0:01 ทุ่งมหาราชภาคที่ 1 ก็ได้จบลงไป แล้ววันนี้ก็ได้เวลาที่จะมารับฟังภาคที่ 2 กันต่อไปขอเชิญ ครับทุ่งมหาราชภาค 2 บทที่ 1 โดยเรียม เองเสียงใบรกะต้องลมเวลาเช้ากรุ๊งกริ๊ง อยู่รอบฉัตรเหนือยอดองค์พระธาตุเท่านั้น ที่ต้อนรับท่านเจ้าคุณผู้ว่าราชการ จังหวัดขณะเมื่อเข้าสู่ลานวัดกุฏิใต้ทั่ว ทั้งบริเวณเงียบเชียบเหมือนปราศจากทั้ง พระทั้งเณรและลูกศิษย์ตามศาลาและกุฏิก็
0:49 ว่างเปล่าสุนัขที่เคยได้ยินเสียงเห่าหรือ วิ่งพล่านก็หายไปทั้งวัดเหมือนจะล้างมา เป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปีความวังเวง จากความเงียบและความว่างเปล่ารู้สึก วังเวงยิ่งขึ้นด้วยกลิ่นจำปาตามบริเวณพระ บรมธาตุและบุญนาคริมกำแพงชั้นในของวัดที่ ลอยอ้อยอิ่งอยู่ใน อากาศเป็นไปได้ถึงเียงนั้นเชียรือคุณหลวง ท่านผู้ว่าราชการจังหวัดพึมพำโดยไม่ได้ หันกลับไปหานายอำเภอซึ่งยืนรวมอยู่กับคน อื่นๆข้างหลังทั้งบ้านไม่มีคนอยู่ทั้งวัด ไม่มีพระอาศัยนี่มันเป็นกันมาตั้งแต่ เมื่อไหร่ปิเศษแล้วครับผมนายอำเภอตอบมือ
1:35 ทั้งสองประสานกันอยู่ข้างหน้าทั้งๆที่จัน เจคุณไม่ได้หันกลับมาระหว่างที่ใต้เท้าลง ไปรักษาตัวอยู่ที่กรุงเทพฯครั้งหลังทั้ง ขบวนหยุดอยู่ภายใต้ต้นมะม่วงใหญ่กลางลาน วัดอันรกไปด้วยใบของมันที่ร่วงหล่นลงมา กองอยู่ข้างล่างสายตาทุกคู่สอดส่ายไปรอบ กายในรายงานที่ผู้ช่วยเขามีไปบอกบอกแต่ ว่าที่นี่เป็นฝีดาดกันจนถึงก็ต้องเผาบ้าน ผู้คนหนีเข้าป่าไม่ได้บอกเลยว่าจะล้างไป ทั้งหมู่บ้านแลก็ทั้งวัดวาอารามเช่นนี้สี หน้าซึ่งยังเหลืองเพราะพิษมาเลเรียเรื้อ รังของท่านเคร่งเครียดครั้นแล้วก็หันกวับ ไปหานายอำเภอมีใครมาเยี่ยมเยียนสอบสวนกัน
2:21 บ้างหรือเปล่าระหว่างนั้นละเมียดซึ่งยืน อยู่หลังลูกสาวคนโตของท่านไม่เคยคิดว่า สุภาพบุรุษชราผู้ยิ้มแย้มแจ่มใสอ่อนโยนจน แลดูเกือบจะอ่อนแอมาแต่ไหนแต่รายผู้นี้ อาจจะแข็งกระด้างและดุดันไปได้เพียงใด เมื่อความรู้สึกของท่านกระทบกับความ สะเทือนใจต่อภาพและเหตุการณ์ทั้งหลายแหล่ ที่ผ่านมาแล้วหล่อนชำเลืองดูในอำเภอผู้ องค์อาจเสมอเป็นสง่าผ่าเผยเสมอเมื่ออยู่ แต่ลำพังกับผู้อื่นยืนคอแข็งขาแข็งขณะที่ ตอบะก็หันไปเสียทางอื่นไม่ไม่มีขอรับ กระผมวาจาเหล่านั้นออกมาจากลำคอได้ด้วย ความยากลำบากเต็มทีเพราะอะไรเพราะผู้ช่วย
3:09 ป่วยครับผมกระผมเองก็ป่วยปลัดขวาก็ป่วย และผู้ช่วยของผู้ช่วยปลัดซ้ายของขุณหลวง ยกระบัตรสัสดีคณะกรรมการอื่นๆใครๆก็ได้ นายเชิดอักษรเลขข้ามมาครั้งหนึงกลับไปได้ 3 วันก็ล้มเจ็บจวนอยู่เจียนไปแต่นั้นมา ก็ไม่มีใครกล้าข้ามเข้ามาอีกเลยครับผม เมื่อได้พูดเสียครั้งนึงใจก็ค่อยมาเสียง ของนายอำเภอขณะที่รายงานต่อไปจึงค่อยกล้า ขึ้นเป็นลำดับอันที่จริงถามตาผู้เฒ่าผู้ แก่ก่อนๆก็ปรากฏว่าบ้านนี้เคยร้างมาหลาย หนแล้วครั้งนึงอหิวาต่อมาก็รากสาสฝีดาษ นี่เป็นครั้งที่ 3 เป็นเรื่องธรรมดาของ คลองสวนหมากเรื่องธรรมดาท่านเจ้าคุณคำราม
3:58 อยู่ในลำคอค้างสิสี่เหลี่ยมของท่านหัน กลับไปหาในอำเภอด้วยความขัดใจจนไม่อยากจะ แลดูหน้าถ้างั้นกำแพงก็ไม่ควรจะมีเจ้า เมืองไม่ควรจะมีนายอำเภอผมรู้ดีก่อนที่ผม จะขึ้นมาอยู่ที่นี่ว่าจะต้องพบกับอะไร เผชิญกับอะไรผมเตรียมหม้อใหญ่ผูกขอผมมา อย่างท่านผู้ใหญ่เก่าๆว่าสำหรับจะใส่ กระดูกผมกลับไปเหมือนกันผมอยากจะให้ข้า ราชการเมืองนี้ทุกคนทำอย่างนั้นถ้ายังจะ รักกินเบี้ยววาดเงินปีสีหน้าที่แดงเรือ ขึ้นชั่วขณะนึงกลับซีดลงไปอีกเมื่อหยุด นิ่งอยู่ครู่ใหญ่ๆไม่มีใครเอ่ยพูดอะไรเลย แม้กระทั่งขุนปราบลิปูหัวหน้าตำรวจภูธร ละออลูกสาวของท่านหรือละเมียดซึ่งเจ้าคุณ
4:45 เรียกว่าหลานทุกคำโดยไม่ต้องพูดถึงนาย อำเภอซึ่งยืนคอแข็งขาแข็งต่อไปผมทูลกับ เสด็จเสนาบดีมหาดไทยก่อนที่จะขึ้นมาคราว นี้เองว่าจะขอยกฐานะครองสวนมาขึ้นเป็น ตำบลสมกับความสำคัญของหมู่บ้านใหญ่ๆเป็น ที่ตั้งของพระบรมธาตุซึ่งชาวเมือง 2 ฝั่ง แม่น้ำเนี่ยกราบไหว้บูชามาเป็นเวลาช้านาน แล้วท่านก็เห็นด้วยรับสั่งให้ทำรายงานลง ไปท่านเจ้าคุณพึมพำเหมือนปรารภกับตัวเอง พลางถอนใจทีนี้จะเอาอะไรรายงานลงไปหมู่ บ้านที่ไม่มีคนวัดที่ไม่มีพระหน้าขันที่ กำแพงไม่พลอยไม่มีพลเมืองไปะด้วยโดยผมไม่
5:30 รู้ผมซึ่งเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดคุณพ่อ ขาละออลูกสาวของท่านเอ่ยอะไรกันย่เล็ก ท่านจะคุนหันกลับมาอีกสีหน้าซึ่งยังซีด ของท่านบอกความเหน็ดเหนื่อยน้ำเสียงที่ ถามบอกความอ่อนใจละออยกมือชี้ไปทางกำแพง ชั้นในซึ่งล้อมองค์พระบรมธาตุและควันไฟ ที่ร้อยกรุ่นอยู่เหนือหลังคาโบดเบื้อง หลังออกไปทุกคนแลตามเป็นตตาเดียวบางทีพระ ที่เหลือจะไปจำวัดรวมอยู่กันทางโน้น กระมังนายอำเภอเสนอความคิดโดยไม่ได้เฉพาะ จจงว่าจะพูดกับผู้ใดหรือไม่ก็เด็กวัดที่ เราพอจะถามรู้เรื่องราวได้ผู้ว่าราชการ
6:16 จังหวัดที่ไม่รู้ความเป็นอยู่ของผู้คนใน ปกครองในอำเภอที่ไม่รู้ว่าท้องที่ของตน ล้างไปทั้งท้องที่ท่านเจ้าคุณพึมพำอีกออก เดินตรงไปทางทิศนั้นทุกคนก็ตามท่านไป อย่างเงียบๆละเมียดชำเลืองดูกุฏิเหนือและ หอระฆังที่ว่างเปล่าหน่อยนึงขณะที่ผ่าน ช่องกำแพงแลเข้าไปในลานพระบรมธาตุความ สงัดเงียบและอ้างว้างทำให้หล่อนรู้สึกว้า เหว่อย่างบอกไม่ถูกเมื่อคิดถึงอนาคตของคน เหล่านั้นโดยทั่วๆไปและเขาโดยเฉพาะหล่อน รู้นับแต่วินาทีแรกที่ขึ้นมากำแพงเพชร ปลายปีนั้นพร้อมกับท่านเจ้าคุณผู้ว่า
7:01 ราชการถึงความพินาศของคลองสวนหมากทั้ง หมู่บ้านจากลูกค้าไม้ชาววังยางและหนอง ปลิงมากกว่าจากพวกข้าราชการเพราะฉะนั้น จึงไม่ประสงค์จะแสดงอะไรออกไปในขณะที่ หลวงราชบริการในอำเภอรายงานต่อท่านเจ้า คุณให้เป็นที่อึดอัดชาวบ้านทั้งปวงบอก หล่อนว่าในวัดยังมีพระและคลองสวนหมากยัง มีเาแต่จนจนกว่าจะเจอะใครที่สามารถให้ราย การละเอียดได้หล่อนก็ยังไม่แน่ใจว่ารื่น ยังอยู่ที่วังกระทะหรือที่หนึ่งที่ใดใน ตำบลนั้นผ่านลานพระบรมธาตุอันหอมกรุ่นไป ด้วยกลิ่นจำปาซึ่งเหลืองอยู่เต็มต้นจนพ้น
7:47 องค์พระไปถึงพัทสีมาหน้าโบสถ์ท้ายวัดท่าน ผู้ว่าราชการจังหวัดเดินนำขบวนของท่านไป ตามถนนอิฐที่เขียวไปด้วยตะไคร่จนกระทั่ง พ้นปากกล้วยและถึงกลุ่มควันอันเกิดจากการ เผากองหญ้าจึงแลเห็นประตูโบสถ์ข้างหน้า เปิดอยู่พร้อมด้วยกลุ่มธูปและควันเทียน ลอยออกมาก่อนที่จะตกลงใจว่าจะทำอย่างไร ต่อไปพระองค์นึงผ่ยผอมและซูบซีดเหมือน เพิ่งฟื้นจากโรคภัยใหม่ๆภายในสบงเก่าๆและ อังสะที่ดูเหมือนจะไม่เคยเปลี่ยนก็เลี้ยว ออกมาจากมุมโบสถ์แล้วหยุดชะงักยืนดูคณะ พ่วงล่วงล้ำเข้าไปด้วยความแปลกใจผมมาจาก
8:32 เมืองท่านเจ้าคุณก้มลงนมัสการท่านเห็น เจ้าเป็นองค์เดียวที่จำวัดอยู่ในโบสถ์นี้ เปล่าท่านพระครูกับท่านปลัดก็อยู่ที่นี่ เราอยู่ด้วยกัน 3 รูปเท่านั้นไม่มีลูก ศิษย์ลูกหาอะไรเลยหรึครับไม่มีทำไมผมจะ ได้พบท่านพระครูเวลานี้กำลังสวดมนต์อยู่ ข้างในงั้นกรุณาให้ท่านทราบสักหน่อยว่า ว่าพระยากำแพงมาเยี่ยมพระรูปนั้นก็ทำนอง เดียวกับชาวบ้านทั่วไปที่เกือบจะไม่มี โอกาสจะได้เคยพบหน้าฆ่าตาเจ้าเมืองมาแต่ ก่อนเพราะฉะนั้นกิริยาอาการของท่านจึงงกๆ เงิ่นๆขยักขย่อนแม้กระทั่งอดก็้ไม่ได้ขณะ
9:17 ที่ผ่านหน้าคณะท่านเจ้าขุนเข้าไปในโบสถ์ ได้ยินเสียงพึมพำปรากฏขึ้นข้างในสักครู่ ท่านพระครูอยู่ในสภาพคลองจีวรเรียบร้อย เพราะกำลังสวดมนต์พาาหน้าตาแล้วผิวพรรณ ท่านสดใสแม้อายุจะอยู่ในวัยเดียวกับท่าน เจ้าคุณก็เดินอ้อมเบื้องหลังพระประธานออก มาที่หน้าประตูเชิญข้างในสิท่านเจ้าคุณ ท่านปราศรัยด้วยเสียงกังวาลอันไพเราะนี่ กลับมาจากบางกอกแต่เมื่อไหร่เมื่อวานซื่น นี้เองขอรับผู้ว่าราชการจังหวัดพร้อมด้วย คณะของท่านถอดรองเท้าแล้วตามหลังเข้าไปจน กระทั่งถึงกลางบดจึงก้มลงกราบพระพุทธรูป ซึ่งสุกเรืองอยู่กลางแสงเทียนและแสงสว่าง
10:03 ที่ส่องลอดหน้าตังงโบถเข้ามาจากภายนอกแล ดูกระหึมผมกลับมาได้ข่าวปีกลายฝีดาดกิน เสียเตียนไปทั้งคลองเหนือคลองใต้ก็รีบมา เยี่ยมท่านเจ้าคุรบอกด้วยเสียงและสีหน้า สลดเเน็ดอนาดอะไรเช่นนั้นตั้งแต่คลอง เหนือบ้านไร่คลองใต้หาผู้คนอยู่สักบ้าน ไม่ได้พับโป้เองก็ยังไม่กลับจากแม่เพราะ วัดท่าหมันก็ล้างไปทางตลาดคลองเหนือเหลือ แต่เจ็กขายของอยู่ 2-3 ครัวเมื่อกี้เข้า มาที่วัดเห็นเงียบก็ใจหายคิดว่าจะไม่ได้ พบหน้าท่านพระครูซะแล้วก็หวุดหวิดไป เหมือนกันท่านเจ้าคุณท่านเจ้าอาวาสบอกฉัน ออกฝีเหมือนกันแต่อาการไม่ร้ายแรงอย่างคน
10:51 อื่นๆเาเป็นอยู่ราว 7-8 วันก็หายขณะที่ พวกชาวบ้านตายกันเป็นเบื่อทั้งวัดไม่มี เหลือนอกจากคุณไล่คุณปลัดกับฉันเท่านั้น เด็กเล็กที่ฝากไว้ก็หนีตามไปอยู่กับพ่อ แม่พี่น้องหมดเมื่อผู้ใหญ่รื่นเขาพาอพยพ ออกไปอยู่ที่วัง กระทะหัวใจของละเมียเต้นแรงขึ้นมาอย่าง บอกไม่ถูกเมื่อได้ยินนามนั้นหล่อนก้มหน้า ซึ่งร้อนเผ่าลงมองดูพื้นไม่กล้าหันไปสบตา ผู้ใดในใจเร่าร้อนที่จะได้ฟังข่าวคราว ละเอียดของเขาอีกต่อไปและท่านเจ้าคุณทำ ให้ความปรารถนาของหล่อนเป็นไปได้เหมือน ถูกเทพยดาดลใจนี่ยังอยู่กันที่นั่นทั้ง
11:38 นั้นหรือครับท่านพระครูท่านถามท่านถามยัง อยู่กันที่นั่นทั้งนั้นเจริญพรท่านเจ้า อาวาสบอกช้าๆนานๆจะมีคนออกมาดูแลข้าวปลา อาหารที่นี่ตลอดจนบ้านเรือนที่ยังเหลือ อยู่สักครั้งแต่ก็ยังไม่มีใครกล้าย้ายออก มาอยู่ที่ทีเดียวทุกคนกลัวยังไม่หายมัน ไม่ใช่โชคร้ายอย่างเดียวแต่เรื่องคนตาย ด้วยเจ้าคุณก็รู้อยู่แล้วถึงเรื่องความ เชื่อถือผีสาของคนบ้านเนี้ยพวก เวียงจันทร์ที่บ้านไร่ยิ่งกว่าใครๆครับผม เข้าใจท่านผู้ว่าราชการจังหวัดพึมพำแต่จะ ปล่อยให้ร้างอยู่อย่างนี้ได้กระรเราควรจะ
