0:02 Chào mừng quý vị. Xin hoan hỉ nhấn đăng ký để cùng gieo thêm hạt giống lành. Thưa quý vị, ta nợ ai ở kiếp trước? Trời sẽ đưa người ấy đến trong kiếp này. Không ai đến bên ta vô cơ, không ai rời đi ngẫu nhiên. Tất cả đều là sợi dây nhân duyên đang [âm nhạc] xen từ kiếp trước nối dài đến hiện tại để cho ta có cơ hội trả cho trọn. Có người đến để đòi, có người đến để trả, có người đến chỉ để khiến ta tỉnh. Mỗi giọt nước mắt trong đời đều có một lý do sâu hơn cảm xúc. Khổ không phải hình phạt mà là cách nghiệp đang được gột sạch. Người khiến ta tổn thương không phải kẻ thù mà là
0:47 người giúp ta trả món nợ cũ bằng con đường bi nhất. Phật dạy người khiến ta khổ là người giúp ta trả sạch nghiệp. [âm nhạc] Nếu ta trả bằng hận, nợ nối đời đờ. Nếu ta trả bằng thương, nghiệp giúp [âm nhạc] kiếp kiếp. Vì vậy, đừng trách người đã làm ta đau, vì họ chỉ đang hoàn thành phần vai của nhân duyên. Khi ta hiểu mà buông, nợ hóa phước, khổ hóa an, lòng hóa sáng như gương soi, giữa đêm dài nhân quả. Hiểu được vậy, nước mắt chẳng còn là khổ mà là sự rửa sạch của nghiệp. Bởi thế, [âm nhạc] mỗi cuộc gặp gỡ trong đời đều có nguyên do, mỗi cuộc chia xa đều có lý lẽ riêng của nó. Có
1:33 những người chỉ ở lại rất ngắn nhưng để lại dấu ấn rất sâu. Cũng có người đi cùng ta thật lâu nhưng khi duyên hết vẫn phải rời. Không phải vì họ vô tình mà vì nghiệp đã trả xong, duyên đã đủ. Thưa quý vị, nhân quả vận hành chính xác đến từng hơi thở. Không ai có thể đi sai đường của nghiệp, cũng không ai có thể tránh duyên khi duyên đã mở. Có người ta tưởng gặp tình cờ nhưng thực ra đã hẹn nhau từ kiếp trước. Có người ta tưởng yêu nhưng chỉ là gặp lại để trả. Có người ta tưởng [âm nhạc] ghét nhưng chỉ là gặp để hóa giải oán xưa. Tất cả đều nằm trong bàn tay của luật nhân duyên. không sai một tết. Khi ta chưa hiểu, ta
2:22 oán. Khi hiểu rồi ta chỉ cúi đầu. Oán sinh khổ cúi đầu sinh ai bởi oán là lửa, còn cúi đầu là nước. Lửa đốt nước mát. Khi tâm biết [âm nhạc] cối, nghiệp liền tan. Trong vô lượng kiếp, ta đã từng là cha, là mẹ, là con, là thầy, là bạn của vô số người. Có những ân tình đã tạo thành phước, có những oán hận đã thành nợ. Nợ phước thì dễ, nợ tình thì sâu, nợ tâm thì khó dứt. Cho nên khi ai đó làm ta đau, đừng vội trách. Có khi họ đang thay ta gánh phần nhân xưa ta từng gây. Có khi họ đến chỉ để trả cho ta một phần
3:08 phước rồi ra đi. Mỗi người trong đời đều là tấm gương phản chiếu nghiệp của chính mình. Thấy họ hiền, biết mình từng gieo thiện. Thấy họ dữ, biết mình từng gây oán. Thấy họ bỏ đi, biết rằng duyên đã mãn. Không cần nếu vì giữ chỉ khiến gây nghiệp thêm rối. Người biết đạo không hỏi vì sao, chỉ hỏi ta học được gì. Khi gặp khổ, người trí không oán vì hiểu rằng [âm nhạc] trả được là phước. Có món nợ trả bằng tiền, có món nợ trả bằng ân. Nhưng sâu nhất là món nợ trả bằng nước mắt. Bởi nước mắt là thứ rửa tâm chứ không chỉ rửa nỗi buồn. Mỗi giọt rơi xuống là một phần nghiệp. tan đi một
3:55 phần hiểu sinh ra. Đời không lấy đi của ai điều [âm nhạc] gì vô cớ cũng không giữ lại điều gì quá lâu. Hễ cái gì thuộc về ta, dù có trăm nghìn kiếp cũng sẽ quay về. Còn cái gì không thuộc dù có giữ bằng hai tay cũng sẽ rời. Thưa quý vị, con người khổ vì chấp, chấp [âm nhạc] vào người, chấp vào lời, chấp vào tình, chấp vào quá khứ. Nhưng nghiệp vốn vô hình, duyên vốn vô thường, chấp [âm nhạc] dự sao được. Có người đau vì bị phản bội nhưng nếu nhìn sâu sẽ thấy mình từng gieo nhân không trọn. Có người khóc vì bị rời bỏ, nhưng có khi chính kiếp trước mình đã từng rời người đó trước. Nhân duyên không thiên vị ai,
4:41 [âm nhạc] chỉ trả đúng. Trời không phạt, trời chỉ sắp xếp. Và sắp xếp ấy đôi khi mang hình hài của [âm nhạc] một nỗi đau. Nhưng bên trong nỗi đau đó là con đường giải thoát. Khi ta hiểu, ta dừng oán. Khi [âm nhạc] dừng oán tâm bắt đầu trong. Khi tâm trong trí bắt đầu sáng. Khi trí sáng [âm nhạc] khổ tan mà chẳng cần trốn. Người trí không tìm cách tránh nghiệp. Họ chỉ tìm cách trả trong hiểu, trả trong thương, trả để dứt. Vì họ biết càng tránh [âm nhạc] nghiệp càng nói, càng oán, nghiệp càng sâu. Cho nên thay vì hỏi vì sao họ làm ta đau hãy hỏi ta đã nợ, họ điều gì? Câu hỏi ấy mở ra cánh
5:30 cửa hiểu. Hiểu rồi lòng không còn chống. Chống là khổ, thuận là an. Khi thuận nghiệp, nghiệp hóa phước. Khi cưỡng nghiệp phước hóa khổ. Cho nên Phật dạy người biết ơn nghịch cảnh phước bắt đầu sinh. Nếu ai làm ta tổn thương, [âm nhạc] hãy cảm ơn họ vì họ đang giúp ta nhẹ đi một phần nợ cũ. Nếu ai rời ta, [âm nhạc] hãy mỉm cười, vì họ đã hoàn thành vai diễn của mình trong đời ta. Nếu ai khiến ta rơi lệ, hãy lau nước mắt bằng hiểu. Vì nước mắt ấy là lửa nghiệp đang tắt dần. Có những khổ không thể tránh nhưng có thể hóa. Có những nợ không thể không trả nhưng có thể trả
6:15 bằng tâm sáng. Mỗi lần ta hiểu thêm một chút là mỗi lần dây nghiệp được tháo thêm một vòng. Đến một ngày khi nhìn lại ta sẽ biết ơn cả những người từng làm ta khổ. Vì chính họ là những bậc thầy vô ngôn dạy ta trưởng thành qua những vết thương. Họ không đến để hại mà đến để giúp ta thấy phần chưa sáng trong chính mình. Khi ta thấy ta sửa, khi ta sửa nghiệp hết. Khi nghiệp hết duyên tan và lòng thật sự tự do. Thưa quý vị, con người vì không hiểu nghiệp nên sinh oán, [âm nhạc] vì không hiểu duyên nên sinh khổ. Khi điều gì không như ý xảy đến, ta lập tức hỏi tại sao lại là [âm nhạc]
7:01 tôi? Nhưng khi đã hiểu đạo, câu hỏi ấy liền đổi thành nhân gì khiến việc này đến? Một niệm chuyển, đợi liền đổi. Lục Tổ Huệ năng dạy không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm. Nghĩa là nghiệp khởi chẳng đáng sợ. Đáng sợ là ta không thấy. Thấy được là giác. Giác rồi nghiệp tan. Người mê gặp [âm nhạc] khổ liền đổ lỗi, người trí gặp khổ liền soi tâm. Một bên nhìn ra, một bên nhìn vào, một bên oán đời, một bên tự hiểu. Thưa quý vị, Phật và phàm chỉ khác nhau ở chỗ [âm nhạc] ấy. Khi ta biết nhìn khổ bằng con mắt nhân quả, oán hận biến thành biết ơn và
7:47 nghịch duyên hóa thành thầy. Bởi nghiệp không đến để trừng phạt mà để cho ta cơ hội hiểu sâu hơn về chính mình. Nếu ai đó khiến ta đau, [âm nhạc] hãy nhớ họ không có quyền làm ta khổ. Nếu trong ta không có hạt nhân của khổ, giống như hạt giống trong đất, nếu không có đất ẩm, nó chẳng thể nảy mầm. Nghiệp cũng vậy, nếu trong lòng ta không có duyên, nghiệp [âm nhạc] chẳng trổ. Vậy nên oán người chỉ là oán bóng. Bóng không tự sinh, gương mới là gốc. Huệ Năng nói: Như gương sáng, bụi bám thì mệt, lau thì trong. Lau bằng hiểu, lau bằng thương, lau bằng buông. Khi gương trong, bóng
8:32 nào còn làm ta khổ được? Có người hỏi, nếu nghiệp là do ta, sao người khác lại làm ta tổn thương? Thưa quý vị, vì nghiệp cần người để biểu hiện, giống như vở kịch cần diễn viên. Người làm ta đau chỉ là [âm nhạc] người đang đóng vai trong đoạn kịch nghiệp của ta. Họ không biết, ta cũng không biết, chỉ có nhân quả biết rõ. Khi diễn xong, ai nấy rời vai. Nếu ta chấp, vỡ kịch ấy sẽ lặp lại ở kiếp sau. Nếu ta hiểu, sân khấu sẽ hạ mạng và ta được tự do. Huệ năng dạy nếu trong tâm không động, gió [âm nhạc] nghiệp chẳng thổi được. Lời ấy như đuốc giữa đêm. Khi tâm tỉnh, không ai có thể làm ta tổn
9:19 thương. Vì tổn thương chỉ nảy sinh khi ta chống lại điều đang [âm nhạc] xảy ra. Còn khi ta thuận khổ trở thành bài học và lòng bình như mặt nước. Thưa quý vị, người [âm nhạc] mê nghĩ trả nghiệp là gánh nặng. Người trí biết trả nghiệp là phước. Vì trả xong thì nhẹ như người mang nợ. Khi trả xong bước chân sẽ thảnh thơi hơn. Cũng thế, người hiểu nghiệp không oán chỉ biết [âm nhạc] cảm ơn. Cảm ơn vì được trả bằng khổ nhẹ thay vì nghiệp nặng. Cảm ơn vì còn cơ hội trả trong hiểu, không phải trả bằng mê. Cảm ơn vì mỗi lần khổ là một lần nghiệp tan. Trong kinh Đức Phật dạy nghiệp [âm nhạc]
10:04 như dòng nước, tâm như đất, nước tùy đất mà chảy. Tâm hiền nghiệp hóa phước, tâm ác nghiệp hóa khổ. Người [âm nhạc] oán, nước chảy ngược, người hiểu, nước chảy xuôi. Cùng một dòng nghiệp hướng khác, kết khác. Cho nên [âm nhạc] điều quan trọng không phải là tránh nghiệp mà là trả trong tỉnh thức. Tỉnh để biết mình đang trả gì, tỉnh để không tạo [âm nhạc] thêm. Tỉnh để hóa cái cũ. Khi hiểu ta sẽ không nói tại sao họ lại làm vậy với tôi mà sẽ nói à đây là nợ cũ của ta. Câu nói ấy nhẹ như hơi thở nhưng đủ để dập tắt cả ngọn lửa hận thù. Vì oán là dây nối, thương là giao cắt. Khi thương nghiệp
10:52 đức, khi oán nghiệp nối. Nhiều người sống cả đời trong giây nghiệp vì không chịu buông một tiếng tha. Tha không phải vì họ xứng đáng mà vì ta xứng đáng được an. Tha cánh cửa mở ra cho tâm, là thuốc trị độc của hận. Một khi tha được ta thấy khổ hóa nhỏ lại, người từng làm ta đau hóa thành gương. Họ phản chiếu cho ta thấy chính mình. Có khi họ chỉ là tấm gương giúp ta nhận ra phần chưa sáng trong tâm. Thấy được là xong. Thưa quý vị, Huệ Năng từng nói, nếu người thật tu không thấy lỗi thế gian, nghĩa là người đã thấy tâm thì chẳng còn thấy ai sai, vì tất cả đều đang đóng vai cho ta học.
