính họng.