12:24 ทำอย่างหนึ่งอย่างใดลงไปเพื่อให้เป็นหมู่ บ้านตำบลที่ผู้คนจะได้อยู่อาศัยได้ก็เจ้า คุณจะทำยังไงท่านพระครูตั้งกระทู้ถามฉัน เองพยายามมาหลายครั้งแล้วถึงผู้ใหญ่รื่น ก็เหมือนกันคนๆนั้นน่ะเหมาะสำหรับเกิดมา เป็นหัวหน้าถ้าไม่ได้เขาชาวบ้านที่เหลือ ก็คงแตกฉานส่านเซ็นไปไม่รู้ันไหนตอนไหน ฉันเองกับพระที่นี่ก็คงจะอยู่ในที่ลำบาก อาจจะต้องข้ามไปบิณฑบาตถึงในเมือง ท่านเจ้าคุณหันไปพิจารณาบรรดาผู้ที่อยู่ ในคณะของท่านแต่ละหน้ามีแต่งงงันแต่ล้า หน้าไม่สามารถจะให้ความสว่างอะไรแก่ท่าน
13:11 ได้ทั้งนั้นนอกจากละเมียดซึ่งเงยขึ้นมอง ดูตาท่านเหมือนอยากจะพูดอะไรกันแม่เมียด ดิฉันเคยได้ยินจากพวกมิชชันนารีที่ กรุงเทพฯค่ะคุณลุงค้าว่าฝีด่าต่อไปอาจจะ ป้องกันได้ด้วยการปลูกฝีหล่อนบอกขอก่อน นั้นน่ะลุงก็ได้ยินมาเหมือนกันท่านเจ้า คุณว่าแต่ปัญหาเวลานี้มันอยู่ที่ว่าทำยัง ไงถึงจะให้คนพวกนั้นเขาเชื่อได้ว่าโรค ร้ายโรคนั้นน่ะคงจะหมดไปแล้วจากหมู่บ้าน ที่เขาละทิ้งไปเป็นเวลาแรมปีไหนจะไฟที่ เผาบ้านไหนจะกาลเวลาไหนจะแดดและลมลุงเคย สนทนาก็หมอฝรั่งเขาบอกว่าถ้าสาดพูนขาว
13:56 หรือรมด้วยควันกรรมฐานอย่าที่ทำกันตาม บ้านที่กาฬโรคหรืออหิวาลงกินบ้านนั้นก็จะ ปลอดภัยอยู่กันได้อีกต่อไปผู้ใหญ่รื่นเขา ลองจัดการหมดแล้วตามวิธีที่เจ้าคุณว่าแต่ พวกนั้นก็ยังไม่กล้าอพยพกราบท่านพระครู บอกตกลงก็ต้องอยู่ด้วยกันที่วังกระทะต่อ ไปจะทำไงล่ะขวัญเสียหมดแล้วนี่พวกนั้นน่ะ กระผมยังเห็นอยู่ก็แต่ทางอำนาจบ้านเมือง หลวงราชบริการเสนอความเห็นสอดบ้านเมือง เคยให้ความช่วยเหลืออะไรเขาได้ในเวลาตก อยู่ในอันตรายเสียงของผู้ว่าราชการ จังหวัดต่ำๆแต่สายตาของท่านเป็นประกายจน
14:43 นายอำเภอต้องหลบการใช้อำนาจทางบ้านเมือง ควรจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสุขเรียบ ร้อยของราษฎรเองไม่ใช่เพื่อประโยชน์แก่ ฝ่ายปกครองที่จะทำรายงานไปถึงท่านผู้ใหญ่ ได้เฉพาะๆะพวกนั้นอพยพจากบ้านนี้ไปเพราะ ความจำเป็นบังคับการเผาบ้านช่องเย้าเรือน วอดวายไปด้วยเหตุนั้นการกลับคืนสู่ถิ่น เก่าสำหรับจะทำกินต่อไปอยู่ที่ความสมัคร ใจของเขาไม่ใช่อยู่ที่การใช้อำนาจของเรา นั่นมันไม่ใช่การปกครองสายตาของท่านพระ ครูที่มองดูคนโน้นทีคนนี้ทีเต็มไปด้วย ความรู้สึกเพียงแต่ท่านไม่แสดงออกมานอก หน้าเท่านั้นถูกของเจ้าคุณฉันเหเห็นด้วย
15:29 ท่านพูดเรียบๆนอกจากนั้นการใช้อำนาจกับคน พวกนี้จะไม่มีประโยชน์เลยตราบใดที่ยังมี ผู้ใหญ่รื่นเป็นหัวหน้าของเขาคนเราจะจูง ใจกันได้ด้วยศรัทธาอาตมาเองท่านเปลี่ยน สรรพนามทันทีขณะที่หันไปหานายอำเภอจน ปัญญาเหมือนกันเมื่อปรากฏว่าไม่สามารถให้ ความช่วยเหลืออะไรเขาได้ในยามคับขันทาง พระให้เพียงการปลอบใจแต่ถึงพระก็ไม่ สามารถจะให้ความช่วยเหลืออะไรได้เมื่อ ความตายมาถึงเวลานี้ศรัทธาของพวกนั้นยัง มีต่อพระศาสนาอยู่ก็เพราะหมายถึงชีวิต อนาคตแต่ศรัทธาของเขาที่มีต่อผู้ใหญ่รื่น
16:18 หมายถึงปัจจุบันคุณหลวงสามารถทำให้คนพวก นั้นศัทธาต่อคุณหลวงจนถึงกับยอมกลับมา อยู่บ้านเดิมได้เมื่อไหร่คนทั้งหลายที่ ที่วังกระทะก็จะติดตามมาท่านเจ้าคุณผู้ ว่าราชการจังหวัดเงยหน้าขึ้นชำเรืองดูพระ พักรของพระประธานความเปล่งปลัอิ่มเอิบของ พระพักตร์นั้นส่องความรู้สึกอบอุ่นเข้าไป ในทรวงอกของท่านประกายสว่างขององค์พระอัน เกิดจากเปลวเทียนที่จุดอยู่กับราวบูชา ข้างหน้าซองต้องก็เช่นเดียวกันภายในโบสถ์ ซึ่งกระหึ่มอยู่เมื่อสักครู่ดูสว่างไสว ขึ้นด้วยความหวัง ถ้าท่านพระครูเชื่ออย่างนั้นพรุ่งนี้ผมจะ
17:03 เดินทางเข้าไปพบกับผู้ใหญ่รื่นเองท่านพึม พำพลางก้มลงกราบคุณลุงคะละเมียดพยายาม กระอึกกระอักคำพูดไม่ค่อยจะล่วงพ้นออกมา จากลำคอได้จนกระทั่งละออเองก็แปลกใจว่า อะไรหลานดิฉันดิฉันขอติดตามไปด้วยค่อนจะ สนุกอะไรแม่ละเมดละออซึ่งอาวุโสกว่า กระซิบดุเถอน่าฉันอยากรู้อยากเห็นเมื่อ วานกระทะเป็นยังไงไหนนัดกันในเถียรเว่าจะ ไปเที่ยวเมืองเก่าให้เขาไปกับพวกที่มาจาก กรุงก็ได้ก็ตามใจท่านเจ้าขุณ บอกตอนที่
17:51 2 รื่นผ่าฟืนอยู่โคนต้นซ่านกลางลาน ระหว่างเรือนและกระท่อมที่พักซึ่งเรียง ร้ายอยู่เหนือลำห้วยวังกระทะได้ยินเสียง นั้นและแลเห็นขบวนของผู้ว่าราชการจังหวัด นับแต่วินาทีแรกที่เกวียนคันหน้าเลี้ยว ค่ำสันเนินมาหยุดอยู่ที่ใต้ซุ้มไผ่หน้า ประตูรั้วซึ่งสะด้วยเรียวไผ่แล้วใครต่อ ใครก็ตะเกียกตะกายกันลงมาเครื่องแต่งกาย ซึ่งเป็นที่สะดุดตาในภูมิประเทศบ้านป่า เช่นนั้นมากกว่าบรรดาผู้สวมเองเรียกร้อง ความสนใจของเขาและทุกคนก้มหน้าทำธุระอยู่ กับงานของตนเช้าวันนั้นให้เงยหน้าขึ้นหัน ไปจับตาดูอยู่เป็นเป้าเดียวกันแม้กระนั้น
18:39 ร่างเล็กๆของหล่อนพร้อมด้วยเบน่าอัน เกลี้ยงเกลาและในตาที่เป็นประกายวาวเพราะ ความตื่นเต้นก็เป็นภาพแรกที่สดุดสายตาเขา ในขณะที่คนอื่นๆบ้างยืนบ้างนั่งด้วย กิริยาท่าทางอันตื่นตะลึงต่างๆกันเมื่อ ปรากฏว่าร่างของชายชราในชุดกางเกงขาสั้น สวมถุงน่องรองเท้าหมวกกันแดดและเสื้อ ราชประแตนคนนำหน้าคือท่านเจ้าคุณกำแพงผู้ ว่าราชการจังหวัดพร้อมด้วยหลวงราชบริการ นายอำเภอขุนปราบลิปูหัวหน้าตำรวจภูธรและ เสมียนหรือพนักงานอีกคนนึงถัดกันไปเป็น ลำดับเจ้าเมืองก็พวกนั้นมาทำไมกันถึงที่ นี่พี่เลื่อนสุดใจซึ่งเขาไม่ทราบว่าลงจาก
19:26 เรือนมาอยู่ข้างหลังแต่เมื่อไหร่ถามด้วย เสียงตื่นๆหล่อนเคยเห็นท่านเจ้าคุณมาแล้ว หลายครั้งทั้งในงานเฉลิมพระชนมพรรษาซึ่ง คนเรามีโอกาสจะได้พบหน้า่าตาเจ้าหน้าที่ ฝ่ายบ้านเมืองมาชุมนุมกันที่สนามหน้าศาลา กลางมากกว่าในวาระและสถานที่อื่นใดและ ทั้งในเวลาหาบซึ่งมีของข้ามไปขายในเมือง แต่ก่อนมาขณะที่ผ่านหน้าจวนความ ศักดิ์สิทธิ์เท่ากับรั้ววังสำหรับความรู้ สึกของชาวบ้านทั่วไปนายอำเภอกับนายตำรวจ ก็มาสามีสั่นศีรษะยกมือขึ้นเช็ดเหงื่อจาก หน้าผากซึ่งอันที่จริงก็ลูบหนังตาเพื่อจะ ให้แน่แก่ใจว่าหญิงร่างเล็กในชุดผ้านุ่ง
20:12 สรีหมสุกเสื้อมัสลินขาวนั้นคือหล่อนแน่ ใครจะไปรู้เขาพึมพำในขณะนั้นเองสุดใจก็ เลยเห็นละเมียดเป็นครั้งแรกคุณนายคนนั้น ก็มาด้วยหล่อนยกมือข้างนึงเกาะสามีไว้ แน่น ตกมาถึงเวลานั้นขบวนของท่านผู้ว่าราชการ ผ่านประตูรั้วและลานกว้างเข้ามาท่ามกลาง สายตาทุกคู่ที่ยังเพ่งจับอยู่ด้วยความฉงน สนเท่หท่ามกลางเสียงสุนัขที่เห่าเกลียว แต่เรื่นก็ยังไม่ได้เปลี่ยนอิริยาบถแต่ อย่างใดสายตาของเขาไม่ได้หันไปทางอื่นจน กระทั่งท่านเจ้าขุนมายืนอยู่ตรงหน้าปัก ไม้เท้าหัวเลี่ยมเงินลงยันพักร่างซึ่งยัง ไม่หายปวดเมื่อยของท่านท่าเป็นยังไงบ้าง
21:00 ฮึผู้ใหญ่เสียงของท่านที่ถามไพเราะสุภาพ อ่อนโยนและบอกความเห็นอกเห็นใจตั้งแต่ ครั้งนั้นแล้วไม่ได้พบกันอีกเลยท่านหมาย ถึงคราวที่เรียกเขาไปแต่งตั้งขึ้นเป็นผู้ ใหญ่บ้านในขณะนั้นเองรื่นจึงได้ตื่นจาก ภวังค์เขานั่งลงกระทำความเคารพท่านและยัง คงอยู่ในท่านั้นขณะที่ตอบสุดใจก็ปฏิบัติ ตามสบายดีครับผมสบายดีทั้งๆที่ต่างพากัน พลัดที่นาคาที่อยู่มาเป็นเวลากว่าปีเศษ คิ้วของท่านเจ้าคุณเลิกขึ้นนิดนึงริมฝี ปากเม้มเข้าหากันแก้มของท่านเต้นเป็นริ้ว รอยด้วยความรู้สึกที่ขึ้นมาจุกอยู่ในลำคอ
21:48 สายตาอันเชื่อมของท่านแลกวาดไปที่ตัว เรือนซึ่งพอจะเรียกได้ว่าเป็นเรือน 2 หลังและกระท่อมเล็กกระท่อมน้อยอันเรียง รายอยู่ติดๆกัน 7-8 กระท่อมแล้วก็ถอนใจ อยู่ด้วยกันเท่าไหร่ท่านถามเหลือมากี่ ครัวเรือนทีแรกก็ 12 ครอบครัวครับผมมาตาย ที่นี่อีก 3 ย้ายไปอยู่ที่นาน้ำลาดเมื่อ กลางปีเสีย 2 ครัวเรือนเหลืออยู่เท่าที่ ใต้เท้าเลเห็นเเน็ดอนาดอะไรเช่นนั้น สำหรับหมู่บ้านใหญ่ซึ่งกำลังจะกลายเป็น ตำบลที่รุ่งเรืองที่สุดตำบลนึงบนฝั่งแม่ ปิงอยู่แล้วท่านผู้ว่าว่าราชการถอดหมวก กันแดดออกโบกหลมหยิบผ้าเช็ดหน้าขึ้นซับ
22:33 เหงื่อที่หน้าเกลี้ยงเลยเียรือนี่ท่าน พึมพำคนเก่าแก่ที่เคยรู้จักกันมาแต่ก่อนๆ เกือบมองไม่เห็นหน้านอกจากครัวผู้ใหญ่ใต้ เท้าคงจะไปตรวจราชการที่ไหนมาเชิญขึ้นไป พักบนเรือนก่อนครับผมรับประทานอาหารกลาง วันเสียก่อนแล้วค่อยไปรื่นกุลีกุจอขึ้นไป จัดเสื่อสาดปูที่ระเบียงเรือนร้องสั่ง ภรรยาหาน้ำหาท่ามารับรองและเร่งให้เข้า ครัวท่านเจ้าคุณนำคณะของท่านตามขึ้นไปสาย ตาของท่านสอดส่ายดูสภาพอันซ่อมซ้อของ เคหสถานบ้านช่องและเครื่องอุปโภคบริโภค ทั้งหลายขณะที่นั่งอยู่ใต้ชยคาซึ่งร่ม
23:19 รื่นแล้วก็ถอนใจขนบประเพณีพื้นเมืองของ ชาวบ้านนี้เป็นที่น่าชื่นใจไมตรีจิต มิตรภาพในการต้อนรับก็เต็มไปด้วยความอบ อุ่นท่านรู้ว่าไม่ว่าท่านจะเป็นเจ้าคุณ กำแพงผู้ว่าราชการจังหวัดหรือขอทานมาและ ไม่ว่าเขาจะอยู่ในสภาพมั่งคั่งร่ำรวยหรือ ยากจนข้นแค้นแทบไม่มีอะไรจะกินย่อมจะได้ รับการต้อนรับขับสู้อย่างเดียวกันอย่าไป ลำบากลำบลอะไรเลยผู้ใหญ่ท่านบอกฉันมาพัก กินกลางวันกันท้ายดงเศรษฐีเมื่อกี้เสร็จ เรียบร้อยร้อยแล้วแม่เมดเขเป็นธุระเสร็จ มานั่งที่นี่ดีกว่าฉันออกมาที่นี่ก็เพราะ
24:05 อยากพบผู้ใหญ่เท่านั้นแหละไม่ได้ไปตรวจ งานการที่ไหนความประหลาดใจปรากฏอยู่ที่ เหนือคิ้วและในตาของเรื่นชำเลืองไปดู ละเมียดหล่อนก็กำลังซุบซิบซักถามสุดใจ ด้วยเรื่องหนึ่งเรื่องใดอยู่ห่างออกไปทาง ปลายระเบียงมองดูในอำเภอและขุนปราบลิปูก็ ดูเต็มไปด้วยปริศนาอย่างเดียวกันฉันกลับ มาจากล่างเมื่อวานซืนได้ข่าวแล้วก็เสียใจ ด้วยผู้ใหญ่ท่านพูดต่อไปเรียบๆสม่ำเสมอ และเต็มไปด้วยความปราณีเสียใจแทนพวกเรา ทุกคนที่เคราะห์ร้ายเสียใจเพียงใดผู้ใหญ่ คงจะเข้าใจเพราะหลายคนฉันเคยรู้จักใช้สอย มาเก่าแก่ดึกดำบรรหลายคนรู้สึกเหมือนจะ