11:40 Người mắng giúp ta học nhẫn, người phản giúp ta học buông, người thương. giúp ta học biết ơn. Cả ba đều là Phật đến trong hình hài khác nhau. Biết được vậy, ta không còn cần phân biệt ai tốt, ai xấu. Vì trong mỗi cái xấu đều có hạt giống [âm nhạc] tốt, trong mỗi điều tốt đều có bài học. Nhắc ta đừng chủ quan. Nghiệp là tấm gương toàn hảo, không bao giờ sai. Chỉ có ta là người chưa chịu nhìn. Khi ta chịu nhìn, khổ hóa sáng, sáng hóa trí. Lục Tổ dạy nếu muốn thấy Phật chỉ cần thấy tâm. Tâm là gốc của nghiệp, cũng là cửa của giải thoát. Một tâm trong thì muôn cảnh đều trong, một tâm
12:26 đục thì vạn [âm nhạc] sự đều loạn. Cho nên muốn dứt nghiệp không cần đi đâu xa, chỉ cần lau tâm cho sáng. Lau bằng hiểu, bằng hiện bằng tự. Khi tâm sáng, nghiệp tự tan như sương gặp nắng. Người hiểu nghiệp không trách ai, không sợ ai, không cầu ai. Họ chỉ điềm nhiên mà sống làm điều thiện, [âm nhạc] nói lời lành, nghĩ y không phải để được khen mà để giữ gương tâm khỏi đục. Vì gương đục thì cảnh mờ, gương sáng thì đời sáng. Khi gặp khổ, họ biết mỉm cười vì họ hiểu rằng đó chỉ là một đợt sống ngắn trên biển lớn của nhân duyên. Sống có đến
13:11 cũng sẽ đi, chỉ cần không bơi ngược, càng chống càng chìm, [âm nhạc] càng thuận càng nổi. Thuận nghiệp không phải là chịu đựng mà là hiểu nghiệp đang mở lối. Nghiệp mở để ta thấy, thấy [âm nhạc] để ta học, học để ta dừng. Mỗi lần dừng là mỗi lần nghiệp bớt, dừng sân bớt nghiệp nóng, dừng tham, bớt nghiệp khổ, dừng si, bớt nghiệp mê. Khi tâm hết dính, nghiệp chẳng còn chỗ bám, giống như tường sạch, bụi không bám được. Người không hiểu sống cả đời lo dọn bụi ngoài. Người hiểu chỉ cần lau tường trong, lau xong cảnh tự sáng. Vì thế quý vị ơi, khi ai đó làm ta tổn thương, hãy
13:59 nhớ lời huệ năng. Nếu tâm chẳng động, vạn pháp đều không. Người làm họ chỉ là cảnh, còn ta khổ hay không là do tâm động hay tỉnh. Khi tâm [âm nhạc] chẳng động, nghiệp dừng ngay trong khoảnh khắc ấy. Đó chính là con đường hóa duyên. Trả trong hiểu, hành trong sáng, sống trong buông. Khi lòng buông phước sinh, khi phước sinh, nghiệp nhẹ. Và khi nghiệp nhẹ, đời trở nên êm như nước chảy qua khe đá. Thưa quý vị, người biết đạo không sợ nghiệp, chỉ sợ tâm mình chưa đủ sáng để trả nghiệp cho trọn. Nghiệp đến ai cũng muốn tránh nhưng tránh không được. Vì nghiệp không từ bên ngoài mà đến, nó sinh ngay trong tâm như bóng với
14:47 hình. hình động thì bóng động, hình dừng [âm nhạc] thì bóng dừng. Nếu ta dừng được tâm oán hận, nghiệp liền hóa thành phước. Cho nên trả mà không oán ấy chính [âm nhạc] là trí. Hóa khổ thành phước ấy chính là đạo. Người mê nghĩ rằng bị thiệt là khổ, bị phản là oan, bị mất là xuôi. Nhưng người hiểu nhân quả biết rằng không có gì là tự nhiên xảy ra cả. Chỉ là trả. Trả bằng lòng hiền thì nghiệp dứt. Trả bằng sân giận nghiệp sẽ tiếp nối. Có người chịu thiệt một chút mà đời sau hanh thông. Có người hơn trước mắt mà kiếp sau trăm mối dây trói. Cái thiệt của hôm nay nếu biết trả trong
15:34 tâm sáng chính là phước đang hình thành. Lục Tổ Huệ năng dạy tâm không thiện, học đạo vô ích, tâm thanh tịnh, khổ đau hóa nhẹ. Lời ấy như tiếng chuông giữa đêm mê. Thưa quý vị, tâm có tịnh nghiệp mới tan. Cũng như nước đục càng khuấy [âm nhạc] càng đục thêm. Chỉ khi để yên bùng mới lắng. Người biết đạo [âm nhạc] không gắn tiềm an ngoài cảnh mà chỉ lặng tâm trong hiểu. Khi hiểu lòng mềm, khi lòng mềm khổ tan. Người oán thì chấp, người hiểu thì buông. Oán càng nhiều, nghiệp càng dày, buông [âm nhạc] càng sâu, phước càng lớn. Trong kinh Pháp Bảo Đàn: Huệ Năng dạy, [âm nhạc] nếu người thật tốt chẳng thấy lỗi thế gian, câu ấy
16:22 không phải để khuyên ta làm ngơ trước sai trái mà để chỉ rằng khi tâm ta đủ sáng, ta thấy ai sai cũng là để ta học. Người khiến ta khổ không còn là kẻ thù mà là thầy. [âm nhạc] Người khiến ta mất mát, là người nhắc ta đừng bám. Người khiến ta rơi lệ, là người giúp ta rửa tâm. Khi ta trả nghiệp trong thương, mọi người trong đời đều hóa thành Phật giữa nhân gian. Phật nói, trong một hạt cát có cả mười phương [âm nhạc] thế giới. Trong một giọt khổ nhỏ bé cũng chứa cả biển phước. Nếu ta biết xoay tâm, một lời chê, nếu ta chấp thành nghiệp, nếu ta hiểu thành học. Một lần mất, nếu ta tiếc thành khổ, nếu ta
17:07 mỉm cười thành buông. Cùng một cảnh, chỉ khác tâm, kết quả đã khác. Đó chính là nghệ thuật sống thuận nghiệp, không cưỡng, không chạy, không oán, chỉ điềm nhiên mà hành đúng, sống thiện, giữ lòng sáng. Người biết thuận nghiệp không phải là người cam chịu. Họ vẫn làm vẫn vương nhưng làm trong tỉnh. Họ biết rằng gieo là bổn phận còn gặt là nhân duyên. Việc của ta là gieo đúng còn kết quả ra sao là của nghiệp. Khi ta không còn gắn cái tôi vào kết quả ta làm mà chẳng mệt cho mà chẳng đòi, [âm nhạc] thương mà chẳng sợ mất. Đó là tự do trong hành động. Hành mà không trói. Huệ năng nói không
17:55 nghĩ thiện, không nghĩ ác ngay khi ấy là bản lai diện mục. Khi không còn nghĩ thiện hay ác không phải là không làm thiện mà là tâm không dính vào thiện. Làm thiện vì hiểu chứ không vì cầu. Khi làm mà không mong đó là phước chân thật. Còn làm [âm nhạc] mà mong người ghi nhận, phước ấy đã trược. Người thuận nghiệp làm mọi việc với tâm trong. Việc đúng thì làm, việc sai thì dừng, không cầu người biết, không mong người ơi. Vì biết rằng phước đến hay đi đều do tâm gieo, không do miệng người nói. Thưa quý vị, ai trong đời [âm nhạc] cũng có những món nợ riêng. Có người nợ ân, có người nợ tình, có người nợ lỗi,
18:40 có người nợ cả chính mình. Khi trả đừng oán, vì oán là gốc của ràng buộc. Trả mà cười, lòng liền an. Người hiểu đạo biết rằng khổ đến là nợ đến, mà đã nợ thì vui lòng trả. Không phải vui kiểu [âm nhạc] gượng mà là an kiểu hiểu. Hiểu rằng trả xong thì nhẹ, giữ mãi thì nặng. Một khi tâm đã chấp [âm nhạc] nhận, khổ liền hóa êm. Có người hỏi, nếu nghiệp quá lớn có thể hóa được không? Thưa rằng có, nhưng không bằng chạy trốn mà bằng hiểu sâu. Khi tâm đủ sáng, [âm nhạc] nghiệp nào cũng hóa được như đuốt soi vào đêm, tối liền tan. Có những người mang nghiệp
19:26 nặng nhưng vì lòng họ biết thương, biết nhẫn nên khổ không làm họ gáy mà làm họ sâu. Họ không hỏi tại sao ta khổ mà hỏi ta có thể học gì từ khổ này. Câu hỏi ấy là chìa khóa mở cửa phước. Huệ năng dạy nếu tâm an, tất cả đều an. Nếu tâm không an, dù ở nơi Phật cũng loạn. >> [âm nhạc] >> Cho nên muốn sống thuận nghiệp không cần đổi người, không cần đổi cảnh, chỉ cần đổi tâm. Tâm đổi đợi liền đổi. Có người suốt đời cầu bình an nhưng lại gieo oán. Có người sống giữa sống mà lòng chẳng động vì họ biết nhìn mọi việc bằng con mắt nhân quả. Họ hiểu rằng [âm nhạc] khổ