24:53 เป็นญาติกันทั้งๆที่ไม่ใช่ญาติและหลายคน ก็เกี่ยวพันกันเพราะย้ายมาจากเมืองมัน เป็นเรื่องของเคราะห์กรรมและก็โชคชะตาที่ เราช่วยไม่ได้ฉันมาพบผู้ใหญ่ครั้งนี้นอก จากเพื่อเยี่ยมเยียนถามข่าวคราวทุกข์สุข แล้วก็อยากจะรู้ว่าจะทำยังไงกันต่อไปสาย ตาของเรื่นก้มลงมองมืออันใหญ่และหยาบซึ่ง แบอยู่บนพื้นกระดานตรงหน้าถึงกระนั้นหู ของเขาก็สดับวาจาของท่านทุกประโยคและเข้า ใจความหมายอันเต็มไปด้วยความจริงใจทุก ประการทุกครัวที่นี่ที่นาน้ำลาดก็ถ่าขี้ เหล็กยังไม่มีใครกล้ากลับเข้าไปอยู่บ้าน เก่าครับผมเขาเรียนท่านก็สำหรับผู้ใหญ่
25:39 ล่ะสำหรับกระผมพวกนั้นอยู่ที่ไหนกระผม อยู่ที่นั่นงั้นคลองเหนือบ้านไร่คลองใต้ ตลอดจนหัวยางก็คงจะกลายเป็นหมู่บ้านร้าง ต่อไปเย้าเรือนที่เหลือไม่มีใครอยู่อาศัย ไล่และสวนที่เคยทำมาหากินถูกปล่อยให้ เปล่าประโยชน์พวกเราทุกคนต่างหากล้างถาง พงกันใหม่จนวังกระทะนาน้ำล่านและก็ท่าขี้ เหล็กกลายเป็นหมู่บ้านเล็กๆเดี๋ยวเนี้ย กล้วยอ้อยในไร่และข้าวในนามีพอที่จะ เลี้ยงปากเลี้ยงท้องกันทั่วถึงแต่มันก็จะ ไม่มีวันกลายเป็นหมู่บ้านใหญ่หรือกลาย เป็นตำบลไปได้อย่างบ้านเก่าเพราะไกลเมือง ไกลแม่น้ำไกลตลาดค้าขายกระผมเข้าใจครับผม
26:26 แต่จะทำอย่างไรได้ทุกสิ่งทุกอย่างที่เรา ก่อเราสร้างมาเกือบชั่วชีวิตแหลกลานไปหมด แล้วศรัทธาของทุกคนไม่มีเหลือเมื่อจะอยู่ ในบ้านไม่ได้ก็เป็นธรรมดาอยู่เองที่เขาจำ ใจจะอยู่ในป่าท่านเจ้าคุณส่ายหน้าอันเป็น มันของท่านน้อยๆพลังถอนใจเมื่อวานนี้เอง ฉันข้ามฟากมาพบท่านพระครูที่วัดท่านบอก จากท่านฉันรู้ว่าทุกคนไม่กล้าเข้าไปอยู่ บ้านเดิมก็เพราะยังหวาดเกรงทั้งฝีดาษแลก็ พูดผีปีศาจอะไรกันอยู่ฉันรู้ต่อไปด้วยว่า ทั้งท่านพระครูและก็ผู้ใหญ่พยายามจะชักนำ ให้คนพวกนั้นกลับไปแต่เห็นไม่สำเร็จผู้ ใหญ่ก็จำต้องอยู่กับพวกเขานั่นน่ะเป็นการ
27:14 ตัดสินใจที่ถูกสำหรับคนเราที่จะเป็นหัว หน้าคนแต่ในฐานะหัวหน้าคนฉันคิดว่าผู้ ใหญ่ยังยึดถือศรัทธาของชาวบ้านไว้มากพอ ที่จะชักจูงให้เขาคกลับมาได้ถ้าผู้ใหญ่ พยายามพอใช้เหตุผลพอกระผมพยายามมาแล้วแต่ ก็ไม่สำเร็จความกลัวของคนเราอยู่เหนือ เหตุผลกระผมไม่สามารถจะบังคับเขาได้ฉัน ไม่ต้องการให้บังคับท่านเจ้าคุณเน้น ประโยคนั้นแต่ต้องการให้ทุกคนกลับไปอยู่ บ้านเก่าด้วยความสมัครใจฉันรู้ว่าผู้ใหญ่ รู้ว่าคลองเหนือบ้านไร่คลองใต้น่ะปลอดภัย พอแล้วที่จะกลับเข้าอยู่อาศัยได้อีกผู้
28:00 ใหญ่ทำถูกที่สั่งให้รื้อถอนหรือว่าเผา หย้าเรือนที่ตายกันทั้งครอบครัวซะก่อนที่ จะอพยพออกมาผู้ใหญ่ทำถูกที่พยายามทำความ สะอาดราดน้ำด้วยปูนขาวและก็รมบ้านช่อง ด้วยควันกรรมฐานนั่นคงจะรู้มาจากพวกหมอ ฝรั่งกระผมรู้มาจากหนังสือที่ซื้อมาจากใน กรุงดีล่ะผมก็อย่างเดียวกันฟังฉันให้ดี ผู้ใหญ่ท่านมองหน้าเรื่นซึ่งเงยหน้าขึ้น อย่างพิเคราะห์และเต็มไปด้วยความหวังลงไป รักษาตัวในกรุงคราวเฉันมีข่าวกลับมาบอก พวกเราที่นี่หลายเรื่องด้วยกันบางทีมัน อาจจะเป็นการตั้งต้นใหม่ของคลองสวนหมาก
28:46 ที่วอดวายไปแล้วแล้วมันก็อาจจะเป็นการ ตั้งต้นชีวิตใหม่ของพวกเราที่ยังเหลือ อยู่ด้วยข้อแรกเสด็จเสนาบดีทรงเห็นด้วย ที่ฉันขอให้ยกฐานะคลองสวนหมากขึ้นเป็น ตำบลเพราะฉะนั้นคลองสวนหมากจึงจำเป็นต้อง มีผู้คนอาศัยคลองสวนหมากที่ร้างจะเป็น ตำบลขึ้นมาได้ยังไงนี่แหละฉันจึงขอมอบ ความไว้วางใจสำหรับผู้ใหญ่จะจัดการเป็น ธุระต่อไปจริงความกลัวของคนเราโดยเฉพาะ ชาวบ้านนี้ในเรื่องโชคลงสังหรณ์แล้วก็ผี เย้าผีเรือนอยู่เหนือเหตุผลเมื่อเหือนกับ ชาวบ้านอื่นทั่วๆไปแต่ผู้ใหญ่รู้มั้ยล่ะ
29:32 ว่าคลองสวนมากก่อนหน้าผู้ใหญ่เกิดก่อน หน้าผู้ใหญ่จะมาอยู่น่ะเป็นยังไงต้น ตระกูลของฉันมาเป็นเจ้าเมืองอยู่ที่นี่ นานท่านผู้ใหญ่เก่าๆเล่าให้ฟังเป็นเสียง เดียวกันทั้งนั้นว่าคราวไหนที่ครองสวน หมากร้างจะกินเวลาช้านานเพียงใดก็ตามใน ที่สุดมันก็ต้องกลับเป็นบ้านมีคนอยู่อีก ทุกครั้งไปในชั้นแรกก็ครัวเดียว 2 ครัว ก่อนมาตั้งโรกรากอยู่จนกระทั่งคนอื่นๆ เห็นว่าปลอดภัยไม่มีอะไรเกิดขึ้นคนอื่นๆ ก็อพยพตามไปอยู่จนกระทั่งหมู่บ้านใหญ่ ขึ้นมาผู้ใหญ่เข้าใจความหมายฉันมั้ยล่ะ
30:17 ความกลัวของคนเราแก้กันไม่ได้ด้วยเหตุผล ความกลัวของคนต้องแก้กันด้วยตัวอย่างและ ฉันต้องการฉันฉันขอราให้ผู้ใหญ่เป็นตัว อย่างนั้นฉันรู้ว่าผู้ใหญ่ทำได้ฉันรู้ว่า ในเมืองนี้บ้านนี้ไม่มีใครที่ชาวบ้านจะ เชื่อถือเท่ากับผู้ใหญ่เชื่อฉันเถอะผู้ ใหญ่เชื่อฉันเถอะผู้ใหญ่ย้ายเข้าไปเมื่อ ไหร่คนที่นี่ที่นานน้ำล่าดและก็ท่าขี้ เหล็กอีกหลายสิบครัวเรือนก็จะย้ายตามเข้า ไปในตาอันเต็มไปด้วยความรู้สึกของเขามอง ดูในตาอันเต็มไปด้วยอานุภาพแห่งความหวัง และความปราณีของท่านมีอานุภาพเหนือสิ่ง
31:03 อื่นใดก็เพราะมันเป็นนตาซึ่งบอกถึงศรัทธา ที่เจ้าคุณผู้ว่าราชการจังหวัดมีอยู่ต่อ เขารื่นหลบในตาคู่นั้นหันไปสบตาละเมียด ผู้กำลังตรับฟังคำตอบของเขาอยู่เหมือนกัน อย่างเคร่งเครียดครั้นแล้วก็ถอนใจถ้า กระผมย้ายเข้าคลองสวนหมากก่อนก็เหมือนหนี เขาไปเสียงของเขาเหน็ดเหนื่อยและอิโรย นั่นเป็นตัวอย่างที่กระผมทำไม่ได้เรา ทุกข์ยากตรากตรำมาด้วยกันนานพอที่จะแยก ไม่ออกพวกนี้อยู่กระผมอยู่พวกนี้ยอมไป กระผมไปในเวลานี้ทุกคนยังไม่มีใครพร้อม เลยที่จะเข้าไปแต่ฉันไม่ได้หมายอย่างนั้น ผู้ใหญ่เรืนท่านเจ้าคุณรู้สึกอึดอัดเมื่อ
31:50 รู้สึกว่าไม่สามารถจะทำให้เา้าเข้าใจจ อย่างที่ท่านเข้าใจได้ฉันหมายความว่า ต้องการให้ผู้ใหญ่เป็นผู้ชักจูงลูกบ้าน เหล่านี้มิใช่เพื่อตัวผู้ใหญ่เองมิใช่ เพื่อฉันมิใช่เพื่อบ้านเมืองแต่เพื่อความ เจริญความรุ่งเรืองในอนาคตของเราของตำบล ที่เขาเกิดเขาอยู่แล้วก็ทำมาหากินทุกคน ควรจะเข้าใจครับผมทุกคนควรจะเข้าใจรื่น ทวนประโยชน์ของท่านอย่างเลื่อดลอยแต่เขา ก็ต้องการเวลาขณะนี้ยังไม่มีใครกล้าพอแม้ เพียงจะย่างกลายผ่านคลองสวนหมากไปไหนปี เสษยังไม่เป็นการเพียงพออีกหรือเรินที่คน เราจะพยายามเอาชนะความกลัวละเมียดเอ่ย
32:36 ขึ้นอย่างแผ่วเบามันก็แล้วแต่ใจเขาครับ คุณละเมียดเมองดูหล่อนอย่างครุ่นคิดแล้ว แต่ใจเป็นคนๆไปบางปัญหาแล้วก็บางรายชั่ว ชีวิตคนเราไม่อาจลืมเออไม่อาจจะเอาชนะได้ ฉันเคยคิดแค่ว่ารื่นใหญ่พอเข้มแข็งพอที่ จะตัดสินใจแทนพวกเพื่อนบ้านได้ความผิด หวังระคนอยู่ในกาวานเสียงของหล่อนอ่อนๆ แต่ก็รุนแรงพอที่จะทำให้เสียหน้าของผู้ ฟังเปลี่ยนสีไปฉันเคยคิดแต่ว่าเลื่อนเป็น คนไม่กลัวอะไรในเมื่อรู้ว่าตัวทำถูกคุณ ละเมดจะให้ผมทำยังไงสายตาของเขายังจับ อยู่ที่ใบหน้าหล่อนมือของเขากำแน่นแล้วก็ คลายออกอยู่ตรงหน้าเลื่อนได้ฟังคุณลุง
33:24 ท่านว่าแล้วนี่อนาคตของคนบ้าเอยู่ในกของ เลื่นแล้วแต่จะชักนำไปกลับเข้าบ้านื่นก็ ชักนำเ้าไปสู่ชีวิตใหม่ขืนอยู่ที่นี่นาน วันนับแต่จะตายด้านปัญหามันไม่ได้อยู่ที่ คนพวกนั้นหากอยู่ที่เลื่อนคนเดียวแล้วแต่ เลื่อนจะเลือกศรีสะอันยุ่งยากของเขาใส่ไป มาช้าๆครั้นแล้วก็ก้มหน้าลงมองดูมือทั้ง คู่คุณละเมยังไม่รู้ว่ากลับเข้าไปทุกคนจะ เจออะไรเพราะไม่มีใครได้เคยเจอะชีวิต อย่างเราเขาพึมพำฉันเข้าใจดีนะเลื่อนเข้า ใจหล่อนตอบเสียงอ่อนแต่ความปวดร้าวขม เขื่นทนทุกข์ทรมานให้คุณอะไรแก่คนเราบ้าง ตราบใดที่ลืมมันไม่ได้ฉันรู้ว่าลื่นและ
34:12 สุดใจต้องโศกเศร้าเสียใจเพียงใดในการที่ ต้องสูญเสียลูกคนหัวปีไปฉันรู้ว่าทุกคน ได้รับความทุกข์เพียงไหนด้วยการพลัดพราก จากผู้ที่ตนรักและก็ทรัพย์สมบัติใดๆที่ อุตส่าห์สะสมมาชั่วงอายุเลื่อนเองผ่าน ชีวิตมามากท่องเที่ยวมาไกลเข้าใจอะไรได้ ดีกว่าคลายๆสมัยปู่ย่าตายายเราขึ้นไปห่า ลงกินคนตายทั้งเมืองท่านยังสร้างใหม่ได้ สัมหาอาลัยก็หมู่บ้านสัมหาอาลัยกับตำบอล ทุกคนไม่สามารถจะเข้าใจได้ว่าอะไรทำให้ เขานิ่งงันไปแต่เรื่นได้แต่ก้มหน้าสายตา ทั้งคู่จับอยู่กับมือทั้งสองไลอันกว้างยก ขึ้นลงด้วยการถอนใจแรงท่านเจ้าคุณกำแพง
35:00 ชำเลืองดูละเมียดชำเลืองดูสุดใจในที่สุด ท่านก็เอ่ยขึ้นอีกข่าวดีบางทีมันจะช่วย ให้ผู้ใหญ่เห็นแก่ฉันและก็คนบ้านนี้ขึ้น อีกก็คือในหลวงจะเสด็จประภาสที่นี่ไม่ ปลายปีนี้ก็คงในราวปีหน้าสายตาทุกคู่หัน ไปมองท่านเป็นตาเดียวกันนอกจากรื่นซึ่ง ยังคงอยู่ในอาการเดิมคุณลุงคะละเมียดเอ่ย อย่างงงงันคุณลุงไม่เคยแพร่งพรายให้ดิฉัน หรือใครๆรู้เรื่องเลยเพราะลุงเองก็ยังไม่ แน่ใจว่าควรจะเปิดเผยหรือไม่บางเสียงว่า ท่านจะเสด็จแต่ปีกลายบังเอิญเคราะห์ร้าย ลุงยังเจ็บอยู่ที่โน่นและฝีดาษเกิดระบาด
35:46 ขึ้นที่นี่บางเสียงว่าท่านจะเสด็จปีนี้ ยังเอาแน่ไม่ได้จนกระทั่งก่อนหน้าจะขึ้น มากำแพงเข้าเฝ้าเสด็จเสนาบดีอีกทีถึงได้ แน่ใจว่าเสด็จประภาสแน่แต่จะเสด็จประภาส ต้นไม่เป็นทางการท่านหันกลับไปหาเรืนอีก คราวนี้ผู้ใหญ่เข้าใจหรือยังว่าจำเป็น เพียงไรที่เราจะต้องช่วยทำให้ครองสวนมาก เป็นหมู่บ้านหรือตำบลที่มีคนอยู่แทนที่จะ เป็นหมู่บ้านหรือตำบลที่ ร้างแต่รื่นก็ยังคงนั่งนิ่งอยู่ใน อิริยาบถเดิมอีกนานเหมือนไม่ได้ยินท่าน พูดทั้งๆที่ได้ยินและเข้าใจทุกถ้อยคำใน
36:31 ที่สุดจะเงยหน้าขึ้นกระผมจะลองพูดจากกคน บ้านนี้ดูอีกทีเขาตอบด้วยเสียงแหบๆกระผม จะพยายามและนั่นเป็นคำตอบอย่างมากที่สุด ที่ท่านเจ้าคุณกำแพงจะได้รับจากเริ่นใน การอุตส่าห์เดินทางออกไปหาเขาถึงวังกระทะ แทนที่จะเรียกตัวไปในเมืองอย่างครั้งนั้น การกระทำของท่านและผลที่ได้รับจากเร่นก่อ ความขมขื่นให้แก่นายอำเภอผู้ถือหลักการปก ครองคนละตำราเพียงใดจะเห็นได้จากสีหน้า ที่เคร่งเครียดและริมฝีปากที่เผยอเยาะขณะ ที่ลงบันไดเรือนตามหลังเจ้าคุณโดยไม่ได้ ร่ำลาหรือตอบรับการคารวะของ 2 ผัวเมียผู้
37:17 เป็นเจ้าบ้านขันไหมล่ะท่านขุนหลวง ราชบริพารกระซิบกระซาบกับหัวหน้าตำรวจ ภูธรระหว่างนั่งเควียนมาด้วยกันขันอะไร คุณหลวงขุนปราบลิโปหันมาเลิกคิ้วอย่างฉงน คนชั้นเจ้าเมืองอุตส่าห์ถ่อกายออกมากราบ กราวานว่า้ไพร่สาเลวให้มันช่วยเหลือแทน ที่จะสั่งการตามอำนาจที่มีอยู่อย่างเย เป็นเจ้าคุณปู่ของผมละก็หลังไอ้รื่นลาย แล้วขุนปราบลิโปเคยรู้จักเจ้าคุณปู่ของ หลวงราชบริการว่าเป็นผู้ว่าราชการนักหวัด ที่เคร่งครัดต่อหน้าที่และผู้อยู่ใต้ บังคับบัญชาจนบางเวลาและบางกรณีเกือบกลาย
38:03 เป็นโหดร้ายทารในขณะที่ท่านเจ้าคุณกำแพง ปกครองคนด้วยความปราณีเพราะฉะนั้นถึงจะมี ความเห็นใจกับหลวงราชบริการเพียงใดก็ยาก ที่จะเห็นสอดคล้องต้องด้วยได้ในหลักการปก ครองเจ้าคุณปู่หลวงราชบริการและหลวง ราชบริการเองตกลงอย่างดีที่สุดที่ท่านขุน จะทำได้ในกรณีเช่นนั้นก็เพียงแต่ยิ้มผม เกรงว่าต่อไปใครในคณะกรรมการจังหวัดขี้ เยี่ยวไม่ออกเห็นจะหนีเจ้าเรื่นไม่พ้น หลวงราชปรารภต่อแก่คำปรารภข้อนี้อีก เหมือนกันท่านขุนได้แต่ยิ้มอยู่ในหน้าโดย ไม่ได้ตอบว่าประการใดเพราะไม่จำเป็นต้อง
38:48 ตอบแล้วไม่มีอะไรจะตอบขณะเดียวกันท่าน เจ้าคุณซึ่งนั่งไปในเกวียนเล่มหน้ากับ ละเมียดมิได้ปีบปากอะไรเลยจนกระทั่งย่าง เข้าท้ายดง เศรษฐีบางทีจะถูกของแม่เมียที่ยกตัวอย่าง เมืองร้างขึ้นมาเปรียบเทียบก็ครองสวนหมาก ในเวลาเให้นายรื่นเขาฟังท่านเอ่ยขึ้นทั้ง ๆที่มิได้หันหลังกลับมาสายตาจับอยู่กับใบ เสมาซึ่งหักพังอยู่บนกำแพงหินแรงอัน ยั้วเยี้ยไปด้วยรากไทรและยอดเจดีย์ที่ปก คลุงไปด้วยเถาวัลย์หนาแน่นสงครามและก็โรค ภัยอาจจะทำให้เมืองนึงนครใดย่อยยับไปแต่ แล้วมันก็จะต้องเกิดขึ้นใหม่ตราบใดที่
39:35 มนุษย์เราจำเป็นจะต้องอยู่ดูนรื่นเขาจะสน ใจในคำพูดของแม่เมดมากกว่าการชักแม่น้ำ ทั้ง 5 ของลุงนั่นมันยังไงกันบอกหน่อยได้ มยว่าแม่เมียดรู้จักกับเมาแต่เมื่อไหร่ ก่อนหน้าดิฉันจะได้กเสถียรเล่ะค่ะละเมียด ตอบในเรื่องเคยช่วยดิฉันกับคุณพ่อไว้ เมื่อคราวเราถูกโจรปล้นที่หน้าบ้านลานดอก ไม้ตอนคุณพ่อถูกย้ายไปเมืองตาก โอ้ท่านเจ้าคุณพึมพำสายตากวาดดู ภูมิประเทศของดงเศรษฐีขณะที่เกวียนเรียบ ชายเนินเหนือครูเมืองเก่าต่อไปอยากให้หมอ รับปากจริงๆว่าจะทำตามที่ลุงขอร้องคนๆ
40:23 นั้นพูดอะไรเป็นนานตั้งแต่เป็นผู้ใหญ่ บ้านมายังไม่เคยผิดคำมั่นสัญญาแต่เา้าก็ บอกแล้วนี่คะว่าจะพยายามดิฉันคิดว่ายังไง เสียคงสำเร็จเพราะอะไรเพราะละเมดหยุดนิ่ง ไปครู่ใหญ่เพราะดีที่ท่านเจ้าคุณมิได้หัน หลังกลับมาเห็นสีหน้าอันแดงเรือกของหล่อน ฉะนั้นจึงสามารถกล่าวต่อไปได้โดยปราศจาก ความตะกุกตะกักเพราะอย่างที่คุณลุงพูดมา แล้วในเรืนเป็นคนที่จะไม่ยอมรับคำใน เรื่องอะไรเป็นอันขาดเว้นไว้แต่เขาจะแน่ ใจว่าจะไม่ไปเกิดผิดพลาดขึ้นภายหลังแต่ สำหรับเรื่องเนี้ยดิฉันดิฉันเชื่อเหลือ เกินว่าเขาจะพยายามอย่างที่สุดที่จะทำให้
41:10 พวกลูกบ้านของเขากลับไปตั้งภูมิลำเนาใน ที่เดิมชีวิตคนเราเหมือนกับต้นไม้ครั้ง นึงหลงได้ตั้งรกรากอยู่ที่ไหนนานๆรากแก้ว ของชีวิตก็ฝังลึกลงที่นั่นอย่างถอนไม่ ขึ้นเพราะความเคยชินการอพยพยโยกย้ายไปมี แต่จะทำให้ชีวิตเฉายังไงเสียเขาก็จะหาหน ทางกลับไปอยู่ที่บ้านที่คลองสวนหมากจนได้ แม่เมียดแน่ใจนักหนาทีเดียวหรือในข้อนี้ เสียงท่านเจ้าคุณที่แว่วมาจากข้างหน้าใน ตาค่อยแจ่มใสขึ้นข่าดิฉันแน่ใจหญิงสาวตอบ เกวียนทั้ง 2 เล่มเดินทางต่อไปตามที่สูงๆ ต่ำๆประเดี๋ยวออกท้องท่งที่แดดจ้าบางขณะ
41:58 ขึ้นไปอยู่บนเนินสูงซึ่งมองลงไปเห็นท้อง ทุ่งที่ครั้งหนึเคยเป็นชานเมืองอันไพศาล เพียงแต่กาลเวลาและธรรมชาติเท่านั้นที่ แปรสภาพไปเป็นละเมาะไม้น้อยใหญ่แลบางขณะ ก็ลงไปสู่ลำห้วยซึ่งครั้งนึงเคยเป็นู เมืองเขลอะไปด้วยใบไม้เน่าทับถมกันสูงแค่ เข่านกเปล้าฝูงนึงแตกฮือจากยอดมะฆ่าขณะ ที่เล่มหน้าข้ามพ้นสันกำแพงร้าง ละเมียดซึ่งนั่งอยู่หลังท่านเจ้าคุณบน เกวียนเล่มนั้นแหงนหน้าขึ้นดูหน่อยนึงใน ตาและความคิดก็เลื่อนลอยไปปากขมุชะอมและ ก้างปลา 2 ฟากทางเวียนกลายเป็นป่าไผ่ไล่
42:44 กล้วยและเหย้าเรือนที่วังกระทะขึ้นมาใน มโนคติของ หล่อนคำพยากรณ์ของละเมียดถ้าหล่อนหมายจำ ให้เป็นคำพยากรณ์ที่ลั่นไว้กับเจ้าคุณ กำแพงคราวนั้นปรากฏเป็นความจริงทุกประการ เพราะอีก 3 เดือนต่อมาขณะที่ลมเหนือเริ่ม พัดและใบไม้เริ่มเหลืองร่วงหล่นเกลื่อน พื้นดินรื่นก็อพยพครอบครัวของเขาออกจาก วังกระทะกลับเข้าคลองสวนหมากพร้อมด้วย ครอบครัวของเพื่อนบ้านทั้งปวงภายหลังที่ ได้ปรึกษาหารือกันอยู่เป็นเวลาช้านานหลาย คนคัดค้านความคิดนั้นเพราะความสยดสยองของ เหตุการณ์ที่ผ่านมาแล้วแต่หนหลังยังใหม่
43:30 ต่อความทรงจำเกินไปทารุณโหดร้ายก่อความ รู้สึกเกินไปที่จะต้องเผชิญหน้าแต่หลายคน ก็ปลงตกว่าเรื่องของโชคชะตาคนนเราถึงจะ อยู่ไหนๆก็หนีไม่พ้นอย่างไรก็ดีทุกคนไม่ อาจฝืนคำชักชวนของรื่นได้และซึ้งลงไปในใจ ของทุกคนไม่มีใครจะสามารถขัดแย้งหรือหัก ล้างเหตุผลที่เขายกขึ้นอ้างได้คลองสวนมาก เป็นบ้านที่เขาเกิดเพราะฉะนั้นมันก็ควรจะ เป็นเรือนตายถูกอย่างละเมียดว่ารากแก้ว ของชีวิตของคนพวกนั้นฝังลึกแล้วในคลองสวน หมากขนดประเพณีไร่นาป่าเขาตลอดจนอากาศที่
44:17 หายใจเข้าไปผูกมัดรัดรึงใจเกินที่เขาจะ ปลีกตัวออกพ้นเกินกว่าเขาจะตัดขาดมันอาจ จะือหายหรือคลายความรบเร้าลงไปในครู่หนึ คราวใดแต่ในที่สุดมันก็จะอยู่ที่นั่นไม่ ไปไหนเหมือนรากแก้วของต้นไม้ที่ฝังลึกลง ไปในพื้นดินไม่มีผู้ใดรู้ไม่มีผู้ใดเห็น ว่าลึกแค่ไหนถ้ามันถึงคราวตายเราก็คงจะ ตายไปกพวกนั้นแต่คราวนั้นแล้วรื่นบอกกับ ทุกคนแต่จนเดี๋ยวเเราก็อยู่กันมาได้จะ ลำบากตรากตำเจ็บไข้ได้ป่วยอดอยากกันเพียง ใดก็ยังมีชีวิตอยู่นอกจากนั้นอย่าลืมนึก
45:02 ถึงท่านพระครูว่าระหว่างที่พวกเราหนีออก ป่าเสียตั้งปีท่านไม่เคยได้หนีไปไหนเพราะ อะไรเพราะที่นี่เป็นเรือนตายของฉันผู้ ใหญ่อย่างท่านว่าลงข้อนั้นตกแล้วนี่ก่อน ที่จะสลับเพศฆราวาสเข้ามาพึ่งใบบุญของพระ พุทธศาสนาถ้ามันเป็นความประสงค์ของเทพยดา ฟ้าดินที่จะให้ฉันได้รับใช้พระศาสนาต่อไป ก็คงรอดมิฉะนั้นก็ตายและท่านก็ยังอยู่ไม่ ตายน่าละอายอะไรเช่นนั้นที่พวกเราปล่อย ให้ท่านอดๆอยากๆอยู่แต่ลำพังเสียนานเพราะ หวาดกลัวความตายในเวลามั่งมีสีสุขสะดวก สบายทุกคนพากันทำบุญตักบาตรเกรอจนเหลือ พระฉันพระใช้ในเวลาตกยากสิต่างคนต่างดิ้น
45:49 รนเอาตัวหนีถึงข้าเองก็ยังละอายใจอยู่จน เดี๋ยวเนี้ยความซื่อสัตย์ที่ปรากฏออกมา จากนตาและวาจาซึ่งเต็มไปด้วยความหนักแน่น จริงจังของเขามากกว่าวิธีพูดเรียกร้อง ศรัทธาของคนพวกนั้นเหนือสิ่งอื่นใดความ ทุกข์ทรมานที่ผ่านร่วมกันมายืนยันดีกว่า ข้อพิสูจน์ใดๆถึงน้ำใจและความปรารถนาดี ที่เรื่นมีต่อพวกเขาเพราะฉะนั้นเองราวอีก เดือนเศษหลังจากพวกคลองใต้อพยพกลับเข้า สู่ถิ่นเดิมพวกบ้านไร่และคลองทองเหนือก็ เริ่มอพยพกลับจากท่าขี้เหล็กและนานน้ำลาด ชั้นแรกอย่างขลาดๆดและขยักขย่อนค่ำลงก็
46:36 ดับไฟนอนไม่มีเสียงสวนเสเฮฮาไม่มีแม้แต่ เสียงหมาเห่าแต่เมื่อนานเข้าและค่อยเคย ชินชีวิตก็เริ่มเข้าสู่ร่องรอยเดิม หัวเราะและร้องเพลงกันต่อไปได้รื่นลงมือ รื้อหลังคาเรือนของเขาซึ่งเหลือจากไฟไหม้ จัดแจงมุงได้แฝกที่กรองใหม่แล้วก็ตักน้ำ ล้างทำความสะอาดเป็นการใหญ่ก่อนที่จะพา สุดใจและลูกๆเข้าสู่เรือนปากแคล้วและจำปา ซึ่งถัดไปก็เช่นเดียวกันถึงกระนั้นนับแต่ วันแรกที่เขาย่างขึ้นสู่เรือนก็ดูเหมือน ทุกสิ่งทุกอย่างจะผิดแปลกไปมิใช่เกิดจาก ความรักคายและความแห้งแล้งของกลิ่นแฝก
47:22 หรือความเงียบเหงาเพราะลูกและเพื่อนบ้าน อันเป็นที่รักใคร่คุ้นเคยหลายคนพลัดพราก จากไปหากเป็นความผิดแปลกของคนหน้าใหม่และ รุ่นใหม่ผู้ย่างเข้าสู่อาณาจักรเก่าซึ่ง ไม่มีอะไรเหลือทิ้งไว้นอกจากอดีตที่เต็ม ไปด้วยความหายนะมันเป็นความรู้สึกทำนอง เดียวกันกับชั่วขณะที่เขาเคยผ่านเข้าไป สู่บริเวณกำแพงเมืองเก่าของสุโขทัยของ กำแพงเพชรของวังพระธาตุและดงเศรษฐีเขรู้ ดีเท่าๆกันสายตาเห็นว่าภายในบริเวณรอบกาย ปราศจากผู้คนแต่ก็อดขนลุกเกรียวและเหลียว หน้าเหลียวหลังไม่ได้ทุกคราวที่ย่างออก
48:09 จากเงามืดเข้าสู่แสงสว่างอดรู้สึกไม่ได้ เหมือนเสียงฝีเท้าใครหรือคนกระซิบกระซาบ อยู่ข้างหลังขณะที่เดินอยู่ในบริเวณแต่ ลำพังคนเดียวและทุกเสียงสุนัขที่เห่า เกรี้ยวในเวลาค่ำคืนมืดดึกๆคอยแต่จะปลก ให้เขาาตื่นลุกขึ้นมาสดับตรับฟังด้วยความ วังเวงใจเขารู้ดีว่าคลองสวนหมากใหญ่เกิน ไปสำหรับเขาและชาวบ้านเหล่านั้นแต่ในขณะ เดียวกันเขาก็รู้ว่าจะต้องพยายามเอาชนะ มันให้ได้ถ้าเขามุ่งหมายที่จะยึดเอาเป็น บ้านอยู่เรือนตายต่อไปฉันเคยคิดว่าลื่น ใหญ่พอแข็งแรงพอที่จะตัดสินใจแทนเพื่อน
48:55 บ้านได้ วาจาของละเมดประโยคนั้นผุดขึ้นซ้ำๆซากๆใน ความคิดของเขาฉันเคยคิดแต่ว่าเลื่อนเป็น คนไม่กลัวอะไรและทุกคราวที่ระลึกขึ้นได้ หัวใจก็อบอุ่นเพราะโลหิตที่ฉีดแรงรู้สึก ตัวโตขึ้นหลายเท่าคลองสวนหมากเล็กไป สำหรับเขากำแพงเพชรเล็กไปสำหรับเขาโลกนี้ เล็กไปสำหรับเขาฉันจะทำให้ปากคลองกลับ เป็นบ้านเขาคิดทุกครั้งที่อยู่ในอารมณ์ นั้นฉันจะสร้างให้มันเป็นเมืองความคิด เช่นนั้นสุดวิสัยที่เขาจะแบ่งให้ใครร่วม รับรู้ได้อีกต่อไปมันไม่ิใช่เกี่ยวกับที่ มาของความรบเร้าเย้ายวนใจอันเกิดจาก
49:41 ละเมียดเป็นผู้เสริมใส่ให้ในความ ทะเยอทะยานอยากของเขาอย่างเดียวหากนับวัน นับแต่ภาระและทัศนะในชีวิตของแต่ละคนดูจะ แตกต่างห่างกันไกลออกไปในความรู้สึกของ เขาสุดใจซึ่งเคยสาวและสดใสดูเหมือนจะไม่ มีอะไรเหลืออยู่อีกสำหรับจะเป็นความ ปรารถนาที่หล่อนและเขาเคยร่วมรู้สึกและ ร่วมรับด้วยกันมานอกจากภาระในการดูแลลูกๆ และความสำนึกในกรรมสิทธิ์ที่หล่อนมีต่อ เขาอย่างแรงกล้ายิ่งขึ้นปักแคลซึ่งแต่ไหน แต่ไรมาวัยชราไม่เคยปรากฏชัดเท่ากับในปี นั้นตั้งหน้าเข้าวัดเข้าวาร้าวกับว่า