20:12 cũng là duyên. Người làm ta tổn thương cũng là duyên. Khi thấy được khổ mất tên. Người thuận nghiệp không tìm cách diệt nghiệp. [âm nhạc] Họ chỉ sống sao cho nghiệp không còn điều kiện để trổ. Bởi nghiệp như hạt giống cần đất mới này. Khi tâm không còn oán, đất mất khi tâm không còn tham, nước khô khi tâm không còn sợ, gió ngừng. Nghiệp ở đó nhưng không trổ được. Đó chính là cách dứt nghiệp mà không cần trốn nghiệp. Phật dạy một niệm thiện có thể đốt cháy trăm năm nghiệp ác, một niệm hiểu có thể dừng cả dòng oán. Khi lòng khởi sáng, mọi khổ cũ như mây tan trong nắng. Bởi
20:58 nghiệp chỉ mạnh khi ta chưa sáng, sáng rồi nó chỉ là chuyện đã qua. Người thuận nghiệp hiểu rằng đời không cần toàn thuận mới vui. Vui là khi biết rằng khổ cũng là bạn đường. Khi biết nói lời cảm ơn với nghịch cảnh, đó là lúc ta đã đi qua nó mà không mang theo. Trong pháp bảo đàn Huệ Năng nói không thấy lỗi người >> [âm nhạc] >> ấy là tự độ. Quý vị thấy đó, bao nhiêu khổ trên đời đều sinh từ việc nhìn ra mà không nhìn vào. [âm nhạc] Người thuận nghiệp biết quay lại, họ nhìn lỗi mình trước rồi [âm nhạc] thương người sau. Khi lòng đã đủ bao dung, ai làm gì cũng hóa nhỏ. Cái oán không còn nơi bám, cái
21:44 hận tự tan. Đó chính là phước sinh giữa khổ. Thưa quý vị, sống giữa đời ai cũng phải trả một phần nghiệp nào đó. Có người trả bằng mất mát, có người trả bằng bệnh, có người trả bằng cô đơn. Nhưng nếu trả trong hiểu thì mỗi lần khổ đến là mỗi lần tâm sáng hơn. Còn nếu trả trong oán thì nghiệp trả [âm nhạc] rồi mà lòng vẫn khổ. Vậy nên trả mà không oán là cách hóa nghiệp cao nhất. Không oán, không trách, không chống, chỉ nhìn, hiểu, buông. Khi buông ta không còn bị giận mà trở thành người thấy. Thấy rồi, nghiệp như khói tan trong hư không. Huệ năng từng nói, chỉ cần tâm không nhiễm,
22:31 gió nghiệp chẳng động. Tâm như trời, nghiệp như mây, may đến không thể làm trời đục may đi. Trời vẫn nguyên vẹn. Người biết sống thuận nghiệp giữ lòng mình như trời ấy, rộng sáng và không oán. Khi khổ đến, họ chỉ cười nhẹ vì biết đây là bài học cuối của một món nợ xưa. Khi khổ đi, họ không kêu vì họ biết còn nhiều nghiệp khác đang chờ. Họ sống bình thản điềm nhiên, không chạy theo vui, cũng chẳng tránh khổ. Và họ biết trong khổ có phước, trong mất có được, trong trả có an. Thưa quý vị, có hiểu mới buông được, có buông mới an được, có an mới thật sự tự tại. Người đời khổ
23:19 không vì nghiệp nặng mà vì không chịu buông. Nghiệp như [âm nhạc] chiếc lá khô rơi theo gió, còn tâm ta lại cố níu. Nếu vào lá, gió cuốn, buông lá thì tay rảnh. Cuộc đời này vốn là dòng nước trôi, mọi duyên hợp rồi tan theo thời. Nhưng ta lại muốn giữ, muốn nắm, muốn định hình [âm nhạc] cái vốn vô thường. Giữ cái mất, khổ là điều không tránh. Phật dạy sở dĩ chúng sanh trôi lăn trong sáu nẻo là vì một chữ chấp chấp vào người, vào cảnh, vào ý nghĩ, vào ký ức, tất cả đều là dây buộc vô hình trói tâm ta. Khi hiểu rằng không có gì thật thuộc về ta,
24:05 buông liền thành dễ. Buông không phải là bỏ mà là trả về đúng chỗ. Người đến cho họ đến, người đi cho họ đi, duyên đến thì nhận. Duyên tan thì cúi đầu, cúi không [âm nhạc] phải vì thua mà vì hiểu luật. Khi hiểu nhân quả, ta biết chẳng ai nợ ai mãi. Gặp nhau [âm nhạc] là để trả, hết nợ duyên rời. Không có sự chia tay nào là vô lý. Chỉ có sự chưa hiểu khiến lòng còn níu. Có người cứ hỏi vì sao người ấy rời [âm nhạc] bỏ tôi. Kỳ thật không ai bỏ ai cả. Chỉ là duyên của hai người đã đi đến đoàn cuối. Khi phim hết, nhân vật phải rời màn ảnh. Nếu cứ
24:52 muốn họ ở lại [âm nhạc] chỉ làm bộ phim thêm lệch. Người hiểu đạo biết đứng dậy sau mỗi lần mất mỉm cười [âm nhạc] mà bước. Vì họ biết rằng mỗi cuộc ra đi là một phần nghiệp đang khép. Khắp lại không phải là mất mà là [âm nhạc] giải. Giải rồi tâm nhẹ như mâ. Huệ năng dạy không nghĩ thiện, không nghĩ ác. Ngay khi ấy là bản lai diện mục. Lời ấy không phải khuyên ta dững dưng mà là dạy ta sống giữa đời mà lòng không bị kéo. Khi thương cũng biết thương vừa, khi ghét cũng không để hận. Tâm đứng giữa không nghiêng bên nào ấy là buông. Buông là trung đạo, là đi trên dây nhân quả mà không ngã. Khi ta thấy mọi việc chỉ là
25:39 duyên hợp, ta sẽ thôi oán người, thôi trách số. Người đến ta biết ơn, người đi ta chúc lành. Ở giữa hãy giữ lòng sáng. Đó là đạo của người tự [âm nhạc] tại. Có người tưởng buông là yếu, là trốn, là buông xuôi. [âm nhạc] Nhưng không, buông là sức mạnh của trí. Chỉ người đủ hiểu mới dám buông. Vì người chưa hiểu còn cần bám để thấy mình tồn tại. Bám vào người để có cảm giác được thương. Bám vào vật để thấy mình đủ. Bám vào quá khứ để khỏi sợ trống. Nhưng tất cả những cái bám ấy đều là ảo ảnh. Khi tâm tỉnh, ta nhận ra không có gì mất đi thật sự, chỉ đổi hình mà thôi.
26:25 Người rời ta hôm nay có khi mai gặp lại trong nhân duyên khác. Việc không thành hôm nay có khi mở lối cho điều thiện hơn. Cho nên đừng buồn khi duyên tan, vì duyên tan là dấu hiệu nghiệp đã xong. Nếu cứ cố níu một duyên cũ, chẳng khác gì ôm tro ấm. tro chỉ còn là tàn của ngọn lửa đá tắc. Muốn ấm [âm nhạc] phải nhóm lại từ ánh sáng trong tâm. Huệ năng dạy từ tâm mê Phật ở xa. Nếu tâm ngộ Phật tại gần khi lòng mê ta thấy đời [âm nhạc] toàn khổ. Khi lòng ngộ ta thấy khổ chính là pháp. Bởi khổ khiến ta học, khiến ta dừng, khiến ta soi lại chính mình. Nếu không có những lần đau, làm
27:13 sao biết lòng mình còn chấp? Nếu không có những lần mất, làm sao học được cách giữ tâm bình trước vô thường? Cho nên người học đạo không sợ khổ, chỉ sợ vô minh. Khổ là bài học, vô minh là xiền xích. Khi hiểu rồi, khổ cũng trở thành ánh sáng. Thưa quý vị, buông là đỉnh cao của hiểu. Hiểu mà chưa buông nghĩa là hiểu còn ở đầu môi. Chỉ khi buông được, hiểu mới thật là của mình. Nhiều người đọc kinh, nghe pháp, hiểu lý nhân quả nhưng khi nghiệp đến lại kêu than. Ấy là vì trí chưa thành tâm, trí trong đầu chưa hóa thành trí trong tim. Huệ năng
27:58 từng nói, pháp vốn không xa, chỉ ở trong tâm hành của mình. Khi tâm [âm nhạc] hành còn dính, pháp chưa hiển. Khi tâm hành đã rời, pháp tự sáng. Vì thế, đừng đi tìm an nơi chùa cao núi sâu. An không phải ở chỗ ngồi thiền bao lâu mà ở chỗ mỗi việc nhỏ trong đời ta có buông được hay không. Buông lời hơn thua, buông nỗi trách, buông cả ý muốn được người khác hiểu. Khi buông được tâm liền yên. Yên rồi [âm nhạc] cảnh liền thuận. Không phải cảnh đổi mà là cách ta thấy cảnh đã đổi. Người hiểu đạo sống giữa đời mà không rời. Họ làm việc thương người nói
28:43 cười nhưng bên tâm không lay. Đó gọi [âm nhạc] là vô trụ nhi hành. Hành mà không bám. Khi vui biết vui cũng sẽ qua. Khi buồn biết buồn cũng sẽ tan. Khi có biết có cũng tạ. Khi mất biết mất cũng không lâu. Sống được như vậy, khổ không thể trói, phước không thể làm kiêu. Tâm như nước giữa trời, có sống cũng soi, có lặng cũng soi. Người ấy dù ở chợ vẫn là thiền, dù giữa động vẫn là an. Phật dạy buông không phải là bỏ hết mà là biết cái gì nên giữ. [âm nhạc] Giữ tâm thiện, giữ lòng sáng, giữ ý hiền. Còn lại tất cả [âm nhạc] đều tùy
29:28 duyên. Duyên đến thì tiếp, duyên đi thì tiễn. Khi không còn đòi hỏi đời phải thuận theo mình, đời tự nhiên thuận. Khi không còn ép người phải thương mình, lòng tự nhiên thấy đủ. Ấy là vì nguồn vui không còn ở ngoài mà ở trong. Người tử tại là người sống bằng nội lực ấy, nội lực của hiểu, của buông, của sáng. Huệ năng dạy nếu tâm không chấp, ấy là giải thoát. Một câu đơn giản mà đủ cho cả đời người tu. [âm nhạc] Chấp nhỏ, khổ nhỏ, chấp lớn, khổ lớn, không chấp, không khổ. Có người nói tôi biết buông nhưng sao vẫn đau. Vì buông miệng thì dễ, buông tâm thì khó. Muốn buông tâm
30:17 phải hiểu tận gốc. Hiểu rằng khổ không ai cho, phước không ai lấy, mọi thứ [âm nhạc] chỉ là dòng nhân quả tự vận hành. Khi thấy được điều đó, lòng tự nhiên rơi gánh như người lỡ mang nhằm túi nặng, khi biết không phải của mình liền đặt xuống. Từ đó đi mà không mỏi, đó chính là tự tại giữa nhân duyên. Sống mà không bị nghiệp kéo. Thưa quý vị, [âm nhạc] khi nghiệp hết duyên tan, tâm người học đạo trở lại như mặt hồ thu, trong tỉnh không gợn. Khi ấy ta không còn thấy ai làm khổ ai, chỉ thấy mọi việc diễn ra đúng như lẽ. Không ai còn nợ ai, chỉ còn tình thương ở lại. Tình
31:03 thương không còn dính mà là sáng. Như ánh trăng soi mặt nước, trăng chẳng xuống hồ, nước chẳng lên trời mà cả hai cùng hiện bóng nhau trong tỉnh lặng. Đó là cảnh giới của người buông thật. Họ không cần tránh đời để an vì an đã ở trong tâm. Họ không cần cầu phước để vui vì vui đã ở [âm nhạc] trong sáng. Cho nên hiểu rồi thì buông, buông rồi thì an, an rồi thì tự tại. Không cần cầu thêm gì vì mọi cầu đều là dính. Tự tại không đến, từ có tất cả mà từ không bị mất gì làm lung lây. Khi lòng yên, nghiệp dù còn cũng nhẹ, duyên dù tan cũng đẹp. [âm nhạc] Mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi
31:51 lần chia tay đều hóa thành một nụ cười. Bởi người biết tất cả chỉ là hạt bụi bay qua gương, gương không dính bụi, chỉ soi. Tâm người tự tại [âm nhạc] cũng thế, soi tất cả mà chẳng dính gì. Đó là chỗ về cuối cùng của con đường nghiệp duyên. Hiểu để buông, buông để an, an để sáng, sáng để trở về tự tánh. Khi ấy nghiệp không còn tên, duyên không còn dâu, chỉ còn một niềm tĩnh lặng trùng khắp, tỉnh như hư không, sáng như ánh nhật và trong như tiếng chuông [âm nhạc] giữa cõi đời động. Thưa quý vị, người đời thường nghĩ rằng tự tại là khi nghiệp hết, khổ dừng, [âm nhạc] cảnh thuận tâm vui. Nhưng Phật dạy không
32:37 nghiệp nào có thể hết bằng cầu tránh, chỉ có thể hóa bằng tâm vô chấp. Tự tại không phải là hết nghiệp mà là hết chấp. Không phải là đời không còn sống mà là lòng không còn lay. Khi tâm không còn trụ vào đâu, muôn pháp đều a. Cánh động [âm nhạc] cũng là pháp, cảnh tỉnh cũng là pháp. Người thương cũng là duyên, người ghét [âm nhạc] cũng là duyên. Khi tâm không còn phân chia, tất cả đều bình đẳng trong ánh sáng của trí. Huệ năng dạy vô trụ vi bản, tùy duyên vi dụng. Nghĩa là không bám vào đâu làm gốc tùy duyên mà hành làm công. Đó là cảnh giới của người hiểu đạo. Họ không cố làm Phật
33:23 cũng không sợ làm người. Không tìm hết nghiệp cũng chẳng sợ nghiệp tới. Vì họ biết nghiệp vốn không thật, chỉ có tâm dính mới khiến nó thành thật. Khi tâm không dính, nghiệp không chỗ bám, cũng như gió không thể giữ được hư không, mà hư không cũng chẳng xua được gió. Cả hai cùng tồn [âm nhạc] tại mà chẳng làm hại nhau. Người đạt tự tại sống giữa nghiệp mà như không, hành giữa đời mà như may bay qua trời có nhưng không dính hiện mà chẳng hề lụy. Phật dạy tâm sinh, pháp sinh tâm diệt, pháp diệt. Khi ta chấp một điều gì đó là thật, nó trở thành xiền xích. Khi ta thấy nó chỉ là duyên,
34:08 xiền liền rơi. Vô trụ không phải là buông bỏ tất cả để sống lơ lửng mà là ở trong tất cả mà không để tâm mình bị mắt vào đâu. Như hoa sen mọc giữa bụng mà chẳng hôi tanh vẫn tỏa hương trong trẻo. Tâm người vô trụ cũng vậy. Ở trong khổ mà không khổ, ở trong cảnh mà chẳng dính cảnh. Vì sao? Vì họ đã thấy rõ bản thể của mọi pháp là không. Không ở đây không phải là không tồn tại mà là vô [âm nhạc] tự tánh, không có bản chất cố định. Cảnh đổi, duyên đổi, nghiệp đổi, [âm nhạc] tất cả đều tùy tâm mà biến. Khi thấy được lẽ ấy, người trí thôi, không cố tìm an ngoài đời mà tìm an ngay trong tâm.
34:56 Huệ năng nói pháp vốn bình đẳng, người mê tự phân biệt. Người mê thấy có ta, có người, có đúng, có sai. Người ngộ thấy tất cả chỉ là bóng của tâm. Khi tâm tỉnh bóng lặng, khi tâm động bóng nghiêng. Cho nên người học đạo muốn tự tại không phải học cách dẹp nghiệp mà học cách dừng tâm. dừng không phải bằng ép mà bằng thấy. Thấy rõ rằng mọi việc xảy ra đều do nhân duyên hợp thành, chẳng có gì đáng để oán, [âm nhạc] chẳng có gì đáng để sợ. Khi tâm đã hiểu, khổ liền tan mà không cần cố quên. Quên là tạm, hiểu mới là dứt. Thưa quý vị, nghiệp không trói được người vô chấp, vì họ đã không còn
35:42 tôi để nghiệp trói. Người còn chấp, nghiệp chỉ cần một cơn gió nhẹ cũng đủ làm nghiêng lòng. Nhưng người vô trụ, dẫu bảo nổi bốn phương, tâm vẫn an như núi. An không phải vì nghiệp không còn mà vì không còn người bị nghiệp tác động. Huệ Năng từng nói, "Bồ đề bổn vô thù, minh kính diệt phi đại, bản [âm nhạc] lai vô nhất vật hà xứ nhã trần ai." Nghĩa là bồ đề vốn không cây, gương sáng chẳng phải đài, vốn không một vật nào thật có bụi bám vào đâu. Khi hiểu được rằng tất cả chỉ là duyên hợt, người học đạo sẽ cười nhẹ mỗi khi khổ đến, mỉm cười mỗi khi mất mát. Vì biết rằng
36:28 [âm nhạc] mọi việc chỉ là gió nghiệp thoảng qua mặt hồ tâm. Tự tại là lúc ta không còn phân biệt giữa phước và họa vì biết rằng cả hai đều là bài học. Phước đến ta học cách cho đi, họa đến ta học cách nhẫn nhịn. Phước đến mà không biết giữ, hóa họa. Họa đến mà biết hiểu, hóa phước. Người sống bằng trí tuệ thấy mọi thứ đều là cơ hội để tu, không còn chọn lọc. không còn kháng cự. Đó là vô trụ trong hành động, là tự tại giữa nhân quả. Người ấy làm việc thiện không vì mong được phước, tránh việc ác không vì sợ tội mà chỉ vì thấy rằng thiện là thuận lẽ tự nhiên, ác cơ là nghịch lẽ tự
37:14 nhiên. Khi tâm thuận đời thuận, khi tâm nghịch, đời nghịch. Phật nói, vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm. Hãy khởi tâm thương nhưng [âm nhạc] đừng trụ vào người thương. Hãy làm việc thiện nhưng đừng trụ vào kết quả thiện. Hãy sống giữa đời nhưng đừng trụ vào danh, vào lời, vào hình. Khi tâm không trụ, mọi pháp đều tự am. Giống như gió [âm nhạc] thổi qua trê, có tiếng nhưng chẳng giữ lại gì. Người biết đạo làm mà như không làm, vì không ai trong ấy để nhận công. Họ thấy mình chỉ là một phần của dòng chảy nhân duyên. Đến khi hết duyên thì lặng, không tiếc, không mong, không cầu, không sợ.