50:27 อนาคตของลูกๆหลานไม่มีความหมายสำหรับแก อีกต่อไปจำปาเล่านับแต่สูญเสียลูกชายคน เดียวของหล่อนอันเกิดจากสามีลิเกคนแรกไป แล้วก็สิ้นความสนใจต่อชีวิตใหม่ซึ่งหล่อน ร่วมรับมากับเรืองด้วยดีเป็นเวลาหลายปี ชีวิตวันนึงวันนึงของหล่อนอยู่ไปปราศจาก จุดหมายการตายของอุ่นเรือนก็ส่งผลสะท้อน มาถึงถึงแววเช่นเดียวกันเขาไม่อาจบอกได้ ถึงการใช้ชีวิตของพันธผู้ไม่เคยรู้สึกถึง ความรับผิดชอบใดๆไม่ว่าจะเป็นการงานหรือ การส่วน ตัวทุกคนที่ผ่านความทุกข์ทรมานอย่างโหด ร้ายทารของปีนั้นมามิได้อยู่ในภาวะและ
51:16 สภาพเดิมอีกต่อไปทั้งร่างกายและจิตใจไม่ ใครก็ใครจะต้องมีอะไรผิดแปลกกว่าปกติไป สักอย่างนึงรื่นรู้ว่าถึงเขาเองก็ไม่มี ข้อยกเว้นเรือนร้างทุกแห่งที่เขาเห็นมี แต่จะเร่งเร้าให้คิดว่าแผนการอนาคตของมัน ใหม่เลือกสวนไร่นาทุกแห่งที่เขาพบมีแต่จะ จี้จุดหัวใจให้คิดหรืฟื้นทุกวันคืนรื่น ไม่เคยอยู่เปล่าว่างานลงเมื่อไรไม่ข้ามไป ในเมืองก็เข้าไปขลุกอยู่กับท่านพระครูที่ วัดไม่มีใครรู้ไม่มีใครสนใจว่าเาไปทำอะไร ที่นั่นนอกจากคุยกันอย่างที่เขาเคยบอกกับ สุดใจอย่างไรก็ดีก่อนที่ฤดูหนาวจะสิ้นสุด
52:06 ลงปรากฏว่าพระหลายองค์จากวัดต่างๆในอำเภอ พรานกระต่ายเดินทางมาจำพรรษาที่นั่นและ ท้ายแล้งนั้นภายหลังที่ช่วยสุดใจถางไร่ และเผาป่าเสร็จเรียบร้อยรื่นก็ล่องลงไป เยี่ยมบ้านเก่าของเขาที่วังแขมกลับมาได้ ไม่ถึงเดือนชาวคลองสวนหมากก็ได้เพื่อน บ้านใหม่เพิ่มขึ้นกว่า 10 ครอบครัวล้วน แล้วแต่เป็นพวกลาวพวนที่ซัดเซพเนจรมาตั้ง ภูมิลำเนาอยู่ที่เกาะหมูวังคนทีและแม่ลาด ไม่มีใครรู้จนกระทั่งพวกนั้นตั้งปางพักลง ที่สวนตลาดท้ายวัดและพ่อเฒ่าผู้เป็นหัว หน้าพาครอบครัวมาเยี่ยมเรื่นที่บ้านว่า
52:52 อะไรเป็นสาเหตุและชนวนที่ชักชวนให้เขาพา กันอพยพมาแสวงหาภูมิลำเนาถาวรและถิ่นทำมา หากินถึงตำบลอันร้ายกาจที่สุดตามคำเล่า ลือของคนสมัยนั้นท่านผู้ใหญ่อยู่ถึง วังแขมยังขึ้นมาอยู่ได้พวกเราจะกลัวอะไร พ่อเฒ่าให้คำตอบแก่ชาวบ้านที่ซักถามด้วย ความสนใจเห็นแล้วว่าที่ทำกินที่เนี่ยมี หลายอย่างผู้ใหญ่ว่าน้ำท่าทำก็อุดม สมบูรณ์เราจะอยู่ที่นี่กันต่อไปบางครัว เข้าอาศัยทัพที่เก่าซึ่งบัดนี้ปราศจาก เจ้าของบางครัวสมัครใจที่จะออกไปตั้ง ชุมนุมอยู่ชายป่าเพราะใกล้ที่นากว่าแต่
53:40 แม้จำนวนเรือนและพวกคนจะเพิ่มขึ้นมากน้อย เพียงใดในคลองสวนหมากก็ดูค่อยแจ่มใสมี ชีวิตชีวาขึ้นเมื่อรื่นไปนมัสการท่านพระ ครูที่วัดท่านพระครูอดถามด้วยความสงสัย ไม่ได้ทำยังไงผู้ใหญ่ถึงชักจูงให้พวกนี้ มาได้สำคัญอยู่ที่พ่อเฒ่านั่นคนเดียวครับ เรื่นหัวเราะแกเป็นคนเก่าแก่ของแม่ผมได้ ช่วยเหลืออุปการะแกมานานตั้งแต่แรกอพยพ ครอบครัวมาตั้งรากฐานลงที่แม่ลชใหม่ๆพวก ที่มาด้วยกันเจ็บไข้ตายไปไม่รู้ว่ากี่ ครัวต่อกี่ครัวแกไม่ยอมถอนเสาเรือนผมลไป ชวนคำเดียวว่าขึ้นมาหากินที่นี่ดีกว่าแก
54:25 ก็มามาเพราะเชื่อมั่นใจกันบริวารนอกนั้น ก็หือตามเท่านั้นเองก็ดีแล้วที่เขมากัน ด้วยความสมัครใจของเขาท่านพระครูว่าดี กว่าวิธีเกณฑ์คนอย่างที่นายอำเภอแนะนำ เจ้าเมืองคนๆนั้นน่ะรู้อยู่อย่างเดียวใน เรื่องจะบังคับให้คนไปตายรื่นพูดขรึมๆ คลองสวนมากเป็นที่สำหรับคนสมัครใจใครขวัญ เสียคนนั้นเป็นจอดกระผมได้ข่าวว่าท่านพระ ครูจะขึ้นไปสู่สุโขทัยอีกท่านพระครู พยัคฆ์หน้าเป็นความจริงฉันมีพระที่เป็น ลูกศิษย์ลูกหาอยู่ที่นั่นอีกหลายคนตั้งใจ จะชวนมาอยู่ที่นี่ด้วยกันรื่นรู้อย่างที่
55:11 ท่านพระครูรู้ตั้งแต่แรกปรึกษาหารือกัน เกี่ยวกับอนาคตของหมู่บ้านนั้นว่าพระเป็น เครื่องหมายของความอุ่นใจแก่ชาวบ้านและ วัดพระบรมธาตุมีพระจำพรรษามากขึ้นเพียงใด ย่อมหมายถึงคลองสวนหมากจะเป็นที่น่าอยู่ น่าอาศัยสำหรับคนต่างถิ่นมากขึ้นเพียง นั้นท่านเจ้าคุณกำแพงก็ว่าเขียนหนังสือไป ชวนพระที่เป็นญาติของท่านในกรุงเทพฯให้ ขึ้นมาจำพรรษาที่นี่เหมือนกันแต่ฉันยัง สงสัยในความสำเร็จท่านพระครูเล่าต่อไปแต่ พระที่วัดครูยางวัดเสด็จวัดในเมือง เองแท้ๆลองทาบทาจะให้ไปเป็นเจ้าอาวาสวัด
55:58 ท่าหมันคลองเหนือรายไหนรายนั้นยังสั้น ศีรษะแต่จะเอาอะไรกับพระหนุ่ม ๆเมื่อสงกรานต์มาถึงในปีนั้นเสียงเพลงแม่ สรีพวงมาลัยและเสียงหัวเราะอันชื่นบาน ด้วยความบริสุทธิ์ซึ่งเงียบหายไปนานนับ แต่ปีกลายก็กลับมาสู่ชาวบ้านอีกครั้งนึง และรื่นยืนมองดูเด็กๆและหนุ่มสาวทั้งชาว ปากคลองและลาวพรนสวนเสเฮฮากันอยู่ณวง แม่ศรีช่วงชัยหรือรอบองค์พระทรายที่หน้า วัดคราวใดคราวนั้นก็อดคิดขึ้นมาไม่ได้ ด้วยความรู้สึกอันตื้นตันฉันเคยเห็นวันดี คืนดีของคลองสวนหมากยิ่งกว่านี้ความรู้
56:45 สึกนั้นสะอื้นออกมาจากภายในครั้นแล้วก็ ประหลาดใจรื่นเองที่ได้คิดว่าเขารักตำบล นี้ยิ่งเสียกว่าวังแขมที่เขาเกิดยิ่งเสีย กว่าผู้หญิงทุกคนที่เขารักและลูกทุกคนที่ เขาให้กำเนิดมันไม่ใช่ความรักอันเกิดขึ้น ชั่วแล่นด้วยอารมณ์หรือดำกฤษนาผู้หญิงบาง คนทำให้เขาน่ามืดและบางคนทำให้เขาสว่าง แต่คลองสวนหมากพร้อมด้วยความอุดมสมบูรณ์ และความอดอยากพร้อมด้วยความสงบสุขและ ทุกข์ทรมานพร้อมด้วยมรณะและปฏิสนธิของมัน ไม่ใช่อย่างนั้นความรักของมันที่มีต่อเขา และเขามีต่อมันเหมือนจะไหลรินเข้าไปสู่
57:33 เส้นเลือดและหัวใจซึ่งกันและกันตามขุมขน ที่สัมผัสกับอากาศทุกหยดตามพื้นดินทุกฝี เท้าที่เหยียบจากความเงียบและเสียงลมพัด จากความมืดและความสว่างแม้กระทั่งจากแสง เดือนและแสงตะวันล้วนแต่เป็นที่มาของมัน ความรักในผืนแผ่นดินถิ่นที่อยู่ซึ่งรุม ร้อมเข้ามาและแทรกซึมลงไปถึงส่วนลึกของ หัวใจจนรู้สึกเหมือนคลองสวนหมากเป็นส่วน หนึ่งของเขาและเขาเป็นส่วนหนึ่งของมัน อย่างแยกกันไม่ออกแม้กระทั่งชีวิตแม้ กระทั่งความ
58:18 ตายบทที่ 3 เมื่อปีเก่าวผ่านไปและปีใหม่มาถึงข่าว เสด็จประภาสกำแพงเพชรของสมเด็จพระ พุทธเจ้าหลวงซึ่งชั้นแรกรู้กันไม่กี่คนก็ ยิ่งแพร่ออกไปเพราะคำบอกเล่าจากญาติสนิท มิตรสหายผู้รักแคะรักคายในข่าวนั้นหรือ เสียงโจทกขานกันหนาหูขึ้นรื่นยังคงข่ำฟาก ไปเมืองทุกวันที่ว่างงานถึงกระนั้นก็ยัง ไม่ได้รับการยืนยันจากพวกจวนเก่าซึ่งนับ ว่าอยู่วงในเกี่ยวกับความเป็นอยู่และเป็น ไปในกรุงเทพและโดยเฉพาะอย่างยิ่งใน ราชสำนักหรือจากคณะกรรมการจังหวัดให้เป็น การแน่นอนชัดแจ้งอย่างหนึ่งอย่างใดลงไปจน
59:06 กระทั่งเขาเองเริ่มสงสัยว่าข่าวที่ได้รับ จากท่านเจ้าคุณผู้ว่าราชการจังหวัดจะคลาด เคลื่อนหรือมิฉะนั้นก็เป็นนโยบายอย่าง หนึ่งอย่างใดของท่านเพราะตั้งแต่ข่าวนั้น แพร่งพรายออกไปบ้านไร่และปากคลองอุ่นหนาว ฝากคั่งคึกคักขึ้นทุกวันด้วยเพื่อนบ้าน หน้าใหม่บ้างอพยพจากภูมิลำเนาเดิมภายในบน ฝั่งคลองสวนหมากแล้วบ้างก็จากพรานกระต่าย ลองเมืองท่าไม้แดงตลอดจนตำบลอื่นๆในแขวง เมืองตากมาตั้งเย้าเรือนลงที่นั่นด้วย อยากได้ชมบารมีเจ้าชีวิตเหนือหัวของพวก เขาเจ้าเมืองท่านจะพูดให้พวกเราดีใจเท่า
59:52 นั้นก็ไม่รู้เขาบอกท่านพระครูขนาดที่ไป นมัสการท่านในค่ำคืนนึงแต่ท่านพระครูไม่ เห็นด้วยในข้อนั้นฉันรู้จักเจ้าขุณกำแพง มานานท่านว่าเป็นคนพูดอะไรเป็นนั่นถ้า ข่าวการเสด็จคลาดเคลื่อนไปก็ต้องมีใครทำ ให้ท่านเชื่อด้วยความแน่ใจอย่างนั้นนอก จากนี้เมื่อวันเซิญฉันข้ามไปเยี่ยมพวกชวน กล่าวเจอหลวงอภัยเขาเพิ่งขึ้นมาจาก กรุงเทพฯก็ว่าเสด็จแน่แต่เรื่องเวลาเท่า นั้นยังกำหนดเอาแน่ไม่ได้ทางนครสวรรค์ก็ กำลังบ่นกันอยู่เหมือนกันในเรื่องเวลาจู่ ๆพลับพลายังไม่ทันเสร็จเกิดเสด็จมาถึงก็
1:00:39 จะลำบากเรื่องเผมรอคำสั่งจากนายเมืองด้วย ความร้อนใจรื่นบอกสงกรานต์แล้วคนเข้าป่า กันหมดเกิดสั่งให้เกราษฎรสร้างพะพาจะหาคน ที่ไหนไปได้เคยเรียนถามคุณปลัดปลัดให้ไป ถามในอำเภอ นายอำเภอให้ไปถามเจ้าเมืองเรื่องจึงยัง ราคสังผมยังไม่รู้ว่าถ้าไปเรียนถามเจ้า เมืองเข้าท่านจะให้ไปเรียนถามเทศาถึงปาก น้ำโพธิ์หรือไม่ท่านพระครูได้ฟังก็ หัวเราะฉันจะลองถามเจ้าคุณท่านให้เวลาพบ กันคราวหน้าแต่ถ้าใจร้อนอยากจะรู้เร็วลก็ ทำไมไม่ลองถามนางหลานสาวเจ้าคุณคนนั้นฉัน ได้ข่าวว่าผู้ใหญ่ไปหาเขาที่จวนเก่าบ่อยๆ
1:01:24 ไม่ใช่เหรอ ผมผมไปธุระเรื่องเกี่ยวกับป่าไม้ที่ผมจะ ทำต่อไปปีหน้าหน้าผากของเรื่อนร้อนเผ่าใบ หูทั้งคู่ของเขาแดงเลือกขึ้นโดยไม่รู้ตัว ท่านพระครูเงยหน้าจากถ้ำชาเลิกคิ้วด้วย ความอัศจรรย์อย่างจริงใจฉันไม่ยักรู้ว่า ทางบ้านเมืองเปิดให้ทำป่าไม้ในเมืองเก่า ได้ท่านว่าไหนวันนึงฉันไปหาหลวงพิพิตเค ถามถึงคุณละมเก็บอกว่าไปเที่ยวเมืองเก่า กับผู้ใหญ่นั่นนายเสถียรก็ขอร้องให้ผมพา คุณละเมียดไปรื่นถอนใจแรงแต่ธุระที่ผมว่า เกี่ยวกับป่าไม้แม่ระกากับป่าวังพระธาตุ
1:02:10 ก็ขี้เหล็กปีหน้าผมจะลงมือค้าไม้ใหม่ข่าว นั้นอีกเหมือนกันเป็นที่แปลกใจท่านพระครู ฉันเคยรู้แต่ว่ารื่นกันในเสถียรเหมือนน้ำ กับน้ำมันท่านมองดูเค้าพลางซดนชาพรางแต่ ก็ดีแล้วที่เข้ากันคบกันได้จะเป็น ประโยชน์แก่ผู้ใหญ่ต่อไปในการข้างหน้า ทั้งผัวทั้งเมียเป็นคนที่พวกทางเมืองเกรง ใจรื่นอยากจะร้องออกไปว่ามันไม่ได้เกี่ยว กับนายเสถียรเลยจนนิดเดียวที่ทำให้เขา ต้องข้ามไปที่จวนเก่าและเข้าไปในเมือง ร้างและธุระการงานข้างหน้าซึ่งเจรจากัน เป็นเครื่องพรางตาเท่านั้นของความ
1:02:56 สัมพันธ์ระหว่างเขากับละเมียดอันมีมาแต่ ก่อนและยังคุกกล่นอยู่ในใจโดยไม่มีวัน เสื่อมคลายสำหรับเขาใบหน้าของละเมดทีแรก ปรากฏขึ้นภายใต้ร่มเงาของกอไผ่ที่วัง กระทะนั้นเหมือนแสงเดือนแสงตะวันซึ่งส่อง ลงไปในชีวิตที่มืดมนเพราะความทุกข์ทรมาน และสิ้นอะไลตายอยากต่อสิ่งแวดล้อมของเขา และทุกฝีกก้าที่หล่อนใกล้เข้ามาหมายถึง การยกตัวเลอยขึ้นมาเหนือขุมนรกเหล่านั้น วาจาของท่านผู้ว่าราชการจังหวัดในวันนั้น เกือบไม่มีความหมายสำคัญการปลอบโยนของใคร ๆก็เช่นเดียวกันเมื่อสายตาของหล่อนแลจับ