38:01 Đó là tự tại chân thật. Thưa quý vị, khi lòng vô trụ, muôn pháp đều áp, không cần tiìm an [âm nhạc] nơi nào khác. Cảnh có thể động, người có thể đổi, thân có thể bệnh, nhưng tâm không còn loạn. Vì họ biết [âm nhạc] cái bị khổ chỉ là thân, còn cái biết khổ vốn chưa từng bị tổn thương. Cái biết ấy chính là tánh giác, là Phật tánh trong mỗi người. Khi quay về với tánh ấy, mọi khổ hạnh đều thành gió nhẹ. Huệ năng dạy tự tánh thường tịnh, tự tánh thường an, tự tánh tự [âm nhạc] tại. Không phải ai cho mà là bản nhiên vốn thế. Chỉ vì ta quên nên mới đi tìm. Khi tâm không còn trụ vào
38:49 yêu hay ghét, được hay mất, thành hay bại, lúc đó đời sống trở nên nhẹ như mây bay qua đỉnh núi. Người ấy vẫn ăn, vẫn nói, vẫn cười, vẫn sống giữa thế gian nhưng bên trong như [âm nhạc] hồ thu trong vắt. Đó là đạo trong đời, không phải trốn đời mà sáng giữa đời. Vì ánh sáng thật không ở đâu xa? Nó nằm trong chính cái tâm đang biết mình đang sống, [âm nhạc] đang thở, đang cười, đang buông. Thưa quý vị, đường tu không ở chỗ tụng bao nhiêu kinh, ngồi bao nhiêu giờ thiện mà ở chỗ mỗi giây có nhớ quay về tâm vô trụ hay không. Khi ai đó xúc phạm, ta có giữ tâm không động không? Khi mất mát đến, ta có còn biết cười
39:36 không? Khi vui, ta có nhớ rằng vui cũng chỉ là duyên thoáng qua không? Nếu được vậy, dù chưa hết nghiệp ta vẫn đã tự tại. Vì tự tại không nằm ở chỗ đời ngừng thử thách mà ở chỗ ta không còn bị thử thách khuấy động. Huệ Năng từng nói, người ngu tu pháp, người trí tu tâm. Tu pháp là đổi cảnh, tu tâm là đổi thấy. Khi thấy đúng [âm nhạc] cảnh nào cũng là pháp. Một tiếng mắng, một cơn mưa, một lần mất, một cái nhìn thương. Tất cả đều [âm nhạc] là Phật đang dạy ta bằng ngôn ngữ của duyên. Khi hiểu được vậy, không còn gì để oán, cũng chẳng [âm nhạc] còn gì để sợ. Vì tất cả chỉ là cơ hội để
40:22 thấy thêm một phần tâm mình. Thưa quý vị, người đạt tự tại là người không cần phải nói ta an nữa, vì trong lòng họ chẳng còn khái niệm về động hay tỉnh. Họ chỉ sống như gió thổi, như trăng soi, [âm nhạc] như mây trôi. Mọi việc đến họ đón, mọi việc đi họ chào. Không dính không chối, đó là vô trụ và vô trụ chính là [âm nhạc] tự tại. Cho nên quý vị ơi, đừng mong đời hết nghiệp, chỉ mong tâm mình hết chấp. Vì nghiệp đến rồi đi, chấp mới là gốc trói. Khi lòng vô trụ, nghiệp chẳng còn têm, phước chẳng còn hình, người và cảnh hòa vào nhau trong
41:07 một dòng sáng tỉnh. Khi ấy ta mới hiểu thế nào là Phật trong tâm, niết bàn trong đời. Tự tại không phải ở cuối con đường mà ở ngay bước chân biết dừng chấp. Bước ấy là giải thoát. Khi không còn chỗ nào để bám, tâm trở thành hư không. Mà hư không là nơi muôn pháp an trú. Ấy chính là chỗ về cuối cùng của con đường tu. Cũng là lời nhắc dịu dàng nhất của chư Phật. Hãy buông vì chẳng có gì thật để giữ. Hãy cười vì chẳng có gì thật để mất. Hãy sống vì mỗi hơi thở là cơ hội để trở về tánh biết vốn tự tại, vốn an nhiên, vốn sáng. Thưa quý vị,
41:53 Phật dạy hết nợ thì duyên tan, đừng oán, đừng dữ. Câu ấy nghe qua tưởng nhẹ mà chứa cả đạo lý của đời người. Chúng ta gặp nhau vì nợ, xa nhau cũng vì nợ đã xong. Không ai đến bên ta vô cơ, không ai rời đi [âm nhạc] ngẫu nhiên. Mọi cuộc gặp gỡ đều là nhân duyên và mọi chia ly đều có nguyên do. Có người đến để thương, có người đến để dạy, có người đến để đòi, có người đến để trả. Duyên gặp nợ mở, duyên tan, nợ khép, vui, buồn, yêu ghét. Tất cả chỉ là những mảnh nhỏ trong cuộn chỉ dài [âm nhạc] của nghiệp đang được tháo ra từng vòng. Khi
42:38 ta hiểu được điều đó, lòng liền nhẹ. [âm nhạc] Bởi oán chỉ khiến dây thêm rối, còn buông là cách duy nhất để nợ tan. Trả cho xong ta được đi mà. Khi đi lòng không vướng, tâm không nặng, bước chân mới nhẹ như mây [âm nhạc] trời. Người đời khổ vì cứ muốn giữ những gì đã hết. Giữ [âm nhạc] người, giữ tình, giữ ký ức, giữ cả những điều đã làm ta tổn thương. Giữ rồi khổ, khổ rồi oán, oán rồi kết thêm nghiệp. Cứ thế hết kiếp này lại sang kiếp khác cứ tiếp tục gặp nhau, làm khổ nhau chỉ vì chưa chịu buông một tiếng thôi. Phật dạy người biết buông là người bắt đầu giải thoát. Khi duyên đã
43:25 mạc, [âm nhạc] dù cố níu cũng không được. Khi duyên chưa hết, dù tránh cũng không xong. Vì thế người hiểu đạo không cầu dự, không sợ mất, chỉ thuận theo nhân quả mà sống. Thuận không phải là phó mặt mà là hiểu rõ. Hiểu [âm nhạc] rằng mọi thứ có đến có đi, có hợp có tan. Không vì ta muốn mà đổi, không vì ta cầu mà dựng. Khi hiểu rồi lòng không còn cưỡng, tâm tự an. Thưa quý vị, trong vô lượng kiếp ta đã đi qua vô số lần gặp và chia xa. Có những người từng [âm nhạc] là cha mẹ ta, nay là bạn bè. Có những người từng là con ta, nay là kẻ làm ta khổ. Có những người từng là oán
44:11 thù, nay lại hóa tri kỷ. [âm nhạc] Nhân quả xoay vần, chỉ có tâm ta là sợi chỉ nối giữa bao kiếp. Vì vậy, [âm nhạc] đừng xem nhẹ những người làm ta tổn thương. Họ chính là người giúp ta trả phần nợ cũ còn gian dở. Họ đến để ta có cơ hội học lại bài học yêu thương trong vô điều kiện. Người oán ta giúp ta học nhẫn, người phản ta giúp ta học buông. Người thương ta giúp ta học biết ơn. Mỗi vai diễn đều cần có kịch bản để nhân duyên này trọn vẹn. Nếu chỉ có người thương, [âm nhạc] ta sẽ không trưởng thành. Nếu chỉ có người ghét ta sẽ không biết yêu. Vì thế trong cái nhìn của người hiểu đạo, không ai thật sự là kẻ
44:57 thù, cũng không ai thật sự là ân nhân. Tất cả chỉ là những bóng hình trong tấm gương nghiệp [âm nhạc] soi cho ta thấy chính mình. Huệ Năng dạy nếu người thật tu chẳng thấy lỗi thế gian. Bởi khi tâm đã sáng, [âm nhạc] ta chỉ thấy rằng ai cũng đang đau trong cách riêng của họ, ai cũng đang trả trong phần nghiệp của mình. Người làm tổn thương ta, họ cũng đang chịu tổn thương của họ. Người khiến ta rơi lệ, họ cũng đang gánh nước mắt từ nhân [âm nhạc] đời trước. Khi nhìn được vậy oán biến mất, chỉ còn thương. Không phải thương vì cao thượng mà thương vì hiểu. Hiểu rằng trong vòng sinh tử này chẳng ai hơn ai, chỉ là cùng đi trên một con đường kẻ trước người sau, người mê
45:45 người tỉnh. Thương là ánh sáng duy nhất soi được nghiệp, là nước mát duy nhất dập tắt được lửa sân. Khi ta thương nghiệp không còn lý do để trổ. Khi ta oán nghiệp càng thêm mồi. Cho nên muốn hết khổ phải dừng oán trước. Dừng oán là dừng nghiệp. Dừng nghiệp là dừng luân hồi. Phật nói tâm như nước, gương như tâm. Nếu nước trong trăng hiện, nếu tâm sáng đời an. Khi tâm đầy oán, nước đục trăng chẳng soi. Còn khi ta [âm nhạc] chịu lắng, dù chỉ một chút, lòng liền thấy sáng hơn. Mỗi giọt nước mắt rơi vì đau. Thật ra là một phần nghiệp đang được rửa. Nước mắt ấy không vô ích nếu
46:33 ta hiểu để không oán nữa. Bởi oán là ngọn lửa, còn hiểu là cơn mưa. Thưa quý vị, khi hết nợ, duyên tự tan, cố giữ chẳng còn ý nghĩa gì. Giống như bông hoa khi đã tàn, dù ép lại trong trang sách cũng không còn hương. Mỗi mối quan hệ trong đời có thời điểm nở, thời điểm tạng. Khi hoa nở, hãy ngắm, khi hoa tạng hãy mỉm cười. Vì tàn cũng là một phần của đời hoa. Có người trách trời sao bất công, người hiền thì khổ, kẻ ác lại giàu. Nhưng nhân quả đâu có mất, chỉ là đến sớm hay muộn. Cái thấy ngắn của con người không thể hiểu hết đường dài của
47:18 nghiệp. Phật dạy nhân quả như bóng theo hình, dù trăm kiếp [âm nhạc] cũng chẳng sai. Cái gì đến đều có nguyên do. Khi hiểu được điều [âm nhạc] đó, lòng không còn trách trời, không oán người, chỉ tự hỏi: "Ta đã học xong [âm nhạc] bài học này chưa? Nếu chưa, khổ còn, nếu đã, khổ tan. Vì thế khổ không đáng sợ, chỉ sợ ta học mà không hiểu, trả mà không dừng. Khi trả [âm nhạc] mà không oán, khi hiểu mà biết buông, lòng bắt đầu tự tại. Mà tự tại không phải là hết nghiệp mà là không còn dính nghiệp. Người tu đạo chân thật không cầu hết khổ, chỉ cầu hết chấp. Vì khổ là bóng, chấp mới là gốc.
48:05 Cắt được gốc, bóng tự mất. Khi không còn chấp, mọi việc đến đi đều [âm nhạc] như mây bay qua trời. Có mây thì đẹp, không mây thì sáng. Nhưng trời chẳng hề [âm nhạc] đổi. Tâm người vô chấp cũng thế, không vui vì được, không khổ vì mất, chỉ mỉm cười với từng hơi thở đi qua. Phật dạy thế gian vô thường, nhân [âm nhạc] duyên tụ tán như mộng huyễn. Nếu đã là mộng, hà tất phải tranh. Nếu đã là huyễn, cớ gì phải dự. Hãy sống giữa mộng ấy bằng tâm tỉnh, vì chỉ tâm tỉnh mới thấy mộng là mộng. Còn khi ta mê ta khổ. Người hiểu đạo không tìm cách phá mộng mà chỉ mỉm cười trong mộng. Vì
48:52 biết rằng mộng hay thật đều do tâm mình tạo. Khi tâm sáng, mộng hóa thành pháp, pháp hóa thành đạo, đạo hóa thành an. Thưa quý vị, hết nợ thì duyên tan, đó là lẽ của đờ. Người ở lại hay người đi, tất cả đều đúng lúc. Đừng oán người đi, cũng đừng mong người ở. Chỉ cần biết rằng [âm nhạc] ai đã đi qua đời ta dù để lại thương hay khổ cũng là ân. Ân giúp ta biết thương sâu hơn, hiểu rõ hơn và buông nhẹ hơn. Cảm ơn [âm nhạc] những người từng khiến ta khóc vì họ đã dạy ta biết cười từ bên trong. Cảm ơn những người từng rời ta vì nhờ họ ta mới học được cách đứng một mình. Cảm
49:39 ơn cả những nỗi đau vì chính chúng mở cửa cho ánh sáng hiểu bước vào. Đến cuối cùng chẳng ai nợ ai, chẳng ai thua ai, [âm nhạc] chẳng ai hơn ai. Chỉ có những linh hồn đang cùng nhau học trong lớp học lớn tên là [âm nhạc] đời. Học cho đến khi biết mỉm cười trước khổ, biết cảm ơn trước mất, biết buông khi hết và biết yêu mà không cần giữ. Khi [âm nhạc] ấy nghiệp đã tan, duyên đã sạch, lòng trở nên trong như gương, sáng như trăng, nhẹ như mây và an như hư không. Và đó chính là lời dạy tối hậu của Đức Phật khi tâm không oán, không chấp, không giữ chính là lúc bước vào niết bàn giữ cõi đời này. Thưa quý vị, từ ngàn xưa cổ
50:27 nhân đã dạy, miệng là cửa nghiệp, lời là gió tâm, một lời nói ra có thể mang phước cũng có thể mang họa. Gió mát thì làm dịu người, gió độc thì làm cháy cỏ. Cho nên người hiểu đạo không sợ lời người, chỉ sợ lòng mình không đủ tỉnh. Vì thế gian vốn lắm thị phi mà thị phi chẳng ở đâu xa. Nó khởi từ miệng rồi lan ra tay rồi sinh trong tâm. Nếu tâm tỉnh gió [âm nhạc] chẳng lay, nếu tâm động bụi liền nổi. Cổ nhân có câu một lời nhìn chính điều lành. Ấy không phải là yếu đuối mà là trí của người biết giữ mình. Giữa dòng đời động loạn, thưa quý vị, thị phi như mây bay, chẳng ai gom
51:15 được. Người càng muốn thanh minh mây càng tụ, người càng im gió càng tan. Phật dạy không tranh ấy là trí, không biện ấy là đức. Giữa đời [âm nhạc] có những lúc nói nhiều không khiến người ta hiểu hơn chỉ khiến lòng mình mỏi. Còn im lặng lại khiến tâm được trong. Cây đứng yên mới soi được bóng xuống nước, nước lặng mới thấy được trăng. Tâm người cũng vậy, chỉ khi lặng mới thấy được thật. Cho nên im lặng không phải là thua mà [âm nhạc] là thắng được chính mình. Thắng người là sức, thắng mình là đạo. [âm nhạc] Người đời thường sợ bị nói sai, bị hiểu lầm nên tìm cách biện minh, giải thích, tranh cho ra lẽ. Nhưng Phật
52:03 dạy thị phi vốn không ở đời chỉ vì tâm người khởi niệm mà sinh. Nghĩa là nếu trong lòng ta không có vọng tưởng, lợi người chẳng thể làm tổn thương ta. Giống như [âm nhạc] người đi qua chợ, ai nói gì cũng nghe, nhưng nếu không dừng lại, tiếng ồn ấy chẳng theo mình về. Còn nếu ta đứng lại ngóng nghe, tranh cãi, thì tiếng ấy liền bám vào tâm. Khi tâm bám, khổ liền sinh. Thưa quý vị, có những lúc im lặng chính là câu trả lời sáng suốt nhất. Vì khi ta cải, người khác chỉ nghe tiếng, khi ta im, [âm nhạc] trời đất nghe tâm. Trời cao có mắt, nhân quả có tai, không cần ta phân trần. Ai làm lành tự sinh phước,
52:51 ai gieo ác tự chú khổ. Lợi người [âm nhạc] chỉ là gió thoảng, còn luật nhân quả mới là gương soi thật sự. Bởi vậy khi bị thị phi đừng vội tìm công bằng, hãy tìm sự an. Vì công bằng của đời chưa [âm nhạc] chắc đúng, nhưng an trong tâm là đúng tuyệt đối. Phật từng dạy người trí như nước sâu, càng sâu càng lặng. Lời này như ánh đuốt trong đêm tối của thời nay. Càng hiểu nhiều người ta càng ít muốn nói. Vì càng nói càng dễ sai, càng lặng càng dễ thấy. Cái nhìn của người trí không phải là nhìn người khác mà là nhìn lại chính mình. Khi thấy rõ tâm mình, mọi lời ngoài kia
53:37 chỉ [âm nhạc] còn như tiếng gió qua rừng nghe nhưng không vướng. Người tu không cần im lặng để tỏ vẻ cao siêu mà im lặng để giữ gương tâm khỏi đục. Bởi một niệm sân có thể đốt hết rừng công đức mà một lời sai có thể tạo cả biển nghiệp. Thưa quý vị, giữa đời nhiều thị phi, người biết im là người biết thương mình. Vì mỗi lời nói ra là một hạt giống gieo xuống lòng người khác. Nếu lợi [âm nhạc] lành, hạt ấy nở thành hoa. Nếu lợi ác, hạt ấy mọc thành gai. Người trí không gieo gai vì họ không muốn bị thương. Họ biết rằng người chê ta hôm nay có thể là người giúp ta bớt ngã [âm nhạc] mạn, người hại ta hôm nay có thể là người
54:23 giúp ta trả bớt nghiệp cũ. Cho nên không cần oán cũng chẳng cần giải thích. Cứ im mà sống thiện, vì thiện là lời nói hùng hồn nhất. Cổ nhân nói: "Miệng giữ tĩnh, tâm giữ sáng, [âm nhạc] thân giữ lành. Giữ được ba điều ấy là giữ được cả đời mình. Nhiều người vì không giữ miệng mà mất bạn, mất phước, mất an. Một lời hơn thua có thể khiến tâm loạn suốt đêm. Một lời nhẫn nhịn có thể khiến trời mưa cũng hóa nắng. Người xưa còn dạy thị phi chi [âm nhạc] môn, bất nhập vi phúc. Nghĩa là cửa thị phi không bước vào là phước. ở đợi biết rời khỏi những cuộc nói vô ích ấy là đã giữ được một phần tịnh
55:10 trong tâm im lặng không phải là sự [âm nhạc] trốn tránh mà là sự lựa chọn của người hiểu nhân quả vì họ biết rằng ai nói gì cũng không quan trọng bằng việc mình có giữ được lòng mình hay không một người có thể mắng ta nhưng họ không thể làm ta khổ nếu ta không nhận lấy lời mắng đó giống như Phật từng nói với người Bà La Môn chửi ngà Nếu ông tặng ai một món quà mà người kia không nhận, món quà ấy thuộc về ai người kia đáp, thuộc về tôi. Phật mỉm cười thì lời ông chửi cũng vậy, ta không nhận nên chẳng thuộc về ta. Thưa quý vị, hiểu được [âm nhạc] điều ấy, ta sẽ thấy rằng im lặng không phải là nhẫn nhục mà là tự
55:57 do. Người im được là người thắng được. Bản năng muốn chứng minh, muốn đúng muốn hơn. Mà khi ta không còn cần hơn ai, ta đã hơn chính mình. Đó là trí tuệ của sự buông trong lời nói. Là đạo của sự lặng trong giữa đời ồn. Người càng có nội lực càng ít nói. Vì họ biết năng lượng của lời mạnh hơn gươm, lời có thể cứu người mà cũng có thể giết người. Cho nên biết im là biết [âm nhạc] cất gươm. Phật dạy không tranh là đạo của bậc thánh. Bậc thánh không cần thắng vì họ đã thắng được tâm muốn thắng. Người thường vì muốn đúng nên sinh sân. Người trí vì thấy rõ nên sinh tử. [âm nhạc] Người
56:42 thường lấy lời làm vũ khí. Người trí lấy lặng làm áo giáp giữa muôn lời. Họ chỉ mỉm cười vì biết rằng lời người chẳng thể chạm đến tâm sáng giống như mưa rơi xuống hồ lớn. Mưa nhiều cũng không thể làm hồ tràng, chỉ khiến nước thêm đầy. Người tỉnh cũng vậy. Lời đời không khiến họ khổ, chỉ khiến họ hiểu thêm về lòng người. Thưa quý vị, khi ta [âm nhạc] im lặng trước thị phi, không phải vì ta sợ mà vì ta chọn bình an. Vì lời nói không thể thay đổi nhân quả, chỉ có tâm mới làm được điều đó. Người biết im phước sinh, người nói nhiều nghiệp đến nói ít lại tâm sáng. Giữ miệng là
57:27 giữ phước, giữ tâm là giữ đạo trong đời. Có những lúc im một chút là phước, lùi một bước là an, [âm nhạc] nhẫn một lần là trưởng thành, còn nói thêm một lời, đôi khi là thêm một nghiệp. Cho nên học cách im lặng không chỉ là học cách sống mà là học cách tu. Tu thân không chỉ là hành thiện mà còn là giữ được miệng trước thị phi, giữ được tâm trước lời đời, [âm nhạc] giữ được trí trước sân si. Khi làm được ba điều ấy, đời tự yên, tâm tự an thì phi chẳng [âm nhạc] cần dẹp, vì chẳng còn ai trong lòng ta để nghe nó nữa. Đó chính là nghệ thuật của người biết, giữ tâm giữa đời động. Không
58:12 bằng tranh, không bằng hơn mà bằng lặng, bằng sáng, bằng hiểu. Thưa quý vị, trong đạo [âm nhạc] cái miệng nhỏ mà nghiệp lớn, một lời nói ra như mũi tên bay đi rồi chẳng bao giờ lấy lại được. Bởi thế Phật dạy miệng là cửa của họa phước, lời là nhân của thiện ác. Người giữ được miệng là người đã giữ được nửa đời an. Giữ miệng không phải là câm lặng giữa đời mà là biết khi nào nên nói, khi nào [âm nhạc] nên dừng. Biết lời nào khiến người mát lòng, lời nào khiến người tổn thương. Vì mỗi lời đều có sức mạnh tạo nghiệp như hạt giống gieo vào tâm người khác, hạt lành nở hoa, hạt dữ mọc gai,