1:03:41 อยู่ที่หน้าวาจายังกรอกหูและรู้อยู่แก่ตน ทุกชั่วลมหายใจเข้าออกว่าความรักและความ ปรารถนาดั้งเดิมของเขายังไม่สูญหายไปไหน บ่ายวันนึงขณะที่นั่งพักอยู่ด้วยกันแต่ ลำพังในลานวัดร้างของเมืองเก่าใต้ร่มเงา ของใบเสมาศิลาแลงซึ่งเอนทรุดลงมาชะโงก เงื้อมอยู่เหนือศีรษะเหมือนหลังคาถ้ำคอย นายเสถียรและเพื่อนชาวพระนครลงไปล้างหน้า และเช็ดตัวอยู่ที่สระน้ำก่อนเดินทางกลับ รื่นผวาเข้ารวบมือทั้งสองของหล่อนไว้ เพราะบังคับใจและความปรารถนาอันตื่นตัว ขึ้นมาอย่างกะทันหันไม่อยู่ ผมคยโอกาสอย่างนี้หลายปีเต็มทีตั้งแต่คืน
1:04:29 นั้นหน้าวางพระธาตุเสียงของเขาเต็มไปด้วย ความรู้สึกคิดถึงคุณละเมียดหรือใจจะขาด ว้าเวเหมือนจะเป็นบ้าตายอย่าลื่นสีหน้า ของหล่อนซีดเผือดมือที่ถืออยู่ในการเกาะ กุมของเขาเย็นเฉียบแต่ก็ไม่ได้ขยับ เขยื้อนหรือดิ้นรนอย่างไรอย่ารื้อฟื้น สิ่งที่ล่วงไปแล้วแต่หนหลังกลับขึ้นมาอีก ถ้าเรารักจะคบกันอยู่ใกล้กันต่อไปข้าง หน้าเราต่างคนต่างมีภาระที่จะต้องทำเรืน ปากคลองและอนาคตของคนพวกนั้นฉันกิจการป่า ไม้ที่จะต้อนรับช่วงมาจากเ้ามันเป็นภาระ ยิ่งใหญ่กว่าตัวเรายิ่งใหญ่กว่าชีวิตตัว ของเรามีความหมายอะไรเมื่อปราศจากสิ่งที่
1:05:15 ปรารถนาชีวิตมีค่าอะไรเมื่อปราศจากซึ่ง กันและกันเสียงของเขาสั่นและห้าทุกคืนทุก วันผมฝันถึงแต่คุณละเมียดคิดถึงแต่คุณ ละเมดท่ามกลางนรกเหล่านั้นคิดและฝันถึง สิ่งที่ไม่มีโอกาสจะเป็นของผมอีกต่อไปมัน เคยเป็นของเลื่อนมาแล้วและก็จะเป็นของ เลื่อนตลอดไปหล่อนตอบปลอบใจอย่างอ่อนยอน ความรักไม่ใช่สิ่งที่จะต้องแสดงออกนอก หน้าเสมอไปนะเลิ่นฉันคิดว่าข้อนี้เป็นที่ ตกลงกันแล้วแต่คืนนั้นคืนสุดท้ายที่หน้า วางพระธาตุเขาคลายมือจากหล่อนทันทีสีหน้า ไม่ได้เปลี่ยนไปขณะที่นั่งกอดเข่าตัวตรง ขาดกันเพียงแค่นั้นเองหรือคุณละเมียด
1:06:01 เปล่าเลยความรักไม่มีขาดไม่มีหยุดเหมือน กระแสน้ำที่ต่อเนื่องกันไปเหมือนกระแสลม ในอากาศขาดการติดต่อทางกายหรือห่างไกลกัน มิได้หมายความว่ารักนั้นจะพลอยขาดไปด้วย และอีกครั้งหนึ่งรื่นก็กลับเป็นเด็กที่ ว่าง่ายเพราะหมดหนทางที่จะเอาชนะเหตุผล และวาจาของหล่อนได้เขารู้สึกจากสีหน้าจาก นตาแม้กระทั่งหัวใจว่าละเมียดหมายความตาม ที่หล่อนพูดด้วยความจริงใจเขาเชื่อว่า หล่อนยังรักเขาอยู่และจะรักต่อไปถึง กระนั้นก็มิใช่ทางที่เขาต้องการจะให้ หล่อนรักจะให้ผมเชื่อได้ยังไงว่าผู้หญิง คนเดียวเป็นเมียผู้ชาย 2 คนแล้วก็รักด้วย
1:06:49 เขาอดต่อท้ายไม่ได้ในตาของละเมดเป็น ประกายวับขึ้นมาทันทีเมื่อได้ยินประโยค นั้นฉันอาจจะเป็นเมียผู้ชาย 2 คนนั่นเป็น เพราะเหตุการณ์ที่ช่วยไม่ได้เสียงของ หล่อนต่ำและห้าวแต่รักของฉันมีอยู่หน เดียวผู้ชายที่ฉันรักมีคนเดียวผู้ชายที่ ตกมืดมองไม่เห็นอะไรพูดจากกันไม่รู้ เรื่องความขุ่นเคืองของหล่อนครั้งนั้น เป็นครั้งแรกในความสัมพันธ์ระหว่างหล่อน และเาแต่เดิมมามันเกือบจะเป็นชนวนของการ วิวาทแตกร้าวไปชั่วกอวสานแม้กระนั้นเมื่อ พบกันอีกครั้งระหว่างที่นายเสถียรและ เพื่อนๆของเขายังไม่ล่องใต้สีหน้าของ ละเมียดก็กลับยิ้มแย้มแจ่มใสเป็นปกติ
1:07:37 เหมือนเก่าคุณละเมียดก็ขายโกรธผมแล้ว เรื่นกระซิบถามหล่อนเมื่อตอนอำลาจากมา ยิ้มละไมอย่างเต็มไปด้วยความเวทนาปราณี ของพี่เลี้ยงที่แสดงต่อเด็กในความเลี้ยง ดูเป็นคำตอบอยู่บนใบหน้าของหล่อนรื่นแล เห็นก็ถอนใจยาวผมจะไม่พูดจาอะไรที่ก้าว ร้าวหยาบคายให้ขุณละเมียดเคืองอีกเลย เลื่อนไม่ใช่คนหยาบคายหล่อนกระซิบตอบปลอบ ใจเขาแต่ก้าวร้าวหยาบคายยังไงฉันก็โกรธเล ก็เกลี่ยเลือนไม่ลงจนกระทั่งเสถียรและ เพื่อนๆล่องใต้และหล่อนยังอยู่ที่ กำแพงเพชรเพื่อจัดธุระเพื่อตั้งสาขาที่ทำ การบริษัทใหม่เรื่นก็ยังคงข้ามไปมาหาสู่
1:08:26 อยู่เป็นปกติในฐานะที่รู้จักคุ้นเคยกันมา และตามสายตาของชาวเมืองทั้งปวงติดต่อใน เรื่องการค้าไม้ไม่มีหนทางเลยที่เขาจะ เล่าให้ท่านพระครูหรือใครๆฟังถึงเรื่อง เหล่านั้นได้ไม่มีใครที่จะเข้าใจถึงความ สัมพันธ์ระหว่างละเมดกับเาบางคราวมองเห็น สุดใจกุลีกุจออยู่ในการอาบน้ำป้อนข้าวลูก หรือตักน้ำตำข้าวหน้าดำคร่ำเครียดผมเผ่า เป็นกระเซิงก็อดรู้สึกเสียปราบเข้าหัวใจ ไม่ได้เมื่อคิดว่าหล่อนปล่อยปละเลยตัวเอง ลงไปเพียงใดและเขาห่างเหินหล่อนไปเพียงใด ในระยะหลังๆนี้เม้กระนั้นสีหน้าของหล่อน
1:09:13 ก็ดูเต็มไปด้วยความพอใจในชีวิตหล่อน บำเพ็ญด้วยการอุทิศเวลาทั้งวันและแรงงาน ทั้งปวงเพื่อลูกและเขาคืนวันนึงค่อนข้าง เมากลับจากบ้านไร่ซึ่งเขาต้องไปเป็นเถ่า แก่สู่ขอลูกสาวรายนึงให้แก่ลูกชายของ เพื่อนบ้านใกล้เคียงลื่นขึ้นบันไดเรือน เซเเปะปะข้ามนอกชานเรือนไปถึงระเบียงได้ ก็ล้มตัวลงนอนและเรียกหาสุดใจในเวลานั้น หล่อนกำลังกกลูกอยู่ในห้องซึ่งเพิ่งหยุด ร้องไห้ไปใหม่ๆจะออกมาก็ไม่ได้จะขานรับก็ กลัวลูกจะตื่นรื่นเรียกและเรียกเสียงพ่อ แอ้ลิ้นไก่สั้นเหมือนเด็กแดงๆจนกระทั่ง
1:09:58 พื้นเสียตะเกียตะกายลุกขึ้นได้เซไปเกาะ ประตูไว้มองดูสุดใจแล้วก็มองดูลูกอยู่แค่ นี้แหละขานไม่ได้เขาสะอึกสุดใจเงยหน้า ขึ้นยกมือแตะริมฝีปากเป็นสัญญาณเตือนให้ เบาให้มันเห่าไปกลัวอะไรก็เด็กร้องเขา พยายามยกเท้าข้ามทนีประตูเข้าไปในห้องพอ มือหลุดจากขอบประตูศีรษะซึ่งหนักก็ง้ำไป ข้างหน้าเศษถลาเหมือนจะล้มลงไปทับลูก ภรรยาก็ถลันลุกขึ้นรับไว้ประคองไปที่ที่ นอนบอกว่าเงียบๆไอ้หนูมันเพิ่งหลับไป เดี๋ยวนี้เองหล่อนว่าโตเป็นวัวเป็นควาย แล้วจะต้องกกต้องกล่อมมันไปถึงไหนรื่นบอก
1:10:45 มานอนกับข้าดีกว่าโธ่ยังไม่ได้อาบน้ำอาบ ท่าเลยเหม็นสาบไปทั้งตัวสุดใจอิดเอื้อน สามีจับมือหล่อนไว้อยู่มาด้วยกันลูกตั้ง โคลงแล้วกลัวอะไรก็เหม็นสาปเขาผลักหล่อน ลงนอนข้างๆแสงสว่างจากตะเกียงลานที่หรี่ ไว้บนโต๊ะเล็กเหนือหัวนอนส่องต้องร่างอัน เปลยเปล่าของหล่อนและเาความปรารถนาใดๆ ซึ่งลุกโพลงขึ้นมาชั่วคราวด้วยฤทธิ์สุรา ก็อันตรธานหายไปไม่มีอะไรของสุดใจคนเก่า จะเหลืออยู่อีกในสุดใจคนนี้ผมที่เคย ละเอียดและหอมสะอาดตามกลิ่นธรรมชาติเกรอะ กรังไปด้วยขี้รังแคและเกือบไม่เคยหวีผิว
1:11:34 ที่เคยเปล่งปลั่งและเนียนแก่การสัมผัส หยาบกระด้างและก้านไปด้วยการกรำแดดและกรำ งานสรวงอกที่เคยเต่งตึงหย่อนยานจนหารูป ไม่ได้สุดใจนอนนิ่งอยู่ที่นั่นเหมือน เนื้อที่ขึ้นเขียงยื่นคอรอพรานเฒ่าเหมือน ท่าที่คอยปฏิบัติหน้าที่ตามบัญชาสั่งของ นายเหมือนอะไรทุกสิ่งทุกอย่างที่ปราศจาก ชีวิตจิตใจนอกจากหญิงที่รอการแสดงความรัก จากชายหรือเมียที่คอยการเล้าลมของผัวชั่ว ขนาดนึงเขากลั้นใจและก้มลงจูบที่แก้มซึ่ง เริ่มย่อนและเย็นเชืดด้วยความจำเป็นเพราะ เห็นหล่อนนอนหลับตาคอยจูบนั้นอย่างที่เคย
1:12:20 เคยมามากกว่าเหตุอื่นแต่ทันทีที่สัมผัส กันเร่ก็โถมเข้ากอดหล่อนไว้แน่นจนกระทั่ง หล่อนลืมตาขึ้นด้วยความตกใจอะไรกันพี่ ลื่นเสียงของหล่อนตื่นตระหนกตกประมาขั้น แรกสุดใจคิดว่าเป็นอุปทานครั้นแล้วจึง สำนึกแน่่ว่าเป็นของจริงเมื่อนน้ำตาอุ่นๆ หยาดนึงหยดแหะลงต้องใบหูนหล่อนรื่นกำลัง ร้องไห้อะไรกันพี่เลื่นสุดใจพยายามจะลุก ขึ้นนั่งพยายามเผยอศีรษะจะดูหน้าเขาให้ ถนัดแต่ไม่สามารถจะพลิกตัวให้หลุดพ้นออก ไปจากอ้อมแขนของเขาได้หล่อนยื่นมือออกไป ลูกแก้มเขาซึ่งยังอุ่นอยู่ด้วยคราบน้ำตา
1:13:06 สุดใจเสียงเครือของเขาหลุดออกมาจากลำคอ ภายหลังที่สะกดกลั้นอยู่นานเสียงนั้นกลับ เป็นปกติปราศจากวี่แววของฤทธิ์เมาแม้ กลิ่นเหล้าจะระคนอยู่ในลมหายใจนี่ไม่ใช่ ฝันไม่ใช่เหลือสุดใจไม่ใช่การเมอเพ้อพก อะไรมันเป็นความจริงทุกอย่างเอ็งกับข้า ลูกแล้วก็เรือนนี้เดือนและปีที่เราผ่านมา ด้วยกันนอกจากจะนานเหลือเกินนานเหมือน ชั่วอสงไขยแต่มันก็เป็นความจริงเอ็งยัง เป็นเอ็งข้ายังเป็นข้าถึงแม้ว่าจะหลายคน และหลายสิ่งหลายอย่างจะพลัดพรากไปจาก ชีวิตลมเย็นวบนึงพัดเข้ามาในห้องพร้อมกับ
1:13:52 เสียงฟ้าร้องมาแต่ไกลแสงไฟจตะเกียงลานที่ หรี่ไว้วอมแวมลุกเป็นควันแล้วก็สว่างนวล ต่อไปนานเหมือนอสงไขยแต่ก็เป็นความจริง ทุกอย่างคางซึ่งระคายไปด้วยเคราของเขา เกลือกเกลี้ยงอยู่กับทรวงอกอันแฟบของ หล่อนสุดใจนอนลืมตาโพลงดูอกไก่เบื้องบน ไม่พูดอะไรไม่พยายามพลิกตัวต่อไปอีกอกไก่ อันเดียวกันที่นอนก็เกือบจะแห่งเดียวกัน กับอกไก่ที่หล่อนดูและที่ซึ่งหล่อนนอนใน คืนแรกของการแต่งงานก่อนที่นตาอันปรี่ ปรือจะหลับสนิทเพราะความรู้สึกซึ่งแทบ สำลักไปด้วยความเสน่หาและเสียงมโหรีกล่อม
1:14:40 หอจะจางหายไปจากหูนานเหมือนอสงไขยรื่นถอน ใจเอ่ยขึ้นอีกหน้าของเขาในที่สุดก็ซบนิ่ง อยู่กับซอกคอของหล่อนแต่ดูๆไปก็เหมือน เมื่อวาวานหล่อนไม่เข้าใจความหมายจนคำ เดียวว่าเขาพูดถึงอะไรแต่นั่นไม่สำคัญ ตราบใดที่เขายังพูดและเปิดโอกาสให้หล่อน มีเวลาคิดในชีวิตสาวของหล่อนสุดใจไม่เคย ต้องการอะไรนอกจากผู้ชายคนนึงซึ่งจะเป็น ที่รักที่เคารพเชื่อฟังและบูชาผู้ชายที่ จะเป็นหลักประกันสวัสดิภาพของชีวิตใน อนาคตอันแสนไกลได้แต่หลังจากได้ผู้ชายคน
1:15:25 นั้นแล้วหล่อนต้องการอีกหลายอย่างลูกที่ สืบเชื้อสายที่ทางที่ทายาทเหล่านั้นจะได้ ยึดเป็นหลักแหล่งที่ทำมาหากินต่อไปไม่ น้อยหน้ากว่าชาวบ้านที่อยู่เก่าหรือ เพื่อนบ้านที่มาใหม่หล่อนไม่เคยได้คิดจน กระทั่งบัดนี้เมื่อคลื่นของคืนวันในวัย สาวหวนกลับมาสู่ความทรงจำรำลึกขณะที่มอง ดูอกไก่่ได้คิดถึงความอบอ่นซึ่งดูเหมือน จะไม่เคยจางไปจากพื้นห้องตรงที่ตั้งเตียง วิวาหว่าการได้ผู้ชายไว้เป็นกรรมสิทธิ์ กับเข้าใจในความรู้สึกและความต้องการของ ผู้ชายคนนั้นเป็นคนละเรื่องคนละปัญหาต่าง