58:58 nói là hành mà hành thì có quả, quả ấy sẽ trở lại chính nơi nó sinh ra. Người xưa có câu lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Nhưng người học đạo còn phải đi xa hơn. Không chỉ nói vừa lòng người mà nói vừa tâm mình. Nói để không tạo nghiệp, không khơi sống trong lòng ai. Lời nói thiện như hương sen trong bùng làm thơm [âm nhạc] cả cảnh giới, lời nói ác như khói độc khiến trời đất u ám. Cho nên người biết tu là người biết im. Khi nên im nói khi cần nói và nói bằng tâm sáng. Thưa quý vị, trong kinh Pháp Cứu Phật dạy người nói nhiều chưa hẳn là trí,
59:45 người im lặng chưa chắc là ngu. Chỉ ai biết nói lời đúng [âm nhạc] thời, đúng chỗ, đúng tâm, người ấy mới là bậc trí. Nghĩa là trí không nằm ở chỗ nhiều lời hay ít lời mà ở chỗ biết dừng lời. Cái dừng ấy không phải là sự [âm nhạc] kìm nén mà là sự tự chủ. Người chưa đủ trí thì nói để thỏa lòng, người đủ trí thì nói để giúp người. Người chưa đủ an thì im vì sợ. Người đủ an thì im vì hiểu. Cùng là im nhưng im của người hiểu là ánh sáng, còn im của người sợ là bóng tối. Cùng là nói, nhưng nói của người trí là thuốc, nói của kẻ mê là dao. [âm nhạc] Người biết giữ miệng không vì
1:00:31 sợ họa mà vì thương phước. Bởi mỗi lời sân là một ngọn lửa đốt phước. Mỗi lời chê bai là một nhát cắt vào ruộng thiện của mình. Còn mỗi lời nhẫn là một hạt giống phước được gieo xuống. Nhiều người mất phước chẳng vì làm ác lớn mà chỉ vì không giữ miệng. Nói lời đâm thọc mất lòng người thiện. Nói lời sân hận [âm nhạc] khiến tâm đục. Nói lời kiêu mạ khiến phước hao. Cổ nhân dạy phúc [âm nhạc] từ miệng vào, họa từ miệng ra. Một câu nói là một hạt nhân mà nhân nào cũng có ngày kết quả. Phật dạy về tà ngữ. là một trong năm giới trọng. Tà ngữ là nói dối, nói lời ác, nói hai lưỡi,
1:01:18 nói lời vô ích. Người biết [âm nhạc] tu không chỉ tránh bốn điều ấy mà còn thực hành chánh ngữ, nói lời chân thật, nói lời nhu hòa, nói lời mang lại lợi ích và nói lời đúng thời. Một lời chân thật là một ánh sáng, một lời hiền hòa là một chiếc [âm nhạc] cầu nối lòng, một lời mang lợi ích là một món quà vô hình, một lời đúng thời là một liều thuốc quý. Còn nói sai [âm nhạc] dù thiện ý cũng có thể thành nghiệp. Bởi vậy Phật dạy trước khi nói, [âm nhạc] "Hãy qua ba cửa, có thật không, có thiện không, có lợi không? Nếu thiếu một trong ba, tốt nhất là im." Thưa quý vị, nhiều người nghĩ giữ miệng là khó vì đời cần giao tiếp. Nhưng thật
1:02:06 ra im không có nghĩa là cắt lời mà là nói bằng tâm tỉnh. Khi tâm lặng lời ra tự nhiên êm, khi tâm động lời ra liền bén. Người tâm an dù nói vẫn khiến người khác thấy mát. Người tâm nóng dù cười vẫn khiến người khác sợ. Vì lời là hình bóng của tâm. Cho nên muốn lời lạnh [âm nhạc] phải gột tâm trước. Không thể mong nói điều hiền trong khi lòng còn sân. Cũng như không thể mong nước trong khi nguồn đục. Im lặng [âm nhạc] thưa quý vị không phải là sự thiếu mà là sự đầy đủ của trí. Người trí im vì họ thấy, còn người mê nói vì họ chưa rõ. Khi chưa
1:02:51 hiểu, người ta [âm nhạc] muốn chứng minh. Khi hiểu rồi người ta chỉ mỉm cười. Cái cười của người hiểu không khinh đợ mà là cảm [âm nhạc] thông. Cái im của người trí không lạnh lẽo mà ấm như đuốc trong đêm. Vì họ biết rằng mọi tranh [âm nhạc] cãi chỉ là hai ngọn lửa tìm cách thiêu nhau. Trong khi chỉ cần một người tắt lửa, bóng tối liền tan. Cổ nhân từng nói, một lời nói ra như bát nước đổ đi. Một khi nước đã ra khỏi bát, dù hối hận cũng chẳng thu lại được. Cho nên trước khi nói, hãy thử ngồi yên một chút, lắng nghe lòng mình. Nếu lời ấy không mang an cho ai, [âm nhạc] không mang sáng cho mình thì giữ lại. Giữ
1:03:37 không phải vì sợ mà vì thương phước. Vì phước một khi mất khó lấy lại. Người giữ được miệng là người có trí, vì trí không cần khoe qua lời. Cái sáng thật không đến từ âm thanh mà từ sự tỉnh. Phật dạy người tu hành như người mang bình dầu đi qua đất gặp ghền. Nếu sơ ý giàu đổ. Giữ lời cũng thế, nếu sơ ý phước mất. Có người nói con nóng tính, nói xong là hết. Nhưng [âm nhạc] lời đâu có hết, nó rơi vào lòng người khác, vào nghiệp của chính mình. Mỗi lần sân, phước bị gió cuốn đi một phần, mỗi lần nhịn phước được tăng một phần. Cho nên người biết
1:04:23 giữ lời là người đang tích phước trong im lặng. Thưa quý vị, có những lúc im là hiền, im là trí, im là phước. Người hiền không tranh, người trí không biền, người có phước không cần nói, cứ sống đúng. Trời biết cứ làm lành nhân quả trả lời. Còn nếu cứ hơn thua bằng miệng chẳng khác nào dùng tay không hứng gió. Gió đâu chịu đứng yên chỉ khiến tay ta mỏi. Người giữ miệng như người [âm nhạc] giữ gió không thể bắt chỉ có thể buông. Buông để gió đi, lòng còn [âm nhạc] lại là trời trong. Huệ năng dạy nếu tâm chẳng động, lời tự hiền. Tâm động, lời bén, tâm tỉnh, lời sáng. Cho nên muốn
1:05:10 lời thiện trước hết phải tu tâm. Giữ tâm như người giữ đèn trước gió, không để tắt, cũng không để cháy. Khi đèn yên, ánh sáng soi được đường. Khi tâm yên, lời soi [âm nhạc] được người. Người hiểu đạo không dùng lời để hơn mà dùng lời để hiểu. Họ biết rằng mỗi lời hiền là một hạt phước gieo, mỗi lần im là một lần tâm lớn. Thưa quý vị, giữa đời đầy sóng gió, người biết im là người biết sống lâu. Không phải sống lâu trong năm tháng mà là sống sâu trong bình an. Một người nói nhiều mà không yên, sống trăm năm cũng mệt. Một người nói ít mà tâm sáng, sống một ngày cũng an. Cho nên im lặng
1:05:58 [âm nhạc] chính là dưỡng khí của người trí. Người không biết im như người mở toan cửa giữa bão để gió cuốn hết những gì đang có. Người biết im như người đóng cửa lại, đốt một nén hương, ngồi nhìn bảo qua mà lòng không động. Quý vị ơi, giữ miệng chính là giữ phước, vì phước mất nhanh nhất qua lời. Nhiều người xây phước bằng 10 năm thiện hạnh, nhưng chỉ một lời sân đã thiêu sạch. Phước đến như mưa mà miệng là cửa mở sai hướng, mưa trôi hết. Giữ được cửa ấy, phước ở lại và im lặng. Thưa quý vị, chính là nền của trí, gốc của an và là con đường ngắn nhất để đến bình yên. Người giữ được
1:06:44 miệng, giữ được tâm chính là người đang giữ được cả đời mình. Thưa quý vị, càng im lặng, phước càng sinh. Lời ấy nghe qua tưởng như nghịch lý, nhưng lại là một chân lý sâu xa trong đạo. Bởi phước không đến từ tiếng nói mà đến từ năng lượng của tâm. Khi tâm tỉnh phước tự trụ, [âm nhạc] khi tâm động phước tự hao. Im lặng không phải là thiếu lời mà là đủ sáng để biết lời nào nên giữ lại. Cũng như trời cao, chẳng cần nói mà muôn vật vẫn sinh. Sông chẳng cần lên tiếng mà nước vẫn chảy. Đạo chẳng cần ngôn từ mà người hiểu vẫn nghe được. Người đạt trí chẳng cần nhiều lời, người [âm nhạc] giữ phước chẳng cần biền minh. Vì họ
1:07:31 biết khi tâm đủ sáng, lời đã trở nên thừa. Thưa quý vị, con người sinh ra trong đời phần nhiều nghiệp qua miệng. Có người vì một lời nói sai mà đánh mất cả phước lớn. Cũng có người vì một lần im lặng, đúng lúc mà hóa giải được nghiệp sâu. Lời [âm nhạc] nói như dao mài sắc thì bén, dùng sai thì tồn. Dao cắt được vật mà cũng có thể làm đứt tay mình. Người trí không vung dao, họ chỉ cầm nhẹ mà cắt đúng chỗ. Lời nói cũng thế. Người trí dùng lời để chữa lành, người mê dùng lời để sát thương. Nhưng có một cấp độ cao hơn, người đã hiểu sâu không cần nói nữa. Vì họ biết lời chỉ là
1:08:17 võ của đạo. Đạo không nằm trong âm thanh mà trong sự tỉnh lặng sáng suốt của tâm. Vậy bậc thánh không nói mà người nghe được, kẻ phàm nói mãi mà người không hiểu. Bởi tiếng nói không nằm ở môi mà ở năng lượng của lòng. Khi tâm sáng dù im vẫn có người cảm giống như mặt trời chẳng hề nói mà ai cũng thấy sáng, hoa chẳng hề gọi mà ông vẫn tìm đến. Người có đạo đức không cần khoe thiện. Người có trí tuệ không cần chứng minh hiểu. Họ chỉ lặng mà sống, nhẹ mà sáng, đơn mà sâu. Chính sự im lặng của họ trở thành
1:09:02 tiếng nói mạnh mẽ nhất. Thưa quý vị, càng nói nhiều càng dễ tạo sai, càng im, càng dễ nhìn rõ. Lời nói như lớp sóng che mất đáy nước tâm. Khi im sóng lặng ta mới thấy được ánh trăng chân thật soi trong lòng mình. Người đời thường sợ im vì sợ cô đơn. Nhưng thật ra chỉ khi im ta mới nghe được tiếng của trí. Cái ồn ào ngoài kia không làm ta mệt bằng cái ồn ào trong chính tâm ta mà muốn dừng cái ồn ấy. Không có cách nào khác hơn [âm nhạc] là tập im. Im trong lời, im trong ý, im trong phản ứng. Một khi tâm không còn cần đáp, thế giới liền yên.
1:09:47 Huệ năng dạy bất tư thiện, bất tư ác chính là thời điểm thấy bản lai diện mục. Nghĩa là khi tâm không còn dính vào thiện hay ác, đúng hay sai, nói hay im, lúc ấy ta thấy được chính mình. Sự im lặng ấy không phải là trống rỗng mà là tỉnh trong sáng. là lặng mà có nghe, không nói mà vẫn hiểu. Cũng [âm nhạc] như đại dương, dù gió có nổi, phần sâu thậm vẫn yên. Người có tâm sáng cũng thế, dù ngoài [âm nhạc] đời có thị phi, có động, trong lòng họ vẫn tỉnh vì họ biết mọi tiếng ồn. Chỉ là lớp sống nổi của nghiệp, còn chân tâm như nước sâu, không gợn, không đục, không biến. Thưa
1:10:33 quý vị, phước không sinh từ tranh mà sinh từ nhẫn. Không sinh từ hơn mà sinh từ hiểu. [âm nhạc] Khi ta im, ta đang nhường cho phước có chỗ chú. Người nói nhiều như mở cửa giữa bảo, phước bị gió cuốn đi. Người im như khép cửa, thắp đèn trong nhà, giữ được hơi ấm. Phước vốn mỏng như tơ, gió của thị phi rất mạnh. Nếu không biết dự, một cơn nổi giận, một lời qua lại, phước liền tan. Cho nên người biết giữ phước luôn chọn im. trước điều vô ích. Không phải vì họ nhẫn nhục mà vì họ thương lấy phước của chính mình. Phật từng bảo người nói ít dễ giữ thân. Vì nói ít tâm ít khởi niệm, tâm ít
1:11:20 khởi. Nghiệp ít [âm nhạc] sinh, nghiệp ít sinh, phước dễ trụ. Một người miệng lặng mà tâm sáng, chính là người đang hành trì giới thứ tư trong Bát Chánh Đạo, Chánh Ngữ. Chánh ngữ không chỉ là nói đúng mà còn là biết. Khi nào nên nói và khi nào nên im. Bởi [âm nhạc] có những chân lý chỉ có thể hiểu trong lặng. Có những điều càng nói càng xa đạo. Giống như gió càng thổi, ngọn nến càng tắc, chỉ khi dừng ánh sáng mới sáng rõ. Thưa quý vị, trong đời ta thường thấy người nói đạo đức nhưng hành không theo lời. Lại có người [âm nhạc] chẳng nói đạo bao giờ nhưng sống đúng đạo từng ngày. Vì đạo không ở lời mà ở hạnh. Lợi
1:12:08 chỉ là âm, hạnh [âm nhạc] mới là gốc. Người chỉ biết nói mà không tu, như người đếm của báo mà không dùng. Người biết im mà hành như người gieo ruộng phước mỗi ngày. Họ lặng mà làm chẳng khoai, chẳng mong được biết, chẳng cần được khen. Chính vì thế mà phước họ bền. Huệ năng từng giảng [âm nhạc] người ngu nói đạo, người trí hành đạo. Khi tâm đủ sáng, người ta không còn cần nói nữa. Vì đã thấy đạo ở khắp nơi. Thấy đạo trong tiếng gió, trong nụ cười, trong giọt lệ, trong im lặng của chính mình. Khi hiểu sâu, lời trở nên nhẹ như khói, còn khi chưa hiểu lời nặng như đá. Cho nên càng
1:12:53 tu người ta càng ít nói, không phải vì họ khép lòng mà vì họ mở mắt. Họ thấy rằng [âm nhạc] mọi thị phi ngoài kia chỉ là vọng ảnh của vô minh, chẳng đáng để dừng lại. Thưa quý vị, càng [âm nhạc] im lặng, tâm càng sáng. Tâm sáng thì trí sinh, trí sinh thì phước lớn. Một người càng nói ít càng [âm nhạc] có thời gian để lắng nghe, nghe người, nghe đời và nghe chính mình. Lắng nghe là hạt giống của trí tuệ. Người chỉ nói mà không nghe thì trí không nảy. Người nghe mà không phán thì trí sẽ mở. Lặng để nghe chính là đạo của bậc hiền. Vì nghe là tiếp nhận, còn nói là phóng ra. Phước sinh từ
1:13:40 thu, không sinh tự tán, càng im lặng, càng gần với chân tâm. Vì chân tâm vốn không lời, mọi lời nói đều là sống nổi của vọng tâm. Khi sống yên, biển chân tâm hiển lộ. Đó là lý do vì sao trong thiền chư tổ ít nói một ánh nhìn, một cành hoa, một nụ cười cũng có thể độ được người. Cái độ ấy không qua lợi mà qua năng lượng của tâm [âm nhạc] sáng, của phước dạy. Người có phước không cần biện minh, không cần chứng minh, vì nhân quả sẽ làm điều đó thay họ. Người có trí không cần nói nhiều vì lời họ đã hòa trong hành động, trong sự lặng mà chiếu. Phật dạy tâm thanh tịnh trí tuệ sinh.
1:14:27 [âm nhạc] Im lặng chính là cửa của thanh tịnh. Người giữ được im [âm nhạc] là người đang mở cửa trí. Cái trí ấy không phải là sự hiểu biết của sách vở mà là trí của sự thấy. Thấy mọi thứ đúng như nó là không thêm, không bớt, không phán, không oán. Khi tâm không còn muốn thêm lời, ấy là lúc đạo đã đủ. Khi tâm không còn muốn biện, ấy là lúc phước đã sâu. Và khi tâm không còn muốn nói, ấy là lúc ánh sáng trong lòng đã soi khắp. Thưa quý vị, trong một đời người, ta không thể tránh được lời thị phi, [âm nhạc] nhưng có thể chọn cách đáp lại. Đáp bằng lời là thường, đáp bằng im là trí. Một
1:15:13 người càng nói [âm nhạc] càng để lộ tâm. Càng im càng giữ được đạo. Khi ta im, ta đang trao quyền cho nhân [âm nhạc] quả tự sắp xếp mà nhân quả chưa từng sai bao giờ. Kẻ gieo gió sẽ gặt bảo, người giữ lặng sẽ gặp bình yên. Trời chẳng [âm nhạc] cần ta nói, đất chẳng cần ta than, chỉ cần lòng ta đủ tỉnh, mọi sống tự yên. Và quý vị ơi, im lặng là hoa nở trong trí. Hoa ấy không hương không sắc, nhưng hương thơm của nó lan xa trong từng hành động hiền hòa, từng ánh nhìn bao dung, từng nụ cười không lời. Khi tâm đủ sáng, lời không cần nữa. Vì lúc ấy mọi thứ ta làm, mọi cách ta sống đã
1:16:00 là tiếng nói của đạo. Im không còn [âm nhạc] là thiếu mà là đủ, không còn là tỉnh mà là chiếu. Và trong sự im ấy, phước sinh trí mở tâm am như mặt hồ sôi trăng, không cần tìm trăng ở đâu khác vì trăng đã ở trong lòng nước từ lâu. Thưa quý vị, trong kinh có dạy tâm như nước cảnh như trăng, nước yên thì trăng hiện, nước động thì trăng mờ. Ấy là lời nhắc về một đạo lý sâu xa khi lòng lặng chẳng có gì ở đời còn đủ sức làm ta khổ. Vì khổ hay vui không nằm ở cảnh mà ở chỗ tâm. Ta phản chiếu cảnh ấy như thế nào. Nếu tâm như mặt nước giữa gió, chỉ một
1:16:47 chiếc lá rơi cũng làm [âm nhạc] gợn. Còn nếu tâm như nước hồ sâu, dẫu bảo qua đáy vẫn trong. Người tu học không cầu đời yên mà [âm nhạc] chỉ cầu lòng yên. Vì khi lòng yên, đời tự hóa an. Thưa quý vị, con người khổ vì tâm động, cảnh vốn vô tội, chỉ là gió thổi qua. Nhưng khi lòng bám, cảnh liền hóa thành sống. Có người vì một câu nói mà khổ suốt tháng, có người vì một ánh nhìn mà dằn vặt nhiều năm. Nhưng câu nói đó, ánh nhìn đó bản thân [âm nhạc] nó chẳng mang khổ, chỉ vì ta đem tâm chấp mà gán nghĩa cho nó. Như vậy khổ chẳng từ bên ngoài đến mà chính tâm ta dạy sống. Nước đục không
1:17:35 vì sông mà vì người khuấy. Cho nên Phật dạy tâm tịnh thì quốc độ tịnh. Khi tâm trăm thế giới liền hiện. Huệ Năng từng nói, người mê cầu tịnh nơi cảnh, người ngộ [âm nhạc] tịnh ngay trong tâm. Người mê chạy tìm nơi yên để trốn ồn. Nhưng người ngộ biết rằng ồn hay yên chỉ là vọng của tâm. Nếu trong tâm còn sống thì dù ngồi trong núi sâu vẫn thấy chao đảo. Còn nếu tâm đã tỉnh [âm nhạc] giữa chợ cũng như thiền đường. Lòng lặng như nước không phải là không cảm mà là [âm nhạc] cảm mà không dính. Thấy nhưng không bị, nghe nhưng không mang, biết nhưng không chấp. Đó chính là tự do chân thật. Người
1:18:22 đời nói tự do là được làm điều mình muốn, nhưng đạo dạy [âm nhạc] tự do là không bị điều gì, bên ngoài lây động. Thưa quý vị, có người hỏi làm sao để lòng được lặng? Phật dạy buông. Nhưng buông không phải là bỏ mà là nhận biết rồi không bám. Khi ta thấy rõ bản chất vô thường của mọi thứ, [âm nhạc] danh tình tiền, khen chê, được mất thì tự nhiên lòng không còn đuổi theo. Bởi ta hiểu tất cả chỉ như sống nổi trong biển duyên sinh. Đến rồi đi, chẳng thứ gì ở mãi. [âm nhạc] Lúc ấy ta thôi chống thôi nắm, chỉ lặng nhìn. Nhìn như nước nhìn mây, mây bay thì biết mây bay, mây tan
1:19:08 thì biết mây tan. nhưng nước chẳng đổi. Cái lặng ấy không phải vô cảm mà là cái tỉnh của người đã hiểu. Có người hỏi nếu bị người khác xúc phạm làm sao không khổ? Phật dạy khi bị người nói xấu, nếu tâm không nhận, lời ấy như gió thổi qua tai, chẳng để lại dấu. [âm nhạc] Giống như ai đó ném bùng vào nước. Nếu nước sâu bùng chìm rồi tan. Nếu nước cạn buồn làm đục. Cái sâu của lòng chính là cái hiểu. Người hiểu rộng lòng sâu không dễ bị lời người khuấy động. Người hiểu hẹp lòng nông, chỉ cần một câu cũng nổi sống. Vậy nên muốn lòng lặng phải nuôi
1:19:54 chiều sâu của tâm bằng tuệ, bằng nhẫn, bằng thương. Thưa quý vị, thế gian này vốn không yên, [âm nhạc] gió vẫn thổi, sống vẫn dậy, người vẫn nói, "Muốn đòi đời im để ta được an, ấy là vô minh, chỉ khi ta lặng mới thật có yên. Giống như giữa chợ đông vẫn có người bán hàng trầm tĩnh, giữa phố ồn vẫn có người thiền trong từng bước chân. Không phải họ trốn tiếng đời mà họ nghe bằng tâm an. Tiếng chửi cũng chỉ là âm thanh, tiếng khen cũng chỉ là âm thanh. Nếu nghe [âm nhạc] mà không khởi phân biệt, cả hai đều là gió. Gió có thể thổi qua [âm nhạc] nhưng không thể thổi bay núi. Người có tâm như
1:20:41 núi, gió của thị phi không làm họ ngã. Huệ năng dạy nếu trong ngoài đều chẳng động, ấy là bộ. Nghĩa là khi tâm không bị cảnh làm động, không bị ý làm rối, ấy là giác. [âm nhạc] Lòng lặng như nước không phải là không nghĩ mà là nghĩ mà không mê. Cũng như nước trong vẫn có sống nhưng sống không làm mất được ánh trăng. Người tu cũng thế, vẫn sống, vẫn nói, vẫn làm, nhưng trong từng hạnh, từng lời đều có [âm nhạc] sự tỉnh. Cái tỉnh ấy chính là ánh sáng soi giữa vô minh. Thưa quý vị, người ta thường nói con muốn hết khổ, nhưng khổ không thể hết bằng cách xóa cảnh, chỉ có thể hết
1:21:27 bằng cách dừng động trong tâm. Cảnh là quả, tâm là nhân. Đổi cảnh không đổi được nhân, khổ vẫn theo. Giống như nước sôi vì lửa, tắt lửa, nước nguội. Cảnh chỉ là ngọn lửa, tâm là dầu. Khi lòng còn chấp, dầu vẫn cháy, chỉ khi hiểu,
…