1:16:11 จากกันเพียง ไรหลายต่อหลายปีมาแล้วนานจนกระทั่งหล่อน เกือบจะจำไม่ได้รูปร่างหน้าตาและการแต่ง กายของสุดใจเกือบไม่มีความหมายสำหรับ หล่อนอีกต่อไปการตอบแทนความรักความ ต้องการของเขาก็เกือบไม่มีอะไรนอกจากถือ เป็นหน้าที่เขาเป็นผู้ขอและหล่อนเป็นผู้ ให้ไม่มีการเอียงอายไม่มีจริตขบวนหรือบิด เบือนที่จะเตือนความปรารถนาแต่อย่างใด เหมือนคนตายเหมือนศพครั้งหนึ่งเขาเคยพึม พำด้วยความผิดหวังและขมขื่นลุกขึ้นและ แต่งตัวออกจากบ้านไปและสุดใจก็คิดเาไม่
1:16:58 อยากได้ฉันแล้วเพราะหมดสาวหมดสวยอีกต่อ ไปผู้ชายคนเดียวกันนี้เองกอดหล่อนแน่นไว้ กับทรวงอกในขณะนี้พึมพำภาษาที่หล่อนไม่ เคยเข้าใจพูดถึงสิ่งที่หล่อนเคยคิดเป็น ปริศนาเพียงแต่ว่าครั้งนี้หล่อนทราบดีว่า เาหมายถึงอะไรหลับแล้วเหรอสุด ใจจปีใหม่ทุกปี สงกรานต์ทุกครั้งและเสียงเพลงแม่สีของทุก คนไหลหลั่งทางมาท่วมถ้อนหัวใจหล่อนกลิ่น ฟางกลางทุ่งนาน้ำลาดและควันจากป่าพงบนไร่ เกาะผ่านไปในสมองห้องทั้งห้องเต็มไปด้วย บุคคลและคืนวันซึ่งผ่านมาแล้วแต่หนหลัง
1:17:45 รื่นพลิกตัวเผยอศีรษะขึ้นมองดูหน้าล่อน ครั้นแล้วก็ลุกขึ้นนั่งด้วยความประหลาดใจ เมื่อเห็นเนตาทั้งคู่ของภรรยาหลือลืมโพลง อยู่คิดว่าเอ็งหลับถามอะไรก็ไม่ตอบพูด อะไรไม่ได้ยินเขาก้มหน้าลงพิจารณาหล่อนใน ระยะชิดมองดูอะไรของเอ็งสุดใจพี่ลื่นกับ ฉันข่าก็เอ็งสามีงะด้วยความพิศวงงงงัน ครั้นแล้วเขาก็เข้าใจเมื่อเห็นประกายรัก ในตาหล่อนเห็นยิ้มที่เต้นอยู่ที่ริมฝีปาก และความปรารถนาที่ร่ำร้องอยู่ในหัวใจ ชีวิตถอยหลังกลับไปสู่สยุคและวัยครั้ง กระโน้นอีกครั้งนึงซึ่งหล่อนยังเป็นเด็ก สาวอายุ 16 ปีสวมกำไลลงไปที่ท่าน้ำในวัน
1:18:33 นั้นและเขากลับเป็นรื่นหนุ่มฉกรรจ์ผู้ตัด ใจยอมสละชีวิตสสดเพื่อหญิงคนแรกที่เขารัก เอ็งยังเป็นเอ็งข้ายังเป็นข้าสุดใจรื่น ก้มลงไปอีกจูบให้ทั้งที่แก้มซ้ายและแก้ม ขวาถึงเวลาจะล่วงไปวัยจะร่วงโรยเวลามี ความหมายอะไรวัยและสังขารมีความหมายอะไร สำหรับสายตาที่แจ่มหัวใจที่จำและความ สงสารถึงมีอำนาจแรงกล้ายิ่งกว่าสิ่งใดจาก ความสำนึกในข้อนั้นเองรื่นก็ตื่นขึ้นสู่ ชีวิตใหม่ซึ่งทุกสิ่งที่เป็นสุดใจและของ สุดใจเต็มไปด้วยความสวยสดงด
1:19:23 งามบทที่ 4 จนกระทั่งสิ้นเดือน 5 และหน้าฝนจวนจะ เริ่มอยู่แล้วข่าวเสด็จของในหลวงก็ยังคง เงียบหายไปแม้กระนั้นนายเสถียรซึ่งขึ้นมา จากปากน้ำโพธิ์ก็ยืนยันว่าที่นครสวรรค์ กำลังเตรียมรับเสด็จกันเป็นการใหญ่ที่ โน่นกำหนดรายการรับเสด็จไว้พร้อมแล้วเขา บอกละเมียดและบรรดาผู้ที่มาเยี่ยมเยียน นอกจากนั้นยังได้จัดเหลือประภาสและก็ เกณฑ์ช้างให้พวกกองพรานคอยตามถวายอารักขา ขึ้นมาตลอดระยะทางงั้นเทศาท่านก็คงได้รับ รายงานจากทางในแน่แม้จะเป็นที่ทราบกันว่า
1:20:10 ทางกระทรวงจะไม่ออกคำสั่งหลวงราชบริการ ว่าทางจังหวัดเราเถอะจะทำยังไงไม่เห็นผู้ ว่าราชการท่านสั่งอะไรของท่านสักทีมันยาก เหลือเกินที่เราจะทำอะไรลงไปโดยไม่ได้รับ คำสั่งจากเทศาท่านเพราะรู้กันอยู่แล้วว่า เสด็จคราวเนี้เป็นประภาสต้นไม่ต้องการให้ ผู้คนแตกตื่นมารับเสด็จเป็นการวุ่นวายไม่ มีพระราชประสงค์จะให้เกณฑ์แรงราษฎรให้ เดือดร้อนเสียเวลาทำมาหากินถึงเวลาท่าน เสด็จจริงเราก็ต้องสร้างพลับพาที่ประทับ ถางป่าสำหรับเป็นทางเสด็จเข้าเมืองเก่า นายอำเภอเรียนท่านเราจะทำยังไงผมจะใช้แรง นักโทษท่านเจ้าขุณตอบแต่ก็ยังไม่ใช่เวลา
1:20:58 นี้มิฉะนั้นพับพาก็เก่าถนนหนทางที่เราทำ ไว้ก็รกเราพอจะเร่งได้เมื่อใกล้เวลาข้อ สำคัญผมอยากรู้กำหนดเวลาแน่นอนเท่านั้น ไม่มีใครจะบอกได้นอกจากเทศาท่านไอ้จะลงไป เองเวลานี้หรือร่างกายมันก็ยังเต็มทีหลวง ราชบริการดูเหมือนจะเข้าใจจในความหมายของ ท่านถ้าต่ายเ้าวคิดว่าใช้กระผมลงไปจะได้ ความก็อยากจะขออาสาเขาบอกก็ได้เหมือนกัน ผมจะเขียนหนังสือฝากคุณหลวงไปถึงท่านด้วย รีบกลับได้เรื่องราวไม่งั้นก็ส่งข่าวให้ ผมรู้ก่อนนายอำเภอล่องลงมาปากน้ำโพธิ พร้อมกับนายเสถียรในปลายเดือนนั้นครั้น
1:21:44 แล้วก็เงียบหายไปทำนองเดียวกับข่าวการ เสด็จเช่นเดียวกันรายงานฉบับเดียวที่ท่าน ผู้ว่าราชการได้รับก็เพียงยืนยันถึงเหตุ การณ์ทางนครสวรรค์ตามที่นายเสถียรบอกเล่า ไม่มีใครทราบกำหนดแน่นอนของวันเสด็จนอก จากเทศาและเทศาก็กำลังลงไปกรุงเทพฯท่าน พระครูผู้ใหญ่รื่นกับพวกปากคลองคงบ่นกัน แย่ว่าลุงลอกเท่านเจ้าคุณผู้ว่าราชการ จังหวัดบอกกับละเมดในเย็นวันหนึ่งเมื่อ ท่านแวะไปเยี่ยมหล่อนที่จวนเก่านอกจาก นั้นลุงยังได้ข่าวว่าตาพับโป้กดูเหมือนจะ กลับจากตะโก้งมาถึงบ้านอยู่ในวัน 2 วัน เพื่อให้ทันรับเสด็จเหมือนกันเข้าใจว่า
1:22:32 ทางบ้านคงจะมีหนังสือบอกไปเอาล่ะสิทีแรก ได้เข้าเสด็จให้เขาช่วยกันทำตำบลที่ไม่มี ผู้มีคนให้เป็นตำบลคอยรับเสด็จคราวนี้ทำ สำเร็จแล้วไม่มีในหลวงจะให้เขาชม บารมีละเมียดเองรู้ว่ากำแพงทั้งกำแพงต่าง คอยสดับรับฟังกำหนดแน่นอนของข่าวนี้และ ความล้มเหลวลงไปด้วยเหตุหนึ่งประการใดมิ ใช่หมายแต่เพียงความผิดหวังของผู้ปรารถนา จะได้ชมบุญญาบารมีของเจ้าชีวิตของเขา อย่างเดียวหากหมายถึงความเสื่อมศรัทธาต่อ ชายคนรักของหล่อนจากชาวบ้านผู้แห่กันมา ตั้งภูมิลำเนาตั้งแต่ห้วยยางขึ้นไปจนถึง
1:23:17 ปากคลองเหนือเพราะการบอกเล่ากล่าวขานจาก เขาถึงการเสด็จครั้งนี้ด้วยอาจจะเป็นเหตุ การณ์เพียงนิดเดียวในชีวิตมนุษย์เราแต่ ความหมายของมันมากมายเหลือเกินสำหรับคน อย่างเริ่นการพบระหว่างหล่อนและเาในการ ต่อมามิได้เป็นไปอย่างใกล้ชิดหรือบ่อย ครั้งเหมือนอย่างเวลาในเสถียรอยู่และแม้ จะมีโอกาสเปิดให้ได้อยู่ 2 ต่อ 2 ในบาง เวลาเขาก็ไม่เคยรื้อฟื้นความแต่ครั้งก่อน ๆขึ้นมาให้เป็นที่อึดอัดและกระอักกระอ่วน ใจเมื่อเวลาล่วงนานไปและไม่มีเหตุการณ์ ผิดปกติเกิดขึ้นหล่อนคิดว่าแม้จะลืไม่ได้ อย่างน้อยเก็คงจะเรียนรู้จักบังคับใจให้
1:24:05 อยู่ในอำนาจปัญหาบางประการเกี่ยวกับป่า ไม้วัดพระธาตุเป็นเหตุให้หล่อนต้องขอร้อง ให้เขาลงไปเป็นเพื่อนด้วยในปลายเดือน มิถุนายนซึ่งฝนเริ่มโชยและความชื้นลอย อยู่ในอากาศทั่วไปสุดใจพยักหน้าอย่าง ปราศจากความยินดียินร้ายใดๆเมื่อลื่นหัน ไปขอความเห็นในเรื่องนี้ก็ดีแล้วนี่พี่ ลื่นจะได้ทวงถามเงินทองที่ยังติดค้างอยู่ กับเจ้าบุญตามันด้วยถ้าลูกๆเกิดมาจะทำให้ หล่อนครุ่นคิดอยู่แต่ปัญหาสวัสดิภาพใน อนาคตของแกเพียงใด 1 ปีที่วังกระทะก็ยิ่ง ทำให้หล่อนเข้มงวดกวดขันในเรื่องการเงิน การทองขึ้นเพียงนั้นหล่อนเข้มงวดทุกบาท
1:24:53 ทุกสตางค์ที่ได้มาและทุกบาททุกสตางค์ที่ จะใช้ไปไม่ว่าจะเป็นการซื้อการขายการบุญ สุนทานหรือการอุดหนุนจุนเจือผู้ซึ่งเคย ติดต่อกันมาในทางหนึ่งทาง ใดแต่สำหรับแม่เฒ่าแคล้วแม้หูและตาในระยะ หลังๆนี้จะเสื่อมโทรมลงไปเพียงใดความ สังเกตที่ฉับไวพอที่จะได้ระแคะระคายถึง บางสิ่งบางอย่างซึ่งผิดปกติไปในในหลานเขย ของแกกูดูมันยังไงยังไงอยู่ไม่รู้นอีใจ ระหว่างผัวมึงกคุณนายคนนี้น่ะเกดตำหมากไป พึมพำไปในทันทีที่ร่างของ 2 ชายหญิงลับ
1:25:39 ประตูรั้วบ้านหลานสาวไม่ได้เงยหน้าขึ้น จากงานในมือเลยขณะที่หล่อนตอว่าป้าคิดไป มากเองพี่เล่นกับฉันรู้จักคุณลเมีดมานาน ตั้งแต่ช่วยแกจากพวกปล้นที่ลานดอกไม้ เกือบ 10 ปีแล้วล่ะมั้งเอ้อนั่นแหละระวัง ให้ดีเหอะยิ่งนานมันยิ่งสนิทกันรักละ เสียงปักแคล้วกระแทกกระทันเขาว่าน้ำตาล ใกล้มดแล้วก็ผู้หญิงตาอย่างงั้นกูไม่ค่อย เชื่อน้ำมนต์เลยวะถึงไอ้ทิศก็เถอะไวยเป็น ปลอดไวเหมือนพ่อมันสุดใจเงยหน้าขึ้นมองดู แกอย่างอัศจรรย์ใจสายตาของหญิงทั้งสองแล ศบกันครั้นแล้วไม่เท่าแคบก็กระแอมและก้ม
1:26:25 หน้าลงตำหมากต่อไปไวเหมือดพ่อมันอย่างที่ เขาว่าว่ากันเชื่อฉันดีกว่าจป้าพี่ลื่นกะ คุณละเมียดรักแลก็นับถือกันจริงๆไม่มี อะไรหรอกหลานสาวบอกนอกจากนั้นข้ายังมีงาน ที่จะทำต่อไปต้องติดต่อกันอยู่ด้วยเสมอ ริมฝีปากของแม่เฒ่าขมุบขมิบโดยสุดใจไม่ รู้ว่าแกพูดอะไรนอกจากประโยคเดียวซึ่งฟัง เหมือนอะไรของข่าตอนท้ายแล้วเสียงตำหมาก ก็ดังต่อไปแรงและถี่กว่า เดิมเรือชล่าประทุน 2 พายพร้อมด้วยคนหัว ท้ายและสาวใช้ของละเมียดพาหล่อนและรื่น
1:27:11 ล่วงลงมาถึงวังพระธาตุในเวลาโพล้เพพใกล้ พบค่ำของวันเดียวกันฉันคิดว่าจะจอดแวะหง ข้าวปลากินกันที่ท้ายหาดนั่นเสียก่อนไม่ ดีเหรอเลิ่นหล่อนบอกขณะเมื่อถึงหาดสูงริม ฝั่งซึ่งป่ายางสูงละลิ่วแลทะมึนทาบอยู่ กับท้องฟ้าที่มืดลงโดยเร็วแล้วค่อยเลื่อน ลงไปค้างคืนบ้านผู้ใหญ่แม้นที่เกาะขี้ เหล็กจะได้ไม่ต้องไปรบกวนให้เจ้าของบ้าน เขลำบากรื่นยื่นศีรษะออกไปนอกประทุนเรือ เหลียวดูภูมิประเทศโดยรอบแล้วก็ถอนใจนอก จากนั้นละเมียดยกมือชี้ไปที่สาวใช้ที่คน ถือท้ายและคนคลายหัวกว่าจะไปถึงเกาะขี้ แหลกพวกนี้คงหิวตายครับก็ดีเหมือนกันเขา
1:28:00 บอกคลานออกไปหยิบทอยืนขึ้นช่วยค้ำหัวเรือ ตัดร่องน้ำเบนเข้าหา ฝั่งแต่ผู้ใหญ่แม้นรู้เข้าคงจะบ่นพึมแน่ การรับรองไม่เคยเป็นการรบกวนเลยสำหรับแก หรือทุหลังคาเรือนบนฝั่งแม่ปิงขุณละเบียบ รู้ข้อนั้นแล้วฉันรู้หล่อนหัวเราะพลาง กระโดดขึ้นไปบนหาดทรายในทันทีที่เรือ เทียบชายฝั่งความวิเวกจากเงามืดของทิวไม้ และความวังเวงจากเสียงจัจันรที่เพรียก อยู่ตามทิวไม้บนตะลิ่งมิได้ต่างไปเลยจาก ความวิเวกวังเวงของป่าอื่นๆบนฝั่งแม่ปิง แม้กระนั้นหญิงชายทั้งคู่ก็อดรู้สึกไม่ ได้ว่ามันต่างกว่าแม่ปิงเพียงแต่ตอบไม่
1:28:49 ได้ว่ามันเกิดจากอะไรกระแสน้ำที่ไหลริน อยู่รอบกายตลอดเวลาผลัดผ้าอาบน้ำก็เช่น เดียวกันพื้นทรายที่ยังไม่คลายความอบอุ่น ตลอดเวลาที่นั่งรอคนเรือและสาวใช้กอบไฟ หุงข้าวต้มแกงก็เช่นเดียวกันหล่อนและเขา นั่งอยู่ที่นั่นบนเนินทรายสีขาวสะอาดข้าง กอตะไคร้น้ำดื่มด่ำไปด้วยความสุขและสงบ ซึ่งหลั่งไหลมากับความเงียบจนกระทั่งแสง สว่างจากพระจันทร์ข้างขึ้นแก่สาดสู่ท้อง ฟ้าก่อนที่สีแดงจ้าของมันจะโผล่พ้นถิวไม้ ไม่ได้พูดอะไรกันมิได้แสดงกิริยาอันใดต่อ กันพระจันทร์โคจรต่อไปจนกระทั่งในที่สุด
1:29:36 แสงสว่างลำแรกก็พุ่งถึงกลุ่มยอดเจดีย์อัน สลักปักพังอยู่ระหว่างหมู่ตาลทางขวามือ ของหล่อนและเขารื่นและละเมียดชำเลืองดู ยอดเจดีย์เหล่านั้นครั้นแล้วก็หันกลับ พร้อมด้วยความสำนึกซึ่งติดตามมาทันทีว่า อะไรที่ทำให้บริเวณป่าและเมืองร้างแห่ง นี้ผิดแผกแตกต่างไปจากทุกๆป่าและเมือง ร้างบนฝั่งแม่ปิงและพร้อมๆกับความสำนึก นั้นต่างฝ่ายต่างก็พยายามที่จะไม่มองดู เพราะความหวั่นเกรงซึ่งตนเองต่างรู้อยู่ แก่ใจด้วยกันทั้ง 2 ฝ่ายวังพระธาตุรื่น พึมพำคืนสุดท้ายของเราละเมียดรู้ว่าเขา
1:30:21 กำลังคิดถึงอะไรหล่อนพยายามที่สที่จะไม่ หันไปดูเขาแต่ก็อดไม่ได้ขณะนั้นื่นนั่ง กอดเข่าตามนิสัยที่เขาชอบคางเชิดและตัว ตรงเพ่งออกไปสู่พื้นน้ำซึ่งเป็นประกาย อยู่ข้างหน้าฉันไม่ทันคิดเลยเป็นความสัต หล่อนกระซิบไม่ทันคิดจริงๆเมื่อบอกให้แวะ เรือเข้ามาที่นี่ว่าจะพาเลื่นมาเจอชีวิต เก่าที่เราต่างคนต่างพยายามจะลืมฉันยอม รับผิดฉันเสียใจเขาหันมาช้าๆชำเลืองดู หน้าซึ่ง 10 ปีนับแต่ลานดอกไม้ประพิมพ์ ประพายของนางกินรีบนพระปรางร้างแห่งนคร ไตรตรึงยังไม่ได้จากไปความยึดเหนี่ยวซึ่ง
1:31:07 แขวงอยู่หลังสีหน้าและในตานั้นก็ิได้ เปลี่ยนแปลงไปเสียใจเสียงของเขาบอก อัศจรรย์ในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นคืนนั้น หรือในการที่พาผมกลับมาสู่ชีวิตที่นี่ อิริยาบถที่นิ่งและสีหน้าที่สิของหล่อนทำ ให้แลดูเหมือนจะเป็นดวงหน้าของรูปสลักนาง กินรีไปจริงๆเพียงแต่ริมฝีปากที่สัริกและ สรวงอกที่สะท้อนขึ้นลงเท่านั้นที่บอกว่า นี่เป็นนางมนุษย์พพดกับฉันดีๆหน่อยเรื่น ถ้าเห็นแก่ฉันขอจะได้ทรมานด้วยคำพูดอย่าง นั้นคืนและวันครั้งกระโน้นยังไม่ไปไหนคืน ที่กลางไร่ซากบนเกาะร้างพร้อมด้วยกลิ่น ควันจากกองไฟและกลิ่นาวปลาภายใต้ฟ้าเหมัน
1:31:57 ซึ่งมีแต่ร่างของเขาเป็นเครื่องกำบังหยาด น้ำค้างที่ลงหนักและลมที่พัดกล้าคืนที่ หน้าวังพระธาตุเกือบจะเป็นแห่งเดียวกัน กับเรือชะล่าของหล่อนจอดอยู่ณบัดนี้พร้อม ด้วยเสียงระลอกที่ซัดภายนอกและพายุมืดที่ พัดอยู่ภายในในตาของหล่อนพร่าไปด้วยความ ทรงจำหัวใจของหล่อนเต็มไปด้วยรู้สึกหู ทั้ง 2 ก็อื้อไปหมดเพราะความอาวรณ์ถึง สิ่งเหล่านั้นเสียงร้องเรียกจากนางสาว้ ปลกละเมียดตื่นจากภวังค์หล่อนพยายามลุก ขึ้นจากท่านั่งแต่ก็ไม่สามารถจะลุกขึ้น ได้ใจสั่นและขาสั่นเหมือนจะเป็นลมรื่น ยื่นมือออกไปประคองไว้การสัมผัสนั้นทำให้
1:32:44 เขาสั่นเทิ้มไปทั้งตัวด้วยเช่นเดียวกัน ฉันฉันไปเองได้หล่อนบอกแต่ทันทีที่เขาเอา มือออกแล้วเมเดก็เสไปอีกคุณละเบียบเป็น อะไรคราวนี้เกอดหล่อนไว้แน่นไม่รู้เลย เลื่นหล่อนบอกแต่ปล่อยฉันดีกว่าเดี๋ยว ทับทีมมาเห็นเข้างั้นก็ขานรับมันซะเขาบอก ด้วยเสียงดุๆไม่งั้นผมจะอ้มคนละเมียดออก ไปอย่าลื่นหรืออยากจะให้ฉันตายรื่นได้ฟัง ก็คลายแขนออกจากเอวหล่อนทันทีชั่วขณะนึง เขาได้แต่ยืนนิ่งอยู่เช่นนั้นงงงันจนไม่ รู้ว่าจะพูดหรือทำอะไรต่อไปทันใดนั้นเอง ทับทิมก็มาถึงดิฉันเรียกหาคุณนายอยู่เป็น นานหล่อนบอกอาหารเสร็จแล้วค่ะเออได้ยิน
1:33:32 แล้วเรียกซะใสคะแนนไม่ทันจนขาลับเองไม่ ถูกละเมียดดุเข้ามาใกล้ๆขอให้ข้าเกาะไป หน่อยนางสาวใช้ปฏิบัติตามแต่ก็อดมองหน้า นายแล้วก็ชำเลืองไปดูื่นไม่ได้คุณนายเป็น อะไรไปคะหกล้อมละเมดตอบสั้นๆพะรีบจะไปตาม เสียงเลียของเอองรื่นยืนนิ่งอยู่กับที่ หน่อยนึงมองตาม 2 บ่าวนายประคองกันไปสัก ครู่ก็โลงศีรษะแล้วออกเดินตามไปธุระของ ละเมียดที่บ้านผู้ใหญ่บ้านแม้นเกี่ยวกับ สัมปทานป่าไม้วังพระธาตุสำเร็จเสร็จสิ้น ลงในวันรุ่งขึ้นด้วยความประหลาดใจของ เรื่นเรื่องที่เขาคิดว่าคงจะเสียเวลานาน
1:34:19 และการเจรจาคงจะตกลงกันได้ด้วยความลำบาก ยากเย็นกลับเป็นไปด้วยความราบรื่นเรียบ ร้อยโดยเขาเกือบไม่ต้องทำหน้าที่ของโทษ ด้วยซ้ำไปเสน่ห์อันจงใจจากกรยวาจาของ หล่อนเป็นประการต้นความอ่อนโยนอลุ่มอร่วย เมื่อเข้าสู่กรณีประณีประนอมละเมียดละไม เป็นการต่อไปและประการสุดท้ายแต่ไม่ที่สด ความเข้าใจในชีวิตและธรรมชาติของมนุษย์ ทุกชุมนุมที่หล่อนมีโอกาสอยู่ร่วมด้วย เป็นเหตุให้อุปสรรคทั้งหลายแลผ่านพ้นไป โดยง่ายผู้ใหญ่แม้นซึ่งขึ้นชื่อลือชากัน มาชั้นนานทั้งกำแพงว่าหัวแข็งพูดจาเข้าใจ กันยากที่สุดคนนึงในบรรดาพ่อค้าไม้ด้วย
1:35:07 กันสมัยนั้นงงงันกันไปหมดเมื่ออยู่ต่อ หน้าหล่อนคำชี้แจงที่อ่อนหวานและจะแจ้ง ด้วยเหตุผลของละเมียดทำให้แกไม่มีทางที่ จะตอบโต้ได้ข้อซักถามความข้องใจใดๆหรือ การต่อรองก็เพียงแต่อุปมาเหมือนราชสานของ นางพญาที่แกและพวกลูกบ้านจะพึงปฏิบัติตาม เท่านั้นอย่างคุณนายว่าสัมปทานป่านี้ก็ เหมือนไม่มีใครอยากตัดๆเพียงแต่ให้ได้ ขนาดที่คุณนายระบุไว้และไม้นั่นต้องขาย ให้คุณนายนอกจากจะเอาใช้ในการปลูกสร้าง บ้านเรือนของตนเองแกพึมพำตอนหนึ่งเมื่อ การเจรจาใกล้จะถึงอวสานแล้วเฉวยโอกาสนั้น
1:35:55 ทันทีค่ะถูกของท่านผู้ใหญ่ป่าไม้นี้ เหมือนเรามีผลประโยชน์ร่วมกันฉันเพียงแต่ ทำหน้าที่เป็นผู้ดูแลแทนเท่านั้นนอกจาก เนี้ยเห็นว่าจะขายของให้ฉันได้ราคาไม่จุ ใจจะเลือกขายกับใครที่ได้ราคาดีกว่าก็ไม่ ว่าปัญหาอย่างเดียวอยู่ที่ขอให้ตัดไม้ตาม ขนาดและขนาดที่เราจะได้ตกลงระบุไว้เป็น ปีทีแรกนายเสถียรจะให้มีหัวหน้ามาควบคุม ดูแลผู้ใหญ่บ้านแม้นพึมพำเปล่าแต่นี้ต่อ ไปท่านผู้ใหญ่นั่นแหละจะเป็นผู้ควบคุมดู แลเพราะมันจะเป็นผลประโยชน์ของท่านผู้ ใหญ่เองและก็พวกลูกบ้านแล้วเรื่องสัญญา วาจาของท่านผู้ใหญ่กับฉันนั่นแหละสัญญา
1:36:41 ละเมียดยืนยันการปฏิบัติต่อไปจะพิสูจน์ ให้เราเห็นได้เองว่ามันมั่นคงพอหรือไม่ นอกจากเนี้ยสัญญามีประโยชน์อะไรในระหว่าง คนที่ทำงานด้วยความไว้เนื้อเชื่อใจกัน เหมือนญาติเท่านั้นเองการเจรจาก็ยุติและ ปัญหาที่นายเสถียรประสบความล้มเหลวมาเป็น เวลาแรมปีก็อวสานผู้ใหญ่แม้นหน้าบานด้วย ความภาคภูมิบรรดาลูกบ้านที่มาประชุมพร้อม หน้ากันพึมพำด้วยความพอใจเมื่ออำลาจากกัน ในตอนบ่ายและออกเรือพ้นหมู่บ้านมาได้ไม่ เช้าไม่นานละเมียดก็หันไปหาเรื่นซึ่งนั่ง กอดเข่านิ่งเงียบอยู่ตอนท้ายตั้งแต่ออก จากหน้าท่าถามว่าฉันทำผิดหรือถูกเจริญเขา
1:37:30 หันมามองหล่อนด้วยกิริยาสงบเสงี่ยมที่ไม่ ทำสัญญาเป็นรลักณ์อสรกับพวกนั้นหรือการยก เว้นต่างๆระหว่างเจ้าของสัมปทานกับผู้ เข้าทำครับคุณละเมียดตลอดทั้งเรื่องสิ้น ทั้งหมดนั่นแหละ อ๋อเก่งยไม่มีใครเท่าเลยเาหัวเราะมัน เรียบร้อยเสียจนกระทั่งผมอดคิดไม่ได้ว่า ผู้ใหญ่แม้นถูกมนต์คุณละเมียดไปอีกคนนึง ถึงจะรู้อยู่ว่าคุณละเมียดไม่เคยได้ พยายามใช้อุปเท่ห์กลอะไรนอกจากความมีใจ นักเลงเปิดเผยและก็โอบอ้อมอารีอย่าหาว่า ผมแกล้งย้อหรือว่าประจบถึงพระโป้้เองก็ ยังเอาชนะใจผู้ใหญ่แม้นไม่ได้ทีนี้ว่ากัน ในทางการงานโดยข้อตกลงนั้นน่ะคุณละเมียด
1:38:16 เท่าก็ยิงนกทีเดียวได้ 2 ตัวผู้ใหญ่แม้น ก็พวกท่าขี้เหล็กรู้สึกเหมือนกเขาเป็น เจ้าของป่าไม้นั้นแทนคุณละเมียดและคุณ ละเมียดก็ได้ทั้งคนงานและหัวหน้าควบคุม โดยไม่ต้องจ้างแม้จะเป็นวาจาที่รื่นกล่าว ออกมาด้วยความจริงใจความหมายของมันก็เป็น อภินันทนาการอันมีค่ายิ่งใหญ่สำหรับหล่อน ละเมียดนิ่งอยู่นานมองดูทิวไม้และชายหาด 2 ฟากที่เรือผ่านไปในที่สุดจึงเอ่ยขึ้นอีก ฉันพยายามจะทำหน้าที่ของฉันอย่างดีที่สุด ที่จะดีได้เท่านั้นเองรื่นหล่อนบอกหน้า ที่ของเมียตามขนบประเพณีและหน้าที่ตาม ความรู้สึกรับผิดชอบในชีวิตเรียกร้องนิ้ว
1:39:01 ของมือหล่อนข้างนึงราน้ำขณะที่เรือชะล่า แล่นไปในตาทั้งคู่ของหล่อนจับอยู่ณที่ หนึ่งที่ใดเหนือทิวไม้แลลิบๆเหมือนกำลัง ระลึกถึงความหลังหน้าที่ทั้งสองเป็นคนละ อย่างต่างกันแต่การที่ทำให้ทั้งเสถียร เค้าและก็ชาวบ้านเกาะขี้เหล็กต่างฝ่าย ต่างได้รับความพอใจนี่แหละเป็นความสุขของ ฉันเสถียรเขเคยบอกว่ามันเป็นงานของผู้ชาย แต่ฉันเองคิดว่าพอจะทำได้เดี๋ยวนี้ก็ได้ รับคำตอบแล้วหล่อนถอนใจอีกฉันคงจะเป็น ประโยชน์แก่ทุกๆฝ่ายได้มากกว่าเนี้ยถ้า ชีวิตยังไม่สิ้นสูญและกิจการของเราร่่ง เรืองต่อไปแต่อะไรก็ไม่รู้ทำให้อดสังหรณ์ ใจไม่ได้ว่าเวลาของฉันคงจะมาถึงในอีกไม่ม
1:39:49 ช้าไม่นานอะไรทำให้คุณละเบียบคิดอย่าง นั้นเขาชำเลืองดูหน้าหล่อนความอ่อนระโหย โรยแรงซึ่งปรากฏขึ้นในน้ำเสียงอย่าง กะทันหันทำให้เขาตื้นตันใจสีหน้าที่บอก ความสิ้นอาลัยตายอยากทำให้หวาดสะดุ้งคุณล เมียบเป็นผู้หญิงแข็งแรงแลก็ทรหดอดทนที่ สุดคนนึงที่ผมได้เคยเห็นสายตาของเราอาจจะ หลอกตัวเองได้ง่ายนะเลื่อนหล่อนพยายาม หัวเราะฉันบอกไม่ถูกจริงๆว่าอะไรทำให้ฉัน อดสังหรณ์อย่างนั้นไม่ได้ทั้งที่ไม่ได้ เป็นโรคเป็นภัยอะไรนอกจากหล่อนหยุดนิ่งไป เฉยๆจนกระทั่งเต้องเงยหน้าจากกระแสน้ำที่ ผ่านเรือชะลาไปด้วยอัศจรรย์ใจอะไรเหรอ
1:40:35 ครับคุณละเมียดเากระซิบถามเบาๆจ้องดู หล่อนเขม็งเปล่าจเรืนเป็นความคิดเหลวไหล แบบผู้หญิงทั่วๆไปของฉันเท่านั้นแหละคุย กันเรื่องอื่นดีกว่าพูดถึงเรื่องล้มตายทำ ให้ไม่สบายใจเปล่าๆว่าแต่ลื่นเถอะปีนี้จะ คาไม้อะไรกันแน่และก็กี่แพยังไม่แน่ครับ จนกว่าจะหลังจากการรับเสด็จแล้วแล้วก็รู้ กำลังทุนรอนซะก่อนเขารู้ดีว่าแม้จะพยายาม เปลี่ยนเรื่องสนทนาไปละเมียดก็ไม่เคยลืม ความรู้สึกข้อนั้นได้จนกระทั่งหลายวันต่อ มาเมื่ออยู่ระหว่างบรรดามิตรสหายและการ ว้าว่นในการเตรียมรับเสด็จตามข่าวที่หนา หูขึ้นทุกวันนั่นเองอาการวิปริตผิดสังเกต
1:41:22 ที่ปรากฏอยู่บนสีหน้าในแววตาและน้ำเสียง ของหล่อนจึงอันตรธานไปรื่นรู้อีกด้วยว่า ความสัมพันธ์อันใกล้ชิดของเขากับละเมียด มิได้เป็นที่รังเกียจเดียดฉันของนาย
…
